‘Thẳng lưng là dị tật!’

Huy Phương

Bị cáo Diệp Thị Hồng Liên, cựu trưởng Phòng Khảo Thí Sở Giáo Dục-Đào Tạo tỉnh Hòa Bình trong ngày ra tòa, 12 Tháng Năm, 2020. (Hình: Danh Trọng/Tuổi Trẻ)

Cựu trưởng phòng khảo thí tỉnh Hòa Bình, Diệp Thị Hồng Liên, tại phiên tòa xét xử 15 bị cáo trong vụ án “gian lận sửa điểm thi trung học phổ thông (THPT) năm 2018,” đã biện minh cho tội gian dối của mình, bằng câu nói: “Ai cũng gù, mình thẳng lưng sẽ thành khuyết tật!”

Rõ ràng là nếu y thị không chấp nhận đồng lõa, hành động a dua theo đám đông, dù biết đó là chuyện phi pháp, tội ác, thì mình sẽ là một người lội ngược dòng, nghĩa là không giống ai trong đám đông, chống lại đám đông.

Tưởng tượng giữa một đám người gù, bỗng nổi một người thẳng lưng trong đó, không là một điều lạ lùng hay sao?

Mọi người đều gù lưng, số đông trở thành một chuyện bình thường, coi nhau là những người có nhân dáng bình thường. Nhưng nếu có một người thẳng lưng trong đó, là một chuyện bất bình thường. Thế gian ai cũng có một mắt, bỗng dưng có một kẻ có hai mắt, thì hẳn là dị tật, vì từ xưa đến nay, chúng ta chẳng thường định nghĩa, một người có nhân dáng bất bình thường “không giống người khác,” là người có dị tật hay sao?

Cô Nguyễn Phương Mai, giáo sư, tiến sĩ tại Đại Học Khoa Học Ứng dụng Amsterdam, Hòa Lan, cho rằng cô chưa mất niềm tin vào tương lai của mình, nhưng cô rất sợ trở về Việt Nam, vì “nếu trở lại Việt Nam sống đối mặt với những điều chướng tai gai mắt, phải gù lưng mà sống thì chưa chắc tôi đã về!”

“Thẳng lưng” được hiểu là những điều đúng, điều tốt. Trong một xã hội hôm nay, những người làm đúng, cư xử tốt, hành động tử tế mà lại được xem như là một kẻ dị biệt, là kẻ tàn tật, thì xã hội này còn đâu là luân lý, cương thường, trung trực… nữa!

Câu chuyện này cũng giống như một câu than trách của người xưa: “Không lẽ mình lại thức, trong khi mọi người đều ngủ cả?”

Ông Khuất Nguyên thời xưa bên Tàu đã được ca ngợi là bậc cương trực, phải bị bãi chức, vì đã sống theo lương tâm kẻ sĩ: “Cả đời đục cả, một mình ta trong; mọi người say cả, một mình ta tỉnh.”

Trong một xã hội toàn trị, độc đoán, độc đảng, nhà cầm quyền cũng như đám ăn theo phải sống bám vào nhau như mớ rác trôi sông ngày nước lũ, như tổ kiến bám vào nhau trên dòng suối, không thể ai có thể hành động khác hơn. Một anh có đủ hai mắt trong đám đông toàn chột, một người đi đứng vững vàng trong đám đông cà thọt, quả là một điều gì đó trở thành đặc biệt, khó chịu, và khi anh là thiểu số, anh là người chống lại đám đông, là đa số thì anh đúng là phản động!

Trong một đám đồng nghiệp, bạn bè, chiều nào tan sở cũng la cà quán nhậu, say quên đường về, mà anh tỉnh táo, không biết uống rượu thì anh chơi với ai, mà cũng chẳng ai muốn dây vào anh. Trong một xã hội ăn cắp, anh không thể là một người đàng hoàng lương thiện, vì nếu anh là người đàng hoàng, anh sẽ là cái gai, là chướng ngại vật của đám đông ấy. Anh phải bị triệt tiêu hay nghiền nát! Bởi vậy, khi mọi người đều ngủ cả, ai thức là kẻ dại, sao khi mọi người đều say, mình anh lại tỉnh?

