Category: Tin Hoa Kỳ

 (RFI)

Ngày 10/04/2026, Cục Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ (CBP) thông báo bắt đầu chấp nhận đơn đề nghị hoàn trả thuế kể từ ngày 20/04. Đây là giai đoạn 1 trong tiến trình hoàn trả thuế mà các nhà nhập khẩu Mỹ đã phải thanh toán theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) do chính quyền của tổng thống Trump áp đặt. Vào tháng 02/2026, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã phán quyết rằng Donald Trump không có thẩm quyền áp đặt thuế quan theo IEEPA.

Đăng ngày: 12/04/2026  

 Kiểm tra đồng đô la Mỹ tại một ngân hàng ở Hà Nội, Việt Nam. Ảnh chụp ngày 12/08/2015 REUTERS/Kham

Thu Hằng

Theo trang NHK của Nhật Bản, Cục Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ cho biết họ sẽ đơn giản hóa quy trình hoàn trả vì dự đoán sẽ tiếp nhận một số lượng lớn đơn. Trong giai đoạn 1, cơ quan này sẽ chỉ xử lý hồ sơ liên quan đến một số lô hàng chưa được thông quan và những lô hàng mới được thông quan trong vòng 80 ngày trở lại đây. “Các trường hợp [nhập khẩu] phức tạp hơn” sẽ được xử lý trong các giai đoạn sau.

Theo ước tính, đến ngày 04/03, khoảng 166 tỷ đô la tiền thuế nhập khẩu đã được chính quyền Trump thu theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Vào tháng Hai, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã phán quyết rằng tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền áp đặt thuế quan theo IEEPA. Một tháng sau, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ đã ra lệnh cho chính quyền bồi hoàn cho các nhà nhập khẩu số tiền thuế quan này.

Để đáp trả phán quyết của Tòa án Tối cao, chính quyền đã áp thuế 10% trong 150 ngày đối với nhiều quốc gia, trong đó có Nhật Bản, dựa trên một đạo luật riêng.

---

 

(BBC)

Tác giả, Natalie Sherman

Vai trò, Phóng viên Kinh doanh

4 tháng 4 2026

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại hồi tháng Tư năm ngoái, ông đã hứa hẹn một kỷ nguyên mới cho nước Mỹ – cam kết khôi phục ngành sản xuất, tăng ngân sách chính phủ và mở ra các thị trường mới.

Một năm sau, thuế quan tại Mỹ đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, với thuế suất có hiệu lực ở mức trung bình khoảng 10%, tăng từ khoảng 2,5% vào đầu năm ngoái.

Dưới đây là bốn cách mà thuế quan Mỹ đã thay đổi thương mại toàn cầu.

1. Mỹ và Trung Quốc gia tăng rạn nứt

Ông Trump tạo ra cú sốc toàn cầu vào “Ngày Giải phóng” hồi tháng Tư năm ngoái khi công bố mức thuế tối thiểu 10% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu – và nhắm vào hàng hóa từ một số quốc gia, chẳng hạn như Trung Quốc, với mức thuế cao hơn nhiều.

Khi Trung Quốc đưa ra các mức thuế đáp trả của mình, cuộc chiến ăn miếng trả miếng đã đẩy thuế quan lên tới ba chữ số và trong vài tuần đã khiến thương mại giữa hai cường quốc này gần như đình trệ.

Những căng thẳng đó cuối cùng đã lắng xuống. Đến cuối năm 2025, hàng hóa Trung Quốc phải chịu mức thuế cao hơn 20% so với đầu năm.

Thương mại giữa hai nước bị ảnh hưởng nặng nề.

Giá trị hàng nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc đã giảm mạnh khoảng 30% vào năm ngoái. Hàng hóa xuất khẩu từ Mỹ sang Trung Quốc cũng giảm tương tự, hơn 25%.

 Đến cuối năm ngoái, hàng hóa Trung Quốc chiếm chưa đến 10% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ – tương đương với mức năm 2000 và giảm so với hơn 20% năm 2016, năm ông Trump lần đầu đắc cử.

Việc nhập khẩu của Mỹ từ Việt Nam và Mexico tăng lên, vốn là các quốc gia doanh nghiệp Trung Quốc tăng cường đầu tư, cho thấy mối quan hệ kinh doanh giữa hai nước chưa hoàn toàn tan vỡ.

Nhưng các số liệu cho thấy sự tách rời manh nha từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump cuối cùng đã đến, theo giáo sư Davin Chor, chủ nhiệm bộ môn toàn cầu hóa tại Trường Kinh doanh Tuck thuộc Đại học Dartmouth.

Khi nói đến các lô hàng trực tiếp, “sự thay đổi là rất rõ rệt và mang tính xoay chuyển”, ông nói.

Giáo sư Chor cho biết sự thay đổi lớn xảy ra năm ngoái cho thấy các công ty đã hành động theo những kế hoạch đã được thực hiện từ lâu. Ngay cả khi ông Trump không khôi phục lại các loại thuế mạnh mẽ nhất, sự đứt gãy vẫn sẽ kéo dài, ông nói thêm.

“Tôi nghĩ không nên kỳ vọng mọi thứ sẽ trở lại như bình thường,” ông đánh giá.

2. Đối tác thương mại tìm kiếm nguồn cung ứng khác

Thuế quan đã buộc các đối tác thương mại của Mỹ, như Canada, phải tìm kiếm các thị trường khác

Những thay đổi của ông Trump đối với thuế quan của Mỹ có phạm vi ảnh hưởng rộng hơn nhiều so với tuyên bố ở Ngày Giải phóng. Ông cũng tăng thuế đối với các mặt hàng cụ thể như thép, gỗ và ô tô, đồng thời bãi bỏ các quy định cho phép các lô hàng trị giá dưới 800 USD miễn thuế vào nước này, cùng với nhiều biện pháp khác.

Mặc dù có các loại thuế mới, nhập khẩu của Mỹ vẫn tăng hơn 4% vào năm ngoái – tốc độ chậm hơn so với năm 2024 – nhưng khó có thể coi là bằng chứng cho thấy sự suy giảm của chủ nghĩa biệt lập.

Tuy nhiên, các biện pháp này đã khiến nhiều công ty ở các quốc gia khác tìm kiếm người mua ngoài Mỹ, khi các nhà lãnh đạo chính trị chạy đua để củng cố các mối quan hệ thương mại với các quốc gia khác.

Điều đó thậm chí đúng với một nước như Anh, quốc gia phải đối mặt với mức thuế tương đối hạn chế là 10% đối với hàng hóa của mình.

Mặc dù Mỹ vẫn là điểm đến hàng đầu cho hàng hóa của Anh vào năm 2025, nhưng thị phần đã giảm, trong khi các quốc gia như Đức, Pháp và Ba Lan lại tăng.

“Một số người có thể ngạc nhiên – thương mại toàn cầu nói chung… đã duy trì khá tốt,” giáo sư kinh tế Jun Du của Đại học Alston cho hay. Nhưng bà nói thêm rằng “cần phải tái cấu trúc rất nhiều”.

