Blog RFA

VietTuSaiGon

29-3-2016

Dường như hầu hết các lãnh đạo Cộng sản Việt Nam khi về hưu hay sắp mất chức cũng có những hành động phá bĩnh, cũng nói quá một chút những việc mà lúc đương chức dù có biết, có đủ khả năng làm họ cũng không bao giờ nhắc đến. Cái sự nói quá kiểu như Nguyễn Sinh Hùng thì chép miệng nói rằng “với hàng trăm khoản thuế như vậy thì dân làm sao sống nổi!” hoặc “cơ quan hành chính của chúng ta làm việc quá rườm rà, thủ tục quá phức tạp”. Hay ông Nguyễn Tấn Dũng nói về vấn đề sống tử tế, nói về đặt để cấp quản lý chưa phù hợp.

Tất cả những vấn đề trên, khi đương chức các vị này không bao giờ nhắc đến. Bởi vì chính các vị là những người sai phạm nặng nhất. Ví dụ như đặt để người quản lý, đương nhiên không ai chấp nhận một anh y tá miệt vườn lên làm Thống đốc ngân hàng để rồi vừa làm vừa học cử nhân luật, sau đó lên làm Phó Thủ tướng, rồi Thủ tướng chính phủ. Nhưng cái qui trình lãnh đạo của ông Dũng là vậy. Nên chi lúc đương chức, nếu ông lên tiếng về vấn đề chuyên môn và quản lý thì ông sẽ là người mắc mướu đầu tiên.

Đó là chưa muốn nói đến vấn đề khác, trong đó có quản lý kinh tế. Người từng hô hào sẽ dùng quả đấm thép Vinashin và Vinaline để kéo đầu tàu kinh tế Việt Nam tăng tốc, sánh vai cùng các nước giàu trong khu vực chính là ông Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Và kết thúc câu chuyện Vinashin, Vinaline của ông Dũng là một đống nợ to như quả núi án ngay trước cái tên Việt Nam.

Tiếp đến, vấn đề xuất khẩu dầu, khai thác bauxite Tây Nguyên, rồi giải thể Viện nghiên cứu và phát triển IDS. Dường như mọi thứ ông làm đều có chung một kết quả là tạo cơ hội cho người Trung Quốc sang làm việc tại Việt Nam và đẩy kinh tế Việt Nam đi từ nợ nần này sang nợ nần khác.

Đương nhiên, lúc đó nền kinh tế Việt Nam hoàn toàn phụ thuộc vào kinh tế Trung Quốc và câu chuyện Hoàng Sa, Trường Sa đang ngày càng nóng lên nhưng ông Dũng vẫn không nhắc gì đến chuyện này. Thế rồi khi biết mình không trụ nổi trong bộ máy trung ương đảng, nói nôm na là rớt đài. Ông Dũng tuyên bố “phải đưa vụ việc Hoàng Sa, Trường Sa ra Tòa án quốc tế”. Nhưng đó chỉ là lời nói, chứ ông đâu còn làm Thủ tướng hay đâu còn quyền lực gì để mà thực hiện.

Nhìn chung, dường như ông lãnh đạo nào trước khi về vườn cũng có những câu nói hết sức ruột gan đối với dân tộc, quốc gia. Mà giá như lúc còn tại vị, ông chỉ cần nói đến một phần ba vấn đề thôi thì mọi chuyện đã tốt hơn nhiều. Cũng giống như ông Hùng hay ông Sang khi sắp về vườn thì lại nói về dân chủ, nói về quyền lợi của người dân, nói về nỗi lo của dân nghèo… Tất cả những kiểu nói chuyện này đều cho thấy các ông rất sợ hãi khi về hưu. Có hai lý do để các ông rất sợ hãi, đó là: Các ông quá giàu có nhưng lại không có đất dung thân và; Các ông đã làm tổn thương nhân dân nặng nề nên các ông luôn lo sợ bị trả thù.

