Category: BÌNH LUẬN- SỰ KIỆN

Pham Kỳlam

 CÁI CHẾT KHÔNG ĐÁNG SỢ… ĐÁNG SỢ NHẤT LÀ CHƯA TỪNG THẬT SỰ SỐNG

Con người có một ảo tưởng rất kỳ lạ.

Chúng ta sống như thể mình sẽ không bao giờ chết.

Mỗi sáng thức dậy, ta tất bật với công việc, tiền bạc, những cuộc hơn thua, những nỗi lo chưa bao giờ dứt. Ta tính chuyện mười năm sau, hai mươi năm sau, gom góp từng đồng, tranh giành từng cơ hội, giữ chặt từng thứ mà mình cho là quan trọng.

Ta cư xử như thể thời gian là vô tận.

Nhưng rồi một ngày, cái chết gõ cửa.

Không báo trước.

Không hẹn giờ.

Không cho thêm cơ hội.

Và lúc ấy, rất nhiều người mới giật mình nhận ra rằng họ đã chuẩn bị cho mọi thứ trong cuộc đời… trừ việc thật sự sống.

Hãy thử bước qua một nghĩa trang vào buổi chiều muộn.

Ở đó có người từng giàu có đến mức chỉ cần một cú điện thoại là tiền bạc đổ về như nước.

Ở đó có người từng quyền lực, đi tới đâu cũng có người cúi đầu kính nể.

Ở đó có người từng nổi tiếng, được tung hô, ca tụng, ngưỡng mộ.

Ở đó cũng có những người cả đời lam lũ, đổ mồ hôi để nuôi gia đình, chịu đựng bao nhọc nhằn mà chẳng mấy ai biết tới.

Nhưng cuối cùng, tất cả đều nằm xuống trong im lặng.

Hai bàn tay trắng.

Không ai mang theo được két sắt đầy tiền.

Không ai ôm được chức vụ.

Không ai giữ được những lời tâng bốc.

Không ai kéo theo được căn nhà, chiếc xe, những tấm bằng khen hay ánh mắt ngưỡng mộ của người đời.

Cái chết có một vẻ đẹp rất lạ.

Nó lấy đi mọi thứ giả tạo.

Nó xóa sạch mọi vai diễn.

Nó bóc hết những lớp son phấn mà con người đã mất cả đời để tô vẽ.

Và sau tất cả, chỉ còn lại sự thật.

Sự thật là bạn chưa bao giờ thật sự là thân thể này.

Thân thể chỉ là căn nhà tạm mà bạn thuê ở vài chục năm.

Nó sẽ già đi, mệt mỏi, bệnh tật, rồi một ngày trả lại cho đất.

Nhưng vì quá mải mê chăm chút cho căn nhà ấy, bạn quên mất người đang sống bên trong.

Bạn đầu tư cho ngoại hình.

Bạn tích lũy tài sản.

Bạn lo lắng người khác nghĩ gì về mình.

Bạn cố chứng minh giá trị bằng địa vị, bằng tiền bạc, bằng sự công nhận.

Nhưng đã bao lâu rồi bạn chưa ngồi yên và tự hỏi:

“Rốt cuộc, mình là ai?”

Nếu chưa từng biết mình là ai, bạn sẽ rất sợ cái chết.

Bởi bạn nghĩ rằng khi thân xác này biến mất thì tất cả cũng kết thúc.

Nhưng người đã thật sự đi sâu vào bên trong sẽ hiểu rằng cái chết không phải là sự chấm dứt.

Nó chỉ là một sự chuyển tiếp.

Giống như mặt trời lặn ở phía này để mọc lên ở phía khác.

Giống như chiếc lá rơi xuống đất để trở thành dưỡng chất cho mầm cây mới.

Giống như dòng sông mất tên khi hòa vào đại dương, nhưng nước chưa từng biến mất.

Giống như ngọn lửa tắt ở cây nến này để bừng sáng ở một cây nến khác.

Thân xác có thể tan đi.

Hình dạng có thể đổi khác.

Nhưng sự sống chưa từng mất.

Điều đáng buồn nhất không phải là con người sẽ chết.

Điều đáng buồn nhất là rất nhiều người chưa bao giờ thật sự sống.

Họ chỉ tồn tại.

Họ chạy từ sáng đến tối.

Họ lo cơm áo gạo tiền.

Họ so sánh mình với người khác.

Họ ghen tị với thành công của người khác.

Họ sợ bị bỏ lại phía sau.

Họ tích cóp, phòng thủ, tranh đấu.

Nhưng họ chưa từng thật sự dừng lại để cảm nhận cuộc sống.

Chưa từng ngồi yên dưới một tán cây và lắng nghe tiếng gió.

Chưa từng nhìn hoàng hôn bằng cả trái tim.

Chưa từng nắm tay người mình yêu với sự hiện diện trọn vẹn.

Chưa từng biết ơn vì mình vẫn còn được hít thở.

Chưa từng cảm nhận sâu sắc rằng được sống đã là một phép màu.

Họ luôn nói:

“Để mai rồi sống.”

“Khi đủ tiền sẽ hạnh phúc.”

“Khi bớt bận sẽ dành thời gian cho gia đình.”

“Khi thành công rồi mới tận hưởng.”

Nhưng cuộc đời chưa bao giờ hứa với bất kỳ ai một chữ “mai”.

Có những người tối nay vẫn còn lên kế hoạch cho năm tới.

Nhưng sáng mai đã không còn thức dậy.

Và trong khoảnh khắc cuối cùng ấy, nhiều người mới cay đắng nhận ra rằng mình đã có gần như mọi thứ… trừ chính bản thân mình.

Họ sở hữu tài sản nhưng không sở hữu sự bình an.

Họ có nhiều mối quan hệ nhưng không có sự kết nối thật sự.

Họ được ngưỡng mộ nhưng chưa từng hiểu chính mình.

Họ sống giữa đám đông nhưng cô đơn trong tâm hồn.

Người tỉnh thức không sợ chết.

Không phải vì họ mạnh mẽ hơn.

Mà vì họ đã “chết” từ trước.

Họ đã chết khỏi lòng tham.

Chết khỏi sự kiêu ngạo.

Chết khỏi nhu cầu phải hơn người.

Chết khỏi nỗi ám ảnh được công nhận.

Chết khỏi cái tôi luôn muốn kiểm soát mọi thứ.

Khi cái giả tạo tan biến, con người thật bắt đầu xuất hiện.

