Category: BÌNH LUẬN- SỰ KIỆN

B’ao Nguoi-Viet

September 9, 2026

Hiếu Chân/Người Việt

Từ nửa đêm 8 Tháng Chín, 2026, Canada bắt đầu áp thuế lên một số hàng xuất cảng của Mỹ, trả đũa đòn thuế quan mà chính quyền Trump đánh lên hàng Canada từ ngày 22 Tháng Tám vừa qua. Mặc dầu đòn thuế quan này không lớn xét về giá trị hàng hóa bị ảnh hưởng nhưng cho thấy xung đột giữa Tổng Thống Mỹ Donald Trump với Thủ Tướng Canada Mark Carney đang gây tổn hại cho cả hai nước. Kẻ thủ lợi đằng sau cuộc so găng này không ai khác hơn là Trung Quốc.

Ông Trump cho đăng lên mạng xã hội Truthsocial bản đồ toàn khu vực Bắc Mỹ và Trung Mỹ được phủ quốc kỳ Hoa Kỳ. (Hình: Truthsocial/DonaldTrump)

Ăn miếng trả miếng

Chính quyền Trump nhiều lần than phiền Canada “bóc lột” nước Mỹ bằng thặng dư mậu dịch “suốt nhiều năm” bất chấp thực tế các nền kinh tế Bắc Mỹ đã gắn bó chặt chẽ với nhau từ Hiệp Định Thương Mại Tự Do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1992 rồi Hiệp Định USMCA ký kết năm 2020 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Các hiệp định này tạo ra một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới có tổng giá trị sản lượng khoảng $20 ngàn tỷ.

Ngay sau khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã đơn phương áp thuế nhập cảng lên một số hàng hóa Canada, viện cớ nước này đã không tích cực ngăn chặn làn sóng buôn lậu ma túy fentanyl vào Mỹ. Ông nhiều lần đe dọa sẽ biến Canada thành “tiểu bang thứ 51” của Hoa Kỳ và thích làm nhục các thủ tướng Canada bằng cách gọi họ là “thống đốc.”

Hành vi bắt nạt của ông Trump không làm cho Canada khuất phục. Và thế là để khẳng định vị thế thống trị, ông khởi sự một cuộc chiến thương mại lên một quốc gia mà cho đến nay vẫn là láng giềng thân thiết, bạn bè, đồng minh tin cậy và đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ sau Mexico.

Tháng trước, ông Trump công bố đánh thuế 50% lên hàng Canada nhập cảng vào Mỹ có giá trị $20 tỷ, tương đương 5% tổng giá trị hàng hóa Canada xuất cảng sang Mỹ, bao gồm các mặt hàng rượu vang, đồ gỗ nội thất, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo, gỗ mềm, cần câu cá, gậy hockey… Cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ. Phía Canada cáo buộc Mỹ đưa ra những điều kiện không chấp nhận được liên quan tới chủ quyền quốc gia chẳng hạn như buộc Canada phải có sự chấp thuận của Mỹ mỗi khi muốn ký hiệp định thương mại với bất kỳ quốc gia nào khác, phải “đồng bộ” chính sách thuế quan và quản lý xuất nhập cảng của Canada với chính sách của Mỹ…

Khi Canada bỏ ngang cuộc đàm phán, ông Trump tiếp tục đe dọa sẽ đánh thuế 50% lên mặt hàng xe hơi, xe tải và nguyên liệu từ Canada, có hiệu lực từ ngày 1 Tháng Giêng, năm 2027.

Xung đột vượt ra ngoài phạm vi mua bán thông thường khi ông Trump ký sắc lệnh đổi tên hồ Ontario giữa hai nước thành “Lake America.”

Theo gương ông Trump, các giới chức hàng đầu của Mỹ liên tục dùng lời lẽ khiếm nhã để sỉ nhục đối tác Canada. Bộ Trưởng Tài Chính Scott Bessent chẳng hạn coi khinh đòn thuế quan trả đũa của Canada và ví đối thủ như “một chú chó nhỏ hay sủa bậy” đang cố đi chọc giận một con chó chăn cừu Đức! Trong một hành động điên rồ mới nhất, ông Trump và Tòa Bạch Ốc cho đăng lên mạng xã hội bản đồ toàn khu vực Bắc Mỹ và Trung Mỹ được phủ quốc kỳ Hoa Kỳ với dòng chữ “United States of America.”

Trời sinh Trump sao còn sinh Carney!

Khi ban hành những chính sách thuế khắc nghiệt như vậy, ông Trump và các cộng sự của ông đinh ninh rằng Canada sẽ sớm đầu hàng vì họ là bên chịu thiệt hại nặng nề hơn. Quả thật, kinh tế Canada có quy mô chỉ bằng 1/13 nền kinh tế khổng lồ của Mỹ.

Canada có 40 triệu dân với thu nhập bình quân đầu người thấp hơn nhiều tiểu bang của Mỹ, cũng có một thị trường tiêu thụ rất nhỏ, cho nên Canada phải phụ thuộc nặng nề vào thị trường Mỹ.

Theo dữ liệu của chính phủ hai nước, Canada xuất cảng sang Mỹ 68% tổng sản lượng hàng hóa mà xứ này làm ra, tương đương 25% GDP; trong đó có 80% hàng hóa được miễn thuế nhập cảng theo Hiệp Định USMCA. Ở chiều ngược lại, xuất cảng của Mỹ sang Canada chỉ khoảng 1.6% GDP của Mỹ, một phần rất nhỏ. Chính vì thế, ông Jamieson Greer, đại diện thương mại Mỹ trong chính quyền Trump, nói rằng các mức thuế này quá nhỏ để gây rắc rối cho Mỹ và coi đó là “vấn đề cấp bách của [Canada] hơn là của chúng ta.” Các nhà kinh tế dự đoán các mức thuế quan của ông Trump có thể khiến khoảng 90,000 người Canada mất việc làm.