Ở vấn đề thứ nhất, các ông không có đất dung thân. Chuyện này không riêng gì ông Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Phú Trọng, Đỗ Mười, Nông Đức Mạnh, Nguyễn Sinh Hùng mà ngay cả cấp lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo huyện khi về hưu cũng chả ra thể thống gì. Các ông có thể giàu có, ngồi ghế dát vàng, nạm bạc, có thể có biệt thự này biệt thự nọ nhưng chẳng mấy người dân nào thèm chơi với các ông, thậm chí người ta nhắc đến các ông bằng thái độ dè bĩu, coi thường. Còn giới quan chức thì chắc chắn chẳng có ma nào ghé đến thăm các ông khi quyền lực đã thuộc về người khác, họ mãi bận xun xoe người mới lên nắm quyền lực.

Hơn nữa, nếu một người làm ăn chân chính, chỉ cần 20% tài sản của một trong số các ông thì họ có thể sang nước ngoài sống một cách thoải mái vô tư. Nhưng các ông thì khác, sang các nước tư bản thì các ông càng mau chết nếu như một ngày nào đó các ông bị phanh phui về tội lỗi, bị điều tra về tài sản và xã hội Việt Nam thay đổi. Chỉ có một số nước để các ông trú mà không bị coi khinh, đó là Trung Quốc, Bắc Triều Tiên hoặc các nước châu Phi. Nhưng chắc chắn đó không phải là những nước các ông muốn đến.

Trong khi đó, các phong trào dân quyền và mô hình xã hội dân sự đang ngày càng mạnh lên tại Việt Nam. Điều này dự báo một cơn bão trong tương lai. Và đến một lúc nào đó Việt Nam có một cuộc cách mạng dân chủ, cái giá mà các ông trả sẽ khó mà lường trước nếu các ông vẫn giữ nguyên thái độ hống hách, coi thường người dân. Chính vì vậy mà trước lức về hưu, hầu hết các quan chức Cộng sản đều tỏ ra luôn quan tâm, luôn trăn trở về vấn đề dân sinh, luôn nghĩ đến nhân dân.

Và người dân, dù hiểu theo cách nào thì cũng có một bộ phận không nhỏ hầu như chẳng biết tin ai và cũng chẳng biết phân tích thông tin nên rất dễ bị ma mị. Người ta dễ dàng nghe và tin vào những chủ trương, đường lối hoặc những lời “bộc bạch” đầy tâm huyết của các ông. Nhưng trên thực tế, các ông không dừng trò tiểu xảo của mình mà lại tiếp tục công kích đối thủ và lấy lòng dân bằng cách chọn đứng bên lề có nhân dân. Nhưng nhân dân giờ đã khôn hơn nhiều, ít nhất là họ thừa biết rằng suốt bốn mươi năm nói hươu nói vượn, lời nói của cán bộ Cộng sản không những không đáng tin cậy mà còn là sự bịp bợm.

Lần này, ông Dũng, ông Sang, ông Hùng nói lời chia tay với nhà nước, lời nói chia tay trước thời hạn của các ông được xem như là một vụ án chính trị vi hiến của những kẻ đang nắm quyền lực đảng Cộng sản Việt Nam. Trong đó, đích nhắm bị chiếu nhiều nhất có lẽ là Nguyễn Phú Trọng, người mệnh danh lú mà gian trong các đời Tổng bí thư. Không những thế, gần đây ông Trọng còn có một biệt danh khác là “đít mọc rễ” để nói lên bản chất tham quyền cố vị của ông.

Và với không ít người, lời nói chia tay của Nguyễn Tấn Dũng như một sự mất mát một nhà lãnh đạo tài ba, một con người luôn hướng đến dân chủ. Đó là với số đông người không hiểu biết người ta thấy vậy. Chứ với người có hiểu biết, chẳng ai nghĩ vậy cả. Vì họ thừa hiểu ông từng làm gì và ông được hưởng lợi gì từ những việc làm mờ ám của ông cũng như các đồng đảng của ông.

