NỀN GIÁO DỤC VIỆT NAM CỘNG HOÀ: NHÂN BẢN – DÂN TỘC – KHAI PHÓNG

NỀN GIÁO DỤC VIỆT NAM CỘNG HOÀ:

NHÂN BẢN – DÂN TỘC – KHAI PHÓNG

Quyên Di

Bài viết này bổ túc cho bài viết đã được đăng trước: “MÔI TRƯỜNG GIẢNG DẠY CỦA GIÁO CHỨC THỜI VIỆT NAM CỘNG HOÀ.” Nguyên thuỷ, bài này do phóng viên Doan Trang (Hoa Kỳ) phỏng vấn và viết lại những điều tôi trả lời. Ở đây, tôi sửa chữa đôi chút cho đúng với cách nói của tôi. Tôi cũng lược bỏ một số đoạn có ý tưởng trùng lặp với bài “MÔI TRƯỜNG GIẢNG DẠY CỦA GIÁO CHỨC THỜI VIỆT NAM CỘNG HOÀ.”

Bài này cũng đã được đăng lại hay trích đăng ở nhiều nơi. Vị đăng lại bài có tên “THUY TIEN” đã viết trong lời mở đầu:

“Đã có nhiều bài viết nhắc lại về nền giáo dục VNCH nhưng bài viết dưới đây là của một giáo sư đang dạy tại đại học Mỹ và là người từng hưởng thụ được nền giáo dục khai phóng của miền Nam trước 1975. Nhắc lại vài chi tiết về nền giáo dục xưa không chỉ là sự hồi tưởng ký ức mà còn là một chiêm nghiệm để soi rọi thực tại…”

Tôi cám ơn tất cả những vị đã giúp phổ biến bài viết này.

Quyên Di

*

BA YẾU TỐ KIẾN TẠO NỀN GIÁO DỤC VIỆT NAM CỘNG HOÀ

Tôi là người Hà Nội. Gia đình di cư vào Nam năm 1954, lúc đó tôi chừng 6 tuổi. Khi vào Nam ở Sài Gòn, tôi theo học một trường Tiểu học là chi nhánh mới của trường Bàn Cờ, đó là trường “Di Chuyển Bàn Cờ” trên đường Phan Đình Phùng (bây giờ là đường Nguyễn Đình Chiểu.) Học được hai năm, sau đó tôi được chuyển qua một trường sở mới, là trường Phan Đình Phùng, đối diện với trường Di Chuyển Bàn Cờ.

Từ năm 1955, chính phủ Ngô Đình Diệm đã đặt ra tiêu chuẩn rất rõ ràng về nền giáo dục Việt Nam Cộng Hoà. Tôi được hưởng nền giáo dục ấy.

Có ba điểm để định hướng cho nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa (VNCH.) Đó là: Nhân Bản, Dân Tộc và Khai Phóng. Điều thứ nhất có nghĩa là học gì thì học, điều đầu tiên là phải là Con Người. Điều thứ hai là Dân Tộc: các triều đại thay thế, tiếp nối nhau cai trị đất nước, rồi cũng tàn thôi. Như triều đại Nhà Lê được yêu mến nhất, vài trăm năm cũng hết. Triều đại, chính quyền thay đổi nhưng dân tộc thì trường tồn (ngay cả khi không còn lãnh thổ nữa.) Điều thứ ba là Khai Phóng, nghĩa là mở rộng ra, tiếp nhận những cái mới, những tư tưởng khác nhau. Rất nhiều nhà văn, nhà thơ ở miền Bắc có những tác phẩm hay, như Xuân Diệu, Huy Cận, Thế Lữ… Họ không vào miền Nam, do hoàn cảnh này nọ, nhưng ở miền Nam, chúng tôi vẫn được học những tác phẩm của họ như thường chứ không có gì trở ngại. Những tư tưởng Âu, Á, Mỹ, chúng tôi cũng đều được học.

Hệ thống giáo dục dưới thời VHCH có trường công (chính phủ thành lập) và trường tư (tư nhân thành lập), đều được tôn trọng như nhau. Trường tư do giáo hội Công giáo thành lập được gọi là trường Đạo. Điều này cho thấy dưới chế độ VNCH, các tôn giáo lãnh trách nhiệm khá lớn về mặt giáo dục. Lý do Giáo hội Công giáo thành lập trường là vì dân số ngày càng đông, hệ thống trường công của chính phủ không đủ chỗ cho học sinh. Sau này, cũng có những trường Trung học, Đại học do hệ thống Phật giáo thành lập.

Về các cấp lớp:

* Tiểu học, tính từ thấp nhất đến cao nhất gồm có lớp Năm, lớp Tư, lớp Ba, lớp Nhì, lớp Nhất. Nếu so sánh bây giờ thì là lớp Một, lớp Hai, lớp Ba, lớp Bốn, lớp Năm.

* Trung học thì có Trung học đệ nhất cấp, gồm Đệ Thất, Đệ Lục, Đệ Ngũ, Đệ Tứ; Trung học đệ nhị cấp, gồm có Đệ Tam, Đệ Nhị, Đệ Nhất. Đệ Thất là lớp Sáu bây giờ, cứ thế mà tính lên. Đệ Nhất là lớp Mười Hai bây giờ. Ở kỳ thi Trung Học Đệ Nhất Cấp (cuối lớp Đệ Tứ) còn có thi vấn đáp, thi nhiệm ý. Học sinh đỗ hay không đỗ cũng đều được lên lớp Đệ Tam. Ai đỗ Trung học Đệ Nhất Cấp là được quyền đi dạy học trường tư bậc Tiểu học. Ngay cả đi xin việc làm cũng được, nếu có cái bằng.

Lớp Đệ Tam gọi là “lớp dưỡng lão” bởi vì không có thi cử gì hết. Đệ Tứ, Đệ Nhị và Đệ Nhất thì học xong đều phải đi thi. Học xong lớp Đệ Nhị thi Tú Tài I. Xong lớp Đệ Nhất thi Tú Tài II. Đó là các kỳ thi Toàn Quốc, rất khó. Mỗi nơi có một Hội đồng thi và có một vị là chánh chủ khảo rất nghiêm minh. Thi đỗ Tú Tài I mới được lên lớp Đệ Nhất, tức lớp cuối cùng bậc Trung học, sau đó sẽ thi Tú Tài II. Dù cùng thi đỗ, nhưng thí sinh đỗ làm nhiều bậc: Tối ưu, Ưu, Bình, Bình thứ, và Thứ. Đỗ vớt là có đỗ đấy, nhưng “với sự khoan hồng của ban giám khảo.”

Thi Tú Tài có mấy môn như: Quốc văn, Sử, Toán, Lý Hóa, Sử Địa, Công dân giáo dục, Ngoại ngữ thì được quyền chọn: Anh, Pháp, Cổ ngữ La-tinh (hoặc là Hán văn hay tiếng Phạn.) Hồi ấy bậc Trung học đệ nhị cấp chia làm bốn ban: Ban A (Lý-Hoá và Vạn vật,) Ban B (Toán,) Ban C (Văn chương,) Ban D (Cổ ngữ.) Trong cuộc thi Tú Tài II, môn Quốc văn được thay bằng môn Triết học gồm ba phần: Luận Lý học, Đạo Đức học, và Tâm Lý học. Đến 1974, cuộc thi có môn Quốc văn trở lại.

* Các trường Đại học dưới thời VNCH có Đại học Y Khoa, Dược Khoa, Kiến Trúc, Sư Phạm thì phải thi vào. Đặc biệt nếu học Sư Phạm thì sẽ có phụ cấp, nên hồi đó nhiều người đã ghi danh hay thi vào trường Đại học khác, nhưng thi thêm vào trường Sư Phạm để có phụ cấp và tương lai được làm giáo chức, nếu không chọn những ngành nghề khác. Đương nhiên có những người chỉ học một Đại học là Đại học Sư Phạm thôi.

Vào trường Luật khoa, Khoa học, Văn khoa không phải thi, tất cả sinh viên đều được ghi danh vào học y như nhau. Năm đầu tiên đại học Văn khoa, sinh viên chưa học chuyên ngành. Năm ấy gọi là năm “Dự Bị Văn Khoa,” gồm những môn Triết Đông, Triết Tây, Ngoại ngữ, Văn chương, Quốc văn, Hán văn. Qua đến năm thứ hai mới được chọn chuyên ngành, như Văn Chương Quốc Âm, Văn Chương Việt Hán, Văn Minh Việt Nam, Ngữ Học Việt Nam, Sử Địa… Luật khoa thì không có năm nhất, năm hai, năm ba… mà gọi là Cử nhân một, Cử nhân hai, Cử nhân ba. Chuyện buồn cưởi là có sinh viên thi lên lớp mãi vẫn trượt, trong lý lịch ghi là: “Cử nhân một năm thứ… ba!” Cuối năm thứ tư, thi đỗ thì là Cử nhân Luật. Tốt nghiệp rồi, sinh viên ghi tên học thêm ngành Luật, rồi mới ra Luật sư tập sự.

Hồi đó có viện Đại Học Sài Gòn (Đại học công,) viện Đại học Huế (Đại học công,) viện trưởng là Linh mục Cao Văn Luận; viện Đại học Đà Lạt (Đại học Công giáo) nhưng được chính quyền công nhận bằng cấp ngang với các đại học khác, viện trưởng là Linh mục Nguyễn Văn Lập, sau đó là Linh mục Lê Văn Lý; viện Đại học Vạn Hạnh (Đại học Phật giáo) ở Sài Gòn, viện trưởng là Thượng toạ Thích Minh Châu; viện Đại học Cần Thơ; viện Đại học Minh Đức có một chút hướng về Phương Đông (Y khoa.) Đại học Minh Đức nổi tiếng có ban Kinh Thương (Kinh Tế – Thương Mại.)

Để trở thành Cô giáo, Thầy giáo thì phải tốt nghiệp trường Sư Phạm. Đó là với trường công, còn ở trường tư thì không cần qua trường Sư Phạm, miễn có bằng cấp về chuyên môn, được Bộ Quốc gia Giáo dục và Nha Tư Thục cho phép dạy từng bậc, và được nhà trường tín nhiệm. Thầy, Cô dạy học ở bậc tiểu học được gọi là Giáo viên, dạy bậc Trung học được gọi là Giáo sư Trung học, dạy bậc Đại học là Giáo sư hoặc Giảng sư Đại học.

Trước 1975, muốn học trường công thì hơi khó, phải giỏi mới vào được, vì có thi tuyển. Ở cấp Tiểu học thì không cần thi tuyển, dù nhà ở xa hay gần trường đều được vào học, không cần theo học khu. Nhưng sau khi học xong Tiểu học, học sinh phải qua cuộc thi tuyển để vào trường công bậc Trung học. Những môn thi gồm có: Toán, Quốc văn, Địa lý, Lịch sử và một vài môn nữa được tự chọn để lấy thêm điểm, như Nữ Công Gia Chánh, Hát, Vẽ….

Sau khi xong bậc Tiểu học, tôi thi vào trường công để học Trung học, nhưng thi hai lần không đỗ, nên bố mẹ gửi vào trường Đạo. Đó là trường Nguyễn Bá Tòng. Nguyễn Bá Tòng là tên của giáo sĩ Việt Nam đầu tiên được phong chức Giám mục. Sau 1975, trường Nguyễn Bá Tòng được đổi tên là trường cấp ba Bùi Thị Xuân, toạ lạc tại quận Nhất, Sài Gòn (thời chúng tôi là quận Nhì.)