Trong khi thiên hạ đều còng lưng, lom khom, thì nhớ đừng đứng thẳng lưng mà khổ thân, câu nói để đời của nhà văn Nguyễn Tuân trong chế độ Hà Nội mà chúng ta phải nhớ là: “Tôi sống được là nhờ biết sợ!”

Cuộc đời bất lương, khốn nạn mà mình không bất lương khốn nạn theo, thời không phải chỉ bị cất quan bãi chức như ông Khuất Nguyên, mà còn bị tù đày hay trừ khử.

Tôi có một cậu em họ sống và lớn lên trong thời Cộng Sản, giỏi, thông minh và đôn hậu, nhưng tiếc rằng mang một dị tật là có cái lưng thẳng. Về làm kế toán tại công ty chỉ một thời gian ngắn, cậu em đã thấy rõ cơ quan này là một ổ gian manh, gian trá. Vì tính cương trực và thẳng tính, lúc đầu còn góp ý, sau đó phản đối rồi dọa tố cáo, phanh phui những chuyện mờ ám lên cấp trên.

Một buổi chiều, công an đến gia đình cậu, báo lên nhà xác nhận thi thể cậu em, đầu bị vỡ như va chạm phải một vật cứng, hai con mắt lòi ra ngoài, biên bản công an ghi là bị tai nạn giao thông, không có nhân chứng, cũng như không ai hay biết để hé một lời về cái chết thảm khốc này.

Một mạng người như một con ốc nhỏ bị nghiền nát trong cổ máy vĩ đại, vì sự nghiệp và quyền lợi, đã được những nhóm lợi ích cấu kết với nhau. Không bị thủ tiêu, ám sát thì cũng được dàn cảnh nhảy lầu, tự sát, hay bị đầu độc, sau một bữa cơm khách, về nhà hộc máu ra mà chết. Cũng vì có cái lưng thẳng mà nhà sử gia kiêm nhà khảo cổ Nghiêm Thẩm sau năm 1975 đã chết vì một nhát búa “khảo cổ” đánh vào đầu.

Đám đông, có ai không dám can đảm không vỗ tay, mở miệng cười, tung hô trước lời nói và cử chỉ của lãnh tụ Cộng Sản. Đó là một thứ phản xạ tự nhiên dây chuyền của một bầy cừu, một thứ tôn sùng bắt buộc.

Kim Nhật Thành hay Hồ Chí Minh, lúc chết là cả nước phải khóc gào thương tiếc, trong quần chúng ai dịp này không la khóc thì hẳn nó là gián điệp quốc tế!

Quốc Hội Cộng Sản thường có biểu quyết “nhất trí” đồng ý với tỷ lệ tối đa 99.99%. Thời trước, có lúc dân biểu không cần biểu quyết mà chủ tịch đoàn đặt câu hỏi: “Ai phản đối, không đồng ý, xin đưa tay!” Thôi thì cứ lom khom cho yên chuyện, đứng thẳng lưng không chỉ là dị tật, mà còn là phản động, phản quốc, gián điệp, âm mưu lật đổ chính quyền,… chắc là phải nhận cái chết không toàn thây…

Gần đây thôi, trong vụ án Hồ Duy Hải, nếu còn thấy vụ án có nhiều thiếu sót, oan sai, vì có nhiều điều mờ ám, như ý kiến của Viện Kiểm Sát Nhân Dân là “có quá nhiều vi phạm rất nghiêm trọng trong tố tụng,” có thẩm phán nào trong 17 ông tòa của Hội Đồng Thẩm Phán Tòa Án Nhân Dân Tối Cao, dám đứng thẳng lưng theo lương tâm ra khỏi hệ thống đồng lõa, để phản đối lại quyết định chung là “đúng người, đúng tội, đúng mức án,” như là chuyện đã rồi không?