Mỹ đã thuyết phục thành công một số quốc gia đồng ý với những thay đổi thương mại nhằm tăng cơ hội cho các doanh nghiệp Mỹ, như nông dân, bán hàng ra nước ngoài.

Nhưng nỗ lực của ông Trump cũng đã làm mất lòng các đồng minh, thúc đẩy những thay đổi trái ngược với lợi ích của Mỹ – ngay cả với trường hợp Canada, nơi ông Trump rốt cuộc cũng đã miễn thuế cho phần lớn hàng hóa nhờ một hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ.

Mới đây, Canada đã đồng ý cắt giảm mạnh thuế quan đối với hàng ngàn xe điện do Trung Quốc sản xuất, từ mức 100% xuống còn khoảng 6,1%. Bước đi này đánh dấu một sự xoay trục đột ngột từ Mỹ sang Trung Quốc và là một tin đặc biệt xấu đối với các hãng xe Mỹ vốn từ lâu đã thống lĩnh thị trường Canada.

Điều gây lo ngại “không phải là mức thuế quan mà là chủ nghĩa đơn phương”, theo Giáo sư Petros Mavroidis của Trường Luật Columbia.

3. Leo thang căng thẳng với đồng minh

Căng thẳng do thuế quan gây ra đã lan sang các khu vực khác

Căng thẳng từ thuế quan đã lan sang các lĩnh vực phi thương mại.

Lượng khách Canada du lịch đến Mỹ năm 2025 đã giảm 20%, gây thiệt hại cho nền kinh tế nước này hơn 4 tỷ đô la, theo ước tính của Hiệp hội Du lịch Mỹ.

Thuế quan cũng làm phức tạp thêm nỗ lực của Mỹ trong việc tập hợp sự ủng hộ cho các vấn đề lớn nhỏ, cho dù đó là cuộc chiến ở Iran hay việc gia hạn lệnh cấm thuế quan kéo dài 28 năm đối với các giao dịch điện tử, chẳng hạn như phát trực tuyến, Giáo sư Mavroidis cho hay.

“Làm sao có thể yêu cầu hợp tác khi bạn gây khó khăn cho họ về thương mại?” ông nói. “Bạn mất đi quyền lực mềm, vốn là lợi thế lớn nhất của Mỹ. Tất cả những điều này giờ đã biến mất và làm thế nào để gầy dựng lại?”

Mặc dù các biện pháp trả đũa thương mại trực tiếp chống lại Mỹ vẫn còn hạn chế, nhưng không có gì đảm bảo rằng mô hình đó sẽ tiếp tục, nhà kinh tế Michael Pearce của Oxford Economics bình luận. Ông nhấn mạnh rằng lập trường của ông Trump đã cổ xúy các quốc gia khác phát triển các chính sách bảo hộ mậu dịch của riêng họ.

“Đó là rủi ro lớn – rằng theo thời gian, chúng ta bắt đầu thấy sự trả đũa theo những cách khác,” ông nói. “Đó là cách mà thiệt hại từ cuộc chiến thương mại có thể lan rộng.”

4. Giá cả ở Mỹ cũng tăng

Các mức thuế mà ông Trump đe dọa áp đặt vào Ngày Giải phóng và gây ra nhiều lo ngại thì rốt cuộc cũng đã được giảm nhẹ, sau khi tổng thống miễn trừ nhiều mặt hàng và đạt được thỏa thuận với các quốc gia và áp dụng mức thuế thấp hơn.

Những lời hứa đao to búa lớn mà ông đưa ra khi đó cũng không thành hiện thực.

Ngành sản xuất đã suy giảm trong phần lớn năm ngoái, trong khi đầu tư nước ngoài vào Mỹ cũng giảm, bất chấp cam kết của một số công ty, chẳng hạn như các nhà sản xuất dược phẩm, về việc tăng chi tiêu, theo phân tích của Tax Foundation dựa trên dữ liệu của chính phủ.

Sau đó, vào tháng Hai, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ hoàn toàn các mức thuế áp dụng vào Ngày Giải phóng, thậm chí còn đặt câu hỏi về sự gia tăng doanh thu thuế quan mà chính phủ thu được năm ngoái. Mỹ hiện phải hoàn trả hơn một nửa trong số 260 tỷ đô la mà họ đã thu được.

Nhà Trắng khẳng định sẽ cần thời gian để các chính sách của họ mang lại hiệu quả, lặp lại những lời hứa đầu tư lớn từ các công ty và quốc gia.

Nhưng hiện tại, hậu quả chính của thuế quan ở Mỹ là những khó khăn trong kinh doanh và giá cả cao hơn đối với người tiêu dùng.

Khoảng 55% các khoản phí mới đã bị chuyển sang túi người tiêu dùng vào năm ngoái, theo ước tính của Goldman Sachs hồi tháng 10. Điều đó đã góp phần đẩy tỷ lệ lạm phát của Mỹ năm ngoái tăng khoảng nửa điểm phần trăm lên khoảng 3%, so với mức lẽ ra đạt được nếu không có thuế quan, ông Pearce nhận định.

Với việc khả năng chi tiêu là mối quan tâm hàng đầu của nhiều cử tri, vấn đề này đã làm phức tạp thêm lập luận của Đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Nhưng mặc dù thuế quan đã ảnh hưởng đến chi tiêu của người tiêu dùng và hoạt động kinh doanh, nền kinh tế vẫn tăng trưởng 2,1%, với tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 12 ở mức 4,4%.

“Thuế quan đã tạo ra rất nhiều ồn ào, nhưng tôi nghĩ khó có thể nói rằng điều đó đã đem đến tác động kinh tế vĩ mô cực kỳ tiêu cực,” ông Pearce nói.

Nhà Trắng cam kết sau phán quyết của Tòa án Tối cao sẽ khôi phục lại các chính sách này bằng các đạo luật khác. Việc ông Trump thúc đẩy mạnh mẽ đến mức nào trong thời gian chuẩn bị cho cuộc bầu cử vẫn còn phải chờ đợi.

“Tôi không nghĩ chúng ta sẽ quay trở lại mức thuế được công bố trong Ngày Giải phóng,” bà Erica York, phó chủ tịch chính sách thuế liên bang tại tổ chức nghiên cứu Tax Foundation, dự báo.

---

 

BBC 

Tác giả, Ana Faguy, 

và Tác giả, Bernd Debusmann Jr, 

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cách chức Bộ trưởng Tư pháp, bà Pam Bondi – một đồng minh lâu năm và người bảo vệ mạnh mẽ chính quyền của ông – khỏi vị trí người đứng đầu cơ quan thực thi pháp luật của Mỹ.

Ông Trump đã ca ngợi bà Bondi trong một bài đăng trên Truth Social và cho biết bà sẽ “chuyển sang” làm việc trong khu vực tư nhân.

Thời gian bà Bondi lãnh đạo Bộ Tư pháp bị lu mờ bởi cách xử lý việc công bố các tài liệu liên quan đến tỷ phú Jeffrey Epstein và cuộc điều tra về tội phạm tình dục bị kết án này.