Lên Đại học, tôi học chuyên ngành Ngữ học Việt Nam, nhưng năm cuối vào vấn đáp phải đến lần thứ hai mới đỗ. Giáo sư đánh trượt tôi là Linh mục Lê Văn Lý – người đầu tiên trình luận án về Ngữ học Việt Nam ở Đại học Sorbonne, Pháp. Dù rất thân thiết với gia đình tôi, ngài vẫn không nương tay cho tôi. Bên Đại học Văn khoa có các Giáo sư Lê Trung Nhiên, Nguyễn Văn Trung, Nguyễn Khắc Hoạch (là ba vị khoa trưởng tôi còn nhớ tên.) Tôi còn được học với những Giáo sư Nguyễn Duy Cần (Triết Đông,) Nguyễn Văn Trung (Triết Tây,) Thanh Lãng, Nghiêm Toản, Vũ Khắc Khoan, Đông Hồ Lâm Tấn Phác (Văn Chương Quốc Âm,) Lê Văn Lý và Lê Ngọc Trụ (Ngữ học Việt Nam), Bửu Cầm (Văn Minh Việt Nam) v.v…

Thầy Đông Hồ gục chết ngay trong lớp học. Tôi được đại diện sinh viên Văn Khoa, đọc văn tế trước khi hạ huyệt Thầy, trong đó có câu:

“Thầy nằm xuống giữa lòng lớp học,

Cho chúng con tiếng khóc nghẹn ngào.”

Còn bên Đại học Luật khoa có những Giáo sư nổi tiếng như Vũ Văn Mẫu, Lê Đình Chân, Vũ Quốc Thúc…, đều là những Giáo sư giỏi nhưng chấm điểm rất gắt. Chúng tôi gọi vụng các Giáo sư đó là những “máy chém”: “máy chém Vũ Văn Mẫu,” “máy chém Lê Đình Chân,” “máy chém Vũ Quốc Thúc.” Gọi vụng các Thầy như vậy, nhưng chúng tôi rất kính trọng các Thầy.

Hồi đó, không phải dễ mà có bằng Tú tài I và Tú tài II, mà phải đậu Tú Tài II mới được ghi danh Đại học. Nhiều khi giáo sư ở Sài Gòn được gửi về miền Trung làm chánh chủ khảo để có sự thanh liêm, không thể hối lộ. Nói vậy, chứ không thể nào có sự thanh liêm tuyệt đối, vẫn có người tìm cách hối lộ này nọ, nhưng hiếm lắm. Mà nếu bị khám phá thì xấu hổ vô cùng.

Tôi tốt nghiệp năm Cử nhân 1970; khi còn dở dang, chưa hoàn tất bậc Cao học thì được mời lên làm phụ tá giám đốc ban Tu Thư Viện Đại học Đà Lạt (lo về sách giáo khoa và chương trình học) và vẫn tiếp tục dạy thêm ở bậc Trung học đệ nhị cấp. Năm 1974, tôi được đề cử dạy môn Quốc văn lớp Mười Hai, vì năm đó Bộ Quốc Gia Giáo Dục quyết định đưa môn Quốc văn lên dạy trên lớp Mười Hai, bên cạnh môn Triết học, và đó cũng là năm duy nhất cho thi Tú Tài lối trắc nghiệm, A, B, C khoanh…

*

Một chút ký ức được ghi lại. Mong rằng bài viết này góp thêm phần vào những bài viết giá trị của các tác giả khác, đã ghi lại rất chi tiết về nền giáo dục Nhân Bản – Dân Tộc – Khai Phóng thời Việt Nam Cộng Hoà.

(*) Tôi chỉ chụp hai tấm hình: bìa sách Văn học của Giáo sư Thanh Lãng và bài thực tập của tôi. Các hình khác, tôi mượn trên “internet.”

Nga đánh Ukraïna và phản ứng của các đảng Cộng sản không cầm quyền

Nga đánh Ukraïna và phản ứng của các đảng Cộng sản không cầm quyền

Bởi  AdminTD

 Đỗ Hùng

3-3-2022

Cuộc bỏ phiếu ở Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã cho thấy, phe chống Nga áp đảo phe thân Nga.

Có một phe lừng khừng ở giữa. Việt Nam chọn về phe e ấp bẽn lẽn này:

“Em bé nhỏ mong manh nên em yêu màu trắng

Anh đừng hỏi rằng em ‘yes’ hay ‘no’

Cứ hỏi hoài em hổng nói đâu

Em bé nhỏ mong manh chỉ biết yêu màu trắng”.

Như vậy, có thể thấy các nước có đảng cộng sản hoặc “đảng anh em” lãnh đạo (Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Triều Tiên, Cuba) đều hoặc ở phe Nga (Triều Tiên) hoặc ở phe “hổng nói đâu” (mấy nước còn lại).

Thế còn các đảng cộng sản không cầm quyền thì có lập trường thế nào?

Mình kiếm một hồi bèn ra một vài kết quả thú vị, lưu lại đây làm tư liệu.

Có một số phản ứng cơ bản sau:

  1. LÊN ÁN NGA KỊCH LIỆT:

ĐẢNG CỘNG SẢN NHẬT BẢN:

Đảng Cộng sản Nhật Bản có lẽ là đảng cộng sản lên án Nga mạnh mẽ nhất. Trong các ngày 12.2, 22.2 và 24.2, Chủ tịch Đảng, ông Shii Kazuo, đã ba lần lên án các hành động của Nga.

Ngày 12.2, dựa trên thông tin “Nga đưa 100.000 quân tới sát biên giới Ukraïna và tiến hành các hoạt động quân sự ở Belarus”, ông Shii Kazuo lên tiếng: “Nga cần chấm dứt các đe dọa quân sự” và “cộng đồng quốc tế cần theo đuổi giải pháp ngoại giao.” Ông cũng kêu gọi chính phủ Nhật Bản tham gia vào các nỗ lực quốc tế để giảm căng thẳng.

Trong tuyên bố ngày 24.2, khi Nga đơn phương công nhận độc lập đối với hai vùng ly khai miền Đông Ukraïna và tấn công Ukraïna, ông Shii Kazuo tuyên bố: “Đảng Cộng sản Nhật Bản cực lực phản đối hành động này” và coi đó là hành động hiếu chiến “xâm phạm sự toàn vẹn lãnh thổ của Ukraïna, vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế”.

Đảng Cộng sản Nhật Bản yêu cầu Nga chấm dứt các chiến dịch quân sự và rút quân về nước.

  1. LÊN ÁN NGA, KÊU NGA NGƯNG ĐI, CHỬI NATO, NHÂN TIỆN CHỬI CHÍNH PHỦ NƯỚC MÌNH:

ĐẢNG CỘNG SẢN PHÁP:

Đảng Cộng sản Pháp trong tuyên bố ngày 24.2 lên án quyết định của Tổng thống Nga Putin về việc mở chiến dịch quân sự tại Ukraïna. Theo đảng này, Putin phải chịu trách nhiệm về cuộc chiến.

Đảng Cộng sản Pháp cũng cho rằng Putin đang ngày một chìm sâu vào chủ nghĩa cực đoan, coi thường các cơ quan đa phương và luật pháp quốc tế.

Nhân tiện đảng này cũng chửi NATO.

ĐẢNG CỘNG SẢN ÚC:

Đảng Cộng sản Úc (ACP) đanh thép: “APC lên án cuộc tấn công do các lực lượng của Liên bang Nga thực hiện nhằm vào Ukraïna. Thế giới sửng sốt trước hành động bất chấp của phía chính quyền Putin và sự tổn thất nhân mạng cũng như những khổ đau của những người bị cuộc xung đột này tác động.”

“Ukraïna là quốc gia độc lập có thể chọn giao thương và kết đồng minh với bất kỳ ai mà họ muốn.” (Nhưng ý này là nhằm bôi trơn cho ý kế tiếp, chửi NATO).

APC, bên cạnh chửi Nga, có vẻ cũng không vui với việc chính phủ Ukraïna kết thân với phương Tây, cấm thành lập đảng cộng sản.

APC cho rằng chính quyền Ukraïna đã “chọn về phe với khối hiếu chiến và đế quốc mạnh nhất”. “Tất nhiên, Liên bang Nga có các nỗi lo chính đáng rằng điều này sẽ dẫn đến sự hiện diện của các lực lượng đối thủ và vũ khí hạt nhân gần biên giới để chuẩn bị cho một cuộc chiến về ảnh hưởng và nguồn lực.”

Tóm lại, APC lên án chính phủ Nga mạnh mẽ, chửi xéo chính phủ Ukraïna thân với đế quốc tư bản cũng như o bế bè lũ tân phát xít; nhân tiện chửi thêm Mỹ và các nước phương Tây về nhiều thứ, trong đó có việc tấn công Iraq năm 2003; rồi đá xéo chính phủ Úc.

“Công nhân Úc phải đấu tranh để lôi đất nước ra khỏi mối liên minh với Hoa Kỳ như một phần của cuộc đấu tranh tiến lên xã hội xã hội chủ nghĩa,” tuyên bố viết.

ĐẢNG CỘNG SẢN (MARXIST-LENINIST) GIẢI PHÓNG (ẤN ĐỘ)

Ở Ấn Độ có khoảng chục cái đảng cộng sản, đảng thì theo Marx, đảng theo Mao, đảng theo Lenin, đảng thì theo thập cẩm.

Có đảng cộng sản (nhỏ) này là chửi Nga mãnh liệt.

Tuyên bố của Đảng Cộng sản (Marxist-Leninist) Giải phóng (CPIML) có các điểm sau:

  1. Sát cánh cùng Ukraïna;
  2. Nga phải ngưng hành động quân sự hung hãn xâm phạm lãnh thổ Ukraïna ngay lập tức không nói nhiều;
  3. Ấn Độ cần đóng vai trò chủ động để ngăn chặn Nga xâm hại Ukraïna cũng như sự huy động quân sự của NATO;
  4. Quan ngại về sự can thiệp của Mỹ và NATO;
  5. Bằng cách tuyên bố ủng hộ độc lập hai thực thể ở miền Đông Ukraïna, Putin đã xóa bỏ di sản của Lenin về quyền dân tộc tự quyết và việc quân Nga tấn công Ukraïna không thể được coi là “gìn giữ hòa bình”.

Prasun Chaudhuri, Lãnh tụ Dipankar Bhattacharya của CPIML, đảng cộng sản lên tiếng gắt nhất trong số các đảng cộng sản ở Ấn Độ. Ảnh trên mạng

  1. QUAN NGẠI, CHỬI NATO, KHÔNG LÊN ÁN NGA:

Có một nhóm đảng cộng sản có quan điểm khá tương đồng nhau: quan ngại về chiến tranh, kêu chấm dứt chiến tranh, lên án việc NATO mở rộng đe dọa an ninh Nga; không lên án Nga.

Nhóm này gồm Đảng Cộng sản Ấn Độ (Marxist) và Đảng Cộng sản Ấn Độ (CPI, là đảng cộng sản lâu đời nhất ở Ấn Độ).

Có thể xếp Đảng Cộng sản Canada vào nhóm này. Bên cạnh kêu gọi chấm dứt chiến tranh, chửi NATO thì đảng này còn nhân tiện chửi chính phủ Canada đã chõ mũi vào làm chiến tranh nổ ra tại châu Âu.

Putin trong cơn tuyệt vọng

Putin trong cơn tuyệt vọng

Bởi  AdminTD

 Nguyễn Đức Thành

28-2-2022

Một điều hy hữu trong lịch sử chiến tranh của nhân loại, là chưa đầy một tuần, hay có lẽ chính xác hơn là chưa đầy 100 giờ đồng hồ, cuộc chiến do một cường quốc quân sự (tôi xin không gọi là Nga là siêu cường quân sự nữa) phát động với một nước láng giềng nhỏ bé hơn nhiều lần, đã thấy được kết cục thảm bại nghiêng về phía quân xâm lăng.