Bất ngờ là “chú bé hạt tiêu” Canada không chịu nhượng bộ. “Chúng tôi không thể chấp nhận những gì họ đề nghị, và chúng tôi sẽ không cho họ những gì họ yêu cầu. Chúng tôi không sẵn sàng thỏa hiệp chủ quyền của Canada hoặc làm suy yếu các ngành công nghiệp chủ chốt của chúng tôi,” Thủ Tướng Canada Mark Carney công bố với báo chí ngay sau khi phái đoàn Canada rời bàn đàm phán trở về nước hôm 21 Tháng Tám.

Đã thế, ông Carney còn “lên gân” và phản pháo bằng đòn trả đũa “dollar-for-dollar” (một đổi một): đánh thuế từ 15% đến 50% lên các sản phẩm nhập cảng từ Mỹ, cũng có giá trị khoảng $20 tỷ, bắt đầu từ 8 Tháng Chín, 2026. Đòn “bắt nạt” của ông Trump dường như mất tác dụng.

Cho đến nay, ông Trump đã dùng đòn thuế quan để bắt nạt cả thế giới, nhưng chỉ ông Tập Cận Bình của Trung Quốc và ông Mark Carney của Canada chẳng những không sợ, không cúi đầu mà còn dám bật lại ăn miếng trả miếng.

Vì thế mấy ngày gần đây, ông Trump rất tức giận với láng giềng phương Bắc. Sau khi đổi tên hồ Ontario thành hồ Mỹ và vẽ lá cờ Mỹ trùm lên đất nước lá phong, ông lên mạng Truth Social ra lệnh cho General Services Administration (GSA) – cơ quan cung cấp mọi dịch vụ cho chính phủ liên bang, phối hợp với đại diện Thương Mại Mỹ, “loại bỏ toàn bộ các sản phẩm có nguồn gốc Canada” khỏi danh mục hàng hóa cần mua sắm của GSA “trừ phi Canada phục hồi sự hỗ tương đầy đủ và công bằng cho các công ty và nông dân Mỹ.”

Ông cũng viết trên mạng rằng tập đoàn chế tạo phi cơ Bombardier của Canada sẽ không còn được phép bán phi cơ của họ tại Mỹ trừ phi họ sản xuất ở Mỹ; giá cổ phần của Bombardier lập tức giảm hơn 6% trên thị trường chứng khóan Toronto hôm nay, 8 Tháng Chín!

Những tổn thất nặng nề của Canada hãy còn ở phía trước.

Vì sao Canada “quay xe”

Có một thời chưa xa, Mỹ và Canada phối hợp chặt chẽ với nhau về chính sách thương mại. Hai ngành năng lượng và xe hơi của hai nước gắn bó với nhau mật thiết đến mức mỗi chiếc xe hơi xuất xưởng đều gồm nhiều cơ phận, phụ tùng của hai nước, đều có mồ hôi của những người thợ ở hai bên biên giới. Khi Tổng Thống Joe Biden quyết định đánh thuế nhập cảng 100% lên xe điện, thép và nhôm của Trung Quốc để bảo vệ ngành xe hơi Bắc Mỹ, Canada liền làm theo, bất chấp Bắc Kinh áp thuế trả đũa lên các mặt hàng xuất cảng của Canada như thịt heo, hải sản, dầu hạt cải. Canada cũng sẵn sàng bắt giam Mạnh Vãn Châu (Meng Wanzhou), giám đốc tài chính của tập đoàn Hoa Vĩ (Huawei) theo yêu cầu của Bộ Tư Pháp Mỹ dù Bắc Kinh lập tức bắt giam hai công dân Canada để trả đũa.

Thế rồi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc và bắt đầu đe nẹt Canada như trình bày trên. Ông Carney lên làm thủ tướng mùa Xuân năm ngoái với cam kết chống lại sự bắt nạt của ông Trump, mở rộng liên kết với các quốc gia khác. Những người ủng hộ ông Carney cho rằng, khi bị Mỹ xử ép, Canada không có lựa chọn nào khác là tìm đến các thị trường mới. Ông ta hy vọng sẽ giảm thiểu cú sốc kinh tế bằng cách đa dạng hóa thị trường, xây dựng khối liên minh thương mại với EU và các nước thuộc Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương để giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Dữ liệu Tháng Bảy cho thấy xuất cảng của Canada sang phần còn lại của thế giới đạt mức cao kỷ lục 25.6 tỷ CAD ($18,5 tỷ), tăng 56% kể từ khi Trump nhậm chức, trong khi đó xuất cảng sang Mỹ giảm 11.6%, xuống còn 50.5 tỷ CAD. Đa dạng hóa thị trường là tốt, nhưng sẽ kéo dài được bao lâu, các nước bên ngoài có thay thế được thị trường Mỹ, vừa kề cận vừa có sức mua khủng khiếp?

Bàn tay Trung Quốc

Vấn đề là cả ông Trump lẫn ông Carney đều chưa quan tâm đúng mức tới đối thủ Trung Quốc đang âm thầm xâm nhập sâu vào thị trường Bắc Mỹ để giải quyết cuộc khủng hoảng thừa của sản xuất công nghiệp nội địa. Xung đột giữa Canada và Mỹ mang lại cho Bắc Kinh cơ hội tốt hiếm có. Chính sách bắt nạt của ông Trump có phần đẩy Canada gần hơn Trung Quốc; nhưng ông Carney cũng mắc sai lầm. Trong chuyến thăm Bắc Kinh Tháng Giêng, 2026, ông đã vội vã thỏa thuận với ông Tập Cận Bình một quan hệ “đối tác chiến lược mới.” Ông kêu gọi Trung Quốc gia tăng đầu tư vào Canada trong các lĩnh vực năng lượng, cơ sở hạ tầng.