Và khi đã chạm tới con người thật ấy, họ hiểu rằng chẳng có gì thật sự bị mất đi.

Vì thứ quan trọng nhất chưa từng phụ thuộc vào tiền bạc, địa vị hay thân xác.

Cho nên câu hỏi lớn nhất của đời người không phải là:

“Sau khi chết, ta sẽ đi đâu?”

Mà là:

“Ngay trong giây phút này, ta đã thật sự sống hay chưa?”

Bạn có đang sống hay chỉ đang tồn tại?

Bạn có đang tận hưởng hay chỉ đang chịu đựng?

Bạn có đang hiện diện hay vẫn mãi chạy theo những thứ bên ngoài?

Bạn có đang yêu thương thật lòng hay chỉ giữ các mối quan hệ vì lợi ích?

Bạn có đang biết ơn từng hơi thở hay xem sự sống là điều hiển nhiên?

Nếu hôm nay là ngày cuối cùng của cuộc đời, bạn sẽ cảm thấy thanh thản hay tiếc nuối?

Bạn sẽ mỉm cười vì đã sống trọn vẹn?

Hay sẽ đau lòng vì đã đánh đổi cả cuộc đời cho những thứ rồi cũng phải bỏ lại?

Cái chết không đáng sợ.

Điều đáng sợ nhất là đến lúc nhắm mắt, bạn mới nhận ra rằng mình chưa từng mở lòng để sống.

Chưa từng thật sự yêu.

Chưa từng thật sự hiện diện.

Chưa từng thật sự hiểu mình.

Chưa từng thật sự cảm nhận phép màu của sự tồn tại.

Người biết sống sâu sắc sẽ biết buông bỏ nhẹ nhàng.

Người biết trân trọng từng khoảnh khắc sẽ không hoảng loạn khi thời gian kết thúc.

Người đã chạm tới sự bình an bên trong sẽ bước qua cánh cửa cuối cùng với một nụ cười.

Và khi đó, cái chết không còn là dấu chấm hết.

Nó chỉ là sự trở về.

Trở về với sự tĩnh lặng.

Trở về với bình an.

Trở về với điều thiêng liêng mà từ lâu ta đã quên mất.

Vì thế, kể từ hôm nay, đừng sống như thể mình bất tử.

Hãy sống như thể đây là ngày quý giá nhất mà bạn từng có.

Yêu sâu hơn.

Biết ơn nhiều hơn.

Tha thứ sớm hơn.

Hiện diện trọn vẹn hơn.

Và sống thật với chính mình hơn.

Để đến một ngày khi cái chết gõ cửa, bạn có thể mỉm cười và nói:

“Tôi không tiếc nữa. Tôi đã thật sự sống.”

      FB Nguyễn thành Công

#ngam #baihoccuocsong #thuctinh #binhan #ntc  

Hoai Linh Ngoc Duong

 HỘI CHỨNG TỈNH THỨC TRONG LÒNG NƯỚC MỸ TRƯỚC HIỆN TƯỢNG DONALD TRUMP

Nước Mỹ năm 2026 không chỉ bị chia rẽ bởi đảng phái hay những cuộc bầu cử thông thường.

Điều đang diễn ra sâu bên dưới đời sống chính trị Mỹ là một cuộc nội chiến văn hóa âm thầm nhưng dữ dội, nơi người Mỹ tranh cãi không chỉ về ai sẽ lãnh đạo quốc gia mà còn về việc nước Mỹ là ai, lịch sử của nước Mỹ phải được kể như thế nào, và đâu là chuẩn mực đạo đức mới của xã hội hiện đại.

Trong trung tâm của cơn bão ấy là hai hiện tượng đối nghịch: “Woke Culture” – văn hóa tỉnh thức cấp tiến – và Donald Trump, biểu tượng của cuộc phản kháng bảo thủ mang tên MAGA.

Điều đáng chú ý là cả hai hiện tượng này đều không xuất hiện từ khoảng trống lịch sử.

Chúng là sản phẩm của những khủng hoảng kéo dài nhiều thập niên trong xã hội Mỹ: bất bình đẳng chủng tộc, toàn cầu hóa làm tan rã tầng lớp lao động da trắng, khủng hoảng nhập cư, sự mất niềm tin vào truyền thông truyền thống, sự suy giảm vai trò của tôn giáo, và cảm giác rằng nước Mỹ đang đánh mất bản sắc lịch sử của mình.

Chính trong môi trường ấy, “woke” và Trump trở thành hai phản ứng đối nghịch của cùng một xã hội đang rạn nứt.

Ban đầu, từ “woke” trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi chỉ đơn giản mang nghĩa “hãy thức tỉnh”, hãy cảnh giác trước sự bất công, kỳ thị và bạo lực chủng tộc. Nó từng là lời kêu gọi đạo đức mang tính nhân văn.

Nhưng theo thời gian, đặc biệt sau các phong trào như Black Lives Matter, MeToo hay các cuộc đấu tranh về quyền LGBTQ+, khái niệm này dần mở rộng thành một hệ tư tưởng xã hội toàn diện. “Wokeness” không chỉ chống phân biệt chủng tộc mà còn đặt lại vấn đề về giới tính, lịch sử thực dân, đặc quyền của người da trắng, ngôn ngữ, văn hóa đại chúng và cấu trúc quyền lực trong xã hội Mỹ.

Trong mắt những người ủng hộ, đây là một tiến trình văn minh tất yếu của nhân loại. Họ cho rằng nước Mỹ không thể tự nhận là ngọn hải đăng dân chủ nếu vẫn tồn tại kỳ thị chủng tộc, bất công giới tính hay sự loại trừ các cộng đồng thiểu số.

Các chương trình DEI – Diversity, Equity and Inclusion – được xây dựng với mục tiêu tạo ra cơ hội công bằng hơn cho những nhóm từng bị thiệt thòi trong lịch sử. Các trường đại học, công ty lớn và cơ quan chính phủ bắt đầu tái cấu trúc theo hướng “bao trùm” hơn.

Nhưng chính tại điểm này, một phản ứng dữ dội từ phe bảo thủ xuất hiện. Với hàng chục triệu người Mỹ, đặc biệt tại các bang miền Nam và Trung Tây, “woke culture” không còn là phong trào đòi công lý mà đã biến thành một dạng đạo đức cưỡng ép mới.