Bà là quan chức thứ hai của chính quyền Trump bị cách chức trong những tuần gần đây, sau khi bà Kristi Noem bị cách chức Bộ trưởng An ninh Nội địa vào tháng Ba.

Chức vụ của bà Bondi sẽ được cấp phó cũ của mình, ông Todd Blanche, thay thế.

Bà Bondi cho biết sẽ “làm việc không mệt mỏi” để chuyển giao công việc mà bà gọi là “vinh dự” cả đời, cho ông Blanche.

Bà nói thêm rằng trong vai trò mới ở khu vực tư nhân – mà bà không tiết lộ – bà sẽ “tiếp tục đấu tranh cho Tổng thống Trump và chính quyền này”.

Thông báo này được đưa ra chưa đầy hai tháng sau một phiên điều trần gay gắt tại Quốc hội, trong đó bà Bondi bị các nhà lập pháp chất vấn dồn dập – đôi khi dẫn đến những cuộc tranh cãi lớn tiếng, trong đó bà gọi một nghị sĩ Dân chủ là “kẻ hết thời, vô dụng”.

 Đọc nhiều nhất

• Cựu đại úy công an Lê Chí Thành bị bắt ở Bangkok như thế nào?
•  
• Chúng ta đang tiến gần tới Thế chiến III, hay các lo ngại đang bị thổi phồng?

Mới đây vào sáng 2/4, ông Trump còn bênh vực bà Bondi, nói rằng: “Bà ấy là một người tuyệt vời và bà đang làm tốt công việc của mình.”

Nhưng vài giờ sau, ông Trump xác nhận trên Truth Social việc bà này rời chức, nói rằng vai trò mới của bà trong khu vực tư nhân sẽ được “công bố vào một ngày trong tương lai gần”.

Trong bài đăng của mình, ông Trump ca ngợi thành tích của bà Bondi trên cương vị Bộ trưởng Tư pháp, nói rằng bà đã thực hiện “một công việc tuyệt vời trong việc giám sát một chiến dịch trấn áp tội phạm quy mô lớn trên khắp đất nước chúng ta”.

Nhưng tổng thống được cho là ngày càng thất vọng với bà Bondi, đặc biệt là về cách bà xử lý các hồ sơ Epstein.

Khi nhậm chức vào tháng 2/2025, bà đã cam kết minh bạch về vụ Epstein và hứa sẽ công bố danh sách khách hàng được cho là có liên quan đến nhà tài chính tai tiếng – nhân vật đã qua đời năm 2019 – này.

Bộ Tư pháp sau đó cho biết không có danh sách nào như vậy tồn tại.

Rốt cuộc thì hàng triệu hồ sơ liên quan đến ông Epstein đã được công bố dưới áp lực – kể cả từ những người ủng hộ ông Trump – và chỉ sau khi Quốc hội thông qua một đạo luật yêu cầu Bộ Tư pháp công khai các hồ sơ không phải là tài liệu mật.

Cơ quan này, và sau đó là bà Bondi, đã phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ cả hai đảng, với việc các nhà lập pháp cáo buộc Bộ Tư pháp đã không che một số thông tin nhận dạng về những nạn nhân sống sót, trong khi lại bảo vệ danh tính của những người không phải là nạn nhân.

Bà Pam Bondi sẽ được ông Todd Blanche thay thế

Một số ít đảng viên Cộng hòa từng làm việc chặt chẽ với bà trong nhiều năm đã lên tiếng ca ngợi bà vào hôm 2/4.

“Bà Pam Bondi đã lãnh đạo Bộ này với sức mạnh và sự kiên định, và tôi biết ơn sự lãnh đạo và tình bạn của bà,” ông Blanche viết trên X.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục ủng hộ lực lượng cảnh sát, thực thi pháp luật và làm mọi điều trong khả năng của mình để giữ cho nước Mỹ an toàn.”

Những người khác lại ăn mừng sự ra đi của bà.

Trong số đó có nghị sĩ đảng Cộng hòa đại diện bang Kentucky, ông Thomas Massie, người thường xuyên chỉ trích cách bà Bondi xử lý các hồ sơ vụ Epstein.

“Tôi hy vọng Bộ trưởng Tư pháp tiếp theo sẽ công bố tất cả các hồ sơ Epstein theo luật và tiếp tục điều tra, truy tố và bắt giữ,” ông viết trên X.

Nghị sĩ đảng Dân chủ California Ro Khanna – người đã làm việc với ông Massie về dự luật lưỡng đảng nhằm buộc công bố các hồ sơ – nói với chương trình Newsnight của BBC: “Điều này cho thấy Quốc hội không phải là tấm thảm chùi chân.”

Ông Khanna nói rằng các nhà lập pháp nên từ chối phê chuẩn ông Blanche làm Bộ trưởng Tư pháp tiếp theo trừ khi ông này “đồng ý điều tra và truy tố nhóm Epstein, những người tự cho rằng họ có quyền đặt ra luật lệ cho riêng mình, chơi theo luật của họ, và gạt chúng ta – những người còn lại – sang một bên”.

Một người chỉ trích khác của đảng Cộng hòa, nữ nghị sĩ Nancy Mace của Nam Carolina, cáo buộc bà Bondi đã “cản trở mọi nỗ lực để buộc những kẻ có tội phải chịu trách nhiệm” và “làm suy yếu nghiêm trọng” uy tín của ông Trump bằng cách xử lý các hồ sơ liên quan đến ông Epstein.

Các nạn nhân sống sót cũng nói với BBC rằng bà Bondi vẫn chưa gặp hoặc trả lời email của họ về hành vi sai trái của ông Epstein, và rằng vấn đề này đã trở thành gánh nặng chính trị đối với ông Trump.

Bà Bondi đã gọi ông Epstein là một “quái vật” và nói với các nạn nhân rằng bà rất tiếc về sự lạm dụng mà họ phải chịu đựng.

Gần đây nhất, một ủy ban quốc hội đã chính thức triệu tập bà Bondi để trả lời các câu hỏi về cách bà xử lý cuộc điều tra ông Epstein. Bà dự kiến ​​sẽ xuất hiện trước ủy ban này trong tháng này.

Dưới sự lãnh đạo của bà, Bộ Tư pháp đã tiến hành một số cuộc điều tra hình sự đối với các đối thủ chính trị của Tổng thống Trump, trong đó có Thượng nghị sĩ California Adam Schiff, Tổng chưởng lý New York Letitia James và cựu Giám đốc FBI James Comey.

Hồi tháng Chín, ông Trump đã thúc giục bà Bondi tích cực điều tra các đối thủ chính trị của ông.

Ông nói trong một bài đăng trên mạng xã hội, nhắm trực tiếp đến bà Bondi: “Chúng ta không thể trì hoãn thêm nữa, điều đó đang hủy hoại danh tiếng và uy tín của chúng ta.”