Tôi có thể khẳng định việc chiến thắng là không thể, khi Nga đã mất toàn bộ quán tính và động năng cho cuộc chiến. Trong khi đó, toàn bộ phần phía Tây của Ukraine vẫn hoàn toàn tự do. Và đây là phần trực tiếp kết nối với lãnh thổ các nước láng giềng thân thiện. Họ đã mở toan biên giới để người tỵ nạn Ukraine di chuyển sang như không hề có đường biên giới. Đồng thời, theo chiều ngược lại, vũ khí của các nước NATO và Mỹ đi qua biên giới để vào Ukraine, với số lượng sẽ không còn giới hạn nào nữa. Điều này cho thấy hai đặc điểm quan trọng lúc này của cuộc chiến:

  1. Ukraine có một hậu phương coi như vô hạn về phía Tây, trong khi đó, phía Đông chỉ đóng vai trò như mặt trận, mà quân Nga còn chưa làm chủ được.
  2. Ukraine giờ đây không khác gì một nước quasi-NATO rồi. Tức là một nửa đã là NATO. Chỉ có người lính là người Ukraine (những người thiện chiến nhất Châu Âu), còn toàn bộ khí tài và nguồn lực cho cuộc chiến đã đồng nhất với NATO, chưa kể tới toàn bộ thế giới văn minh.

Với lý do này, Nga sẽ không còn cơ hội chiến thắng. Cứ thêm một ngày giao tranh, với chiến thuật như hiện nay, Nga sẽ mất thêm khoảng 1.000 quân và vô số khí tài quân sự. Đây là thiệt hại mà không một cường quốc hay siêu cường nào có thể chấp nhận được quá một tuần liên tục. Mà nếu chấp nhận được thì đó là sự lựa chọn hoàn toàn mất lý trí. Mà kẻ mất lý trí thì làm sao có cơ hội chiến thắng một đối thủ có lý trí?

Vấn đề của Putin bây giờ là làm sao rút được quân khỏi Ukraine, và làm sao GIẢM THIỂU thiệt hại về người và của mà thôi.

Trong cơn tuyệt vọng, Putin ra lệnh chuẩn bị sử dụng vũ khí nguyên tử. Đó thực sự là mất lý trí. Thứ nhất, cuộc chiến của Putin phát động tưng bừng ban đầu là với lý do lật đổ chính quyền “không được lòng dân”. Thế thì nhẽ ra nhân dân phải đồng lòng với Putin để lật đổ chính quyền. Cớ gì bây giờ lại phải dùng bom nguyên tử, để thảm sát nhân dân mà chưa chắc đã tiêu diệt được chính quyền đó.

Thứ hai, vũ khí hạt nhân theo quy định quốc tế là chỉ dùng để tự vệ, chứ không phải dùng để tấn công. Giả sử Putin có ngông cuồng phá vỡ quy ước này – ừ thì cũng không sao nếu muốn – thì phải đem sử dụng với những cường quốc hoặc siêu cường đối chọi chứ. Ai lại bây giờ cuồng loạn đem sử dụng với một nước nhỏ, hết sức gần gũi về lịch sử, mà lại đang được Putin “giải phóng” theo đúng như lời Putin nói.

Thôi thì nói một đằng làm một nẻo, vứt các cam kết quá khứ vào sọt rác, lừa dối nhân dân, vi phạm luật pháp quốc tế v.v… là chuyện mà chính trị gia khát máu hay cuồng điên với cuồng lực nào cũng có thể làm. Nhưng làm một cách không còn lý trí, tức là bản thân mình đã tự mất kiểm soát về ý thức, thì cá nhân ấy làm sao còn tồn tại được nữa? Nói gì đến đánh giá đúng hay sai, đạo đức hay vô đạo đức.

Thêm một lựa chọn mang tính tuyệt vọng nữa, là Putin muốn lôi kéo Belarus vào cuộc chiến với Ukraine. Một nước Nga hùng hậu về dân số và quân sự đến như vậy, và nước Belarus thì cho đến giờ có khác gì một tỉnh của Nga đâu, bảo gì nghe nấy, thì giờ đây muốn họ tuyên chiến với Ukraine thì được ích gì trên chiến trường? Có thay đổi được gì đâu nếu trên thực tế Belarus vẫn là một lãnh thổ mà Putin tùy nghi sử dụng cho các hoạt động quân sự của ông ta?

Lợi ích như vậy không khác là bao. Nhưng chi phí thì lại to lớn vô cùng. Đơn giản là nếu Tổng thống Lukashenko của Belarus, cái anh chàng to béo làm con bù nhìn cho Putin, đồng ý tuyên chiến với Ukraine, chính người dân Belarus có thể phẫn nộ mất hết giới hạn mà lật đổ ông ta. Vì bản chất ở cấp độ nhân dân, người dân Belarus, người Ukraine, người Nga, đều hòa bình, thân thiện, yêu quý nhau từ bao đời nay. Giờ đây lại đẩy họ đến đường tiêu diệt nhau, thì làm sao họ nhẫn nhịn mãi được.

Với kịch bản này, Putin có thể gặp rủi ro là mất luôn cả Belarus. Như những gì đã diễn ra vào năm 2014 ở Ukraine, khi vị tổng thống thân Nga bị người dân lật đổ (và xây dựng đất nước Ukraine mới cho tới hôm nay).

Một tính toán mà lợi ích không thêm được bao nhiêu, mà chi phí thì tăng lên đáng kể, thì không nên thực hiện. Nhưng vẫn cố thực hiện, thì không còn lý trí nữa.

Tóm lại, mọi hành động của Putin sau chưa đầy 100 giờ đồng hồ phát động cuộc chiến, cho thấy ông đã hoàn toàn tuyệt vọng và mất lý trí.

Bi kịch của những nhà độc tài hoặc bạo chúa là như vậy. Trong suốt lịch sử loài người từ khi có sử, từ Đông sang Tây, Nam chí Bắc, là tên bạo chúa đều chết một mình, vì chính sai lầm của mình. Lý do đơn giản là những người có thể nói chuyện được với họ về lý trí, luận bàn những việc đúng sai, để giúp cho tên bạo chúa một chút gì đó tốt đẹp hơn, đều đã bị hắn giết chết rồi.

Các nước dân chủ không bao giờ đánh nhau?

Các nước dân chủ không bao giờ đánh nhau? 

Luật Khoa

Tìm hiểu mối quan hệ giữa dân chủ, hòa bình và chiến tranh.

On 01/03/2022

By  VINCENTE NGUYEN

Ảnh nền: Lính Ukraine sau một đợt tấn công của lực lượng Nga tại Kyiv vào ngày 26/2/2022. Nguồn: AFP. Bìa sách: Amazon.

“Học thuyết hòa bình dân chủ” (democratic peace theory) là một trong những học thuyết quan trọng và được đánh giá cao nhất trong hệ thống nghiên cứu quan hệ quốc tế đương đại.

Không hề quá lời nếu cho rằng thuyết hòa bình dân chủ là thứ gần nhất mà khoa học chính trị có thể tạo ra để tiệm cận với cái gọi là “luật” trong việc tìm hiểu nguyên tắc, định hướng và tương lai của chiến tranh trên thế giới.

Thuyết hòa bình dân chủ không phải là một học thuyết khó hiểu, tuy nhiên, nó có rất nhiều biến thể nhánh và quan điểm học thuật khác nhau. [1] Cái gốc quan trọng nhất của học thuyết này là việc khẳng định các nền dân chủ sẽ không tham gia vào các cuộc chiến tranh chống lại nhau.

Lý do quan trọng nhất là các thiết chế dân chủ – bao gồm bầu cử cạnh tranh, đa nguyên chính trị và tự do ngôn luận – đảm bảo rằng các lãnh đạo được bầu lên sẽ theo ý của đa số dân chúng. Và vì chiến tranh ảnh hưởng tiêu cực đến phần lớn người dân, những lãnh đạo nào khơi mào chiến tranh sẽ dễ dàng bị người dân phế bỏ quyền lực qua phiếu bầu.

 

Người dân Đài Loan bỏ phiếu trong cuộc bầu cử vào tháng 1/2020. Ảnh: How Hwee Young/ EPA-EFE/ Shutterstock.

Tuy nhiên, liệu dân chủ có giúp các quốc gia này hạn chế tham chiến chống lại những quốc gia “không dân chủ”, bao gồm cả những quốc gia dân chủ phi cấp tiến (non-liberal democracy) và hoàn toàn không dân chủ (non-democratic)?

Trong bối cảnh Nga xâm lược Ukraine, nhiều nhà quan sát đã cho rằng đây là một ví dụ khá kinh điển của thuyết hòa bình dân chủ khi mà Nga, một nhà nước đang dần đi đến con đường toàn trị, đã không thể chia sẻ hay trao đổi mong muốn chính trị của mình một cách bình thường với nền dân chủ Ukraine và các nền dân chủ châu Âu.

Liệu thuyết hòa bình dân chủ có thật sự là một học thuyết khả dụng?

Để cùng tìm hiểu, người viết xin giới thiệu đến bạn đọc quyển sách có tên gọi “Puzzles of the Democratic Peace: Theory, Geopolitics and the Transformation of World Politics” của Karen A. Rasler và William R. Thompson, hai giáo sư chính trị trường Đại học Indiana, Hoa Kỳ. [2]

Đây là quyển sách cô đọng với tương đối đầy đủ thông tin, cả ủng hộ lẫn thách thức thuyết hòa bình dân chủ, để chúng ta có thể có một cái nhìn toàn cảnh về vấn đề này.

Dân chủ và hòa bình: trứng và gà cái nào có trước?

Vấn đề đầu tiên mà quyển sách đặt ra là liệu chúng ta có tiếp cận sai về mối liên hệ nhân quả giữa các nền dân chủ và hòa bình hay không. Bởi một khả năng khác là việc duy trì nền hòa bình giữa các quốc gia mới chính là yếu tố tạo điều kiện cho quá trình phát triển và thực hành dân chủ.

Hai tác giả gọi đây là “peace ↔ democratic dyads” (tạm dịch là nhị nguyên hòa bình và dân chủ) trong các thảo luận chính trị liên quan, và sẽ rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn ngụy biện nếu chúng ta không có nền tảng lịch sử và phương pháp luận vững chắc.

Các tác giả dẫn ra nhiều nghiên cứu định lượng lẫn định tính nhằm xác định sự thật của mối quan hệ nhị nguyên giữa hòa bình và dân chủ với các nhóm kết quả khó lòng xác định rõ khác.

Ví dụ, nhóm tác giả đồng tình với nhiều nghiên cứu rằng sự thắng thế của mô hình dân chủ trên toàn thế giới trước tiên là nhờ vào chiến tranh, mà cụ thể nhất là kết quả của hai cuộc thế chiến. Theo đó, liên minh của các nền dân chủ đánh bại liên minh của các chính thể chuyên chế và từ đó tạo nền tảng cho sự lan tỏa của mô hình dân chủ. Họ giả định, nếu liên minh dân chủ thất thủ, tầm ảnh hưởng của định chế dân chủ trên thế giới chắc chắn sẽ suy giảm trầm trọng.

Như vậy, xét theo bình diện lịch sử, chiến tranh thật ra lại tạo ra động lực cho làn sóng dân chủ.

Lính Mỹ cắm cờ tại Iwo Jima trong trận chiến với quân Nhật vào tháng 2/1945 trong Thế chiến II. Ảnh: AP Photo/ Joe Rosenthal.

Tương tự, nhóm tác giả cũng nhìn nhận rằng có nhiều nghiên cứu tìm ra được những biến/ tiêu chí khác có ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu chiến tranh của các quốc gia, và hòa bình hay không không nhất thiết chỉ phụ thuộc vào biến “dân chủ”. Các tiêu chí này bao gồm: nguồn nội lực và tài nguyên trong nước (domestic resources), vị trí địa lý và áp lực lãnh thổ từ bên ngoài (external threats), cán cân quyền lực cũng như truyền thống tập trung quyền lực của một quốc gia (traditional power concentration), v.v.