Ông cho phép nhập cảng mỗi năm 49,000 xe điện (EV) Trung Quốc với mức thuế 6.1% thay cho mức 100% hiện hành; đổi lại Trung Quốc giảm thuế nhập cảng dầu hạt cải Canada từ 85% xuống 15% và xem xét giảm thuế đối với tôm hùm, cua Canada! Thỏa thuận với Bắc Kinh của ông Carney làm cho cả Washington và Mexico City bất bình, và đó có thể là căn nguyên những phản ứng mang tính trừng phạt của ông Trump trong năm 2026.

Ở nước Mỹ, ông Trump có lẽ nhìn thấy những phản ứng bất lợi của công chúng đối với đòn bắt nạt Canada, một chính sách đối ngoại ngu xuẩn. Theo một cuộc thăm dò mới của Reuters/Ipsos, 57% người Mỹ phản đối các động thái đánh thuế của ông Trump lên hàng nhập cảng từ Canada, chỉ 20% ủng hộ. Khoảng 63% người Mỹ phản đối sắc lệnh hằn học của ông về việc đổi tên Hồ Ontario thành “Hồ America.” Phản ứng tiêu cực này đặc biệt rõ rệt tại các bang giáp biên giới như Michigan, nơi nền kinh tế gắn kết chặt chẽ với Canada. Nhưng ông Trump vốn dĩ là người coi thường dư luận nên ông sẽ khó thay đổi cách hành xử.

Vẫn còn thời gian để Mỹ và Canada tránh được những hậu quả tồi tệ nhất về mặt kinh tế và chính trị từ xung đột này trước khi Trung Quốc lợi dụng sự rạn nứt ở Bắc Mỹ để trục lợi. Để đối phó với Bắc Kinh, Mỹ và Canada đều cần có nhau, chia rẽ là chết! [kn]

---

 

Xuân Hồng

 CHUYỆN ĐI ĐỊNH CƯ – Đỗ Duy Ngọc

Trong tháng này, tui tiễn ba gia đình cùa ba người bạn đi định cư ở nước ngoài. Họ đều là những người thành đạt, giàu có ở Việt Nam. Rất thành đạt và tài sản tính đơn vị hàng triệu đô la.

Một bạn là doanh nhân, hai vợ chồng có tài sản khá lớn, nhiều bất động sản trên những khu phố vàng của Sài Gòn. Họ có ba đứa con đang tuổi lớn và đã có hai đứa đang học ở Mỹ. Gia đình anh đi diện EB5 định cư ở Mỹ.

Người thứ hai là một bác sĩ, anh là người thầy thuốc giỏi, từng tu nghiệp nhiều nước trên thế giới, tự hào đã nội trú nhiều bệnh viện lớn ở nước ngoài. Ở Việt Nam anh là bác sĩ có thu nhập khá cao, có biệt thự ở quận 2, có công việc ổn định. Vợ cũng là dược sĩ, có một pharmacie rất đông khách ngay trung tâm Sài Gòn. Anh chị chỉ có một đứa con gái, đang chuẩn bị vào đại học. Gia đình anh đi theo diện người chị vợ bảo lãnh đi Mỹ, hổ sơ chờ đã mười ba năm, từ lúc sự nghiêp anh chị chưa có bao nhiêu.

Người thứ ba là anh bạn học chung trường đại học, năm nay vừa đúng bảy mươi tuổi, đã đến tuổi già. Anh này cũng có một đời sống sung túc ở Việt Nam, hồi còn tuổi làm việc, anh là một quan chức ngân hàng, vốn là nghề của anh trước 1975. Hồi đó, sinh viên ngành ngân hàng, tài chánh ở Đại học Vạn Hạnh tốt nghiệp Cử nhân vào năm 1971-1972 đều được nhận vào các ngân hàng với chức vụ cao, một số làm ngay giám đốc các chi nhánh. Anh nằm trong số người được giao làm giám đốc. Sau 75, anh tiếp tục cho đến lúc nghỉ hưu. Nghề nghiệp thế nên cũng có thể gọi anh là giàu, có của ăn của để, có hai thằng con trai, đứa nào cũng thành đạt, một thằng có chức vụ trong ngành ngân hàng của Việt Nam, đưa kia làm chuyên viên tiền tệ ở nhà băng của Anh quốc. Nói tóm lại là thuộc giới thượng lưu ở xứ này. Bây giờ anh lại đi định cư ở Pháp theo diện bảo lãnh của người em.

Ba trường hợp nêu trên chứng minh họ đi định cư không phải vì sinh kế. Trước đây, ngoài lý do chính trị, đa phần ra đi vì đời sống ở Việt Nam thời đấy khổ quá, cả nước đói nghèo, họ đành dứt áo ra đi mong có tương lai sáng sủa, sung túc hơn. Còn bây giờ, như ba người bạn tui đó, họ ở Việt Nam rõ ràng là quá sung sướng về vật chất, họ chẳng thiếu thứ gì. Gia đình sinh hoạt như quý tộc, con cái sống như những hoàng tử và công chúa. Hàng năm họ đi du lịch khắp nơi, ở những khách sạn sang trọng, ăn những thức ăn với giá ngất trời. Nhưng họ vẫn ra đi.

Hỏi chuyện với họ, họ biết ra đi là sẽ gặp không biết bao khó khăn đang chờ trước mắt. Để làm lại một cuộc đời mới trên xứ sở xa lạ không phải là điều dễ dàng. Họ không ảo tưởng về nơi họ sẽ đến, vì họ đã từng du lịch qua đấy nhiều lần. Biết rất tường tận cuộc sống ở đó với những trở ngại khó lường.