Bộ Tư pháp dưới thời bà Bondi đã phải đối mặt với những câu hỏi về cách xử lý cuộc điều tra vụ các đặc vụ nhập cư liên bang bắn chết hai người trong các cuộc đối đầu ở Minneapolis, Minnesota, dẫn đến các cuộc biểu tình trên toàn quốc vào tháng Một.

Với thông báo của ông Trump, bà Bondi trở thành thành viên cấp cao thứ ba trong nội các của ông rời nhiệm kỳ này, sau bà Noem và Cố vấn An ninh Quốc gia Mike Waltz năm ngoái – người sau đó được Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio tiếp nhận nhiệm vụ.

Đội ngũ thân cận tương đối ổn định của chính quyền Trump lần này trái ngược hoàn toàn với nhiệm kỳ đầu tiên của ông từ năm 2017-2021, vốn là một vòng xoay liên tục của việc sa thải và thay thế.

Chỉ trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ lần trước, chính quyền Trump đã chứng kiến ​​sự ra đi của quyền Bộ trưởng Tư pháp Sally Yates, Cố vấn An ninh Quốc gia Mike Flynn, Giám đốc FBI James Comey, Chánh văn phòng Reince Priebus, chiến lược gia trưởng Steve Bannon và hai thư ký báo chí, cùng nhiều người khác.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái, các nhà bình luận và chiến lược gia chính trị đã nhận xét rằng cách tiếp cận của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai của ông kỷ luật hơn và ít hỗn loạn hơn.

Bà Bondi là một thành viên trong nhóm pháp lý của ông Trump trong phiên tòa luận tội đầu tiên và khi ông tuyên bố mà không đưa ra bằng chứng về việc cuộc bầu cử năm 2020 đã bị đánh cắp khỏi tay ông thông qua gian lận cử tri quy mô lớn.

Bà cũng công khai ủng hộ ông Trump bằng cách xuất hiện tại tòa án trong phiên tòa xét xử vụ nhận tiền bịt miệng ở New York, kết thúc vào tháng Năm với phán quyết rằng ông Trump phạm 34 tội danh gian lận.

Ông Trump đang kháng cáo phán quyết này.

---

 

TTV2 – Quan điểm cá nhân

 Alice Thornton bị bắt vào năm 1913 vì đã ném đá vào cửa sổ tòa nhà Quốc hội. Yêu cầu của bà: quyền bầu cử cho phụ nữ. Bản án: 6 tháng tù giam.

Phản ứng của Alice diễn ra ngay lập tức: bà tuyệt thực. Sự đáp trả của nhà tù thật tàn bạo.

Ba lần một ngày, bà bị cưỡng bức ăn. Người ta trói bà vào ghế bằng dây da. Các cai ngục dùng kìm sắt cạy miệng bà ra. Một ống cao su được đẩy sâu vào cổ họng xuống tận dạ dày, và thức ăn lỏng được đổ vào đó. Alice đã nôn ra máu suốt nhiều tuần liền.

Bức ảnh này — một bản in trên tấm kẽm — đã được một cai ngục có lòng trắc ẩn lén đưa ra ngoài. Người cai ngục đó bị sa thải ba ngày sau đó. Trong ảnh, Alice bị xích vào chiếc ghế cưỡng bức ăn, ống luồn trong cổ họng, bốn nữ quản giáo giữ chặt cơ thể bà. Nhưng đôi mắt bà nói lên một điều rõ ràng: bà sẽ không bao giờ đầu hàng.

Bạo lực đã để lại di chứng vĩnh viễn. Thực quản của bà bị tổn thương. Suốt cuộc đời còn lại, bà gặp khó khăn trong việc nuốt thức ăn rắn.

Alice được thả sau 4 tháng. Bà chỉ còn nặng hơn 33 kg và không thể tự đi lại. Sáu tuần sau, bà lại tiếp tục ném đá vào các tòa nhà chính phủ. Bà bị bắt lại. Bà lại tuyệt thực. Và bà lại bị cưỡng bức ăn. Chu kỳ này lặp lại 5 lần từ năm 1913 đến 1918. Sau mỗi lần bị bắt, cơ thể bà càng thêm suy kiệt. Nhưng sau mỗi lần được thả, bà lại quay lại cuộc chiến.

Năm 1920, phụ nữ cuối cùng đã giành được quyền bầu cử. Alice đã sống đủ lâu để bỏ lá phiếu đầu tiên của mình ở tuổi 35. Bà được đưa đến hòm phiếu trên một chiếc xe lăn — đôi chân bà chưa bao giờ hồi phục hoàn toàn.

Bà qua đời năm 1954, thọ 69 tuổi. Trên mộ bà có khắc dòng chữ: “Bà đã nuốt thức ăn qua đường ống để những người con gái của mình có thể ngẩng cao đầu và được quyền bỏ phiếu.”

TG Văn Chương

#anhchiquandiemcanhan

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

March 28, 2026

GRATIOT COUNTY, Michigan (NV) – Một người đàn ông gốc Việt tại thành phố Alma, Michigan, nhận tội giết người sau khi đâm tử vong chính người anh họ của mình trong một vụ tấn công xảy ra năm 2025, theo hồ sơ tòa án và giới chức địa phương công bố ngày 25 Tháng Ba, 2026, đài truyền hình địa phương WILX 10 đưa tin.

Người nhận tội là Jack Nguyễn, 31 tuổi, bị truy tố trong cái chết của ông Travis Nguyễn, 48 tuổi, chủ một tiệm nail tại Pine River Township. 

Nghi can Jack Nguyễn. (Hình: Sở Cảnh Sát Gratiot County)

Theo cảnh sát, sự việc xảy ra ngày 19 Tháng Ba, 2025, khi họ được gọi đến tiệm LA Nails trên đường North Alger sau khi nhận tin báo về một vụ tấn công nghiêm trọng. Khi đến nơi, họ phát hiện nạn nhân đã tử vong với nhiều vết đâm. 

Ban đầu, nghi can Jack Nguyen bị bắt và đối diện cáo buộc giết người cấp độ cao nhất. Tuy nhiên, trong tiến trình tố tụng, nghi can nhận tội giết người cấp độ hai. 

Hồ sơ tòa cho thấy vụ tấn công xảy ra vào khoảng 1 giờ chiều, và nạn nhân bị đâm ít nhất 50 lần trước khi nghi can rời khỏi hiện trường và ngồi chờ cảnh sát bên ngoài. 

Phiên tuyên án dự kiến sẽ diễn ra vào cuối Tháng Năm hoặc Tháng Sáu, với mức án có thể từ 20 đến 40 năm tù nếu thỏa thuận nhận tội được tòa chấp thuận. 

Một bi kịch gia đình

Điều khiến sự việc này trở nên nặng nề hơn không chỉ là tính chất bạo lực, mà là mối quan hệ anh em họ giữa hai bên, đồng thời có liên hệ trong công việc.

Nạn nhân, ông Travis Nguyen, còn được biết đến với tên Steve, là một người nhập cư sang Mỹ từ năm 1993, là cha của năm người con gái và được mô tả là người chăm chỉ, gắn bó với gia đình và cộng đồng. 