Với những thông tin tổng hợp này, hai tác giả tự tìm kiếm mô hình riêng của mình để xác định tầm ảnh hưởng thực tế của dân chủ đối với hòa bình và đưa ra được một mô hình tương đối hoàn chỉnh. Theo đó, các thứ tự ưu tiên để xây dựng một nền hòa bình chung là:

  1. Các mối nguy hại khu vực thấp (low external threat) => 
  2. Lượng tài nguyên nội địa không cao (low domestic resource) => 
  3. Lịch sử tập trung quyền lực chính trị nội địa không cao (low power concentration) => 
  4. Dân chủ hóa thành công (democratisation) => 
  5. Giảm trừ các hành vi gây hấn (less conflict behavior).

Hai nhà nghiên cứu từ đó khẳng định, thuyết hòa bình dân chủ về cơ bản là không sai. Quá trình dân chủ hóa có mối quan hệ đặc biệt quan trọng với xu hướng giảm thiểu các hành vi gây hấn, chiến tranh.

Tuy nhiên, họ cũng cho thấy là còn rất nhiều biến khác trước đó ảnh hưởng đặc biệt quan trọng đến khả năng dân chủ hình thành, bao gồm các áp lực an ninh từ bên ngoài hay tài nguyên nội địa (tài nguyên nội địa quá cao thường khó xây dựng chính quyền dân chủ).

Cách tiếp cận nhị nguyên vì vậy được cho là có vấn đề. Song rõ ràng có tồn tại sự kết nối hữu cơ giữa dân chủ và hòa bình.

Mô hình nhà nước trong bối cảnh xung đột?

Đi xa hơn những quan sát về mối liên hệ giữa dân chủ và hòa bình, hai tác giả còn tìm cách cân đo đong đếm xem liệu các mô hình chính thể khác nhau (giữa hai thái cực dân chủ và không dân chủ) có phản ứng gì khác biệt dưới áp lực xung đột hay không.

Tiếp cận với nội dung này bằng nghiên cứu định tính và nghiên cứu vụ việc thay vì định lượng, hai tác giả đưa ra những thảo luận hết sức có ý nghĩa để cân nhắc vai trò của thiết chế dân chủ và cách mà nó gây ảnh hưởng lên phương thức mà những nhà lãnh đạo đưa ra các quyết định liên quan đến chiến tranh.

Các thảo luận dẫn đến kết luận tương đối giống với phần mà chúng ta vừa phân tích ở trên, khi mà những vấn đề như áp lực quốc tế, định chế bộ máy nhà nước có hiệu quả không và công luận có những phản ứng như thế nào, v.v. đều có tác động ảnh hưởng.

Những biến này có thể rất khác nhau ngay giữa những nền dân chủ, bởi mỗi nền dân chủ tự thân nó cũng có đặc điểm lịch sử, định chế nhà nước hoàn toàn khác biệt. Yếu tố dân chủ vì vậy được xem là quá chung chung để tìm ra một kết quả đúng trong mối quan hệ nhị nguyên dân chủ – hòa bình.

Tuy nhiên, theo các tác giả, điều này cũng có thể giúp khẳng định vai trò của một nền dân chủ mạnh trong việc kiểm soát ngôn ngữ hiếu chiến và các chiến dịch tuyên truyền chiến tranh trong nội bộ các quốc gia.

*** 

Các thảo luận chất lượng, bao hàm cả định tính lẫn định lượng, giúp cho độc giả của quyển sách có một tầm nhìn bao quát hơn về thuyết hòa bình dân chủ.

Chúng ta hiểu rằng dân chủ và hòa bình chỉ là hai biến rất nhỏ trong rất nhiều những biến khác cần phải cân nhắc để có thể đưa ra nhận định phù hợp. Bản thân các nền dân chủ cũng không nhất thiết phải tương đồng với nhau về trình độ, định chế chính trị hay quan điểm dân tộc chủ nghĩa của các nhóm dân cư.

Cách tiếp cận của quyển sách cũng giúp chúng ta có những quan sát khoa học và kỹ lưỡng hơn về cuộc xâm lược mà Nga đang phát động trước Ukraine.

Ngày 24/2/2022, Nga tấn công xâm lược Ukraine. Ảnh: The Times.

Ví dụ, việc nền kinh tế Nga tiếp tục dựa dẫm vào tài nguyên và lịch sử tập quyền từ thời Sa Hoàng cho đến nay khiến Nga gặp nhiều trở ngại trong việc xây dựng một nền dân chủ lành mạnh.

Mặt khác, dù người dân Ukraine liên tục cố gắng xây dựng nền dân chủ đúng nghĩa, những rủi ro an ninh đến từ việc sống cạnh Nga luôn sản sinh ra những nhóm chuyên quyền, cực đoan (mà cụ thể các nhóm cực hữu dân tộc chủ nghĩa) để đối phó với mối lo kề cận.

Tuy không phải là một quyển sách dễ đọc, người viết cho rằng đây là một tài liệu khách quan và đầy đủ về thuyết hòa bình dân chủ và những vấn đề của nó.

Thánh Katarina Drexel, người Mỹ (1858-1955)

Thánh Katarina Drexel, người Mỹ (1858-1955)

Chúc Bạn Mùa Chay Thánh tràn đầy ân sủng của Chúa nhé.

Cha Vương

Thứ 5: 03/03/2022

        Hôm nay ngày 3/3 Giáo hội mừng kính Thánh Katarina Drexel, người Mỹ (1858-1955) Là người phụ nữ con nhà giầu: Katarina Drexel sinh tại Philadelphia năm 1858. Thuộc một gia đình giàu có bậc nhất Mỹ châu. Cha cô là một chủ ngân hàng, gốc người Công giáo nước Austria. Nhà có đường xe lửa riêng. Drexel mồ côi  mẹ khi mới chào đời được năm ngày. Năm sau cha cô đã tái giá, kết hôn với một người Công giáo đạo đức, Emma Bouvier. Người mẹ kế này đã ảnh hưởng mạnh mẽ đời sống đạo đức trên Drexel. Cô được giáo dục tốt đẹp, và được đi du lịch nhiều nơi trên thế giới.

            Là một thiếu nữ con nhà giàu, Cô có một tương lai thật vững chãi, nhưng sau khi săn sóc người mẹ kế, bị bệnh ung thư trong ba năm, cô nhận thấy tiền bạc cũng không tránh khỏi đau khổ và chết chóc, nên cô đã hướng cuộc đời theo một đường khác.

            Khi ông Frances Drexel qua đời đã để lại một gia tài lớn lao khoảng 14 triệu đô la thời bây giờ. Ðược nuôi dưỡng với tinh thần bác ái Công giáo, các chị em cô nghĩ đây là một cơ may dùng gia tài để làm sáng danh Chúa và giúp đỡ những kẻ thiếu may mắn.

            Sau khi đọc tác phẩm “Một thế kỷ ô nhục” (A Century of Dishonor) của Helen Hunt Jackson, Bà cảm thấy những bất công của xã hội thời bây giờ đối với dân da màu nên Bà quyết tâm giúp đỡ họ. Trong một cuộc viếng thăm  Âu châu, Bà được triều kiến Ðức Giáo Hoàng Leo 13, và Bà đã xin ngài gửi nhiều nhà truyền giáo đến bang Wyoming giúp Ðức Giám mục James O’Connor bạn thân của Bà. Ðức Thánh Cha đã trả lời: “Sao con không là một nhà truyền giáo?” Câu trả lời đã đánh động tâm hồn Bà. San sẽ tiền của với tha nhân chưa đủ, theo Chúa là hiến dâng tất cả.

            Lúc trở về, Bà đến Dakota, gặp Red Cloud, tù trưởng Bộ lạc Sioux, Bà bắt đầu công việc truyền giáo và tích cực giúp đỡ người Da Ðỏ. Năm 1889, Bà đã thổ lộ cùng Ðức Cha O’Connor, “ngày lễ thánh Giuse đã mang lại cho con ân sủng lạ lùng là hiến dâng đời con cho Chúa để làm công việc truyền giáo giúp người Da Ðỏ và Da Màu. Bà đã cùng một số phụ nữ lập Dòng Nữ Tu Thánh Thể (Sisters of the Blessed Sacrament).

            Năm 1891 bà khấn như là sơ đầu tiên của dòng này. Dòng có mục đích rao giảng Phúc âm và Thánh Thể cho người da đỏ và người da đen. Bà lấy ngôi nhà cũ ở Pensylvania làm nhà đầu tiên cho dòng mới.

            Lập Dòng và hoạt động bằng tiền túi:  Sau 3 năm rưỡi, các bà xuống Santa Fe, bang New Mexico mở trường nội trú đầu tiên. Bà chi 12 triệu đôla tiền riêng của bà vào việc truyền giáo của dòng.  Bà đã lập 50 nhà truyền giáo cho người da đỏ trong 16 tiểu bang, và 40 trung tâm truyền giáo và 25 trường miền quê cho người da đen.

            Bà chống nạn kỳ thị màu da và bất công xã hội, kêu gọi giáo hội và nhà nước quan tâm đến người nghèo. Kì thị chủng tộc đã làm trở ngại công việc của Bà, ở tiểu bang Pensylvania có vài ngôi trường của Dòng Bà đã bị đốt cháy.

            Thánh Cabrini khuyên Bà nên xin Tòa Thánh phê chuẩn Luật Dòng và thánh nhân đã được toại nguyện. Công việc tốt đẹp hơn hết là thành lập Trường Ðại học Xavier ở bang New Orleans, đó là Ðại Học đầu tiên ở Hoa Kỳ dành cho người Da Ðen.

            20 năm đau bệnh: Ðến 77 tuổi sau một cơn đau tim Bà đã phải hưu trí. Bên ngoài thì hình như thánh Katharine đang hưu dưỡng, nhưng trong 20 năm ngồi trên xe lăn trong một phòng nhỏ hướng về nhà nguyện có trưng bày Thánh Thể, Bà không ngớt cầu nguyện.

            Những lời cầu nguyện cũng như những suy ngẫm của thánh nhân được ghi lại trên những mẫu giấy nhỏ. Cha Augustus Tolton, một linh mục da đen duy nhất thời bây giờ đã viết như sau: “Trong lịch sử Giáo Hội Hoa kỳ tôi chưa tìm được một người đã cho tất cả tài sản của mình cho dân Da Ðỏ và Da Màu. Như tôi đã là một linh mục da đen duy nhất ở Hoa kỳ thì Mẹ Katharine Drexel cũng là người duy nhất đã hy sinh tất cả cho các sắc dân bị áp bức đày đọa.”

            Mẹ Katharine Drexel đã về với Chúa lúc 96 tuổi và đã được Ðức Gíao Hoàng Phaolô 2 phong thánh cho Bà năm Thánh 2000. (Nguồn: Dân Chúa)

        Mời Bạn suy niệm những câu nói của Ngài sau đây và xin Thánh Katarina Drexel cầu bầu cho chúng ta hôm nay:

1/ Sự kiên nhẫn và khiêm tốn chịu đựng vác Thánh Giá – trong mọi hoàn cảnh – là việc cao cả nhất mà chúng ta phải làm. (Thánh Katarina Drexel)

2/ Nếu chúng ta muốn phục vụ Chúa và yêu thương tha nhân, chúng ta phải thể hiện niềm vui của mình trong khi phục vụ. Hãy mở rộng con tim, lấy niềm vui làm lời mời gọi. Tiến tới và đừng sợ gì hết. (Thánh Katarina Drexel)

Câu nào đánh động bạn nhất?

From: Đỗ Dzũng

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết lên án Nga, Việt Nam bỏ phiếu trắng

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết lên án Nga, Việt Nam bỏ phiếu trắng

RFA
2022.03.02

Đại hội đồng LHQ bỏ phiếu thông qua nghị quyết lên án Nga hôm 2/3/2022

 AFP

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm 2/3 đã thông qua nghị quyết lên án Nga xâm lược Ukraine, đồng thời kêu gọi Nga phải rút quân ngay lập tức.

Nghị quyết được thông qua với 141 phiếu tán thành trong tổng số 193 phiếu. Việt Nam, Cuba, Venezuela, và Trung Quốc nằm trong số 35 nước bỏ phiếu trắng. Năm nước bỏ phiếu chống bao gồm Nga, Belarus, Bắc Hàn, Eritrea và Syria.