Anh bạn bác sĩ bảo rằng anh rất yêu nghề y, nhưng khi định cư, muốn tiếp tục làm nghề, anh phải đi học lại, cũng đã gần qua tuổi năm mươi, ngổi học cũng không phải là điều dễ dàng. Và để sống, anh phải chọn một công việc nào đấy không như ý của mình.

Anh bạn doanh nhân dù có nhiều tiền nhưng để hợp thức hoá số tiền lớn đó cho hợp pháp cũng là điều khó khăn. Cho đến bây giờ, ngày đi đã đến, anh vẫn chưa hình dung con đường phía trước sẽ như thế nào?

Còn anh bạn đồng môn của tui, đã bảy mươi, sẽ chẳng có công việc gì dành cho anh nữa. Tui giỡn với anh thôi thì qua đó chiều chiều đi dạo sông Seine, hay lên đồi Montmartre ngắm mây bay hay ngồi trong khung cửa nhìn đám bồ câu bay lượn, chờ cuối đời nằm trơ trọi ở nghĩa trang xa lạ hay là trở thành một nhúm tro cốt nằm trong ngôi chùa hoặc thả bay trong gió. Anh cười buồn, một nụ cười chấp nhận.

Ai cũng buồn khi sắp rời bỏ quê hương. Ai cũng thấy đọan đường còn lại cũng lắm gian nan. Nhưng ai cũng bảo phải đi. Sức chịu đựng đã lên đến đỉnh rồi. Bởi cuộc sống không chỉ là tiện nghi,là vật chất để thụ hưởng. Mà cuộc sống còn cần phải có không khí để thở, tự do để sống, thoải mái để sinh hoạt. Sống chứ không phải để tồn tại. Sống là phải biết tương lai và tự mình định được tương lai cuộc đời mình. Những người bạn tui cho rằng ở lại là chấp nhận những bất công, những điều chướng tai gai mắt mà bất lực chẳng làm chi được. Xã hội tàn nhẫn quá, con người tàn ác quá. Ở lại là chấp nhận bị đầu độc, không chỉ bị đánh thuốc độc ở thực phẩm, ở hơi thở mà còn bị đánh độc cả tư duy. Chưa kể đất nước này, dân tộc này có còn tồn tại được không trước biết bao âm mưu thâm độc của kẻ thù và sự hà hơi tiếp sức của một bộ phận có quyền lực. Anh bạn già hỏi tui với ánh mắt buồn rầu: Cho thuê đất 99 năm thì nước Việt còn gì? Bạn trả lời tôi đi.

Anh bạn bác sĩ thì bảo không thể cho các con của mình lớn lên với một tâm hồn bệnh hoạn, một nhân cách méo mó và một cách sống giả tạo, dối lừa. Anh hỏi tui: Bây giờ ở Việt Nam, có gì là không láo? Láo tất. Do vậy tôi phải đi để tôi, gia đình tôi, con cháu tôi được sống và nghĩ suy bằng sự thật không dối lừa. Chúng tôi chọn ra đi như một cách phản kháng. Phản kháng trong im lặng. Và đành bỏ lại những thứ mà chúng tôi sẽ không bao giờ làm lại được ở xứ người.

Anh bạn doanh nhân thì bảo rằng, biết con đường trước mặt, sau lưng đầy cứt, thì tại sao không chọn con đường sạch mà đi.

Ở đây, tui chỉ đề cập đến chuyện ba người bạn của tui, tui không muốn nói đến những cán bộ, những người đã từng là quan chức của chế độ, có người từng là tổng biên tập một tờ báo lớn, những người một thời là những người đã từng tham gia hoạt động đấu tranh ở các đô thị miền Nam, họ hiện đang ở đầy xứ Mỹ, tiểu bang nào cũng có. Họ trốn chạy cái gì? Tui đã từng hỏi thế và họ cũng cười buồn. Bỏ qua những tên ăn cắp công quỹ mà trốn chạy. Những người khác đều ôm trong lòng một nỗi thất vọng không nói được.

Mà thôi, mỗi người có một cách để chọn lựa cuộc sống cho mình. Tôi chọn ở lại, các anh chọn đi. Đó cũng là chút tự do mỗi người có được chọn cho mình. Ngày xưa chỉ cần rời làng, đã mang tiếng ly hương, xa quê là nỗi đau. Bây giờ, người ta ồ ạt tìm mọi cách bỏ nước mà đi, có nỗi đau nào hơn cho một dân tộc, nhưng phải chấp nhận thôi. Tất cả các loài hoa đều vươn về phía ánh sâng, có hoa nào chịu chết rũ héo hon trong bóng tối đâu. Và ở trong bóng tối, có ai lại không nguyền rủa bóng tối.

Chúc những người bạn của tôi bình an và có cuộc sống mới như ước mơ ở xứ người. 

---

 

 CUỘC ĐỜI KHÔNG HƠN THUA NHAU Ở NỬA ĐẦU, MÀ HƠN NHAU Ở CÁCH SỐNG NỬA SAU

 Tôi đã gặp hàng nghìn người già trong 40 năm làm tư vấn.

 Có người 70 tuổi vẫn đi du lịch, học đàn, yêu đời.

Có người 60 tuổi đã nằm một chỗ, than thân trách phận.

 Tôi hỏi họ, bí quyết khác nhau ở đâu? Và tôi rút ra được 4 bài học xương máu này.

 ĐỜI NGƯỜI, ĐẾN 70 TUỔI MỚI BẮT ĐẦU HIỂU CHỮ BUÔNG.

 Nửa đời đầu, chúng ta hơn nhau ở chữ GIỮ. Giữ tiền, giữ chức, giữ nhà to, giữ cho con bằng bạn bằng bè.