Bởi vậy, người “thức thời” như lão ngư phủ ven sông, có lời khuyên ông Khuất Nguyên: “Bậc Thánh Nhân tùy thời mà không câu nệ việc đời. Đời đã đục cả, sao ông không khuấy thêm bùn, vỗ thêm sóng cho đục theo một thể? Loài người say cả, sao ông không biết ăn cả men, húp cả bã cho say theo một thể? Việc gì mà phải phòng xa nghĩ sâu cho đến nỗi phải đau khổ một đời?

Tư tưởng của ông lão đánh cá này là một thứ tùy thời, đừng đi ngược lại trào lưu mà thiệt thân!

Nói như Trần Tế Xương:

“Ngủ quách sự đời thây kẻ thức
Bên chùa chú trọc đã hồi chuông…”

Tốt hơn, muốn tồn tại trong chế độ này, hay hơn nữa muốn giàu sang, thăng quan tiến chức, ăn nên làm ra, thì phải có bè, có đảng, không phải chỉ giả ngơ giả điếc, không ngủ thì cũng làm bộ nhắm mắt lơ mơ, không nghe không thấy mà còn phải dùng cái miệng để nịnh bợ, a tòng, tán dương dù là điều xấu để được điều lợi lộc cho mình và gia đình.

Muốn sống cho ra con người tử tế có nhân cách, muốn thẳng lưng, muốn cải tạo xã hội này, chỉ còn con đường duy nhất là làm cách mạng. 

(Huy Phương) (kn)

Chim hót ngoài lồng

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến (Danlambao) – Sống dưới một chế độ xấu xa, hủ bại mà không dám lên tiếng là có lỗi với con cháu. Phạm Thành

Trong ký ức thơ ấu của tôi, Đà Lạt không phải là nơi có nhiều chim chóc. Ngoài những bầy sẻ ríu rít đón chào nắng sớm trên mái ngói, và những đàn én bay lượn khắp nơi vào lúc hoàng hôn – thỉnh thoảng – tôi mới nhìn thấy vài chú sáo lò cò giữa sân trường vắng, hay một con chàng làng lẻ loi (và trầm ngâm) trên cọc hàng rào.

Chào mào tuy hơi nhiều nhưng chỉ ồn ào tụ họp, giữa những cành lá rậm ri, khi đã vào hè và trái mai (anh đào) cũng đà chín mọng. Họa hoằn mới thấy được thấy đôi ba con chim lạ, đỏ/vàng rực rỡ (chả biết tên chi) xa tít trên những cành cây cao ngất, giữa đồi thông vi vút. 

Ở California thì chim chóc nhiều hơn, và cũng dạn dĩ hơn. Tiếc vì vốn liếng tiếng Anh giới hạn (và cơ hội tiếp xúc với thiên nhiên cũng thế) nên tôi chỉ gọi tên được dăm ba loại chim thôi: robin, blue bird, hummingbird, mockingbird, house sparrow – sẻ nhà. Nơi đâu có người là có chim se sẻ, tiếng kêu gần gũi thân quen của chúng vào lúc chiều tàn – ở bất cứ phương nao – cũng đều khiến cho tôi cảm thấy được an ủi (phần nào) trong suốt những tháng ngày lưu lạc.

Mãi cho đến những năm gần đây (khi không còn phải bận bịu với chuyện áo cơm) tôi mới có dịp tìm biết thêm ít/nhiều về thế giới của loài chim, qua những tập phim tài liệu, và qua ống kính của giới birder (hay con gọi là birdwathcher) chuyên nghiệp tự quê nhà.

Hôm đầu năm nay, người ngắm chim Huynh Ngoc Chenh mới trình làng một chú Sơn Ca (trông) rất bảnh. 

