Category: BÌNH LUẬN- SỰ KIỆN

My Lan Pham

Cô bé ấy từng bị bán với giá 5 đô la trong một trại tị nạn, rồi sau đó trở thành người phụ nữ khiến cả thế giới phải dừng lại và lắng nghe.

Trước khi là Waris Dirie, cô chỉ là một bé gái du mục trong sa mạc Somalia, một trong mười hai người con sinh ra trong một gia đình sống nay đây mai đó cùng lạc đà và dê, tồn tại nhờ sữa và sức chịu đựng. Khi mới năm tuổi, mẹ cô giữ chặt cô lại trong khi một người phụ nữ khác dùng dao lam thực hiện cắt xén bộ phận sinh dục nữ. Không có thuốc mê. Không có bệnh viện. Chỉ có nỗi đau không thể tưởng tượng nổi ,  nỗi đau sẽ ám ảnh cơ thể cô suốt cả đời.

Năm mười ba tuổi, cha cô thông báo rằng cô sẽ bị gả cho một người đàn ông sáu mươi tuổi để đổi lấy năm con lạc đà. Waris đã đưa ra một lựa chọn lẽ ra có thể giết chết cô: cô bỏ trốn, một mình, băng qua sa mạc Somalia vào ban đêm. Cô đi bộ suốt nhiều tuần lễ không thức ăn, không nước uống, không bản đồ. Cô bị sư tử rượt đuổi. Suýt chết vì mất nước. Nhưng cô vẫn tiếp tục bước đi, được thúc đẩy bởi thứ mạnh mẽ hơn cả nỗi sợ ,sự từ chối chấp nhận cuộc đời mà người khác đã áp đặt lên mình.

Cuối cùng, cô đến được Mogadishu, rồi sang London, nơi cô sống cùng những người họ hàng xa và làm giúp việc nhà. Cô không biết tiếng Anh. Không có học vấn. Ban ngày cô lau dọn nhà cửa, ban đêm tự học đọc chữ. Và rồi, trong một khoảnh khắc tưởng chừng như không thể có thật, cô được một nhiếp ảnh gia thời trang phát hiện khi đang làm việc tại McDonald’s vào năm 1987.

Chỉ trong vài tháng, Waris Dirie trở thành siêu mẫu quốc tế, xuất hiện trên trang bìa của Vogue, Elle và Glamour. Cô sải bước trên các sàn diễn ở Paris, Milan và New York. Cô xuất hiện trong một bộ phim James Bond. Thế giới thời trang tôn vinh vẻ đẹp lạ lẫm của cô, những đường nét sắc sảo, và sự “lột xác” ngoạn mục từ vô danh thành nổi tiếng toàn cầu.

Nhưng Waris mang trong mình một bí mật mà cô chưa từng kể với bất kỳ ai trong cuộc sống mới ấy. Những vết sẹo thể xác và tinh thần từ nạn cắt xén sinh dục nữ vẫn còn đó. Chấn thương luôn hiện diện, ẩn dưới những bộ váy hàng hiệu và ánh đèn máy ảnh. Và cô không thể ngừng nghĩ đến hàng triệu bé gái khác đang phải chịu đựng điều mà cô đã sống sót.

Năm 1997, ở đỉnh cao sự nghiệp người mẫu, Waris đã làm một việc khiến cả ngành thời trang chấn động: cô công khai nói về nạn cắt xén sinh dục nữ trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Marie Claire. Cô kể với cả thế giới chính xác những gì đã xảy ra với mình khi mới năm tuổi. Cô mô tả nỗi đau, những biến chứng y tế kéo dài suốt đời, và tổn thương tâm lý. Cô gọi tên một tập tục đã được che giấu trong im lặng văn hóa suốt nhiều thế kỷ.

Phản ứng từ công chúng là cực kỳ dữ dội. Người quản lý của cô cảnh báo rằng sự nghiệp của cô sẽ kết thúc. Một số người trong cộng đồng của cô cáo buộc cô phản bội văn hóa Somalia. Nhưng cũng có một điều khác xảy ra: phụ nữ trên khắp thế giới bắt đầu lên tiếng. Những người sống sót bắt đầu chia sẻ câu chuyện của họ. Tập tục vốn được bảo vệ bởi sự xấu hổ và im lặng bỗng dưng bị đưa vào ánh sáng toàn cầu.