 Nửa đời sau, chúng ta hơn nhau ở chữ BUÔNG.

 Buông lời hơn thua với con cái. Con nó nói trái ý, mình nhịn một câu, nhà yên một ngày.

 Buông chuyện thiên hạ. Bà hàng xóm nói gì kệ bà ấy, mình sống cho mình, không sống cho miệng đời.

 Buông nỗi sợ chết. Ai rồi cũng phải đi. Sợ cũng chết, không sợ cũng chết. Chi bằng sống vui vẻ từng ngày còn lại.

 Người già nào học được chữ BUÔNG sớm, người đó hạnh phúc sớm.

 ĐỪNG SỐNG ĐỂ LÀM HÀI LÒNG NGƯỜI KHÁC NỮA.

 Cả một đời bạn đã sống vì chồng, vì con, vì cha mẹ, vì công việc.

 Đến 70 tuổi rồi, xin bạn hãy sống một lần cho chính mình.

 Bạn thích mặc áo màu đỏ, hãy mặc. Đừng sợ người ta nói già rồi còn diện.

 Bạn thích đi chùa mỗi sáng, hãy đi. Đừng đợi con rảnh mới chở đi.

 Bạn thích trồng một chậu hoa trước hiên, hãy trồng ngay.

 Tôi đã gặp một cụ bà 78 tuổi, sau khi chồng mất, bà mới dám đi học vẽ. Bà nói: “Cả đời tôi chưa bao giờ dám làm điều mình thích. Bây giờ tôi mới được sống”.

 Đừng để đến lúc nằm trên giường bệnh mới tiếc rằng: “Giá như mình đã sống khác đi”.

 CON CÁI KHÔNG PHẢI LÀ TÀI SẢN, MÀ LÀ KHÁCH QUÝ CỦA CUỘC ĐỜI.

 Nhiều người già đau khổ vì nghĩ: “Tôi nuôi nó cả đời, bây giờ nó phải nuôi lại tôi, phải nghe lời tôi”.

 Đó là sai lầm lớn nhất. 

Con cái là nhân duyên trời cho mượn một thời gian. Ta nuôi con lớn, con bay đi xây tổ ấm riêng. Đó là quy luật.

 Đừng đòi hỏi con phải ở bên mình mỗi ngày. Đừng đòi hỏi con phải làm theo ý mình.

 Hãy coi con là khách quý. Khách đến chơi thì vui, khách bận không đến được thì mình vẫn phải tự nấu cơm ăn, tự quét nhà, tự tìm niềm vui cho mình.

 Khi bạn không đòi hỏi, con cái tự khắc sẽ thương và kính trọng bạn hơn.

 SỨC KHỎE KHÔNG NẰM Ở BÁC SĨ, MÀ NẰM Ở BỮA CƠM VÀ GIẤC NGỦ CỦA BẠN.

 Tôi thấy nhiều người già tiếc tiền mua một mớ rau sạch, nhưng sẵn sàng chi cả triệu mua thuốc bổ quảng cáo trên ti-vi.

 Đó là ngược đời. 

Thuốc bổ tốt nhất là:

Một bát cơm nóng ăn chậm, nhai kỹ.

Một giấc ngủ trưa 20 phút, ngủ sâu không mộng mị.

Một buổi sáng dậy sớm, đi bộ 15 phút, hít thở khí trời.

Một buổi tối không giận ai, lòng nhẹ nhàng rồi đi ngủ. 

Làm được 4 điều đó đều đặn, bạn không cần thuốc bổ.

 LỜI CUỐI CÙNG TÔI MUỐN NÓI:

 Các bạn già thân mến của tôi ơi,

 Cuộc đời như một dòng sông. Nửa đầu chảy xiết, phải vượt ghềnh thác. Nửa sau phải chảy chậm lại, êm đềm, soi bóng mây trời.

 Đừng cố bơi ngược dòng nữa. Hãy thả mình trôi một cách bình an. 

70 tuổi không phải là hết. 70 tuổi là lúc ta được quyền sống thật nhất, hiền nhất và tự do nhất. 

Mong mỗi người trong chúng ta, khi nhắm mắt, có thể mỉm cười mà nói: “Một đời này, ta đã sống không uổng phí”. 

Chuyên gia tâm lý – 40 năm lắng nghe những giọt nước mắt và nụ cười của người cao tuổi. 

Mỹ Lệ

From: ctkd-k8 & NguyenNThu

---

 

Bạn đã bao giờ nghĩ: Ngay lúc này, trong cơ thể bạn đang xảy ra điều gì? Hàng chục nghìn tỷ tế bào mỗi giây đang tiến hành hàng vạn tỷ phản ứng hóa học — phân giải glycogen, tổng hợp protein, sao chép DNA, truyền tín hiệu, thải độc… Mức độ bận rộn vượt xa tổng số tất cả các thành phố trên Trái đất.

Thế nhưng, không có việc nào trong số đó là do bạn chủ động chỉ huy.

Bạn không thể ra lệnh cho tim đập chậm lại, không thể ra lệnh cho bạch cầu tấn công vi khuẩn nào, không thể ra lệnh cho gan tổng hợp thêm chút cholesterol tốt. Chúng hoàn toàn “không nghe lời” bạn.

Nếu có quá nhiều việc mình không kiểm soát được, vậy mình thực sự có thể làm gì cho cơ thể?

Câu trả lời là: Ba việc nhỏ. Làm tốt ba việc này là đủ.

1. Bổ sung thức ăn: “Nguyên liệu” duy nhất bạn có thể đưa vào

Cơ thể bạn là một nhà máy hóa chất tinh vi, mỗi giây tiến hành hàng vạn tỷ phản ứng. Hướng đi và chất lượng của những phản ứng đó hoàn toàn phụ thuộc vào nguyên liệu bạn đưa vào.