Họ cảm thấy mình bị buộc phải nói đúng ngôn ngữ chính trị, phải chấp nhận những định nghĩa mới về giới tính, chủng tộc và lịch sử, nếu không sẽ bị “cancel” – bị tẩy chay, mất việc, bị bêu riếu trên mạng xã hội hay bị loại khỏi đời sống công cộng.

Từ đây, Donald Trump nổi lên không chỉ như một chính trị gia mà như biểu tượng của một cuộc nổi dậy văn hóa chống lại tầng lớp tinh hoa cấp tiến. Trump hiểu rất rõ rằng phần lớn cử tri MAGA không đọc các học thuyết chính trị phức tạp.

Điều họ cảm nhận là nỗi bất an: nước Mỹ quen thuộc của họ đang biến mất. Những bức tượng lịch sử bị kéo đổ. Các khái niệm giới tính truyền thống bị thách thức.

Những giá trị tôn giáo bảo thủ bị xem là lạc hậu. Người da trắng thuộc tầng lớp lao động cảm thấy mình bị coi như “kẻ có tội lịch sử” chỉ vì màu da và nguồn gốc của mình.

Trump đã khai thác tâm lý đó bằng một thứ ngôn ngữ trực diện và đầy cảm xúc. Trump không tranh luận theo kiểu học thuật mà biến “woke” thành một kẻ thù văn hóa. Trong các bài diễn văn, Trump gọi “wokeness” là “độc dược”, là “căn bệnh phá hủy nước Mỹ từ bên trong”.

Trump hứa sẽ “giải cứu nước Mỹ khỏi chủ nghĩa thức tỉnh cực đoan”, khôi phục “giá trị truyền thống”, “lòng yêu nước” và một xã hội dựa trên năng lực thay vì bản sắc.

Chính quyền Trump trong nhiệm kỳ mới đã biến cuộc chiến chống woke thành chính sách quốc gia. Các chương trình DEI trong cơ quan liên bang bị cắt giảm hoặc bãi bỏ. Việc giảng dạy lý thuyết chủng tộc phê phán (Critical Race Theory – CRT) trong trường công bị hạn chế.

Những tranh luận về người chuyển giới trong thể thao, giáo dục và quân đội trở thành chiến tuyến chính trị nóng bỏng. Đối với phe MAGA, đây là cuộc chiến nhằm “giành lại nước Mỹ”.

Nhưng đối với phe cấp tiến, đó là dấu hiệu của một cuộc phản công nhằm xóa bỏ thành quả đấu tranh dân quyền nhiều thập niên.

Điều đáng sợ nhất không nằm ở bất đồng chính sách mà nằm ở sự tan vỡ của khả năng đối thoại. Người Mỹ ngày càng không chỉ bất đồng mà còn xem nhau như mối đe dọa đạo đức.

Phe cấp tiến coi Trump là biểu tượng của chủ nghĩa dân túy cực hữu, chủ nghĩa dân tộc da trắng và xu hướng độc tài. Trong khi đó, phe MAGA lại xem giới “woke” như lực lượng phá hoại truyền thống, chống tôn giáo, chống gia đình và đang “tẩy não” trẻ em thông qua giáo dục và truyền thông.

Hai bên không còn chia sẻ cùng một hệ quy chiếu về sự thật. Một bên tin rằng Trump là hiểm họa đối với nền dân chủ Mỹ. Bên kia tin rằng chính giới tinh hoa cấp tiến mới là những kẻ đang thao túng thể chế để áp đặt tư tưởng.

Từ đó xuất hiện các hiện tượng cực đoan về tâm lý chính trị. Người chống Trump bị phe MAGA chế giễu bằng khái niệm “Trump Derangement Syndrome” – như thể họ bị ám ảnh bệnh lý bởi Trump.

Ngược lại, nhiều nhà nghiên cứu xã hội học lại mô tả phong trào MAGA như một dạng trung thành mang màu sắc giáo phái chính trị, nơi Trump không còn là một chính trị gia bình thường mà trở thành biểu tượng cứu rỗi văn hóa.

Hậu quả là toàn bộ đời sống Mỹ bị chính trị hóa đến cực độ. Trường học trở thành chiến trường tư tưởng. Thư viện bị tranh cãi vì những cuốn sách liên quan đến giới tính và chủng tộc.

Các tập đoàn lớn rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: duy trì DEI để giữ hình ảnh tiến bộ với giới trẻ hay loại bỏ nó để tránh sự tẩy chay từ phe bảo thủ. Ngay cả Disney, Harvard hay các hãng công nghệ lớn cũng bị kéo vào cuộc chiến văn hóa chưa từng có trong lịch sử hiện đại Mỹ.

Điều nghịch lý là cả hai phía đều tự xem mình là lực lượng “giải cứu nước Mỹ”. Phe woke tin rằng họ đang mở rộng tự do và công bằng cho mọi cộng đồng bị áp bức.

Phe MAGA lại tin rằng họ đang bảo vệ linh hồn truyền thống của quốc gia trước sự suy đồi văn hóa. Nhưng khi cả hai cùng tuyệt đối hóa chân lý của mình, xã hội sẽ mất đi vùng xám của đối thoại và thỏa hiệp – vốn là nền tảng của nền dân chủ Mỹ suốt hơn hai thế kỷ.

Hiện tượng Donald Trump vì thế không thể chỉ được giải thích như sự nổi lên của một cá nhân. Trump là phản ứng tập thể của hàng chục triệu người Mỹ trước nỗi sợ bị đánh mất bản sắc trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng văn hóa cấp tiến.

Còn “wokeness” cũng không đơn thuần là một “căn bệnh”, mà phản ánh khát vọng sửa chữa những bất công lịch sử tồn tại rất lâu trong xã hội Mỹ. Bi kịch của nước Mỹ nằm ở chỗ hai phản ứng ấy ngày càng cực đoan hóa lẫn nhau.

Nước Mỹ từng vượt qua Nội chiến, khủng hoảng kinh tế và cả chiến tranh lạnh vì người Mỹ cuối cùng vẫn còn khả năng chia sẻ một bản sắc quốc gia chung.

Nhưng cuộc chiến văn hóa hiện nay nguy hiểm hơn ở chỗ nó đánh thẳng vào chính khái niệm “người Mỹ là ai”. Khi một quốc gia không còn đồng thuận về lịch sử, đạo đức và căn tính của chính mình, sự chia rẽ sẽ không còn chỉ nằm trong chính trường mà sẽ ăn sâu vào từng gia đình, trường học và đời sống thường nhật.