Đó là hình ảnh quen thuộc tiêu biểu của nhiều gia đình Việt tại Mỹ như làm việc trong ngành nail, gây dựng cửa tiệm nhỏ, nuôi con, sống bình lặng.

Và rồi, tất cả chấm dứt trong một buổi chiều bạo lực.

Đối với nhiều người Việt, đây không chỉ là một bản tin tội phạm. Đây là một câu chuyện đau lòng vì xảy ra trong chính cộng đồng mình, giữa những người cùng dòng máu.

Không có nhiều thông tin về nguyên nhân dẫn đến tình cảnh oan khiên trên. Nhưng điều rõ ràng là một khoảnh khắc mất kiểm soát, hoặc một mâu thuẫn bị đẩy đến cực điểm, đưa đến phá hủy tất cả gia đình, sự nghiệp, và cả tương lai của nhiều người liên quan.

Có thể nhìn nghi can Jack Nguyễn không chỉ như một bị cáo, mà như một người đã đánh mất chính mình trong một giây phút mà lẽ ra có thể dừng lại. Nhưng sự thông cảm, nếu có, không thể thay thế trách nhiệm. Hành động bạo lực, đặc biệt trong phạm vi gia đình, là điều không thể chấp nhận.

Cộng đồng người Việt tại Mỹ đã trải qua chiến tranh, di cư, và xây dựng lại từ con số không. Nhưng đôi khi, điều nguy hiểm nhất không đến từ bên ngoài mà đến từ chính những cơn giận bên trong mỗi con người. (MPL)

---

 

B’ao Nguoi-Viet

March 26, 2026

LOS ANGELES, California (NV) – Trạm xăng Chevron nằm ngay rìa khu Chinatown ở Los Angeles luôn xuất hiện trên tin tức. Đây là một trong vài trạm xăng luôn khiến khách hàng sửng sốt vì giá cả, do lúc nào cũng cao hơn những trạm xăng khác khắp thành phố này, theo nhật báo The Los Angeles Times hôm Thứ Tư, 25 Tháng Ba.

Giá xăng tăng vọt từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran hôm 28 Tháng Hai tới nay. Cư dân California, tiểu bang có giá xăng thuộc loại cao nhất nước Mỹ do thuế và luật lệ về khí thải, chắc chắn cũng bị ảnh hưởng.

Trạm xăng Chevron trên đường Alameda gần Union Station Los Angeles, California, để giá $8.71 một gallon loại thường hôm 30 Tháng Ba. (Hình: Patrick T. Fallon /AFP via Getty Images)

Tuy nhiên, trạm xăng Chevron khét tiếng đắt đỏ ở góc đường Alameda và East Cesar Chavez, phía bên kia ga Union Station, vẫn đông khách hàng chiều Thứ Năm tuần trước.

Hàng chục năm nay, trạm xăng này là nơi phóng viên báo chí, và nay có cả dân làm mạng xã hội, kéo tới chụp hình, quay phim mỗi khi giá xăng tăng. Nhìn bên ngoài, trạm xăng này giống như bất cứ trạm xăng nào khác, nhưng giá cả làm nhiều người sửng sốt.

Một khách hàng, chỉ nói tên và tên đệm là James Michael, vừa từ Upland chở bạn gái đi coi ca nhạc tại rạp Hollywood Palladium. Anh cho hay anh lái xe tới trạm xăng gần nhất, dự trù giá sẽ cao, nhưng vẫn ngạc nhiên vì tới $8.71 một gallon loại thường.

“Tôi nghĩ giá sẽ rất cao vì tình hình hiện nay trên thế giới,” anh cho biết. “Nhưng quá mắc. Theo tôi nhớ là mắc nhất từ trước tới nay.”

Tuần trước, giá xăng trung bình loại thường ở California lên $5.37 một gallon, tăng 82 cent so với cách đây một tháng, theo Hiệp Hội Xe Hơi Hoa Kỳ (AAA). Ở vùng Los Angeles, giá xăng lên $5.72. Nhưng ở trạm Chevron này, giá cao hơn $3.

Dường như chủ trạm xăng này chán cảnh phóng viên, TikToker và người hiếu kỳ tụ tập ở đó để chụp hình, quay phim và đưa tin giá xăng.

Tuần trước, khi phóng viên báo LA Times đang phỏng vấn khách hàng, nhân viên trạm xăng này tới yêu cầu phóng viên đi chỗ khác, lưu ý đó là khuôn viên của tư nhân. Nhân viên hất đầu lên, cho hay “người chủ” đang theo dõi qua camera và sẽ không ngần ngại gọi nhân viên an ninh. (Th.Long) [kn]

---

 

March 20, 2026 

Hiếu Chân/Người Việt

Hôm 17 Tháng Ba, Thượng Viện Hoa Kỳ bỏ phiếu 51-48 đưa dự luật cải cách bầu cử Safeguard American Voter Eligibility Act (SAVE Act) ra tranh luận khoáng đại sau khi một dự luật tương tự, gọi là H.R.22, đã được Hạ Viện thông qua tháng trước. Các dự luật này ảnh hưởng thế nào tới cử tri và liệu nó có tăng lợi thế cho đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ Tháng Mười Một năm nay?

Một cử tri bỏ phiếu bầu qua thư ở California. (Hình minh họa: FREDERIC J. BROWN/AFP via Getty Images)

Phải chứng minh tư cách công dân

Nói vắn tắt, SAVE Act bắt buộc cử tri chứng minh tư cách công dân (quốc tịch) khi đi bầu nhằm loại trừ những người chưa phải là công dân, người cư trú bất hợp pháp, bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang.

(1) Để ghi danh đi bầu, cử tri phải xuất trình tài liệu chứng minh mình là công dân Hoa Kỳ, đang có quốc tịch Hoa Kỳ. Bằng chứng là sổ thông hành (passport), thẻ căn cước quân đội của quân nhân hiện dịch (active military ID), giấy khai sinh hoặc bản chính giấy chứng nhận nhập tịch (certificate of naturalization). Người ghi danh phải trực tiếp nộp bằng chứng tại cơ quan bầu cử, không chấp nhận ghi danh qua thư (mail-in) hoặc ghi danh trực tuyến (online).

Nên để ý, bằng lái xe và thẻ căn cước Real ID không được coi là bằng chứng quốc tịch, trừ thẻ Real ID của năm tiểu bang New York, Washington, Vermont, Michigan và Minnesota. Phụ nữ đã kết hôn và đổi họ theo họ chồng, thì giấy khai sinh ghi tên họ thời con gái sẽ không được chấp nhận là bằng chứng quốc tịch. Chứng chỉ hôn nhân (marriage license) không thể hiện quốc tịch nên không được chấp nhận là bằng chứng.

(2) Khi bỏ phiếu, cử tri phải trình thẻ căn cước có ảnh. Muốn bỏ phiếu khiếm diện qua thư cử tri phải nộp bản sao hai mặt thẻ căn cước cùng với ba chữ số cuối của số an sinh xã hội (SSN) khi yêu cầu lá phiếu và khi nộp phiếu cho cơ quan bầu cử.