Khi bạn ăn một miếng bánh thì sao?

Đường huyết tăng vọt, insulin tiết ra ồ ạt, tế bào nhận lệnh: năng lượng thừa, ưu tiên dự trữ. Lượng đường dư thừa còn gắn vào protein, tạo thành “sản phẩm cuối của quá trình glycation” — thủ phạm chính gây lão hóa da.

Khi bạn ăn một đĩa cá hồi kèm bông cải xanh thì sao?

Đường huyết ổn định, insulin tiết ra ôn hòa, tế bào nhận lệnh khác: năng lượng vừa phải, chuyển hóa bình thường. Axit béo omega-3 hòa vào màng tế bào, giúp truyền tín hiệu nhanh hơn; chất chống oxy hóa trung hòa gốc tự do, bảo vệ DNA không bị tổn thương.

Bạn thấy không, tế bào không từ chối bất cứ thứ gì bạn cho ăn. Nó nhận hết, rồi xử lý theo chương trình.

Nguyên liệu tốt thì sản phẩm tốt; nguyên liệu kém thì sản phẩm kém. Đơn giản vậy thôi.

Bạn không điều khiển được dây chuyền sản xuất, nhưng bạn quyết định được kho hàng nhập cái gì. Đó chính là ý nghĩa của việc bổ sung thức ăn.

2.Chỉ huy động tác: “Lệnh” duy nhất bạn có thể đưa ra

Nếu bổ sung thức ăn là đầu vào, thì chỉ huy động tác chính là đầu ra.

Bạn không thể ra lệnh cho tế bào mỡ “phân giải mỡ”, nhưng bạn có thể chạy bộ để cơ bắp phát tín hiệu “cần năng lượng”. Tế bào mỡ nhận được tín hiệu đó sẽ tự phân giải mỡ.

Bạn không thể ra lệnh cho xương “tăng mật độ”, nhưng bạn có thể squat với tạ để xương cảm nhận áp lực. Tế bào xương nhận tín hiệu sẽ tự củng cố xương.

Bạn không thể ra lệnh cho tim “trở nên mạnh hơn”, nhưng bạn có thể tập aerobic để tim thường xuyên chịu tải vừa phải. Tế bào cơ tim nhận tín hiệu sẽ tự thích nghi.

Động tác là lệnh duy nhất bạn đưa cho cơ thể.

Bạn bước một bước, hàng trăm cơ phối hợp làm việc. Bạn chạy một kilomet, hàng chục nghìn tỷ tế bào tham gia cung cấp năng lượng. Bạn nâng tạ một lần, vô số sợi cơ chịu tổn thương nhỏ và được sửa chữa.

Người ngồi nhiều nhận lệnh “chế độ tiết kiệm năng lượng” — cơ teo, chuyển hóa giảm, mỡ tích tụ.

Người vận động nhận lệnh “chế độ sẵn sàng chiến đấu” — cơ mạnh, chuyển hóa tăng, mỡ được sử dụng làm năng lượng.

Bạn cử động hay không cử động là việc bạn quyết định được. Cơ thể phản ứng thế nào là việc của nó. Đó chính là ý nghĩa của việc chỉ huy động tác.

3.Kiểm soát cảm xúc: “Môi trường” duy nhất bạn có thể điều chỉnh

Khó nhất chính là cảm xúc.

Bạn không thể ra lệnh cho cơ thể “đừng căng thẳng”, nhưng bạn có thể hít thở sâu để hệ thần kinh chuyển từ “chế độ chiến đấu” sang “chế độ thư giãn”.

Bạn không thể ra lệnh cho tế bào “ít tiết yếu tố viêm hơn”, nhưng bạn có thể giảm stress để hệ miễn dịch không bị kích hoạt quá mức.

Bạn không thể ra lệnh cho cortisol “giảm xuống một chút”, nhưng bạn có thể thiền, thực hành chánh niệm, nghe nhạc, ở bên gia đình để cơ thể có điều kiện trở về trạng thái thư giãn, từ đó mức hormone stress có thể giảm xuống.

Cảm xúc là “môi trường làm việc” bạn tạo ra cho cơ thể.

Người lo âu lâu dài, cơ thể luôn ở “trạng thái sẵn sàng chiến đấu” — nhịp tim nhanh, huyết áp cao, hệ miễn dịch bị ảnh hưởng, dinh dưỡng và năng lượng bị tiêu hao nhiều. Cơ thể đang chuẩn bị cho “trận chiến”, nhưng trận chiến đó chỉ diễn ra trong đầu bạn.

Người bình yên lâu dài, cơ thể ở “trạng thái sửa chữa” — nhịp tim ổn định, huyết áp bình thường, hệ miễn dịch làm việc có trật tự, dinh dưỡng được dùng để sửa chữa và dự trữ.

Bạn không điều khiển được phản ứng của tế bào, nhưng bạn có thể chọn sống trong môi trường nào. Đó chính là ý nghĩa của việc kiểm soát cảm xúc.

4.“Phạm vi trách nhiệm” của bạn thực ra rất hẹp

Làm xong ba việc này, phần còn lại hãy giao cho cơ thể.

Bạn không cần biết ti thể sản xuất năng lượng thế nào, DNA sửa chữa tổn thương thế nào, hệ miễn dịch nhận diện kẻ thù thế nào. Những việc đó, cơ thể đã tiến hóa giúp bạn suốt hàng tỷ năm, chuyên nghiệp hơn bạn rất nhiều.

Bạn có thể làm:

Ăn gì.

Cử động hay không.

Cảm xúc cao hay thấp.

Ngủ hay không ngủ.

Uống nước hay không.