Có lẽ vì thế mà hiện tượng Donald Trump không phải nguyên nhân duy nhất của cuộc khủng hoảng này.

Ông ta chỉ là tấm gương phản chiếu một nước Mỹ đang thức tỉnh theo hai hướng ngược nhau: một bên muốn thay đổi để trở nên cấp tiến hơn, một bên muốn quay trở lại với những giá trị truyền thống mà họ tin rằng đã làm nên sức mạnh của nước Mỹ.

Và chính cuộc “tỉnh thức ngược” ấy đang tái định hình toàn bộ nền văn hóa và chính trị Hoa Kỳ trong thế kỷ XXI. 

Bang Uong

 Tuổi Già Được Và Mất Gì?

Nói về tuổi già người ta vẫn cho rằng : Tuổi già là tuổi “xế chiều”, chỉ toàn mất mát. Nhưng đi hết một vòng đời ta mới thấy: cái gì cũng có hai mặt. Già, là lúc ta mất nhiều, nhưng cũng được không ít.

Cái “mất” của tuổi già

Mất đầu tiên và rõ nhất là sức khỏe. Mắt mờ, chân chậm, đêm nằm nghe xương khớp lục cục nhói đau khi trở mình. Những bậc thang ngày xưa bước hai bậc một, giờ vịn tay mới qua. Mất sức, kéo theo mất tự do. Muốn đi xa phải tính, muốn ăn ngon phải kiêng.

Mất thứ hai là vai trò trong gia đình. Ngày trước là trụ cột, lời nói có người nghe, đe có người sợ. Về già, con cháu lớn, chúng có thế giới riêng. Họp gia đình, ý mình thành ý tham khảo. Từ “người quyết định” thành “người kể chuyện “cũ” ” chuyện xưa “.

Mất thứ ba là bạn bè. Mỗi năm thưa dần một chỗ ngồi cà phê sáng. Đám tang nhiều hơn đám cưới. Điện thoại ít reo, danh bạ nhiều số không còn người nghe máy…

Mất sau cùng là thời gian. Biết chắc quỹ thời gian không còn dài. Mỗi ngày qua đi mang theo một nỗi buồn chênh chao. Mỗi tờ lịch xé đi là một lần giật mình.

Cái “được” của tuổi già

Nhưng cũng chính ở tuổi già, ta được thứ mà tuổi trẻ không có…

Ta thảnh thơi với chính mình không còn phải gồng mình với ai. Ta chẳng cần phải “diễn” Ta được sống thật, nói thật, làm thật mệt thì nghỉ, không vui thì không làm, không gượng ép. Cái quyền “không diễn” ấy tuổi trẻ làm sao có được ?

Sáng ra ta muốn dậy sớm ngắm bình minh vận động thể dục,tắm nắng chiều muốn ngủ vùi… chẳng ai phán xét.

Được hiểu mình. Trẻ thì chạy theo thiên hạ, già rồi mới biết mình thích chén trà đặc, thích bản nhạc xưa, thích ngồi yên không làm gì. Hiểu mình rồi, mới sống cho mình.

Được quyền nhớ và quyền quên. Nhớ chuyện năm 20 tuổi rõ như hôm qua, quên chuyện bực mình hôm kia. Nhớ dai kỷ niệm đẹp, quên nhanh hờn giận. Đó là món quà của trí nhớ già: nó tự lọc.

Được nhìn đời bằng con mắt nhẹ. Tranh hơn thua làm gì, khi cuối cùng ai cũng về với đất. Thấy con cãi nhau, chỉ cười: “Ngày xưa ba mẹ cũng vậy”. Thấy cháu vấp ngã, không hốt hoảng: “Đứng dậy, đi tiếp là được”. Bình thản đó, phải trả bằng cả đời mới mua nổi.

Được thương theo cách khác. Trẻ thương bằng chiếm hữu, già thương bằng buông tay. Thương con là để nó bay, thương cháu là kể chuyện ngày xưa rồi lẳng lặng nhìn nó lớn. Không giữ, nên không mất.

Được – mất, suy cho cùng là một

Ngẫm kỹ, cái mất hôm nay là cái được hôm qua. Mất sức trẻ, được thời gian chiêm nghiệm. Mất vai trò trụ cột, được làm người quan sát. Mất bạn, được hiểu vô thường. Mất thời gian dài, được biết quý từng ngày ngắn.

Tuổi già như mùa đông. Cây rụng lá, trơ cành, trông như mất hết. Nhưng trong thân gỗ đang ủ nhựa cho mùa sau. Người già rụng đi ham muốn, rụng đi sân si, chỉ còn lõi người: hiền, và thật.

Vậy nên, nếu phải chọn, đừng hỏi già “được gì, mất gì”. Hãy hỏi: “Thứ mình mất, có đáng để đổi lấy thứ mình được không?”

Với nhiều người, câu trả lời là: đáng. Đáng lắm. Vì cuối cùng, được bình yên trong lòng, là cái được lớn nhất. Mà bình yên, trẻ mấy ai có.

Tuổi già không phải đoạn kết buồn. Nó là chương cuối, viết chậm, chữ thưa, nhưng mỗi chữ đều rất nặng.

Phạm Quốc Hùng 

Anmai CSsR 

Dự liệu là sẽ không viết gì trong ngày của Mẹ, nhưng …

Có những người ra đi khỏi cuộc đời này mà không để lại nhà cao cửa rộng, không để lại ruộng vườn mênh mông, không để lại sổ tiết kiệm, vàng bạc, của cải hay một gia sản vật chất nào đáng kể. Ngày họ nằm xuống, nhìn lại, dường như đôi bàn tay vẫn trắng. Trắng như lúc sinh ra. Trắng như một đời không tích góp được gì cho riêng mình. Trắng như thể cuộc đời chỉ là một cuộc đi qua âm thầm, lặng lẽ, không ồn ào, không danh phận, không có gì để người đời gọi là thành công.

Mẹ tôi cũng vậy.

Mẹ tôi không phải là người giàu có. Mẹ không có một cuộc đời dư dả để muốn gì được nấy, không có những năm tháng sung túc để con cái lớn lên trong nhung lụa, không có điều kiện để ban cho con cái mọi thứ theo kiểu người đời vẫn mơ ước. Mẹ chỉ đủ nuôi gia đình. Chữ “đủ” ấy nghe thì nhẹ, nhưng trong đời sống thật lại là cả một gánh nặng. Đủ cơm ăn mỗi ngày. Đủ áo mặc qua mùa. Đủ cho con đến trường. Đủ để gia đình không tan tác. Đủ để những đứa con có một mái nhà trở về. Đủ để giữa những tháng ngày chật vật, trong nhà vẫn còn một chút bình an, một chút tiếng cười, một chút hơi ấm, một chút niềm tin.