Bên dưới bức ảnh là lời bình của FB Nghiem Vietanh:

“Sơn ca có nhiều tên gọi khác nhau, tuỳ theo địa phương, như chiền chiện; Huế gọi là Cà lơi; Quảng Nam, Quảng Ngãi gọi là Chà chiện, ở bãi sông Hồng còn một loại nữa cũng giống sơn ca nhưng nhỏ hơn và không biết hót, à con sẻ mía. Con của ông Chênh, bắc cờ kêu chiền chiện, con này cũng hót nhưng chỉ hót khi chúng bay trên không trung, nuôi trong lồng chúng không hót…”

Tôi nghe tên Sơn Ca từ khi còn thơ ấu nhưng mãi đến nay mới được thấy hình, và được biết thêm đôi điều lạ lẫm: “Bắc cờ kêu chiền chiện, con này cũng hót nhưng chỉ hót khi chúng bay trên không trung, nuôi trong lồng chúng không hót…”

Hay nhỉ? 

Hoá ra có những con chim không hót trong lồng! Chi tiết thú vị này khiến tôi nhớ đến những dòng chữ của Huy Đức trong Bên Thắng Cuộc: 

Ngày 14-12-1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký “Sắc lệnh về chế độ báo chí”, buộc người dân ra báo phải xin phép, chấm dứt trên miền Bắc thời kỳ ai muốn làm báo chỉ cần đăng ký mà người dân An Nam được hưởng gần một thế kỷ dưới thời thực dân Pháp… Ngày 5-6-1958, dưới sự chủ trì của Tố Hữu, “800 văn nghệ sỹ” đã ký vào một nghị quyết “hoan nghênh kết quả thắng lợi của cuộc đấu tranh chống Nhân Văn Giai Phẩm”. Ngày 7-7-1958 Ban Chấp hành Hội Nhà văn ra thông báo “kỷ luật nhóm Nhân Văn”…

Lê Đạt gọi thời kỳ “hậu Nhân Văn” là những ngày “khôn ngoan không dám làm người”. Phần lớn các nạn nhân, vốn là những văn nhân tài hoa, đều phải cúi đầu, tự mình viết bài xỉ vả mình. Họ được ở lại Hà Nội và sau một thời gian lao động phần lớn được trở lại hành nghề. Cũng có những nhà văn, nhà thơ bỏ về rừng như Hữu Loan, Nguyên Hồng. Nhưng, cái giá mà họ và gia đình họ phải trả là vô cùng đau đớn.

Tôi có đọc “Lời Tự Thuật Của Hữu Loan” nên cũng biết qua về “cái giá” mà nhà thơ và cả gia đình phải trả cho quyết định “về rừng” của ông. Kể thì “đau đớn” và khốn nạn thật nhưng vẫn chưa đến nỗi nào, nếu so với tình cảnh của nhiều người cầm cầm bút độc lập hiện nay. Xin ghi lại đôi ba trường hợp.

Trương Duy Nhất sinh năm 1964, bắt đầu viết báo từ năm1987. Đến năm 2011, ông đột nhiên tuyên bố “nghỉ báo viết blog để viết theo lẽ phải!” Nói cách khác, và nói theo cách riêng của TDN, là ông ngang nhiên ra khỏi cái “Hợp Tác Xã Tư Tưởng” của Đảng và Nhà Nước VN.

Tôi không hiểu – vào thế kỷ trước, ở miền Bắc – khi một nông dân bỏ Hợp Tác Xã Nông Nghiệp thì sẽ bị trừng phạt ra sao nhưng thấy cái giá mà TDN phải trả hiện nay thì cay nghiệt quá, “một đòn thù chính trị đê hèn”: hai cái án tù, tổng cộng là 12 năm chẵn. Cả hai vụ án này – chắc chắn – đã không xẩy ra, nếu bạn Nhất vẫn chịu hót… trong lồng!