(3) Cơ quan bầu cử tiểu bang phải đối chiếu danh sách cử tri (vote roll) với cơ sở dữ liệu SAVE Database của Bộ Nội An (DHS) để nhận diện và loại trừ những người chưa phải là công dân. Việc đối chiếu và loại trừ này phải được thực hiện mỗi 30 ngày một lần. Ngoài ra, tiểu bang cũng phải chia sẻ danh sách cử tri đầy đủ (unredacted) với chính quyền liên bang để DHS kiểm chứng tư cách công dân của những người ghi danh đi bầu.

Ngoài ra, dự luật cũng đặt hình phạt nặng những viên chức bầu cử ghi danh bỏ phiếu cho những cá nhân không xuất trình bằng chứng quốc tịch, cho phép công dân được khởi kiện viên chức bầu cử khi họ tin rằng viên chức đó không làm đúng luật.

Liêm chính hay cản trở?

Tổng Thống Trump và các dân cử Cộng Hoà cho rằng dự luật SAVE Act là cần thiết để bảo đảm tính liêm chính của bầu cử, ngăn ngừa gian lận của những người chưa phải là công dân Hoa Kỳ, từ đó phục hồi niềm tin của công chúng vào kết quả bầu cử.

Mặc dù Hiến Pháp quy định chỉ công dân Hoa Kỳ mới có quyền bỏ phiếu bầu cử liên bang, nghiêm cấm người chưa là công dân Hoa Kỳ đi bỏ phiếu và hình phạt cho hành vi này rất nặng nhưng những người ủng hộ dự luật vẫn cho rằng đòi hỏi bằng chứng quốc tịch khi ghi danh cử tri là biện pháp duy nhất bảo đảm quyền bầu cử chỉ thuộc về công dân.

Theo luật, tổ chức bầu cử thuộc thẩm quyền của tiểu bang và địa phương, cho nên mỗi tiểu bang có luật lệ và thể thức bầu cử khác nhau. Dự luật SAVE Act nhắm “thống nhất” cách thức bầu cử sao cho cử tri ở mọi tiểu bang đều tuân theo những tiêu chuẩn bầu cử giống nhau.

Phía đảng Dân Chủ và các tổ chức dân quyền thì cho rằng dự luật này thổi phồng một vấn đề không có thực (phantom problem) nhằm gây cản trở quyền bầu cử hợp pháp của cử tri Mỹ và phân biệt đối xử.

Số liệu của nhiều tổ chức độc lập cho biết, hiện nước Mỹ có gần một nửa dân số không có sổ thông hành, khoảng 21 triệu công dân có quyền bầu cử nhưng không có giấy khai sinh do đó không thể ghi danh đi bầu theo luật SAVE Act. Phần lớn số cử tri này là người cao tuổi, người ở vùng nông thôn dân cư thưa thớt hoặc người có thu nhập thấp.

Phụ nữ là người bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Theo Hội Người Hưu Trí Mỹ (AARP), 69 triệu phụ nữ Mỹ hiện có họ tên trên thẻ căn cước không trùng với họ tên trên giấy khai sinh do đổi họ theo chồng. Theo luật SAVE Act, những phụ nữ này sẽ phải trình giấy chứng nhận kết hôn bản gốc và xin lệnh toà cho phép ghi danh cử tri – một thủ tục không dễ dàng.

Với những đòi hỏi chặt chẽ về chứng minh quốc tịch, dự luật SAVE Act cũng sẽ loại bỏ phương thức bầu cử qua thư, bầu cử khiếm diện bởi vì cử tri khó mà xuất trình được bằng chứng quốc tịch với cơ quan bầu cử để được xác nhận tư cách công dân, được nhận phiếu bầu và gửi phiếu qua đường bưu điện.

Gian lận bầu cử – vấn đề không có thực

Tổng Thống Trump và nhiều cử tri Cộng Hoà từ lâu đã than phiền rằng hệ thống bầu cử của Mỹ dễ bị lũng đoạn và gian lận bầu cử là phổ biến. Họ cho rằng có một số lượng lớn những người chưa phải là công dân Hoa Kỳ đã đi bỏ phiếu, làm sai lệch kết quả bầu cử, do đó luật bầu cử cần được cải cách, bắt buộc cử tri chứng minh tư cách công dân ngay từ khi ghi danh đến khi bỏ phiếu vào thùng.

Trước cuộc bầu cử tổng thống 2024, Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson nói ông biết “theo trực giác” rằng “rất nhiều di dân bất hợp pháp đã bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang.” Hội nghị toàn quốc đảng Cộng Hòa hồi Tháng Bảy 2024 nhắc lại những tuyên bố vô căn cứ như vậy. Rồi đến Tháng Mười Một 2024, ông Trump tái đắc cử tổng thống, đảng Cộng Hòa giành được đa số ở cả hai viện Quốc Hội thì không thấy họ nhắc tới chuyện di dân không giấy tờ đi bầu cử nữa.

Nhưng việc xem xét cẩn thận kết quả bầu cử chứng tỏ không có hiện tượng người chưa là công dân đi bầu đủ để làm sai lệch kết quả. Heritage Foundation – tổ chức nghiên cứu bảo thủ, nơi biên soạn Đề Án 2025 (Project 2025) làm kim chỉ nam cho việc trị quốc của ông Trump – đã mất nhiều năm tìm hiểu về gian lận bầu cử và cuối cùng phải thừa nhận chuyện người chưa phải là công dân Mỹ đi bỏ phiếu chỉ là một huyền thoại!

Cơ sở dữ liệu bầu cử của Heritage Foundation, thu thập trong bốn thập niên từ 1985 đến 2025, ghi nhận “1,546 trường hợp gian lận bầu cử,” trong đó chỉ có 68 trường hợp người bỏ phiếu chưa phải là công dân Mỹ, kể cả 10 trường hợp là người nhập cư không giấy tờ, còn lại là vi phạm của công dân Mỹ. So với hơn một tỷ lá phiếu của nhiều cuộc bầu cử liên bang suốt 40 năm mà Heritage Foundation xem xét, tỷ lệ phiếu bất hợp pháp của người chưa phải là công dân chỉ chiếm chưa tới một phần triệu (0.0001%).

Một nghiên cứu khác của Brennan Center – một tổ chức nghiên cứu phi đảng phái về bầu cử – phân tích 23.5 triệu lá phiếu ở 42 khu vực năm 2016 ghi nhận chỉ 30 trường hợp bỏ phiếu của người chưa phải là công dân Mỹ, tỷ lệ cũng chỉ một phần triệu (0.0001%).

Điều tra của cơ quan bầu cử nhiều tiểu bang cũng ghi nhận kết quả tương tự: hiện tượng người chưa là công dân đi bỏ phiếu là có, nhưng vô cùng hiếm, không phải là một vấn đề nghiêm trọng đến mức cần phải đặt ra những rào cản khắc nghiệt như dự luật SAVE Act.