Nghị quyết mới không có tính ràng buộc của LHQ lên án với lời lẽ mạnh nhất chống lại hành động xâm lăng của Nga đối với Ukraine, yêu cầu Nga phải ngay lập tức ngưng sử dụng các lực lượng vũ trang chống lại Ukraine, ngay lập tức và vô điều kiện rút toàn bộ quân đội khỏi Ukraine.

Việc bỏ phiếu diễn ra khi Đại hội đồng LHQ tổ chức phiên họp khẩn về vấn đề Ukraine từ hôm 28/2 với việc đại diện các nước lên phát biểu bày tỏ quan điểm của mình về cuộc chiến Nga – Ukraine.

Đại sứ Việt Nam tại LHQ Đặng Hoàng Giang hôm 1/3 đã nêu lập trường chính thức của Việt Nam về cuộc chiến này. Bài phát biểu của đại diện Việt Nam có thể coi là mạnh mẽ nhất trong các phát biểu chính thức được Chính phủ Việt Nam đưa ra kể từ khi cuộc chiến bắt đầu một tuần trước đó.

Trong bài phát biểu của mình, Đại sứ Đặng Hoàng Giang dù không chỉ đích danh Nga, nước có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam, nhưng đã lên án các cuộc chiến tranh mà ông cho rằng bắt nguồn từ “các học thuyết lỗi thời đề cao chính trị cường quyền, tham vọng thống trị, áp đặt và sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp quốc tế”.

Đại sứ Việt Nam tại LHQ cũng nhấn mạnh đến vấn đề giải quyết tranh chấp bằng phương cách hoà bình theo luật quốc tế và tôn trọng chủ quyền của các nước liên quan. Ông nói:

“Mọi tranh chấp quốc tế cần được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình, dựa trên các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ, bao gồm các nguyên tắc về bình đẳng chủ quyền, độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia và không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực. Tất cả các quốc gia lớn hay nhỏ đều phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản này.”

Kể từ khi Nga tấn công Ukraine cho đến nay, Việt Nam vẫn tránh dùng từ xâm lược khi nói về cuộc chiến này. Báo chí Nhà nước Việt Nam thường gọi cuộc chiến do Nga phát động là “hoạt động quân sự đặc biệt”.

Trong khi đó một số tướng lĩnh đã về hưu của Việt Nam và dư luận viên trong nước ủng hộ hành động của Nga trước Ukraina, một quốc gia độc lập và là thành viên của LHQ.

“XÓT THƯƠNG”, TẤT CẢ CHỈ CÓ THẾ!

“XÓT THƯƠNG”, TẤT CẢ CHỈ CÓ THẾ!

(Lm. Minh Anh, Tgp. Huế)

“Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng Chúa xót thương!”.

Giáo sư Charles H. Spurgeon đã nhấn mạnh với lớp dạy của mình về tầm quan trọng của việc làm cho nét mặt hài hoà với bài giảng. “Khi nói về thiên đàng”, ông nói, “hãy để khuôn mặt bạn sáng lên, hãy để nó rạng rỡ bởi ánh sáng mặt trời, hãy để đôi mắt bạn ngời sáng bởi ánh quang phản chiếu! Nhưng khi nói về địa ngục, cứ để tự nhiên, khuôn mặt bình thường của bạn đã làm được điều đó! Còn khi nói về Thiên Chúa, chỉ cần bạn cúi đầu, nhìn xuống đất, để biết phận mình, những con người vốn bị đuổi khỏi địa đàng; Ngài, Đấng ‘“Xót thương”, tất cả chỉ có thế!’”.

Kính thưa Anh Chị em,

‘“Xót thương”, tất cả chỉ có thế!’, H. Spurgeon thật chí lý. Mùa Chay, mùa tuyệt vời để chúng ta hiểu rõ hơn về lòng thương xót! Phụng vụ Lời Chúa thứ Tư Lễ Tro hôm nay cũng chỉ nói đến ngần ấy. Xót thương là thấu hiểu, là chia sẻ và liên luỵ với; vì thế, khi chúng ta kêu lên, “Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng Chúa xót thương!” như Thánh Vịnh đáp ca, là chúng ta đang kéo ghì Thiên Chúa xuống, và Ngài phải nhập cuộc với bao truân chuyên của mỗi người.

Nói đến Mùa Chay, chúng ta thường sợ hãi, “Tôi phải từ bỏ một cái gì đó”; nhưng nếu đó là suy nghĩ thật, thì chúng ta đang mất điểm! Tôi “phải” từ bỏ một thứ gì đó? Vâng, có và không! Đúng là Chúa muốn điều này, và Ngài đã nói đến thực hành khổ chế cũng như kỷ luật bản thân cho chúng ta thông qua Giáo Hội; chẳng hạn, Tin Mừng hôm nay nói đến cầu nguyện, ăn chay và bố thí. Điều đó đúng, nhưng đó là một lời mời gọi đến với ân sủng hơn là áp đặt một gánh nặng.

Từ bỏ một điều gì đó thực sự mang ý nghĩa là tất cả sẽ chìm hẳn vào lòng xót thương thăm thẳm của Thiên Chúa ở một mức độ sâu hơn! Đó là được cởi bỏ khỏi tất cả những gì đang trói buộc, giúp chúng ta trải nghiệm một cuộc sống mới mà chúng ta đang hết lòng kiếm tìm. Từ bỏ một cái gì đó đơn giản như nhịn ăn, nhịn uống; hoặc, có thể bất kỳ hành động cố ý nào đó vốn đòi hỏi một sự bỏ mình nhất định. Điều này là tốt! Tại sao? Bởi việc từ bỏ đó tiếp sức cho chúng ta về tinh thần và ý chí; nó tăng lực để chúng ta quyết tâm hơn hầu có thể nói “Có” với Chúa ở mức độ Chúa muốn. Thế nhưng, từ bỏ một cái gì đó, một điều gì đó để được ‘Một Ai đó’ thì rất đáng cho chúng ta từ bỏ! Bởi lẽ, khi từ bỏ, chúng ta rời địa ngục để phản ánh thiên đàng, “Hãy để khuôn mặt của bạn sáng lên, hãy để nó rạng rỡ bởi ánh sáng mặt trời, hãy để đôi mắt của bạn ngời sáng bởi ánh quang phản chiếu!”.

Vậy mà, trong cuộc sống, chúng ta thường bị thao túng bởi những cảm xúc và ham muốn; chúng điều khiển chúng ta một cách dễ dàng! Ấy thế, việc thực hành khổ chế, từ chối bản thân sẽ giúp chúng ta củng cố và làm chủ các khuynh hướng rối loạn hơn là bị chúng kiểm soát. Và điều này áp dụng cho nhiều thứ, không chỉ đồ ăn thức uống, nhưng còn cho nhiều điều tích cực hơn; nó bao gồm các nhân đức, đặc biệt là lòng bác ái đối với tha nhân của mỗi người.

‘“Xót thương”, tất cả chỉ có thế!’; trải nghiệm lòng thương xót của Thiên Chúa, chúng ta cũng trải nghiệm Ngài chờ đợi chúng ta xót thương nhau. Đó là yêu theo cách Ngài yêu; đó là được tự do để tình yêu chiếm lấy chúng ta, chấp cánh cho chúng ta. Một khi được tình yêu chiếm lấy, chúng ta sẽ mẫn cảm hơn với Thiên Chúa; sợ mất lòng Ngài, muốn trở về làm hoà với Ngài như Gioel và Phaolô hôm nay mời gọi. Được tình yêu chiếm lấy, việc cầu nguyện, giữ chay và thực hành thương xót của chúng ta như Tin Mừng hôm nay đề nghị sẽ dễ dàng hơn biết bao!

Anh Chị em,

‘“Xót thương”, tất cả chỉ có thế!’. Đó là quà tặng miễn phí được trao hoàn toàn từ động lực của tình yêu; đó là tình yêu Thiên Chúa ban cho chúng ta, phận người tro trấu, cách đặc biệt trong Mùa Chay. Chớ gì lời khẩn xin “Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng Chúa xót thương!” không ngừng vang lên trong tâm hồn chúng ta suốt Mùa Chay này, hầu khi cảm nghiệm được lòng Chúa xót thương, chúng ta dễ dàng thương xót nhau. Hãy biến Mùa Chay này thành mùa ân sủng tuyệt vời, đừng mắc kẹt với ý nghĩ, những hy sinh là nặng nề; chúng là một phần thiết yếu trên con đường dẫn đến một cuộc sống mới mà Thiên Chúa muốn ban tặng cho mỗi người!

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin cho con hiểu, ‘“Xót thương”, tất cả chỉ có thế!’, đó là một quà tặng ân sủng Chúa ban cho con trong Mùa Chay này; để từ đó, con có thể ‘sống nó’ với anh chị em con!”, Amen.

(Lm. Minh Anh, Tgp. Huế)

TỰ NHIÊN VÀ LÀNH MẠNH

TỰ NHIÊN VÀ LÀNH MẠNH

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Ai không đón nhận Nước Thiên Chúa với tâm hồn một trẻ em, thì sẽ chẳng được vào!”

Robert Fulghum viết, “Hầu hết những gì tôi thực sự cần biết về cách sống, điều phải làm và làm như thế nào, tôi đã học được ở trường mẫu giáo.  Trí tuệ không nằm trên đỉnh núi của các trường cao học, mà ở trong mấy hộp cát ở trường mẫu giáo. ‘Tự nhiên và lành mạnh’ biết bao!”

Kính thưa Anh Chị em,

‘Tự nhiên và lành mạnh’ cũng là những gì Lời Chúa hôm nay nói đến.  Thật thú vị, Chúa Giêsu dùng trẻ em để dạy người lớn!  Ngài chỉ ra cách chấp nhận Nước Thiên Chúa như trẻ em chấp nhận; không dè giữ, ngờ vực hay do dự, nhưng cởi mở, vui tươi và đơn sơ.  Hơn nữa, Tin Mừng còn tiết lộ một sự thật tinh tế khác, đó là sự cần thiết của một tình cảm ‘tự nhiên và lành mạnh!’

Thế giới chúng ta đang sống ngày càng có xu hướng đồi trụy và ham muốn sai lầm của con người. Từ “Chiếm hữu và thống trị” được nhắc đến nhiều trong hai ngày qua, khi Nga đem quân tiến vào Ukraine.  Sự thèm muốn nhục dục có xu hướng thống trị nền văn hoá của chúng ta theo cách gần như bình thường, khi con người coi người khác là đối tượng của ham muốn.  Điều này nhan nhản trên các trang mạng và các ‘shows’ quảng cáo.  Tội lỗi do dục vọng tràn lan, ảnh hưởng đến con người tới mức ràng buộc nó, đến nỗi nạn nhân không thể thoát ra.  Kết quả đáng buồn là, có vẻ như con người ngày nay đã mất đi những tình cảm trong sáng và hồn nhiên đối với tha nhân, nhất là với người khác phái.  Trong một nền văn hoá bị ‘tình dục hoá’ quá mức như thế, chúng ta có thể dễ dàng bắt đầu nhìn mọi thứ qua lăng kính vọng tưởng và vọng động.  Kết quả là, sự hiểu biết về một tình cảm ‘tự nhiên và lành mạnh’ nơi con người bị đánh mất!

Chúa Giêsu nói, “Hãy để trẻ nhỏ đến cùng Thầy”; Marcô viết tiếp, “Rồi Ngài ôm chúng, đặt tay, chúc lành cho chúng.”  Như vậy, Tin Mừng đã tiết lộ một tình cảm thánh thiện, ‘tự nhiên và lành mạnh’ mà Chúa Giêsu đã dành cho những trẻ này cũng như cho mỗi người chúng ta.  Tuy nhiên, không chỉ trẻ em mới đến với Ngài; một người phụ nữ ngoại tình đã ��bám lấy’ chân Ngài; một phụ nữ khét tiếng khác, “lấy nước mắt tưới ướt chân, lấy tóc mình mà lau, rồi hôn chân Ngài và lấy dầu thơm đổ lên”; và Gioan tông đồ, người đã “tựa đầu vào lòng” Ngài trong Bữa Tiệc Ly.