Chính vì thấy được bản chất của sự việc nên hầu hết người ta lắc đầu, chẳng có gì tiếc nuối đối với cái điều gọi là “sự về vườn” của ông Dũng. Bởi trong một thể chết độc tài, man trá như Cộng sản xã hội chủ nghĩa, ông nào về vườn cũng vậy thôi, chẳng có gì là đáng tiếc. Người ta chỉ tiếc là tại sao các ông không về vườn hết luôn đi, hay tại sao chế độ độc tài tại Việt Nam này không về vườn, không cáo chung đi để dân tộc này còn có cơ hội mà ngóc đầu lên.

Và điều mà nhân dân mong mỏi không phải là ông Dũng, ông Trọng, ông Hùng về hưu, cũng như điều mà nhân dân thấy tiếc nuối cũng không phải là ông Dũng về hưu, ông Trọng ở lại, ông Hùng về hưu để rồi một bà chủ tịch quốc hội mới lại lên thay thế để điều khiển cái quốc hội bù nhìn hay ông Sang về hưu để một ông tướng công an lên làm chủ tịch nước, một kẻ có thành tích đao phủ đối với tương lai dân chủ Việt Nam. Mà vấn đề nhân dân mong mỏi nhất vẫn là cả chế độ độc tài được về hưu, được chết đúng qui trình của nó.

Một qui trình vốn đã được xếp đặt trong lịch sử phát triển thế giới. Sự chết đi của chế độ độc tài cộng sản Việt Nam ngay bây giờ cũng là đúng qui trình rồi. Bởi lẽ, tiền đề của qui trình cáo chung này chính là những cái chết của các tập đoàn nhà nước; Cái chết của tài nguyên môi trường, khoáng sản; Cái chết của tiền vốn vay ODA; Cái chết của ngân sách nhà nước mà tiền thân của nó là đồng thuế do nhân dân đóng góp mà có; Cái chết của đạo đức xã hội; Cái chết của giáo dục khiến nhiều thế hệ phải chết lâm sàn trong mất nhân tính, máu lạnh và hung ác, tham lam; Cái chết của lương tâm dân tộc biểu hiện qua nhiều mặt, trong đó gồm thái độ cúi luồn trước kẻ xâm lược và sự băng hoại, thiếu tính người, tình người trong ngành thầy thuốc… Và đặt biệt là cái chết về niềm tin còn sót lại trong nhân dân về đảng Cộng sản.

Cái chết hay sự cáo chung hay nói sang hơn một chút là sự về hưu của đảng Cộng sản mới là niềm mong mỏi của nhân dân. Lời nói chia tay của một thực thể đảng Cộng sản mới gây cảm động. Chứ ông Dũng hay ông Hùng, ông Sang có nói một ngàn lời chia tay chăng nữa thì đó cũng là câu chuyện (có gian lận, có đấu đá, có hạ sát nhau) giữa các ông với nhau. Điều này chẳng gây cảm động gì đối với nhân dân. Bởi, khi nhân dân đã ngán ngẩm, đã mệt mỏi thì ông nào nói lời chia tay cũng vậy mà thôi!

Hiệu Minh

29-3-2016

Tôi không tin trời có mắt, nhưng sự tử tế luôn có ánh nhìn theo ta suốt cuộc đời. Sự tử tế được lan tỏa và nhân lên sẽ có một xã hội tử tế. Từ quan đến dân đều tử tế thì sẽ có quốc gia tử tế.

Sự tử tế mai một dần

Mới đây khi phát biểu từ nhiệm, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có nhắc đến sự tử tế. Ông khuyên 10 thành viên chính phủ về hưu kỳ này, trong đó có bản thân mình, là “ráng giữ gìn sức khỏe, làm công dân tốt, đảng viên tốt, ráng làm người tử tế, sống tử tế”.

Lãnh đạo tầm quốc gia hay tầm toàn cầu thì ngoài chuyện tử tế trong từng cá nhân, họ phải có thêm một tố chất quan trọng, đó là sự lan tỏa về sự tử tế của chính con người họ. Thể chế phải tạo ra môi trường pháp luật và đạo đức sao cho dân sống tử tế.