Cái “đủ” của Mẹ không phải tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng mồ hôi, bằng thức khuya dậy sớm, bằng những bữa ăn Mẹ nhường phần ngon cho con, bằng những lần Mẹ nói “Mẹ không đói” khi trong lòng chắc cũng cồn cào, bằng những khi Mẹ giấu nỗi lo sau một nụ cười hiền, bằng những lúc Mẹ xoay xở giữa thiếu trước hụt sau mà vẫn không để con cái thấy mình quá khổ. Có những hy sinh của Mẹ không bao giờ được kể thành lời. Có những giọt nước mắt của Mẹ không ai nhìn thấy. Có những đêm Mẹ trằn trọc, chỉ có Chúa biết. Có những vất vả của Mẹ lặng lẽ đến độ chính con cái nhiều khi cũng vô tâm không nhận ra.

Khi Mẹ nằm xuống, Mẹ còn đôi bàn tay trắng.

Nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy: đôi bàn tay trắng ấy không hề nghèo. Đằng sau đôi bàn tay trắng ấy là cả một kho tàng cho gia đình chúng tôi. Một kho tàng không đếm được bằng tiền. Một kho tàng không đo được bằng đất đai. Một kho tàng không cất trong tủ, không gửi ở ngân hàng, không ghi trong giấy tờ sở hữu. Đó là kho tàng của tấm lòng. Kho tàng của đức tin. Kho tàng của nhân hậu. Kho tàng của sự hy sinh. Kho tàng của một đời biết sống cho người khác.

Đôi bàn tay trắng của Mẹ là đôi bàn tay đã bồng bế con từ những ngày thơ dại. Đôi bàn tay ấy đã nấu từng bữa cơm, vá từng manh áo, gom từng đồng bạc lẻ, xếp từng quyển vở cho con đến trường. Đôi bàn tay ấy đã chạm vào trán con khi con sốt, đã vỗ về khi con khóc, đã nâng đỡ khi con vấp ngã, đã chắp lại trong lời kinh mỗi tối để gửi gia đình cho Chúa. Đôi bàn tay ấy có thể không cầm vàng bạc, nhưng đã cầm cả tuổi thơ của con. Đôi bàn tay ấy có thể không ký những bản hợp đồng lớn, nhưng đã ký vào đời con một dấu ấn không bao giờ phai: dấu ấn của tình mẫu tử.

Đàng sau bàn tay trắng là tấm lòng.

Mẹ nghèo, nhưng lòng Mẹ không nghèo. Có những người giàu của cải nhưng trái tim chật hẹp. Có những người dư dả tiền bạc nhưng không dư được một chút cảm thông. Có những người có rất nhiều mà vẫn sợ mất, vẫn bo bo giữ lấy, vẫn không dám mở tay. Còn Mẹ, Mẹ không có nhiều, nhưng lòng Mẹ rộng. Mẹ không dư giả, nhưng Mẹ biết thương. Mẹ không quyền thế, nhưng Mẹ biết giúp. Mẹ không nói những lời lớn lao về bác ái, nhưng đời Mẹ là một bài học bác ái âm thầm.

Thời bao cấp, đời sống còn nhiều khó khăn. Bao gia đình từ nơi này nơi khác trở về Sài Gòn lập nghiệp, chật vật với cơm áo, với chỗ ở, với giấy tờ, với hộ khẩu, với đủ thứ thủ tục làm con người ta mệt mỏi và nhiều khi thấy bế tắc. Người lớn thì lo kiếm sống, còn trẻ con lại mắc kẹt vì không nhập học được. Một đứa trẻ không được đến trường đâu chỉ là chuyện thiếu một lớp học. Đó là cả một cánh cửa tương lai bị khép lại. Đó là nỗi lo của cha mẹ. Đó là sự thiệt thòi của một đời người nếu không có ai đưa tay giúp.

Vậy mà Mẹ đã không làm ngơ.

Mẹ không phải cán bộ lớn. Mẹ không có chức quyền. Mẹ không có tiền để giải quyết mọi chuyện. Mẹ chỉ có một tấm lòng. Và từ tấm lòng ấy, Mẹ đi tìm người có thể giúp. Mẹ nhờ chỗ này, hỏi chỗ kia, gõ cửa người này, năn nỉ người khác, kiên trì đến mức có lẽ nhiều người phải cảm động. Mẹ không làm việc ấy cho danh. Mẹ không ghi sổ công ơn. Mẹ không mong ai trả lại. Mẹ chỉ nghĩ đơn sơ: người ta khó, mình giúp được gì thì giúp; trẻ con cần đến trường, thì phải tìm cách cho chúng được đi học.

Nhờ những bước chân âm thầm ấy của Mẹ, có gia đình dần hội nhập được với cuộc sống mới. Nhờ những lời nhờ vả chân thành ấy của Mẹ, có đứa trẻ được vào lớp, được cầm sách, được mặc áo học trò, được có một tương lai sáng hơn. Có thể sau này những đứa trẻ ấy lớn lên, đi làm, lập gia đình, tản mác khắp nơi, không còn nhớ rõ ai đã giúp mình ngày xưa. Nhưng Chúa nhớ. Trời nhớ. Và gia đình chúng tôi nhớ. Nhớ rằng Mẹ đã từng nghèo mà không khép lòng. Nhớ rằng Mẹ đã từng khó mà không vô cảm. Nhớ rằng Mẹ đã từng thiếu mà vẫn biết cho đi.

Nghèo, nhưng tấm lòng thì bao la.

Cái bao la của lòng Mẹ không nằm ở những chuyện phi thường. Nó nằm trong những việc rất thường. Một lời hỏi han. Một bữa cơm chia thêm. Một lần đi nhờ giúp giấy tờ. Một lần đứng ra nói đỡ. Một lần âm thầm cầu nguyện cho người khác. Một lần không nỡ quay lưng trước nỗi khổ của ai đó. Tấm lòng của Mẹ giống như ngọn đèn nhỏ trong căn nhà nghèo. Ánh sáng không chói lòa, nhưng đủ làm ấm. Không rực rỡ như sân khấu, nhưng đủ để ai bước vào cũng thấy có tình người.