Tình cảm của con người phải được ‘thanh tẩy và cứu chuộc’ theo cách nó được dâng hiến cho người khác mà không một động cơ ích kỷ nào có thể len vào; và dĩ nhiên, không có những ham muốn tình dục rối loạn!  Một khi điều này được thực hiện, như Chúa Giêsu đã làm, thì cái ôm của cha mẹ đối với con cái, của một người bạn với một người bạn, vợ hoặc chồng với người phối ngẫu của mình… sẽ trở thành một biểu hiện thánh thiện, ‘tự nhiên và lành mạnh’ của một tình yêu trong sáng trong trái tim Chúa Kitô.  Để có được một tình cảm ‘tự nhiên và lành mạnh’, thánh Giacôbê hôm nay nhắc nhở chúng ta phải cầu nguyện trong mọi hoàn cảnh, cho mình và cho mọi người; cầu nguyện kiên trì như Êlia.  Chỉ có cầu nguyện mới có thể không dè giữ, ngờ vực hay do dự, nhưng cởi mở, vui tươi và đơn sơ trước mặt Chúa như trẻ nhỏ trước mặt cha mẹ, đúng như tâm tình của Thánh Vịnh đáp ca, “Ước chi lời con nguyện, như hương trầm bay toả trước thánh nhan!

Anh Chị em,

Hôm qua, Đức Thánh Cha Phanxicô đã đích thân đến toà Đại Sứ Nga tại Vatican; nghĩa cử này được xem là một diễn biến chưa từng có về mặt ngoại giao.  Dẫu báo chí có thể đoán già đoán non hoặc cắt nghĩa nội dung cuộc gặp gỡ của Đức Thánh Cha cách này cách khác; nhưng chúng ta có thể tin chắc, với tình cảm ‘tự nhiên và lành mạnh’ của một người cha, một vị lãnh đạo tinh thần của thế giới, thay mặt Chúa Kitô, ngài đến để cầu xin hoà bình cho Ukraine.  Cũng thế, chúng ta hãy nghĩ đến những gì mỗi người chúng ta có thể làm để đem lại sự trong sáng và hồn nhiên cho môi trường của mình, một môi trường vốn đã bão hoà với một nền văn hoá quá nhiều tạp chất gây ra sự nhầm lẫn về cách nhìn nhận tha nhân.  Chúng ta hãy cầu nguyện để trở nên những sứ giả tiếp tục tặng ban một tấm lòng trong sạch; qua đó, chính Chúa Giêsu sẽ mời nhiều người đến với Ngài qua lòng nhân ái và tình cảm ‘thánh khiết’ của chúng ta.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin giải thoát con khỏi mọi cám dỗ hưởng thụ, lây nhiễm từ một nền văn hoá thế tục; thay vào đó, cho con thể hiện một tình yêu vị tha ‘tự nhiên và lành mạnh’ như Chúa”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

From: KittyThiênKim & KimBang Nguyen

KHÔN NGOAN VÀ BÁC ÁI

KHÔN NGOAN VÀ BÁC ÁI

TGM Giuse Vũ Văn Thiên

Trong kho tàng ca dao tục ngữ của Việt Nam, có rất nhiều lời căn dặn phải khôn ngoan trong lời nói.  Sở dĩ phải cẩn trọng, vì “nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy” – một lời nói ra, con ngựa Tứ khó đuổi kịp (lưu ý: tứ mã ở đây không phải là 4 con ngựa mà là con ngựa giống Tứ, chạy rất nhanh ở Trung Quốc).  “Rượu ngon uống mãi cũng say, người khôn nói mãi dẫu hay cũng nhàm.”  Lời nói tạo phong cách và tăng thêm giá trị của người, “lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.”  Chúa Giêsu trong Tin Mừng hôm nay đã vận dụng những câu ca dao tục ngữ đương thời để giáo huấn dân chúng.  Người muốn khẳng định: hãy cẩn trọng trong lời nói, hãy suy nghĩ trước khi nhận định và nhất là đừng lên án ai.  Chúng ta có thể dễ dàng thấy, những điều Chúa nói trong Tin Mừng rất quen thuộc và phù hợp với mọi người, mọi trình độ văn hoá.  Những lời dạy của Chúa Giêsu cũng mang nội dung giáo huấn của các bậc khôn ngoan thời Cựu ước, ví như bài đọc I, trích sách Huấn Ca.  Những lời này cũng có thể là những lời mẹ ru con trong nôi, để rồi những giá trị sống ấy thấm nhập nơi mỗi con người từ thuở sơ sinh, góp phần tạo nhân cách khi những em bé ấy đến tuổi trưởng thành.

Thánh sử Luca, trong Tin Mừng Chúa nhật này, đã ghi lại một chuỗi ba câu chuyện dụ ngôn.  Một lần nữa, Chúa Giêsu lại dùng những hình ảnh đi cặp đôi với nhau: người mù và người sáng; cái xà và cái rác; cây tốt và cây xấu.  Những hình ảnh này đều mang ý nghĩa giáo huấn rất sâu sắc, giúp người tín hữu suy tư và chọn lựa hướng đi cho đời mình.  Có thể nói ba cặp từ này mang ba giáo huấn riêng biệt.

–   Người mù mà dắt người mù được sao?  Mỗi người sống ở đời cần chọn cho mình một hướng đi hay một lý tưởng.  Người sống không có lý tưởng, giống như cây sậy phất phơ hoang dại, gió chiều nào thì theo chiều ấy.  Khi chọn lựa lý tưởng và mẫu mực cho đời mình, mỗi người đều phải khôn ngoan cân nhắc.  Không ai chọn một người mù làm người dẫn đường.  Khái niệm “người mù” ở đây không có nghĩa là người khiếm thị, nhưng là người thiếu hiểu biết, thiếu khôn ngoan hoặc là người không đủ tư cách.  Là tín hữu, chúng ta chọn Chúa Giêsu là lý tưởng.  Người đã tuyên bố: “Tôi là Đường, là Sự thật và là Sự sống” (Ga 14,6).

–   Cái xà và cái rác: con người sinh ra, đơn sơ mỏng manh như chiếc lá.  Phải cần có thời gian để trưởng thành.  Với sự dạy dỗ của cha mẹ và những người có trách nhiệm, chúng ta mới cứng cáp từng ngày.  Hiện diện trong cuộc sống, mỗi chúng ta có một cá tính, giống như mỗi người có tên gọi, có diện mạo và sở thích riêng.  Sự khác biệt làm nên tính phong phú đa dạng trong cuộc sống.  Vì vậy, không ai được lấy mình làm tiêu chuẩn để xét đoán phê phán người khác.  Sự chênh lệch giữa hai hình ảnh Chúa Giêsu dùng để so sánh, cho thấy khuynh hướng tự tôn: một bên là cái xà, rất to và rất nặng; bên kia là cái rác, đơn giản và nhẹ nhàng.  Vậy mà thông thường, người ta chỉ thấy cái rác trong mắt người khác mà không thấy cái xà nghiêm trọng hơn trong con mắt của mình.  Để thấy được cái xà trong mắt mình, cần có sự khiêm tốn và vị tha.

–   Cây tốt và cây xấu: mỗi người là một cây Chúa trồng trong vườn đời.  Lòng bao dung, quảng đại và nhân ái chính là hoa thơm trái ngọt chúng ta cần đem lại cho đời.  Lòng ích kỷ, gian tham và mưu mô mánh lới chính là những trái đắng, làm phương hại đến bản thân, trước khi gây hậu quả tai hại cho người khác.  Chất lượng của một cây không thể hiện ở dáng vẻ bên ngoài, nhưng hoa thơm trái ngọt mới đem lại giá trị của cây ấy.  Vì thế, lời nói tốt, việc làm thiện hảo và trái tim nhân hậu chính là bằng chứng nhân cách của một người tín hữu đích thực và là một cây tốt trong vườn đời.

Tội lỗi sinh ra nơi chúng ta những khuynh hướng xấu.  Đó là sự ích kỷ, tham lam và hận thù.  Đức Giêsu đã giải phóng chúng ta khỏi ách nô lệ của tội lỗi và tử thần.  Thánh Phaolô mời gọi chúng ta hãy cậy dựa vào Chúa Giêsu để được chiến thắng.  Thay vì dùng thời gian và tâm huyết vào những chuyện vô bổ để đoán xét người khác, thì hãy “tích cực tham gia vào những công việc của Chúa, với xác tín rằng: trong Chúa, sự khó nhọc của anh em sẽ không trở nên vô ích” (Bài đọc II).

 Nền tảng giáo huấn của Chúa Giêsu dựa trên đức ái.  Đức ái là lòng yêu mến dành cho từng người và hết mọi người.  Chúa Nhật trước, chúng ta đã nghe Chúa mời gọi: hãy yêu thương cả kẻ thù và cầu nguyện cho họ.  Nhờ có đức ái mà chúng ta sống hài hoà nhân ái với người khác, không xét đoán và không lên án họ, bởi lẽ mỗi chúng ta cũng mang nhiều bất toàn và yếu đuối.  Thay vì dò xét bới móc người khác, chúng ta hãy cố gắng đào luyện bản thân.  Khi quan sát những điều bất toàn nơi người khác, ta tự nhắc mình phải cẩn trọng; khi thấy nơi người khác có những điểm tốt lành, ta coi đó như những mẫu gương, để học hỏi, phấn đấu và thăng tiến trong đời.

TGM Giuse Vũ Văn Thiên

From: KittyThiênKim & KimBang Nguyen

ĐỌC ĐỂ THẤY MÌNH CẦN GÌ…!!!

ĐỌC ĐỂ THẤY MÌNH CẦN GÌ…!!!

🍀Có một tỷ phú sống trong căn biệt thư xa hoa nhưng phát hiện ra mình mắc bệnh hiểm nghèo. Tới lúc cái chết cận kề, ông mới chợt nhận ra rằng tất cả danh vọng, tiền tài và vật chất, thực ra đều hư vô như mây khói. Ông tìm đến một vị Sư để xin lời khuyên và hy vọng, tìm thấy tia sáng cuối con đường.

🎈Sau khi bắt câu truyện của nhà tỷ phú, nhà Sư mới nói: “Bệnh của ông ngoài cách này ra thì không thuốc nào có thể chữa khỏi. Tôi sẽ kê ba đơn thuốc, ông cứ theo đó mà làm, hết đơn thứ nhất thì chuyển sang đơn tiếp theo”.

🌻Về nhà, vị tỷ phú lấy đơn thuốc đầu tiên ra và đọc: “Hãy đến một bãi biển và nằm đó khoảng 30 phút, làm liên tục như vậy 21 ngày”. Mặc dù thấy khó hiểu nhưng ông vẫn quyết định ra bờ biển, lang thang một vòng rồi ngả lưng nằm trên bãi cát. Bất chợt một cảm giác nhẹ nhàng và khoan khoái vô cùng bao trọn lấy cơ thể ông.

Trước đây, vì công việc bận rộn nên ông không có cơ hội nghỉ ngơi. Nay ông có thể tĩnh tâm lại để lắng nghe tiếng gió thổi vi vu, tiếng sóng biển rì rào hòa lẫn với tiếng kêu thánh thót của đàn hải âu gọi bầy… Trái tim bỗng thổn thức, chưa bao giờ ông có được cảm giác thoải mái như bây giờ.

🌻Ngày thứ 22, ông mở đơn thuốc thứ hai, trong đó viết: “Hãy tìm những người nghèo và giúp đỡ họ, liên tục như vậy trong 21 ngày”. Trong lòng ông một lần nữa đầy rẫy những băn khoăn nhưng vẫn cặm cụi đi tìm những người nghèo và giúp đỡ họ. Ngắm nhìn từng gương mặt hạnh phúc của họ, trong lòng ông không nén nổi nỗi xúc động.