Nelson Mandela bị tù 27 năm do chống lại chế độ phân biệt chủng tộc Nam Phi. Sau khi ra tù lên làm tổng thống nhưng ông tha thứ cho kẻ giam mình vì muốn đất nước đoàn kết. Đó là sự tử tế tầm toàn cầu.

Lý Quang Diệu dù có bị mang tiếng độc tài nhưng ông giúp tạo ra thể chế mà mọi người đều được hưởng và đưa Singapore tiến lên hàng đầu thế giới. Đó là sự tử tế tầm quốc gia.

Người Việt từng trải qua nhiều cuộc chiến tranh tàn khốc kể từ ngàn năm nay, nếu không có sự tử tế của phần đông dân chúng thì hỏi rằng, làm sao vượt được nỗi can qua.

Những năm 1970 Hà Nội đi sơ tán vì máy bay Mỹ đánh phá, cha mẹ dán lên cửa tờ giấy dặn, nếu con (đi bộ đội) về phép qua nhà, chìa khóa để ở dưới cái thảm chùi chân. Đi ba tháng quay về, nhà cửa vẫn nguyên, người hàng xóm còn sang giúp tưới cây và cho con mèo ăn.

Thế mà hôm nay chỉ vì vài cen ti met đất lối đi chung người ta có thể đưa nhau ra tòa, giơ dao đòi xin tý tiết của hàng xóm “tối lửa tắt đèn có nhau”. Ngoài đường xe chen lấn, mạnh ai nấy đi, hội hoa xuân thì bẻ hoa xả rác, cửa quan thi nhau đút lót, sự tử tế cứ mai một dần.

Từ thế giới mạng đến ngoài đời

Sự tử tế của mỗi cá nhân rất quan trọng nhưng sự lan tỏa còn quan trọng gấp bội phần.

Tôi đọc trên internet một chuyện của tác giả vô danh kể về một anh tên là Bryan Anderson đang lái xe trên đường cao tốc thì gặp một bà cụ già đang đứng cạnh chiếc xe hơi Mercedes mới cứng bị xịt lốp và dáng vẻ lo lắng.

Anderson liền dừng xe và đi bộ lại chỗ cụ bà. Thấy một anh đầu óc bù xù, quần áo nhếch nhác, vẻ mặt hơi dữ, râu ria không cạo, cụ già hơi sợ. Biết ý, Anderson hỏi từ xa, cụ có cần giúp không, cháu tên là Bryan Anderson. Cụ đành gật đầu vì đã đợi cả tiếng trên cao tốc dưới nắng gắt mà không ai dừng lại giúp.

Chỉ trong mươi phút, chàng trai đã thay xong cái lốp bị hỏng dù quần áo bị bẩn lem luốc thêm,  tay anh bị kẹt sưng tấy.

Khi xong việc, cụ bà hỏi, anh lấy bao nhiêu, nhưng Anderson cười và nói “Cụ chẳng nợ chi cả. Nếu muốn trả tiền công, lần sau thấy ai cần sự trợ giúp thì cụ hãy giơ tay bàn tay thân ái. Và lúc đó cụ nghĩ đến cháu, thế là vui lắm rồi.”

Chiều tối, cụ già dừng ở một quán ăn gần đó và nhìn thấy một phụ nữ bụng chửa vượt mặt đang chạy bàn. Vẻ cô rất mệt, tóc tai bơ phờ, mồ hôi lấm tấm nhưng có nụ cười rất tươi và thân thiện. Bỗng cụ nhớ lại anh chàng Bryan Anderson vừa thay lốp xe giúp mình.

Cụ ăn xong và để lại một tờ 100 đô la kẹp vào hóa đơn. Khi người phụ nữ mang tiền đi thanh toán tại quầy thì cụ bà đã đứng dậy và đi ra cửa. Bà để lại mấy dòng trên tờ giấy ăn “Cô không phải trả lại tiền, của cô hết đó. Cô đừng nghĩ nợ nần gì tôi. Có ai đó chiều nay đã giúp tôi, bây giờ tôi giúp lại cô một chút. Nếu cô muốn trả nợ tôi thì hãy đừng để sự tử tế dừng lại ở nơi cô”. Người phụ nữ còn thấy vài tờ 100$ nữa kẹp trong tờ giấy ăn.