Bạn không thể làm:

Tiêu hóa thế nào.

Tế bào phản ứng thế nào.

Hormone tiết ra thế nào.

Cơ thể sửa chữa thế nào.

Máu lưu thông thế nào.

Phạm vi trách nhiệm của bạn thực ra rất hẹp. Nhưng hẹp không có nghĩa là không quan trọng — ngược lại, chính những điều bạn có thể lựa chọn lại ảnh hưởng sâu sắc đến hàng loạt phản ứng sinh học diễn ra bên trong cơ thể.

5.Hãy làm một “thị trưởng” tốt, đừng làm “quản đốc phân xưởng”

Cơ thể bạn là một thành phố sầm uất.

Bạn là thị trưởng, không phải quản đốc phân xưởng. Bạn không thể chỉ huy từng công nhân (chuyển hóa tế bào), không thể điều khiển từng van (tiết hormone).

Nhưng bạn có thể làm tốt ba việc này:

Xây một kho hàng tốt — ăn gì.

Đưa ra lệnh tốt — có vận động hay không.

Tạo môi trường tốt — cảm xúc tốt hay không.

Không làm được “quản đốc phân xưởng” cũng không sao, đó là việc của cơ thể.

Nhưng hãy nhất định làm một “thị trưởng” tốt — đó mới là việc của bạn.

Bạn không hiểu code, nhưng bạn biết dùng app tốt. Bạn không hiểu phản ứng hóa học, nhưng bạn biết sử dụng cơ thể đúng cách.

Đó chính là mối quan hệ lành mạnh nhất giữa bạn và cơ thể.

Khai Tâm biên dịch

From: Bat Vo & NguyenNThu

---

 

Quoc Tri Hoang 

VỀ THU XẾP LẠI…- TG: Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Người ta nói đúng. Mình đang ở tuổi nào thì đó là cái tuổi đẹp nhất, không thể có tuổi nào đẹp hơn! Một người 40 mà cứ tiếc mãi tuổi 20 của mình, một người 60 mà tiếc mãi tuổi 40 thì đến 75 họ sẽ tiếc mãi tuổi 60… thật là đáng thương!

Tôi nay ở tuổi 80. Thực lòng… đang tiếc mãi tuổi 75! Thấy những bạn trẻ… trên dưới bảy mươi mà “gato”! Mới vài năm thôi mà mọi thứ đảo ngược cả rồi. Bây giờ có vẻ như tôi đang lùi dần về lại tuổi ấu thơ, tuổi chập chững, tuổi nằm nôi…

Vòng đời rất công bằng. Chỉ còn cách tủm tỉm cười một mình mà thôi!

Cái tuổi đẹp nhất của đời người theo tôi có lẽ ở vào lứa 65-75. Đó là lứa tuổi tuyệt vời nhất, sôi nổi nhất, hào hứng nhất… Tuổi vừa đủ chín tới, có thể rửa tay gác kiếm, tuyệt tích giang hồ, “nợ tang bồng trang trắng vỗ tay reo” (NCT), nhưng cũng là tuổi có thể lại vướng víu, đa đoan nhiều nỗi, để một hôm ngậm ngùi ta là ai mà còn khi giấu lệ/ ta là ai mà còn trần gian thế? (TCS)

Nhớ hồi ở tuổi 55, mới hườm hườm, tôi ngẫm ngợi, ngắm nghía mình rồi lẩn thẩn viết Gió heo may đã về. Đến 60 thì viết Già ơi… chào bạn! như một reo vui, đến 75 còn… ráng viết Già sao cho sướng?… để sẻ chia cùng bè bạn đồng bệnh tương lân. Nhưng 80 thì thôi vậy.

Đã đến lúc phải “Về thu xếp lại…”, bởi “chút nắng vàng giờ đây cũng vội”… rồi đó thôi!

Chu trình “khép kín” đó bắt đầu tăng tốc ở lứa 65-75 tuổi. Tăng tốc khô héo, tăng tốc nhăn nheo. Sự tăng tốc của lứa tuổi này cũng làm ta há hốc, muốn kêu lên kinh ngạc… như ở tuổi dậy thì, tuổi mới lớn. Cái vòng đời nó diễn biến tuyệt vời đến vậy, liên tục đổi thay đến vậy thì có gì đáng phàn nàn đâu! Nhiều bạn cùng lứa than với tôi sao thế này sao thế khác, tôi thường chỉ nói “Ai biểu già chi?” rồi cười xòa với nhau mà không khỏi có chút … ngậm ngùi.

Anh chàng Alexis Zorba nói: “Cũng phải chăm nom đến thân thể nữa chứ, hãy thương nó một chút. Cho nó ăn với. Cho nó nghỉ với. Đó là con lừa kéo xe của ta, nếu không cho nó ăn, nó nghỉ, nó sẽ bỏ rơi mình ngang xương giữa đường cho mà coi” (Nikos Kazantzaki). Từ ngày biết thương “con lừa” của mình hơn, tử tế với nó hơn, thì có vẻ tôi… cũng khác tôi xưa. Tôi biết cho con lừa của mình ăn khi đói, không ép nó ăn lúc đang no, không cần phải cười cười nói nói trong lúc ăn. Món gì khoái khẩu thì ăn, chay mặn gì cũng tốt. Cá khô, mắm ruốc gì cũng được, miễn là đừng nhiều muối quá, đừng nhiều mỡ quá!

Mỗi người có đồng hồ sinh học của riêng mình. Không ai giống ai. Như vân tay, như mống mắt vậy. Cho nên không cần bắt chước. Chỉ cần lắng nghe mình. Phương pháp này, phương pháp nọ của người này người kia bày vẽ chẳng qua cũng chỉ để tham khảo. Nắm lấy nguyên tắc chung thôi, rồi áp dụng vào hoàn cảnh riêng cụ thể của mình, tính cách mình, sinh lý mình. Phương pháp nào có sự ép buộc cứng ngắc thì phải cảnh giác!