🌻Ngày thứ 43, ông đọc đơn thuốc cuối cùng: “Tìm một cành cây và viết những điều khiến ông cảm thấy không hài lòng lên bãi cát”. Nhưng khi ông vừa viết xong, thủy triều lại cuốn tất cả xuống biển. Ông lại viết, sóng lại cuốn đi, lại viết, lại cuốn đi, rồi lại viết, và lại cuốn đi… Ông bật khóc nức nở vì chợt hiểu ra tất cả.

Khi về nhà ông cảm thấy toàn thân nhẹ nhàng, tinh thần chưa bao giờ thoải mái và tự tại đến thế, thậm chí ông cũng không còn sợ cái chết nữa.

🎈Thì ra con người ta chỉ cần học được 3 điều thì sẽ vui vẻ hạnh phúc:

🌷Thứ nhất: Nghỉ ngơi

🌷Thứ hai: Cho đi

🌷Thứ ba: Buông bỏ

 From: Do Tan Hung & KimBang Nguyen

Tấn công Ukraina: Putin thành tội đồ lịch sử

ĐIỂM BÁO PHÁP QUỐC NGÀY26/02/2022

Tấn công Ukraina: Putin thành tội đồ lịch sử

Xác một máy bay không rõ của bên nào rơi tại một khu dân cư ở Kiev ngày 25/02/2022, sau khi Nga tấn công ồ ạt vào Ukraina. REUTERS – UMIT BEKTAS
Thụy My

Lịch sử sẽ phán xét khắt khe Vladimir Putin về cuộc chiến tranh phi nghĩa, bàn tay ông ta vấy máu người Ukraina và người Nga. Cuộc xâm lăng Ukraina là bước ngoặt khởi đầu cho một « big bang » địa chính trị.

Các tuần báo Pháp dù xuất bản trước khi Vladimir Putin xua quân xâm lăng Ukraina, đã dành trọng tâm cho hồ sơ này. Le Point đăng ảnh ông Putin với dòng tựa lớn « Thời của bạo tàn » và câu hỏi « Phương Tây có sẵn sàng chưa ? ». Cũng với ảnh tổng thống Nga, L’Obs chạy tựa trang nhất « Putin, con đường mòn chiến tranh ».Trang bìa Courrier International là hình vẽ chiếc xe tăng và dòng chữ đỏ « Hướng về chiến tranh ? », còn The Economist đăng bóng đen khuôn mặt Putin nhìn nghiêng, trong đó có xe thiết giáp, phi cơ, chạy tít lớn « Ông ta sẽ dừng lại ở đâu ? »

Rạng sáng 24/02/2022, khuôn mặt lạnh lùng của Vladimir Putin xuất hiện trên tất cả màn ảnh truyền hình và trang web các phương tiện truyền thông, các nhà lãnh đạo phương Tây thức giấc trong bàng hoàng. Chiến tranh thực sự khởi đầu ngaytrong lòng châu Âu, tưởng chừng có được hòa bình vĩnh viễn sau hai trận đại chiến. Trên trang web, các tuần báo phá lệ, cập nhật thời sự nóng hổi. Ấn bản cuối tuần của Le Figaro báo động « Trận đánh Kiev đã bắt đầu », Le Monde chạy tựa « Kiev bị kẹp trong gọng kềm, châu Âu dưới cú sốc », Libération cổ vũ « Ukraina, hãy vững lòng ».

ĐIỂM BÁO PHÁP QUỐC NGÀY 26/02/2022

Biểu tình khắp nơi để gây sức ép với Putin

Trong bài xã luận, Libération cuối tuần nhận định Vladimir Putin đã hoạch định tất cả, tính đến từng giờ. Hết bóp méo thông tin, tung hỏa mù cho các nhà lãnh đạo phương Tây, tấn công tin học, đến oanh tạc và xua quân qua biên giới. Ông ta đã dự kiến trước trạng thái sững sờ, lo sợ của châu Âu và toàn thế giới, biết rằng phương Tây bị trói tay vì không thể tiến hành « cuộc chiến tổng lực » giữa các cường quốc nguyên tử.

Nhưng sống khép kín trong boong-ke, Putin quên rằng đang trong thời đại internet. Tờ báo cho rằng vũ khí tốt nhất để đối phó với « tên điên cuồng nộ ở điện Kremlin » không phải là quân sự, mà là tổ chức những cuộc biểu tình quy mô trên khắp các đường phố từ Luân Đôn đến Roma, từ Paris đến Berlin. Xã hội dân sự có thể sẵn sàng thắt lưng buộc bụng (giá ngũ cốc, dầu khí tăng) để thúc đẩy Putin nhả con mồi ra. 

Chiến dịch trừ khử tổng thống Zelensky

Xã luận Le Figaro mang tựa đề « Chiến dịch Zelensky » lưu ý, các quân xa của đội quân xâm lược Nga đều có sơn chữ « Z » màu trắng. Trong bộ chữ cái Nga, mẫu tự « Z » được viết là « 3 », nhưng rõ ràng chữ « Z » la tinh đã được dùng để ám chỉ biệt danh « Z » của tổng thống Volodymyr Zelensky. Người diễn viên trở thành nguyên thủ và giờ là tổng tư lệnh quân đội, đã bị rơi vào cơn lốc xoáy lịch sử, tập trung mọi thù ghét từ đồng nhiệm Nga. Tổng thống Ukraina trở thành một trong những mục đích chính của trận đánh chiếm thủ đô Kiev, lực lượng Nga được lệnh trừ khử ông – hoặc giết chết, hoặc lật đổ.

Tờ báo nhắc nhở không nên tin vào ngôn ngữ của Kremlin : « thương lượng » với Ukraina chỉ liên quan đến các điều kiện đầu hàng. Putin nói rằng chính phủ Zelensky là « một băng đảng nghiện ngập, tân quốc xã », tuy ông Volodymyr Zelensky gốc Do Thái và trong gia đình có những người bị Đức quốc xã sát hại. Vladimir Putin khuyến khích quân đội Ukraina « nắm lấy quyền lực » và sau đó đòi « giao nộp vũ khí ». Có nghĩa là nếu Kiev muốn tránh được biển máu, cần phải thay vị tổng thống dân cử bằng một chế độ chư hầu của Matxcơva.

Về vị tổng thống trẻ tuổi, Libération cho biết tối thứ Năm 24/02 ông đã xuất hiện chóng vánh trong cuộc họp video của Hội Đồng Châu Âu, thổ lộ : « Có thể đây là lần cuối cùng quý vị nhìn thấy tôi còn sống ». Volodymyr Zelensky không quên nói thêm : « Chúng tôi phải đơn độc bảo vệ đất nước. Ai sẽ chiến đấu bên cạnh Ukraina ? Nói thẳng ra, tôi chẳng thấy ai cả ». Tờ báo cho biết vấn đề an ninh của nguyên thủ Ukraina đã được phương Tây bàn bạc, ngoại trưởng Pháp Le Drian hôm thứ Sáu tuyên bố « Paris có thể giúp nếu cần ». Hiểu ngầm : đặc nhiệm Pháp có thể can thiệp.

Lực lượng quá chênh lệch
Quân đội Ukraina có thể kháng cự nổi người khổng lồ Nga hay không ? L’Express cho rằng tuy Matxcơva hơn hẳn Kiev về quân sự, nhưng quân đội Ukraina đã tăng cường sức mạnh trong những năm gần đây, và họ có quyết tâm.

Nếu năm 2014 Ukraina có 130.000 quân nhân kém huấn luyện và kém trang bị, thì nay có đến 209.000 quân chính quy và 900.000 quân dự bị, theo IISS. Chi tiêu quân sự từ 3 tỉ đô la năm 2014 lên 6 tỉ đô la năm 2020, chưa kể viện trợ của NATO 14 tỉ đô la từ 2014 để hiện đại hóa. Tháng 11/2021, Washington chuyển cho Ukraina 88 tấn đạn dược, gần bốn chục giàn phóng Javelin và 180 hỏa tiễn.

Tuy vậy Ukraina vẫn là chú lùn so với Nga, có chi quân sự gấp 10 (61 tỉ đô năm 2020). Ngoài 190.000 quân đang bao vây Ukraina, Matxcơva còn có 900.000 lính và 2 triệu quân dự bị. Không chỉ về số lượng, quân đội Nga hiện đại hơn rất nhiều. Không quân là điểm yếu nhất của Kiev, một số phi cơ có từ thời Liên Xô và phi công ít giờ bay, trong khi nhiều phi công Nga có kinh nghiệm ở Syria. Hải quân Ukraina có 15.000 quân còn Nga có đến 150.000.

Nhưng khoảng cách khổng lồ giữa hai quân đội không phải là ẩn số duy nhất của phương trình. Ngược với quân Nga đăng lính để kiếm sống, những chiến sĩ Ukraina sẵn sàng chiến đấu đến cùng để bảo vệ Tổ quốc. Sau 8 năm chiến tranh ở Donbass, họ cũng thu thập được kinh nghiệm chiến đấu từng thiếu vắng hồi năm 2014.

Tướng Pháp Dominique Trinquant cảnh báo, xâm lăng toàn bộ Ukraina không dễ dàng như đi dạo chơi, số lớn vùng chiến sự khiến Nga sẽ thiệt nhiều quân. Theo thăm dò của Viện Xã hội học Quốc tế Kiev (KIIS), 1/3 người dân Ukraina khẳng định sẵn sàng cầm súng chống quân xâm lược, 21,7% tình nguyện tham gia phong trào kháng chiến dân sự. Về ngắn hạn, khó thể nghi ngờ chiến thắng quân sự của Nga nhưng về dài hạn, Nga sẽ sa lầy.

Mối đe dọa vũ khí nguyên tử
Không thể không chú ý đến sự kiện hôm thứ Năm 24/02 Vladimir Putin nhấn mạnh Nga sở hữu đủ loại vũ khí nguyên tử chiến lược (hỏa tiễn địa-địa, địa-không, bắn đi từ tàu ngầm) và chiến thuật (sử dụng trên chiến địa). Nhưng dù chiến lược hay chiến thuật, vũ khí hạt nhân có sức tàn phá vô cùng khủng khiếp. Ngay trong ngày, ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian đáp trả « Vladimir Putin cũng phải hiểu rằng Liên minh Bắc Đại Tây Dương là một liên minh nguyên tử ».

Putin hôm Chủ nhật tuần trước đã giám sát cuộc tập trận Grom có sự tham gia của lực lượng chiến lược (phụ trách vũ khí hạt nhân). Ngay những giờ đầu của cuộc xâm lăng, các hỏa tiễn đạn đạo Islander lưỡng dụng – có thể mang đầu đạn hạt nhân hoặc không – đã tấn công các mục tiêu Ukraina, cùng với các oanh tạc cơ chiến lược. Cũng trong ngày thứ Năm, hai pháo đài bay B-52 Mỹ – có thể thả bom nguyên tử – bay qua biển Baltic và Ba Lan. Cuộc so găng nguyên tử tạm dừng ở đây, nhưng vẫn có thể tái diễn, vào lúc các hiệp ước giải trừ vũ khí hạt nhân đã hết hạn hoặc bị các cường quốc coi thường.

Theo Le Figaro cuối tuần, nếu quân đội và dân chúng Ukraina chống chọi được trước cỗ máy đàn áp, Sa hoàng Putin sẽ không ngần ngại phá hủy một phần lớn đất nước, và chiếm giữ một phần ba ở miền đông để nối liền khu vực nói tiếng Nga đến Transnistria. Mặc kệ cho châu Âu xoay sở với những tàn tích còn bốc khói ! Ông ta có dừng lại ở đó không ? Bây giờ thì chúng ta đã biết, đại đế thích chinh phục chỉ ngưng lại khi bị chận đứng.