Đã có án lệ là năm 2013 tiểu bang Kansas ban hành luật bầu cử SAFE (Secure And Fair Elections Act) nội dung giống hệt đạo luật SAVE Act hiện nay, hậu quả là hỗn loạn: 31,000 cử tri, chiếm 12% tổng số cử tri tiểu bang, bị tước quyền bỏ phiếu dù họ là công dân Mỹ chỉ thiếu những giấy tờ quốc tịch.

Tháng Sáu 2018, đạo luật SAFE bị tòa án liên bang tuyên “vi hiến” và bị huỷ bỏ. Năm 2013 Tối Cao Pháp Viện đã bác bỏ quy định của tiểu bang Arizona đòi cử tri phải chứng minh quốc tịch vì vi phạm Luật Ghi Danh Cử Tri Quốc Gia (National Voter Registration Act – NVRA) năm 1993.

Coi chừng “gậy ông đập lưng ông”

Ông Trump và các đồng minh Cộng Hoà coi dự luật SAVE Act là yếu tố quyết định thắng thua của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026. “Bầu cử Mỹ bị Gian Lận, bị Đánh Cắp, là Trò Cười cho cả Thế Giới. Chúng ta hoặc phải chấn chỉnh, hoặc sẽ không còn Đất Nước nữa,” ông Trump viết trên Truth Social. Ông cho rằng, dự luật sẽ mang lại cho đảng Cộng Hoà thắng lợi “chắc chắn” trong cuộc bầu cử sắp tới và ông đe doạ trừng phạt các vị dân cử Cộng Hoà nào không bỏ phiếu thuận cho dự luật SAVE Act của ông.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo, luật SAVE Act bắt buộc cử tri phải xuất trình sổ thông hành/giấy khai sinh để ghi danh, chưa chắc đã có lợi cho đảng Cộng Hoà.

Dữ kiện và các cuộc khảo sát ghi nhận cử tri Cộng Hoà ít sở hữu sổ thông hành hơn người Mỹ nói chung. Hãng tin Reuters phân tích dữ liệu của Center for American Progrees ghi nhận, ở cuộc bầu cử 2024, trong 17 tiểu bang có tỷ lệ người dân sở hữu sổ thông hành cao nhất nước Mỹ thì 14 tiểu bang bỏ phiếu cho bà Kamala Harris, mười hai tiểu bang có tỷ lệ sở hữu sổ thông hành thấp nhất bỏ phiếu cho ông Trump. Hầu hết các tiểu bang có tỷ lệ sở hữu sổ thông hành thấp đều là vùng nông thôn, cử tri ít có nhu cầu ra nước ngoài du lịch hoặc làm việc, nghĩa là ít có cơ hội ghi danh bầu cử hơn.

Tỷ lệ sở hữu sổ thông hành tỷ lệ thuận với trình độ học vấn. Năm 2024, ông Trump thắng lớn trong số cử tri có trình độ trung học hoặc thấp hơn, còn bà Harris giành được phiếu của cử tri có trình độ đại học và cao hơn.

Một nghiên cứu năm 2023 của Pew Research Center được Reuters dẫn lại cho biết, khi lấy chồng, phụ nữ theo đảng Dân Chủ có xu hướng giữ lại họ tên thời con gái nhiều gấp đôi phụ nữ Cộng Hoà. Còn phụ nữ độc thân, không gặp khó khăn về họ tên khi ghi danh bầu cử, có xu hướng bỏ phiếu cho Dân Chủ nhiều hơn, tỷ lệ 61%-38% theo khảo sát của CNN trong cuộc bầu cử 2024.

Điều ông Trump sợ nhất là đảng Dân Chủ giành đa số Quốc Hội trong cuộc bầu cử sắp tới. Đảng Cộng Hoà đã vận dụng nhiều thủ pháp, từ vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử, cho đồng minh thâu tóm các công ty truyền thông như CBS, CNN, các công ty sản xuất và vận hành máy bỏ phiếu như Dominion, và thay đổi luật bầu cử. Cho dù sắp tới luật SAVE Act giành được 60 phiếu thuận ở Thượng Viện thì đó chưa chắc đã là điều hay cho đảng Cộng Hoà. [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

March 18, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Chánh án liên bang vào chiều Thứ Ba 17 Tháng Ba đã ra lệnh cơ quan chủ quản của đài Voice of America (VOA) phải cho 1.042 nhân viên toàn thời gian của đài, những người trước đó bị buộc nghỉ phép, quay trở lại làm việc trước ngày 23 Tháng Ba và đồng thời tái tục hoạt động phát sóng của đài, theo New York Times loan tin.

Bảng hiệu đài VOA trước trụ sở đài này ở Washington, DC. (Hình: Alex Wong/Getty Images)

Trong phán quyết đưa ra, ông Royce C. Lamberth, chánh án liên bang ở Washington, DC, tuyên bố những nỗ lực giải thể VOA của bà Kari Lake, lãnh đạo Cơ Quan Truyền Thông Toàn Cầu Hoa Kỳ (USAGM) là “độc đoán và tùy tiện.” Ông Lamberth nói rằng bà đã không thông qua ý của Quốc Hội khi phân bổ ngân sách cho cơ quan này cũng như mạng lưới truyền thông USAGM, không cân nhắc những hệ quả có thể xảy ra từ việc đóng cửa tổ chức này.

NPR trích lời giám đốc VOA, ông Michael Abramowitz, phát biểu sau khi phán quyết được công bố:

“Chúng tôi vô cùng vui mừng trước phán quyết của Chánh Án Lamberth và mong sớm được trở lại làm việc. VOA chưa bao giờ trở nên cần thiết hơn lúc này.”

Bà Kari Lake và cả người phát ngôn của cơ quan đều chưa phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận từ NPR. Trước đây, bà Lake từng tuyên bố sẽ kháng cáo các phán quyết của Chánh Án Lamberth, đồng thời cáo buộc vị chánh án này là một nhà hoạt động đang thực hiện việc lập pháp ngay trên ghế xét xử.

VOA, còn được biết là Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ, được thành lập vào thời điểm khởi đầu Đệ Nhị Thế Chiến nhằm đối trọng với các hoạt động tuyên truyền của Đức Quốc Xã tại những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Nhằm tạo dựng mạnh mẽ uy tín trung thực, đài VOA đã đưa tin về cả những thất bại lẫn các chiến thắng của phe đồng minh.

Khi Chiến Tranh Lạnh trỗi dậy từ đống tro tàn của cuộc chiến, Hoa Kỳ đã mở rộng quy mô VOA như một công cụ “quyền lực mềm,” cung cấp thông tin cho những quốc gia nơi báo chí tự do bị ngăn chặn, bị đe dọa hoặc không đủ điều kiện tài chính để tồn tại. Đài cũng đóng vai trò như một hình mẫu minh họa cho diện mạo của báo chí trong một nền dân chủ đa nguyên – một nền báo chí sẵn sàng phản ánh cả những tin tức bất lợi cũng như các quan điểm bất đồng.