Thời tôi học y khoa được học tế bào thần kinh không thể sinh sản, mất là mất luôn, hư hỏng thì không thể tự sửa được, không như tế bào ở các mô khác. Ngày nay người ta biết có khoảng 100 tỉ neuron thần kinh và 100 nghìn tỉ kết nối giữa chúng, nhưng thật ra não bộ còn rất nhiều điều bí ẩn chưa thể biết hết. Khoa học ngày nay tiến bộ, cho thấy tế bào thần kinh chẳng những rất nhu nhuyến (plasticity), có khả năng tự thích nghi, tự điều chỉnh mà còn có thể sinh sản tế bào mới (neurogenesis). Chúng có thể kết nối tự bên trong, hoán chuyển vị trí… chứ không phải tập trung từng khu vực cứng ngắc như ngày xưa đã tưởng. Khả năng thay đổi và thích nghi này của não không bị mất đi, tuy khi có tuổi thì các khả năng nhận thức, ngôn ngữ, trí nhớ, suy luận cũng kém đi theo tiến trình chung. Nghiên cứu gần đây cho thấy ở tuổi 80 não bộ vẫn còn tiếp tục tạo nên những con đường mới nối kết bên trong nên vẫn phát triển được.

Bây giờ thời đại cái gì cũng “thông minh” đáng ngại. Không lâu nữa, chắc con người sẽ có đủ “tam minh lục thông” chăng? Tam minh: là Túc mạng minh (biết rõ kiếp trước của mình), thiên nhãn minh (biết rõ… kiếp sau của mình), lậu tận minh (dứt tất cả lậu) hoặc lục thông gồm thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông, tha tâm thông, thần túc thông”.

Từ ngày có trang web riêng mình, do một bạn trẻ giúp cho, tôi bận bịu với nó nhiều hơn. Rồi nhờ nó mà tôi lần mò học cách post bài, đưa hình ảnh, chỉnh sửa tùm lum… Nó giúp tôi như quên ngày tháng, quên đi những buổi mai buổi chiều buổi trưa buổi tối… Nhưng cũng nhờ nó, tôi mở rộng việc học hỏi, mở rộng giao tiếp, thấy quả đất chỉ còn là một hòn bi xanh trong lòng bàn tay… Và chiếc điện thoại thông minh cũng giúp mình nhiều việc, dù thực tế nhiều lúc thấy nó thiệt là… ngu!

Mắt kém, đọc mỏi, tôi bắt đầu ít đọc báo, ít xem TV – ngày trước, mỗi ngày ngốn chục tờ báo là thường! Nay chỉ đọc lướt qua cái tựa là xong. Thời đại cần cái gì, gõ gõ vài cái có người đưa tới tận nhà! Hy vọng không lâu nữa, họ gởi các thứ qua mạng, bấm nút in ba chiều, muốn gì cũng có… Nghe nói người ta đã có thể “fax” một con người từ nơi này sang nơi khác… giúp ta không phải đợi chờ lâu! Máy móc, kỹ thuật, phương tiện nghe nhìn ngày càng chiếm ngụ trong ta, “thay mãi đời ta”…

——————-

TG: Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Nguồn: fb Đoàn Mười

---

 

Trần Chính Trực

Dù bạn thông minh đến đâu, giàu có đến mức nào, hay có quyền lực ra sao… thì chỉ cần một cơn nóng giận bùng lên, mọi thứ đều có thể “rơi về số 0”.

Chỉ trong khoảnh khắc cảm xúc bốc đồng, chỉ số IQ của bạn tạm thời biến mất, và phải mất ít nhất vài phút sau, bạn mới có thể lấy lại sự bình tĩnh.

Và bởi vậy, hãy ghi nhớ: Trong lúc tức giận, tuyệt đối đừng đưa ra bất kỳ quyết định nào.

Sự cao quý của một con người không nằm ở bằng cấp, chức danh hay gia sản, mà nằm ở khả năng tự kiểm soát cảm xúc.

Khi ta để miệng lưỡi buông ra những lời làm tổn thương người khác, dù vô tình hay cố ý, thì đó cũng là hành vi dại dột nhất của lý trí.

Nhiều người nghĩ mình mất tự do vì hoàn cảnh, vì người khác, vì xã hội… Nhưng thật ra, chúng ta không tự do, là bởi bị cảm xúc tiêu cực bên trong chi phối.

Có một câu cổ ngữ rất đáng để suy ngẫm:

“Người có thể kiểm soát cảm xúc xấu trong lòng, mạnh hơn người có thể chiếm lấy cả một tòa thành.”

Bạn thấy đó, nước càng sâu thì càng lặng.

Càng hiểu chuyện, người ta càng biết cách nói chậm, nghĩ kỹ, và chọn im lặng đúng lúc.

Nói năng lưu loát có thể học trong hai năm. Nhưng học được sự im lặng đúng lúc… có khi cần cả đời.

Nói – là một loại khả năng.

Không nói – là một loại trí tuệ.

Và đôi khi, sức mạnh lớn nhất của con người không nằm ở việc “đáp trả” thật nhanh, mà nằm ở việc biết dừng lại, biết nhẫn, và biết giữ lòng mình bình yên giữa bão giông.

Nếu bạn đang giận dữ, nếu lòng đang xáo trộn…

Đừng phản ứng vội.

Hãy hít một hơi thật sâu, bước lùi lại một bước, giữ im lặng một lúc.

Vì có thể — chỉ một lời nói sai lúc nóng giận, sẽ tạo ra vết thương không bao giờ lành. 

---