Đàng sau bàn tay trắng là đời sống đức tin.

Có lẽ đây mới là gia sản lớn nhất Mẹ để lại. Đức tin của Mẹ không phải là một lý thuyết. Đức tin của Mẹ không nằm trên môi miệng bằng những câu nói đạo đức cho hay. Đức tin của Mẹ được thắp lên trong đời sống thường ngày. Trong gian khó, Mẹ tin. Trong thiếu thốn, Mẹ cậy trông. Trong vất vả, Mẹ cầu nguyện. Trong lo âu, Mẹ phó thác. Trong những lúc không còn biết bám vào đâu, Mẹ bám vào Chúa. Mẹ sống đạo không ồn ào, nhưng bền bỉ. Không khoe khoang, nhưng sâu. Không lý luận nhiều, nhưng thật.

Đời sống đức tin ấy nuôi chúng tôi lớn lên. Có khi con cái chưa hiểu hết kinh nguyện, nhưng đã nhìn thấy Mẹ chắp tay. Có khi con cái chưa hiểu thần học là gì, nhưng đã cảm được lòng Mẹ tin vào Chúa. Có khi con cái chưa hiểu hết ý nghĩa của hy sinh, nhưng đã thấy Mẹ sống hy sinh mỗi ngày. Có khi con cái chưa biết thế nào là phó thác, nhưng đã nghe Mẹ nói: “Thôi, để Chúa lo.” Một câu đơn sơ thôi, nhưng chứa cả một linh đạo. Một câu nói bình dân thôi, nhưng có thể nâng đỡ cả một gia đình qua những ngày giông gió.

Đức tin của Mẹ không làm cho Mẹ tránh khỏi nghèo khó, nhưng giúp Mẹ không bị nghèo khó nuốt chửng. Đức tin của Mẹ không làm cho Mẹ hết lo âu, nhưng giúp Mẹ không tuyệt vọng. Đức tin của Mẹ không biến cuộc đời thành con đường bằng phẳng, nhưng giúp Mẹ bước qua sỏi đá với trái tim hiền lành. Đức tin ấy không chỉ giữ Mẹ, mà còn giữ cả gia đình. Nhờ đức tin của Mẹ, trong nhà có một trụ cột vô hình. Nhờ lời cầu nguyện của Mẹ, những đứa con được che chở nhiều hơn chúng tưởng. Nhờ nước mắt của Mẹ trước mặt Chúa, có lẽ nhiều tai ương đã đi qua mà chúng tôi không hay biết.

Người ta vẫn nói: “Con trai nhờ đức Mẹ.”

Tôi không biết phải giải thích thế nào cho hết. Nhưng hình như đúng là như vậy. Có những điều trong đời người con không tự mình làm nên. Có những ơn lành không phải do tài năng của con. Có những cánh cửa mở ra không phải vì con xứng đáng. Có những lần thoát nguy không phải vì con khôn ngoan. Có những phúc lành đi theo cuộc đời con như bóng mát âm thầm, mà càng lớn tuổi con càng hiểu: đó là nhờ đức của Mẹ, nhờ lời cầu nguyện của Mẹ, nhờ những việc lành Mẹ đã gieo, nhờ lòng nhân hậu Mẹ đã sống.

Mẹ có tấm lòng, và con trai của Mẹ được nhờ tấm lòng đó.

Câu ấy càng nghĩ càng thấm. Một người mẹ sống hiền lành, nhân hậu, quảng đại, đạo đức, thì không chỉ đời mẹ được Chúa thương, mà con cái cũng được hưởng phúc. Phúc ấy không phải lúc nào cũng là tiền bạc. Phúc ấy có khi là gặp người tốt đúng lúc. Phúc ấy có khi là được nâng đỡ khi yếu đuối. Phúc ấy có khi là được tha thứ khi lầm lỗi. Phúc ấy có khi là giữa cơn khốn khó vẫn tìm được lối ra. Phúc ấy có khi là trái tim con cái dù đi xa vẫn còn biết đường quay về với Chúa.

Có lẽ trong kho tàng Mẹ để lại, quý nhất là Mẹ đã dạy con cái biết cho đi.

Mẹ không giảng nhiều về lòng quảng đại, nhưng Mẹ sống quảng đại. Mẹ không viết sách về bác ái, nhưng đời Mẹ là một trang sách mở. Mẹ không nói những bài diễn văn về phục vụ, nhưng Mẹ đã phục vụ bằng đôi chân đi tìm người giúp, bằng đôi tay làm việc, bằng miệng nói lời bênh vực, bằng trái tim chạnh thương trước khổ đau của người khác. Con cái nhìn Mẹ mà học. Có thể học chậm, học vụng, học chưa trọn, nhưng hạt giống đã rơi vào lòng.

Và rồi lạ lắm: khi có, các con của Mẹ lại cứ cho đi. Cho đi rồi lại được nhận lãnh. Cho đi tưởng là mất, mà hóa ra lại được thêm. Cho đi một chút tình, nhận lại nhiều bình an. Cho đi một chút thời giờ, nhận lại nhiều ý nghĩa. Cho đi một chút công sức, nhận lại nhiều niềm vui. Cho đi một chút của cải, nhận lại cảm giác lòng mình không bị tiền bạc làm chủ. Cho đi không phải để được trả lại, nhưng càng cho đi càng thấy đời mình được Chúa lấp đầy.

Đó cũng là bài học của Tin Mừng. Hạt lúa mì phải rơi xuống đất và chết đi mới sinh nhiều bông hạt. Ai giữ mạng sống mình thì sẽ mất, còn ai biết trao ban thì lại tìm thấy sự sống thật. Mẹ tôi có thể không diễn tả được bằng những ngôn từ thần học, nhưng Mẹ đã sống điều ấy rất tự nhiên. Mẹ như hạt lúa âm thầm. Mẹ mục nát trong hy sinh. Mẹ tiêu hao trong phục vụ. Mẹ nhỏ bé trong mắt đời. Nhưng từ đời Mẹ, những bông hạt mọc lên: con cái được lớn khôn, gia đình được gìn giữ, người nghèo được giúp đỡ, trẻ em được đến trường, niềm tin được trao truyền, lòng nhân hậu được nối tiếp.

Nói về Mẹ, viết về Mẹ, làm sao nói hết, viết hết?