Waris không dừng lại. Năm 1997, cô trở thành Đại sứ Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về việc loại bỏ nạn cắt xén bộ phận sinh dục nữ. Cô viết tự truyện Desert Flower, trở thành bestseller quốc tế và sau đó được chuyển thể thành phim. Năm 2002, cô thành lập Quỹ Desert Flower, dành riêng cho việc loại bỏ FGM và giúp những người sống sót tiếp cận chăm sóc y tế và tâm lý.

Hoạt động vận động của cô đã góp phần thay đổi luật pháp. Nhiều quốc gia châu Âu tăng cường luật chống FGM. Các quốc gia châu Phi lâu nay phớt lờ vấn đề bắt đầu ban hành lệnh cấm. Liên Hợp Quốc cũng đã công bố ngày 6 tháng 2 là Ngày Quốc tế “Không khoan nhượng” đối với nạn cắt xén bộ phận sinh dục nữ, một phần nhờ vào chiến dịch không mệt mỏi của cô.

Bạn có thể tưởng tượng đứng trên sàn diễn thời trang, nơi mọi người tôn vinh cơ thể bạn, trong khi bạn mang trong mình nỗi biết rằng thứ gì đó đã bị tước đoạt một cách bạo lực? Bạn có thể tưởng tượng đánh đổi tất cả những gì bạn đã xây dựng để nói ra một sự thật khiến người ta cảm thấy khó chịu?

Những con số chỉ phản ánh một phần câu chuyện: ước tính có khoảng 200 triệu bé gái và phụ nữ hiện đang sống đã trải qua FGM. Nhưng nhờ Waris và phong trào mà cô giúp khởi xướng, tỷ lệ này đang giảm. Ở một số quốc gia, tập tục này đã giảm hơn một nửa chỉ trong một thế hệ.

Waris Dirie không chỉ sống sót qua chấn thương ,cô đã biến nó thành một phong trào toàn cầu. Cô biến nỗi đau vốn định im lặng thành tiếng nói cho hàng triệu người. Cô chứng minh rằng đôi khi điều mạnh mẽ nhất bạn có thể làm là từ chối giữ bí mật xấu hổ của người khác.

Ngày nay, cô tiếp tục công việc vận động, chia thời gian giữa châu Âu và châu Phi. Cô không còn là cô bé mười ba tuổi sợ hãi chạy qua sa mạc. Cô cũng không chỉ là siêu mẫu rời bỏ danh vọng. Cô là người phụ nữ đã nhìn thẳng vào hàng thế kỷ bạo lực được bình thường hóa và nói: “Chuyện này kết thúc ở thế hệ của tôi.”

Cô từng bị bán với giá năm con lạc đà. Rồi cô trở thành vô giá.

Chia sẻ từ trang Virgins

My Lan Phạm

---

 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Các môn đệ dành cho Người một chiếc thuyền nhỏ, để khỏi bị đám đông chen lấn”.

“Khoảng lặng là lò luyện biến đổi. Không có khoảng lặng, chúng ta vẫn là nạn nhân của xã hội!” – Henri Nouwen.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay cho biết, giữa biển người náo nhiệt, Chúa Giêsu chọn “một chiếc thuyền nhỏ”; không để tránh con người, nhưng để không đánh mất “hướng đi cứu độ” dành cho con người – nói cách khác, Ngài ‘cần khoảng cách!’.

Đám đông không hề xấu. Đến với Chúa Giêsu, họ mang theo bệnh tật, khổ đau và những mong chờ rất thật và rất người. Nhưng những nhu cầu chính đáng ấy lại có sức cuốn khốc liệt! Nếu để bị dẫn dắt bởi những con sóng của đám đông, Chúa Giêsu sẽ không còn là Đấng được sai đến, mà chỉ còn là người đáp ứng những nhu cầu. Bấy giờ, đường thập giá dễ bị thay bằng con đường của thành công nhanh. “Chiếc thuyền nhỏ”, vì thế, là dấu chỉ của sự “tự do nội tâm”: không sống theo thị hiếu; không bước theo tiếng vỗ tay; nhưng trung thành với điều Chúa Cha muốn, cả khi điều ấy kéo Ngài vào con đường khó chịu nhất – đường thập giá! “Người vĩ đại là người – ngay giữa đám đông – vẫn giữ được sự độc lập của thinh lặng với một sự dịu dàng trọn vẹn!” – Ralph Emerson.