Theo các hồ sơ tòa án do NPR tường trình, trước đợt cải tổ dưới thời bà Lake, đài VOA tiếp cận 361 triệu thính giả mỗi tuần thông qua 49 dịch vụ ngôn ngữ khác nhau tại hơn 100 quốc gia. Cơ quan này cho biết, tính đến đầu năm nay, con số đó đã sụt giảm xuống chỉ còn sáu dịch vụ ngôn ngữ.

Bà Kari Lake bước vào Tòa Bạch Ốc với bản lý lịch bao gồm kinh nghiệm làm người dẫn chương trình tin tức truyền hình địa phương, hai lần thất bại khi tranh cử vào các chức vụ cấp tiểu bang tại Arizona và với tư cách là một người ủng hộ Tổng Thống Trump một cách nhiệt thành.

Theo NPR, khi được ông Trump chọn là người đứng đầu USAGM, bà Lake đã bộc lộ ý định duy trì sự tồn tại của đài VOA, nhưng lại định hình đài này theo một hình ảnh mang đậm phong cách của Tổng Thống Trump hơn. Năm ngoái, bà đã hủy bỏ các hợp đồng với hai hãng tin Reuters và Associated Press, đồng thời ký thỏa thuận với mạng lưới tin tức cực hữu One America News Network để phát sóng miễn phí các bản tin của họ.

Tháng trước, ông Royce C. Lamberth đã phán quyết rằng bà Kari Lake không có quyền làm những việc bà đã làm để dẹp bỏ hầu như toàn bộ đài VOA. Dù được Tổng Thống Trump giao phụ trách USAGM, nhưng từ đó tới nay, bà Lake vẫn chưa được Thượng Viện chuẩn thuận nên Chánh Án Lamberth xác định bà không có thẩm quyền lãnh đạo USAGM.Do đó, tất cả hành động của bà kể từ khi gia nhập cơ quan này với tư cách là cố vấn cấp cao đều bị coi là vô hiệu.

Chánh Án Lamberth đưa ra phán quyết này trong vụ kiện của ba nhân viên đài VOA, gồm bà Patsy Widakuswara, bà Kate Neeper và bà Jessica Jerreat. Ba người này nằm trong số nhân viên VOA bị bà Lake sa thải.

CNN trích lời ba nhân viên này trong một tuyên bố chung rằng họ “rất mong muốn bắt tay vào khắc phục những tổn hại mà Kari Lake đã gây ra cho cơ quan cũng như các đồng nghiệp của chúng tôi; trở lại thực hiện sứ mệnh theo ủy nhiệm của Quốc Hội; và gây dựng lại niềm tin nơi độc giả toàn cầu – những người mà chúng tôi đã không thể phục vụ trong suốt một năm qua.”

“Chúng tôi hiểu rằng chặng đường khôi phục hoạt động và uy tín của VOA sẽ còn dài và đầy gian nan,” các nhân viên chia sẻ, vẫn theo CNN. “Chúng tôi hy vọng rằng người dân Mỹ sẽ tiếp tục ủng hộ sứ ​​mệnh của chúng tôi: làm báo chí chân chính, chứ không phải tuyên truyền.” (K.L)

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

March 2, 2026

NEW YORK, New York (NV) – Giá xăng bán lẻ trung bình ở Mỹ có thể sẽ lên trên $3 một gallon vào Thứ Hai, 2 Tháng Ba, lần đầu tiên trong hơn ba tháng qua, giữa lúc cuộc chiến giữa Mỹ với Iran, vốn là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn, làm gián đoạn nguồn cung cấp dầu mỏ toàn cầu, theo chuyên gia phân tích, Reuters đưa tin.

Đó có thể là rủi ro lớn cho Tổng Thống Donald Trump và đảng Cộng Hòa của ông trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào Tháng Mười Một, vì giá cả tăng cao hiện vẫn là một trong những nỗi lo chính của cử tri. Từ khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ nhì hồi Tháng Giêng năm ngoái tới nay, ông Trump liên tục tuyên bố – nhưng thường sai sự thật – rằng ông là người có công làm giá xăng hạ.

Tài xế đổ xăng tại trạm xăng Arco ở Mill Valley, California, hôm 28 Tháng Tám, 2025. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Giá xăng trung bình loại thường ở Mỹ có thể vượt qua $3 một gallon lần đầu tiên trong năm nay, ông Patrick De Haan, nhà phân tích của công ty theo dõi giá xăng bán lẻ GasBuddy, cho hay. Lần gần đây nhất giá xăng trung bình vượt qua $3 một gallon là Tháng Mười Một, 2025, theo dữ liệu GasBuddy. Hồi Tháng Hai, giá xăng trung bình có lúc xuống còn $2.85 một gallon.

“Dầu mỏ sẽ đi trước. Xăng sẽ theo sau, nhưng từ từ,” ông De Haan viết trên mạng sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch lớn tấn công Iran hôm Thứ Bảy.

Iran là một trong những quốc gia xuất cảng dầu mỏ lớn nhất thế giới và chính phủ nước này loan báo cấm tàu bè qua lại Eo Biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, làm lãnh tụ tối cao nước này, ông ‌Ali Khamenei, thiệt mạng.

Hormuz là eo biển quan trọng trong Vịnh Trung Đông, nơi 1/5 lượng dầu mỏ thế giới được tàu bè chở qua lại. Từ khi chiến dịch đánh Iran bắt đầu, ít nhất ba chiếc tàu chở dầu mỏ bị hư hại, và các hãng tàu lớn tuyên bố sẽ tránh eo biển này.

Hôm Chủ Nhật, giá dầu Brent tăng 10% lên khoảng $80 một thùng do ảnh hưởng của chiến dịch tấn công Iran, và một số nhà phân tích dự đoán giá dầu Brent có thể lên $100 một thùng giữa lúc Trung Đông chìm vào cuộc chiến mới.

Tới nay, dường như Tòa Bạch Ốc sẵn sàng chấp nhận rủi ro về chính trị từ giá dầu mỏ tăng để theo đuổi mục tiêu trong chính sách ngoại giao, theo ông Bob McNally, chủ tịch công ty cố vấn năng lượng Rapidan Energy Group.

“Họ hiểu rõ rủi ro đó. Nên tôi nghĩ họ sẽ tập trung rút ngắn thời gian mà Iran có để kiểm soát nguồn năng lượng đi qua Eo Biển ‌Hormuz,” ông McNally cho biết.

Tòa Bạch Ốc cũng có thể đưa ra tín hiệu sẵn sàng mở Kho Dự Trữ Dầu Mỏ Chiến Lược Mỹ (SPR) để ngăn không cho giá dầu lên quá cao, theo ông McNally.

Cựu Tổng Thống Joe Biden từng chuẩn thuận rút bớt lượng dầu mỏ kỷ lục trong SPR hồi năm 2022 để giải quyết giá dầu tăng vọt sau khi Nga xâm lược Ukraine. Ông Trump và phe Cộng Hòa từng cực lực chỉ trích quyết định đó của ông Biden. (Th.Long)

---