Với một kẻ phàm phu tục tử như tôi, ngôn từ nhiều khi trở nên bất lực. Có những điều càng sâu càng khó nói. Có những yêu thương càng lớn càng không thể diễn tả trọn. Có những hy sinh khi còn sống ta không thấy hết, đến khi người khuất rồi mới giật mình nhận ra. Ngày xưa, có thể ta quen với sự hiện diện của Mẹ đến mức tưởng đó là điều tự nhiên. Tự nhiên là có cơm. Tự nhiên là có nhà. Tự nhiên là có người lo. Tự nhiên là có người đợi. Tự nhiên là có người cầu nguyện. Tự nhiên là có người nhớ từng đứa con. Nhưng đến khi Mẹ không còn nữa, ta mới hiểu: không có gì là tự nhiên cả. Tất cả đều là tình thương. Tất cả đều là hy sinh. Tất cả đều là ân huệ.

Có những ngày muốn gọi một tiếng “Mẹ ơi” mà không còn nghe tiếng Mẹ trả lời. Có những lúc gặp chuyện vui, muốn kể cho Mẹ nghe, nhưng chỉ còn biết thầm thĩ trong lòng. Có những khi mệt mỏi, muốn trở về bên Mẹ như ngày xưa, nhưng căn nhà đã thiếu bóng dáng ấy. Có những bữa cơm, nhìn một món ăn quen, tự nhiên nhớ bàn tay Mẹ. Có những buổi chiều, nghe tiếng chuông nhà thờ, tự nhiên nhớ dáng Mẹ cầu kinh. Có những đêm, lòng trống vắng, tự nhiên thấy đời mình nghèo đi vì mất một người không ai thay thế được.

Nhưng đức tin dạy tôi rằng Mẹ không mất. Mẹ chỉ đi trước. Mẹ đã trở về với Chúa, Đấng mà Mẹ tin tưởng suốt đời. Đôi bàn tay trắng của Mẹ ngày xưa, giờ đây tôi tin đã được Chúa đón nhận. Bàn tay ấy trắng vì không giữ gì cho riêng mình. Bàn tay ấy trắng vì đã cho đi quá nhiều. Bàn tay ấy trắng vì đã dâng hết một đời. Và trước mặt Chúa, đôi bàn tay trắng ấy không trống rỗng. Nó đầy những việc lành. Đầy những lời cầu nguyện. Đầy những hy sinh. Đầy những giọt nước mắt. Đầy những dấu vết của tình yêu.

Người đời có thể hỏi: Mẹ để lại gì?

Tôi xin thưa: Mẹ để lại cả một bầu trời.

Mẹ để lại cho chúng tôi ký ức về một mái nhà nghèo mà ấm. Mẹ để lại một nếp sống biết tin Chúa. Mẹ để lại bài học rằng con người sống không chỉ để có, mà còn để thương. Mẹ để lại cho chúng tôi niềm xác tín rằng nghèo không đáng sợ bằng hẹp lòng, thiếu tiền không đáng sợ bằng thiếu nhân hậu, bàn tay trắng không đáng sợ bằng trái tim trống rỗng. Mẹ để lại một thứ gia tài mà càng chia ra càng lớn, càng sống theo càng sinh hoa trái, càng nhớ lại càng thấy biết ơn.

Mẹ không giàu, nhưng Mẹ làm cho đời con cái giàu lên.

Giàu vì biết thương người. Giàu vì còn biết cầu nguyện. Giàu vì biết cúi xuống. Giàu vì biết cảm ơn. Giàu vì biết rằng mọi sự mình có đều là ơn Chúa. Giàu vì hiểu rằng đời người cuối cùng không được đo bằng những gì ta nắm giữ, mà bằng những gì ta trao đi. Giàu vì trong tim vẫn còn hình bóng Mẹ như một ngọn đèn không tắt.

Con cảm ơn Mẹ.

Cảm ơn Mẹ vì đã sinh con ra trong cuộc đời này. Cảm ơn Mẹ vì đã cho con một mái nhà. Cảm ơn Mẹ vì đã nuôi con bằng cơm gạo và bằng nước mắt. Cảm ơn Mẹ vì đã dạy con biết Chúa, dù có khi con chưa sống xứng đáng. Cảm ơn Mẹ vì đã gieo vào đời con hạt giống nhân hậu. Cảm ơn Mẹ vì những lần Mẹ âm thầm chịu đựng mà con không biết. Cảm ơn Mẹ vì những lời kinh Mẹ đọc cho con. Cảm ơn Mẹ vì những hy sinh không tên, những lo toan không kể, những đau khổ không than, những yêu thương không điều kiện.

Và trên hết, con tạ ơn Chúa.

Tạ ơn Chúa vì trong đời con có Mẹ. Tạ ơn Chúa vì Người đã ban cho con một người Mẹ không giàu của cải nhưng giàu đức tin. Không nhiều tiền bạc nhưng nhiều lòng thương. Không quyền lực nhưng đầy nhân hậu. Không để lại gia sản trần gian nhưng để lại gia tài thiêng liêng. Tạ ơn Chúa vì qua Mẹ, con hiểu hơn thế nào là tình yêu. Qua Mẹ, con hiểu hơn thế nào là hy sinh. Qua Mẹ, con hiểu hơn thế nào là sống đạo giữa đời thường. Qua Mẹ, con hiểu rằng có những đôi bàn tay trắng lại là đôi bàn tay giàu nhất trước mặt Thiên Chúa.

Mẹ ơi, đời con có thể đi nhiều nơi, gặp nhiều người, trải qua nhiều biến cố, nhưng có một nơi con không bao giờ rời xa được: đó là lòng Mẹ. Có một món nợ con không bao giờ trả hết: đó là công ơn Mẹ. Có một lời con không bao giờ nói cho đủ: đó là lời cảm ơn Mẹ. Có một tình thương con không bao giờ hiểu hết: đó là tình Mẹ dành cho con.

Cha mẹ là trời cao biển lớn bao la.

Con chỉ là một phận người nhỏ bé đứng trước trời cao biển lớn ấy. Càng đứng lâu càng thấy mình nhỏ. Càng nghĩ nhiều càng thấy mình nợ. Càng nhớ Mẹ càng thấy lòng mềm lại. Và trong sự mềm lại ấy, con chỉ biết cúi đầu, chắp tay, thưa với Chúa:

Lạy Chúa, xin thương đón nhận Mẹ con vào lòng thương xót của Chúa. Nếu đời Mẹ còn điều gì thiếu sót, xin Chúa lấy tình yêu mà bù đắp. Nếu đời Mẹ còn vết thương nào, xin Chúa chữa lành. Nếu đời Mẹ còn giọt nước mắt nào chưa khô, xin Chúa lau sạch. Xin cho những hy sinh âm thầm của Mẹ được nở hoa trong Nước Trời. Xin cho những việc lành Mẹ đã gieo tiếp tục sinh trái trong đời con cháu. Xin cho chúng con biết sống sao cho xứng với gia tài Mẹ để lại: gia tài của đức tin, của lòng nhân hậu, của sự quảng đại, của đôi bàn tay biết mở ra.