Trường hợp chia tay với làng báo quốc doanh của Đoan Trang thì hơi khác, nhẹ nhàng và kín đáo hơn. Nhân vật này lặng lẽ rời bỏ cái Hợp Tác Xã Tư Tưởng VN không một lời tuyên bố hay tuyên ngôn gì ráo. Tuy thế, cái giá mà ĐT phải trả – xem ra – cũng không rẻ lắm. Trong một cuộc phỏng vấn dành cho RFA, vào hôm 5 tháng 3 năm 2020, cô cho biết:

“Từ khi tôi trở về nước vào năm 2015, về được 3 tháng thì tôi bị công an tấn công trong một cuộc tuần hành cây xanh, chấn thương 2 chân. Sau liveshow ca sĩ Nguyễn Tín năm 2018 thì tôi bị chấn thương ở tay. Sức khỏe của tôi gần như xuống dốc không phanh nên tôi không biết còn chịu được bao lâu.”

Nói tóm lại và nói cho chính xác là ĐT chỉ bị truy sát và truy lùng thôi chứ chưa mất mạng và cũng chưa bị túm. Phạm Chí Dũng, Chủ Tịch Hội Nhà Báo Độc Lập, không được “may mắn” thế. 

Năm 2012 ông bị bắt khẩn cấp vì bị tình nghi biên soạn tài liệu “nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.” Qua năm 2019, ông lại bị khởi tố và bắt giam lần nữa với cáo buộc là đã “đăng 63 bài báo xuyên tạc sự thật, kích động các cá nhân trỗi dậy và lật đổ chính quyền nhân dân, kích động hận thù và cực đoan, đánh lừa mọi người về tình hình kinh tế xã hội nhằm mục đích gây lo lắng công cộng và bất ổn xã hội.”

Tuy không rành rẽ về bói toán hay lý số, tôi vẫn có thể đoán (chắc) được rằng lòng bàn tay của ông Chủ Tịch Hội Nhà Báo Độc Lập có đường tù ngục vì đường này cũng có thể thấy ngay được qua cái chức vụ của ông. Cái gì chứ Độc Lập với Tự Do là “hai món” mà đám cầm quyền ở VN hiện nay tối kỵ (họ nuốt không trôi) nên PCD vướng vòng lao lý là chuyện tất nhiên. 

 

Sau P.C.D đến lượt Phạm Thành, nguyên Phó Trưởng Phòng Đài Phát Thanh Tiếng Nói Việt Nam, vừa bị “tó” tại nhà, với cáo buộc là đã vi phạm Điều 117 Bộ Luật Hình Sự. Điều này có khoản ghi rõ như sau: 

“Người phạm tội có hành vi làm ra, tạo ra, xác lập thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân… tạo ra hình ảnh méo mó, phản cảm, sai lệch về việc làm, hoạt động của cơ quan, cán bộ, công chức, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị…”

BBC, nghe được vào hôm 22 tháng 5 năm 2020 ái ngại loan tin: 

Blogger ‘Bà Đầm Xòe’, cây bút chỉ trích TBT Nguyễn Phú Trọng bị bắt Cuốn sách “Nguyễn Phú Trọng: Thế thiên hành đạo hay Đại nghịch bất đạo” do ông tự xuất bản năm 2019 đã gây xôn xao dư luận. Nội dung chính cuốn sách “ngoài luồng” này tập trung vào thái độ và hành động của ông Nguyễn Phú Trọng trước Trung Quốc… Trước đó, ông từng tự xuất bản một số cuốn sách khác như “Hậu Chí Phèo”, “Nền Kinh tế Thị trường Định hướng XHCN Xuống hố cả lũ.”

Phen này Phạm Thành chắc chết, chết chắc, với Đảng và Nhà Nước ta chứ chả phải bỡn đâu! 

Lê Đạt gọi thời kỳ “hậu Nhân Văn” là những ngày “khôn ngoan không dám làm người.” Xét ra thì thời kỳ “hậu đổi mới” còn ti tiện và tàn tệ hơn nhiều. Dân Việt, tuy thế, vẫn chưa bao giờ thiếu vắng những nhân vật cầm bút vẫn nhất định làm người. Xin chân thành cảm ơn qúi vị.

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến

danlambaovn.blogspot.com