Tối đó chị về nhà sớm hơn thường lệ, nghĩ về cụ bà và số tiền mà cụ típ nhiều một cách kinh ngạc. Và nghĩ sao cụ lại có thể biết nhà cô đang cần số tiền đó vì sắp đến ngày sinh con, rất nhiều thứ phải mua. Và chồng cô cũng rất lo điều đó. Vì vậy cô rất vui sẽ báo tin này cho chồng. Cô chỉ nói nhỏ nhẹ “Bây giờ mọi việc ổn rồi. Em yêu anh, Bryan Anderson”.

Có thể câu chuyện trên được hư cấu về sự trùng lặp, người giúp cụ bà chính là chồng của người chạy bàn, và sự đền ơn đáp nghĩa quay lại đúng với người đã giúp cụ. Nhưng thông điệp về sự tử tế cần lan tỏa rất quan trọng.

Người viết bài này từng làm một việc tử tế trong đời. Những năm đầu 1980 ai có xe máy đi là một điều mơ ước. Tôi cũng có một chiếc Honda 67 cũ vẫn chạy ngon lành, nhưng đi xa hay bị… chết máy. Đôi lúc tôi dắt xe hỏng hàng chục km là thường nên thông cảm với những ai cùng cảnh ngộ.

Tôi nhớ khi đó trời lạnh, gió mùa đông bắc tràn về, đi từ Ninh Bình ra Hà Nội gió ngược rất mệt. Đang bon bon một mình một xe thì thấy một anh dắt xe chết máy, phía sau là một cụ già cùng đẩy xe giúp con, trông rất thương.

Đi chậm lại tôi hỏi, xe làm sao vậy? Anh có cần giúp không? Anh nói xe có lẽ chết máy, chưa biết bệnh gì. Tôi bảo, hay để tôi đưa cụ về Hà Nội trước cho. Anh mừng quá gật đầu lia lịa. Thôi thì trăm sự nhờ anh.

Cụ già vui lắm vì có người đèo về Hà Nội. Dọc đường mới biết cụ bị lòa, lúc xe hỏng cụ phải bám xe con mới đi được và cũng nhân đó đẩy xe giúp con. Tới Phú Xuyên ngồi nghỉ uống nước và hỏi địa chỉ, cụ bảo làng tôi gần Văn Điển, nhưng ngõ bao nhiêu thì không nhớ, vì hồi đó làm gì có số nhà.

Thế là hai ông con đi gần Văn Điển, vừa đi vừa dò hỏi làng cụ ở đâu. Dừng hỏi khoảng mươi lần, thì một bà bán nước bên đường bỗng reo lên, ôi, cụ đã về quê ra. Thế là biết cụ trong xóm đó.

Tôi đưa cụ vào và cả nhà cảm ơn rối rít, nhất định giữ tôi lại ăn cơm. Nhưng do bận, chẳng kịp ghi lại địa chỉ tên tuổi của cụ, cứ thế tôi về Hà Nội và nghĩ mình làm được một việc tử tế.

Hơn tháng sau tôi về quê thăm nhà. Bố tôi cũng bị lòa từ mấy năm trước cũng kể, mấy lần được người đi đường cho đi nhờ xe máy từ quốc lộ 1 về nhà cách đó mấy km và cụ chẳng hiểu đó là người làng nào. Giá như họ đưa lạc sang làng khác cũng không biết vì mắt có nhìn thấy gì đâu.

Sự tử tế luôn có ánh nhìn theo ta

Tôi không tin trời có mắt, nhưng sự tử tế luôn có ánh nhìn theo ta suốt cuộc đời. Sự tử tế được lan tỏa và nhân lên sẽ có một xã hội tử tế. Từ gia đình tới nhà trường rồi ra xã hội, từ quan đến dân đều tử tế thì có quốc gia tử tế.

Và khi quan tử tế về vườn thi dân vẫn nhớ mà không cần một lời nhắc nhở như Thủ tướng về vườn tâm sự.

Bài đăng trên VNN