Và xin cho con, mỗi khi nhớ đến đôi bàn tay trắng của Mẹ, đừng chỉ buồn vì Mẹ không còn, nhưng biết sống tốt hơn, thương nhiều hơn, cho đi nhiều hơn, cầu nguyện nhiều hơn, để một ngày kia, khi con cũng phải nằm xuống với đôi bàn tay trắng, con được hy vọng mang theo một chút gì đó giống Mẹ: một tấm lòng đã biết yêu thương.

Lm. Anmai, CSsR 

Xuyên Sơn

 SUỐT ĐỜI GẶP MAY!

  Buổi sáng đi làm, Chị nhìn thấy bánh trước của chiếc xe máy bị xẹp hoàn toàn, Chị nghĩ: “May quá, nếu xe xẹp lốp trên đường cao tốc thì không biết hậu quả sẽ ra sao”.

 Vì phải dắt xe đi thay săm nên chị đến công ty trễ mất 15 phút.

Bà phó phòng nói rằng Giám đốc cho gọi Chị.

Chị nghĩ:

 “Nếu giám đốc khiển trách về việc đi làm trễ thì mình sẽ thành khẩn xin lỗi chứ không thanh minh”.

 Nhưng không có một lời khiển trách nào cả.

Sếp gặp Chị để mong Chị thông cảm rằng, lẽ ra hôm nay Chị phải nhận được quyết định tăng lương, vì đã đến hạn, nhưng vì mục tiêu chống lạm phát nên chính phủ đã cắt giảm nhiều hạng mục đầu tư công, trong đó có một dự án của công ty.

Do vậy, tình hình tài chính của công ty có gặp khó khăn nên Chị và một số người đáng lẽ được tăng lương đợt này nhưng phải lùi lại một thời gian và sẽ được đền bù vào kỳ tăng lương sau.

 Chị về phòng làm việc với một niềm vui nho nhỏ:

“Vẫn là may. Nhà nước cắt giảm đầu tư công hàng chục nghìn tỷ đồng,

nhiều doanh nghiệp lao đao, phải giảm lương của cán bộ công nhân viên, thậm chí có đơn vị phải cắt giảm nhân lực.

Mình không bị giảm lương, lại còn được đền bù vào kỳ tăng lương sau, thế là may.

Cái may thứ hai là mình được làm việc với một ông Giám đốc tài ba và rất tử tế”.

 Buổi chiều, Chị mua hải sản, làm một bữa cơm thịnh soạn để cả nhà ăn mừng ba cái may trong ngày của Chị.

  Ngày hôm sau, trên đường đi làm về, Chồng chị bị một gã ngổ ngáo chạy xe đánh võng va vào xe của anh ấy, khiến chồng chị bị tai nạn, xây xát ở chân và tay.

Khi nghe chồng kể chuyện này,

Chị nghĩ:

“Thế là quá may, bị tai nạn giao thông mà chỉ xây xát nhẹ chứ không phải vào viện”.

Và chị lại làm một bữa để ăn mừng cái may của gia đình mình.

 Chị xin nghỉ việc ở công ty, ra lập doanh nghiệp riêng.

Thương trường như chiến trường.

Ban đầu vất vả lắm.

Ngược xuôi chèo lái con thuyền công ty. Nhưng chị luôn giữ một tâm thái lạc quan tích cực như vậy.

Ở đâu và bao giờ, nụ cười cũng luôn nở trên môi chị và nhờ thế, trong giao tiếp chị luôn chiếm được cảm tình của người khác và chị làm việc gì cũng hanh thông.

Dần dà, công ty làm ăn khấm khá.

Chị có dư của ăn của để.

  Bữa chị mua căn biệt thự, nhờ người bạn làm nghề điện nước đến lắp đặt toàn bộ hệ thống chiếu sáng trong và ngoài nhà.

Chẳng ngờ, người bạn sinh lòng tham, lắp cho chị toàn bóng đèn hàng chợ nhưng tính với chị giá trên trời.

Được dăm bữa, bóng đèn dở chứng, cái sáng cái tối.

Ánh sáng chuyển màu, cái màu trắng cái màu vàng.

Chị gọi ông bạn vàng kia thì mất hút.

Chị chẳng lấy làm buồn.

Chị bảo:

“Cũng may không mua đèn của hắn để lắp cho showroom mà chị sắp khai trương. May mà có cậu em Thần Đèn tình cờ xuất hiện và thiết kế lại toàn bộ ánh sáng cho nhà chị.

Nhà chị đẹp hơn, lung linh hơn rồi”.

  Đến một ngày, Chị phát hiện chồng có bồ.

Anh chị chia tay.

Chị nói với anh lúc đứng ở cổng tòa: “Thôi vậy cũng may. May mà biết sớm để rồi kết thúc sớm. May mà con mình cũng đã đủ lớn để hiểu chuyện của bố mẹ nó và không oán trách ai cả”.

  Như thế đó, chị là một người suốt đời gặp may.

Đó không chỉ là một lối tư duy tích cực mà còn là một lối sống lạc quan và nhờ lối sống này mà những người sống quanh chị không bao giờ phải nghe tiếng thở dài.

 Giờ đây tuy đã gần 50 tuổi rồi nhưng trông chị vẫn trẻ trung như tuổi 30.

  Một lối sống lạc quan và tích cực là cái mà chúng ta hoàn toàn có thể tự tạo ra được.

Và đó còn là sự biểu hiện của một con người có trí tuệ và đạo đức.

  Và chỉ những ai làm được điều đó thì mới xứng đáng để được hưởng bình an và hạnh phúc trong cuộc sống.

  NGƯỜI HẠNH PHÚC KHÔNG PHẢI LÀ NGƯỜI ĐƯỢC SỐNG TRONG HOÀN CẢNH THUẬN LỢI MÀ LÀ NGƯỜI CÓ THÁI ĐỘ TÍCH CỰC TRONG BẤT KỲ HOÀN CẢNH NÀO.

(sưu tầm)