Bàn tay Putin nhuốm máu

Cũng với câu hỏi, rồi Sa hoàng đỏ sẽ dừng lại ở đâu ? The Economist khẳng định « Lịch sử sẽ phán xét khắt khe Vladimir Putin về cuộc chiến tranh này », khi vô cớ tấn công nước láng giềng. Đây không phải là cuộc chiến không thể tránh khỏi, mà là một cuộc xung đột do chính Putin sản xuất. Những trận đánh và những cảnh thương tâm…rất nhiều máu của người Ukraina và người Nga sẽ đổ xuống, từng giọt máu vỡ tung tóe trên bàn tay Putin – tờ báo viết.

Trong nhiều tháng trời, Putin không xuất đầu lộ diện nhưng tập trung quân ở biên giới Ukraina, câu hỏi đặt ra là ông ta muốn gì ? Còn giờ đây đã gây chiến, vấn đề là ông ta sẽ tiến đến đâu ? Nghe tuyên bố của Putin trước cuộc xâm lăng, có thể nghĩ không có gì ngăn được nhà độc tài này. Trong bài diễn văn thu trước hôm 21/02 và được phát lúc ông tung ra những hỏa tiễn hành trình đầu tiên nhắm vào người anh em Slave, tổng thống Nga đe dọa đè bẹp tất cả những nước nào dám cản đường.

Ban đầu người ta cho rằng ông chủ điện Kremlin sẽ tự bằng lòng với việc kiểm soát Donetsk và Lougansk. Nhưng với cuộc tổng tấn công, mọi hy vọng đã sụp đổ. Dường như Vladimir Putin muốn chiếm toàn bộ Ukraina, như tình báo Mỹ và Anh đã khẳng định từ đầu. Thay vì cân nhắc lợi hại, ông ta được thúc đẩy bởi ý nghĩ hoang tưởng là người làm nên lịch sử. Một khi chiếm xong Ukraina, Putin không thể xâm lăng các nước NATO trước đây thuộc Liên Xô cũ, ít nhất là trong giai đoạn đầu, nhưng say men chiến thắng, sẽ tấn công tin học và lao vào trận chiến truyền thông. Bằng cách đó, Putin đe dọa NATO.

Không thể nói với nhân dân là quân đội Nga đánh vào những người anh em Ukraina đã góp sức giành tự do cho Liên Xô, ông ta khẳng định Nga chiến đấu chống Mỹ, chống NATO và tay sai. Truyền hình Nga không đưa tin chiến tranh với Ukraina, thậm chí không đề cập đến quân Nga ở Donbass. Nhưng sự thật thảm hại là Putin vô cớ tấn công một quốc gia có chủ quyền, giẫm đạp lên các nguyên tắc làm nên hòa bình cho thế kỷ 21.

Tội đồ lịch sử phải bị trừng phạt

Thế nên thế giới phải bắt ông ta trả giá thật đắt cho sự hung hăng này. Bắt đầu bằng trừng phạt nặng nề hệ thống tài chính, ngành công nghệ cao và giới tinh hoa giàu có. Khi Matxcơva công nhận hai nước cộng hòa tự phong, phương Tây chỉ trừng phạt nhẹ nhàng, nhưng nay không thể chần chừ nữa. Cho dù Nga đã chuẩn bị, nhưng do kinh tế vẫn kết nối với thế giới, sẽ phải gánh chịu thiệt hại, như chứng khoán ngay trong ngày đầu tiên đã sụt mất 45%, tuy phương Tây cũng bị thiệt.

Bên cạnh đó cần củng cố sườn phía đông của NATO, chứng tỏ sự đoàn kết và triển khai ngay lực lượng phản ứng nhanh 40.000 quân tại các nước tuyến đầu. Việc huy động này khiến NATO thêm khả tín với nguyên tắc nếu đánh vào một nước thành viên coi như tấn công cả khối. Các quốc gia thành viên cũng cần viện trợ vũ khí, tiền bạc, lo nơi tạm trú cho người tị nạn và nếu cần, hỗ trợ một chính phủ lưu vong.

Một số người nói rằng thách thức Putin như vậy là quá rủi ro, vì ông ta không tiếp xúc với thực tại, hoặc vì Putin sẽ leo thang, tính toán sai lầm hoặc bám chặt lấy Trung Quốc. Nhưng sau 22 năm trên ngôi cao, ngay cả một nhà độc tài cũng ý thức được về vận mệnh và thăng trầm của quyền lực. Nhiều người Nga không muốn có một cuộc chiến đẫm máu chống lại người anh em Ukraina, phương Tây có thể khai thác điều này. Nhường nhịn Vladimir Putin với hy vọng ông ta sẽ biết điều hơn sẽ càng nguy hiểm. Putin càng được tự do dấn tới hôm nay, ông ta càng quyết tâm áp đặt cách nhìn của mình ngày mai. Và rốt cuộc máu sẽ đổ nhiều hơn để có thể ngăn được bạo chúa.

Nga tấn công Ukraina : Bước ngoặc lịch sử
Trả lời Le Point, nhà bình luận Dominique Moisi khẳng định « Lịch sử xoay chuyển từ hôm nay ». Cuộc xâm lăng Ukraina khiến phương Tây bước vào một kỷ nguyên mới, khởi đầu một big bang địa chính trị.

Lần đầu tiên kể từ 1945, ngay tại trung tâm châu Âu, một nước xâm lược một nước khác, bác bỏ quyền hiện hữu của quốc gia láng giềng. Tuy cũng có những xung đột như vùng Balkan, Nam Tư cũ, nhưng đó chỉ là sự tan vỡ của một đế quốc. Nga đưa quân xâm chiếm Ukraina là một bước ngoặt quan trọng, đánh dấu hồi kết của thời kỳ hậu Đệ nhị Thế chiến. Thời kỳ này gồm hai giai đoạn : chiến tranh lạnh từ 1945 đến 1989, và hòa bình nóng từ 1989 đến nay.

Theo ông Moisi, Nga có thể nhanh chóng đạt mục tiêu. Tất cả những gì phương Tây làm được, hoặc quá ít, hoặc quá trễ. Giờ đây tốt nhất nên nghĩ đến chuyện sắp tới :  các nạn nhân tiềm năng của Putin có thể là Litva, Latvia, Estonia – ba nước Baltic là thành viên Liên Hiệp Châu Âu (EU) và NATO. Nếu Matxcơva dấn lên mà phương Tây không phản ứng mạnh, sẽ là hồi kết của Liên minh Bắc Đại Tây Dương.

«Tên điên siêu vũ trang» và nguy cơ đại chiến thế giới

Liệu có thể là khởi đầu của một cuộc đại chiến thế giới hay không ? Chuyên gia Dominique Moisi không loại trừ khả năng này, vì bản chất Vladimir Putin là một kẻ phi lý lẽ, nắm mọi quyền lực chính trị của một nước là cường quốc nguyên tử chỉ sau Mỹ, và là cường quốc quân sự thứ ba thế giới. Một « tên điên siêu vũ trang ».

Những hình ảnh từ Ukraina – người già, trẻ em lang thang trên đường phố tìm nơi trú ẩn – gợi nhớ bóng ma quá khứ, khi Đức quốc xã xâm lược Ba Lan năm 1939. Rõ ràng có sự tương đồng giữa Putin và Hitler, cả hai đều đã nói rõ ý định : Hitler trong cuốn Mein Kampf, còn Putin trong một loạt diễn văn.

Trước mắt, cuộc xung đột giữa Nga và các nước dân chủ là món quà trời cho đối với Trung Quốc, từ lâu nuôi tham vọng thống trị thế giới. Còn phương Tây kể từ ngày 24/02 không còn có thể sống vô tư lự. Chiến tranh không còn thuộc về quá khứ, mà là hiện tại ở Ukraina và tương lai ở các nước châu Âu. Hậu quả lâu dài là về kinh tế : giá thực phẩm, năng lượng sẽ tăng lên, tình hình căng thẳng hiện nay hết sức bất lợi cho kinh tế toàn cầu.

Hãy sống thánh thiện, vì Ta là Đấng Thánh. (1 Pr 1:13-16)

Hãy sống thánh thiện, vì Ta là Đấng Thánh. (1 Pr 1:13-16)

Thứ 3 “béo” no nê zui zẻ nhé. Nhưng đừng quên dâng một lời cầu nguyện khẩn thiết cho những nạn nhân của chiến tranh bên Ukraine.

Cha Vương

Thứ 3: 01/03/2022

TIN MỪNG: Vì thế, anh em hãy chuẩn bị lòng trí, hãy tỉnh thức, hãy hoàn toàn đặt niềm trông cậy vào ân sủng sẽ được mang đến cho anh em trong ngày Đức Giê-su Ki-tô tỏ hiện. Như những người con biết vâng phục, anh em đừng chiều theo những đam mê trước kia, lúc anh em còn mê muội. Anh em hãy sống thánh thiện trong cách ăn nết ở, để nên giống Đấng Thánh đã kêu gọi anh em, vì có lời Kinh Thánh chép: Hãy sống thánh thiện, vì Ta là Đấng Thánh. (1 Pr 1:13-16)

SUY NIỆM: Hôm nay là ngày Thư Ba “béo” tức là ngày thứ 3 trước Thứ Tư Lễ Tro. Pháp ngữ gọi là Mardi Gras, Anh ngữ là Fat Tuesday – còn gọi là Pancake Day. Theo truyền thống, người ta cũng gọi là Shrove Tuesday – ngày mà các Kitô hữu đi xưng tội (shrive oneself) để được tha tội (be shrove, be shriven). Gọi là Thứ Ba “béo” vì hôm đó người ta “vui như Tết”, ăn uống linh đình để hôm sau (Thứ Tư Lễ Tro) bắt đầu bước vào Mùa Chay. Mùa Chay là mùa sám hối, người ta muốn tận hưởng “ngày cuối cùng” của không khí lễ hội. Đó là lý do người ta thường gọi Thứ Ba “béo” là Ngày Bánh Kếp (Pancake Day). Vào ngày này, các Kitô hữu thời Trung cổ ăn uống kham khổ hơn chúng ta ngày nay, họ dùng trứng, bơ và sữa để làm bánh kếp. Trứng, bơ và sữa cấm dùng trong Mùa Chay. Rõ ràng họ ăn chay nghiêm ngặt hơn chúng ta nhiều.

Ở Anh, truyền thống đó vẫn giữ cho tới ngày nay. Cha mẹ chuẩn bị cho con cái ăn chay và kiêng thịt vào Thứ Tư Lễ Tro, nên họ cho con cái ăn bánh kếp và thịt heo hun khói (bacon), rồi kể cho chúng nghe chuyện các Kitô hữu giữ chay 40 ngày: Không thịt, không trứng, không sữa. Họ giúp con cái biết thêm về “ngày cuối cùng” này của mùa lễ hội trước khi vào Mùa Chay.

Trong bầu không khí tưng bừng nhộn nhịp hoà với những hẹn hò ăn uống nhậu nhẹt của Thư Ba “Béo”, Thánh Phê-rô mời gọi những người theo Chúa hãy biết vâng phục, đừng chiều theo những đam mê trước kia, lúc anh em còn mê muội nhưng hãy sống thánh thiện trong cách ăn nết ở, để nên giống Đấng Thánh đã kêu gọi anh em.

LẮNG NGHE: Chúa đã thương bênh đỡ phù trì, / Người kéo tôi ra chỗ thảnh thơi, / vì yêu thương tôi nên Người giải thoát. (Tv 17,19-20)

CẦU NGUYỆN: Lạy Chúa là chân lý của tình yêu, xin đốt lên trong con lửa yêu mến Chúa và đẩy lùi bóng tối sự dữ đang muốn phủ lấp tâm hồn con, xin giúp con biết sống phó thác và thực thi thánh ý Chúa trong mọi hoàn cảnh của đời con.

THỰC HÀNH: Kiểm tra và thay đổi lại cách ăn nết ở của mình để nên giống Chúa hơn một tí nhé.

From: Đỗ Dzũng