Tin Mừng còn cho thấy một nghịch lý khác: các thần ô uế nói đúng về Chúa Giêsu, nhưng Ngài lại cấm chúng nói. Vì không phải lời đúng nào cũng dẫn người ta đến gặp Chúa; có những lời chỉ làm đám đông sôi sục mà lòng người thì “không đổi!”. “Hãy dè chừng sự cằn cỗi của một cuộc đời bận rộn!” – Socrates. Chúa Giêsu không chọn con đường của bận rộn, nhưng của biến đổi. Ngài chọn con đường chậm, âm thầm – con đường của gặp gỡ và đổi mới từ bên trong. Với chúng ta, nguy cơ lớn không hẳn là làm điều xấu, mà là làm rất nhiều điều tốt nhưng không còn “đi ra từ trung tâm” – Giêsu – của ơn gọi. Chúng ta có thể bị cuốn phăng bởi lịch trình, bởi trách nhiệm, đến mức mọi quyết định chỉ còn là “bị đẩy đi” một cách vô hồn, chứ không còn là bước theo một Ai đó. Khi ấy, dù vẫn phục vụ, bạn và tôi lại dễ đánh mất bình an và niềm vui thuở ban đầu.

Anh Chị em,

Cao điểm của chọn lựa “một chiếc thuyền nhỏ” được Marcô kể ở một chỗ khác, “Sáng sớm, khi trời còn tối, Người đi ra nơi thanh vắng mà cầu nguyện”. Trước khi để cho ngày mới tràn vào bằng bao nhiêu tiếng gọi, Ngài lui về với nguồn mạch – tương quan với Chúa Cha. Từ nơi thinh không ấy, Ngài lại đi ra, tiếp tục chữa lành, tiếp tục giảng dạy, nhưng với một hướng đi không bị áp lực chung quanh chi phối. Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta tự hỏi: điều gì đang quyết định nhịp sống của tôi? Lời Chúa, hay sức ép của hoàn cảnh? Sứ mạng, hay những đòi hỏi không bao giờ vơi? Có thể, để yêu đúng và đi đúng, tôi cũng ‘cần khoảng cách?’. “Không phải sự gia tăng hằng ngày mà là sự giảm bớt hằng ngày. Hãy cắt bỏ những điều không thiết yếu!” – Bruce Lee.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, giữa ồn ào, xin cho con ‘còn lặng’; giữa tiếng vỗ tay, xin cho con ‘còn thật’; và giữa thành công, xin cho con ‘còn thuộc về’ Ngài!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

*************************************************

Lời Chúa Thứ Năm Tuần II Thường Niên, Năm Chẵn

Các thần ô uế kêu lên : Ông là Con Thiên Chúa. Nhưng Người cấm ngặt chúng không được tiết lộ Người.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô. Mc 3,7-12

7 Khi ấy, Đức Giê-su cùng với các môn đệ lui về phía Biển Hồ. Từ miền Ga-li-lê, người ta lũ lượt đi theo Người. Và từ miền Giu-đê, 8 từ Giê-ru-sa-lem, từ xứ I-đu-mê, từ vùng bên kia sông Gio-đan và vùng phụ cận hai thành Tia và Xi-đôn, người ta lũ lượt đến với Người, vì nghe biết những gì Người đã làm. 9 Người đã bảo các môn đệ dành sẵn cho Người một chiếc thuyền nhỏ, để khỏi bị đám đông chen lấn. 10 Quả thế, Người đã chữa lành nhiều bệnh nhân, khiến tất cả những ai có bệnh cũng đổ xô đến để sờ vào Người. 11 Còn các thần ô uế, hễ thấy Đức Giê-su, thì phủ phục trước mặt Người và kêu lên : “Ông là Con Thiên Chúa !” 12 Nhưng Người cấm ngặt chúng không được tiết lộ Người là ai.

---

 

Thiên Cầm

Chỉ những người có tu dưỡng mới có thể tiết chế được cảm xúc của bản thân, không hề nóng giận trước bất kể sự việc gì. Cũng bởi vì không nóng giận nên mọi việc người đó làm đều là lý tính, có thể tỉnh táo đánh giá tình hình và đưa ra phương án sáng suốt. Điều này phải là bậc đại trí tuệ mới có thể làm được.

Trong sách Trang Tử có kể câu chuyện ngụ ngôn sâu sắc như sau:

Tề Tuyên Vương sai Kỷ Sảnh nuôi một con gà chọi. Được mười hôm, vua hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”

Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà hăng lắm, chưa thấy gà khác đã muốn chọi rồi.”

Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”

Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được. Gà còn hăng, mới thấy bóng gà khác đã muốn chọi rồi.”

Cách mười hôm, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”

Kỷ Sảnh thưa: “Chưa được, gà còn hơi hăng, trông thấy gà khác đã muốn chọi rồi.”

Mười hôm sau, vua lại hỏi: “Gà đã đem chọi được chưa?”

Kỷ Sảnh thưa: “Được rồi. Gà bây giờ nghe thấy tiếng gà khác cũng không cho vào đầu. Trông thì tựa như gà gỗ, mà thực ra thì đủ các ngón hay. Gà khác coi thấy cũng đủ sợ, phải lùi chạy.”

Gà chọi nóng nảy, ham khiêu chiến sẽ thích gây gổ, đấu đá chẳng ngưng. Nhưng con gà chọi thiện chiến thực sự lại trông “tựa như gà gỗ” nhưng có thể trầm tĩnh thi triển “các ngón hay” của mình. Kỳ thực Trang Tử muốn thông qua câu chuyện ngụ ngôn này để nói lên một đạo lý rằng có thể tiết chế được cảm xúc của bản thân thì mới có thể làm việc lớn.

Gia Cát Lượng nói: “Lười nhác thì không thể tinh thâm, nóng nảy mạo hiểm thì không thể lý tính”. Khi lửa giận bốc lên sẽ che mờ lý trí của con người. Khi ấy con người thường sẽ mắc sai lầm mà chuốc lấy bại vong. Chỉ có buông bỏ tư tâm, trong lòng mới không bất bình oán hận, cơn nóng giận mới bị tiêu trừ từ trong trứng nước.

Có một câu chuyện về nhà Nho nổi tiếng Vương Dương Minh thế này. Vào năm Minh Chính Đức, Ninh Vương tạo phản, chỉ trong vòng một tháng Vương Dương Minh đã nhanh chóng bình định quân phiến loạn, giúp quốc gia tránh được tổn thất to lớn.

Nhưng ở triều đình, Vương Dương Minh bị kẻ khác sinh lòng đố kỵ, vu khống ông câu kết với Ninh Vương, vì việc chẳng thành, nên mới bán đứng Ninh Vương để bảo toàn tính mệnh. Chính Đức hoàng đế nghe theo lời dối trá của thuộc hạ, yêu cầu Vương Dương Minh thả Ninh Vương, định rằng sẽ thân chinh ngự giá.

Dẹp yên quân phản loạn là công lao lớn, nhưng Vương Dương Minh không những không được ghi nhận còn bị vu khống hãm hại. Đối mặt với tình cảnh này, Vương Dương Minh không hề nóng giận. Ông tới tìm Trương Vĩnh, giao phó toàn bộ công lao cho ông ta, để ông ta trừ bỏ đám hoạn quan kết bè kết đảng. Sau đó ông tự mình vào triều, bày tỏ tâm nguyện không tranh với đời, hoá giải đại hoạ một cách êm đẹp.

Vậy nên, khi bình phẩm về Vương Dương Minh, hậu thế mới có câu: “Vào lúc nguy cấp, vẫn dự liệu như thần, trí tuệ không hề lay chuyển.”

Có câu, “Nước sâu chảy chậm, người tôn quý ăn nói từ tốn”, người không nóng giận không phải kẻ đần mà là bậc đại trí giả. Một người khi không để tâm tới vật ngoại thân, được mất tuỳ duyên mới có thể giữ được sự an định trong nội tâm, không vui vì vật ngoại thân, không buồn vì được mất cá nhân của mình.

Thiên Cầm biên tập

From: Tu-Phung

---

 

Debora Viet Kieu

Khi Titanic chìm xuống lòng đại dương, trên con tàu ấy có mặt John Jacob Astor IV — một trong những người giàu nhất nước Mỹ thời bấy giờ. Khối tài sản trong ngân hàng của ông đủ để xây dựng tới 30 con tàu Titanic.

Thế nhưng, vào khoảnh khắc đối diện với cái chết, ông đã chọn điều mà mình tin là đúng đắn về mặt đạo đức: nhường chỗ trên thuyền cứu hộ cho hai đứa trẻ đang hoảng loạn.

Cũng trên chuyến tàu định mệnh ấy có Isidor Straus, đồng sở hữu chuỗi bách hóa lớn nhất nước Mỹ — Macy’s. Khi được mời lên thuyền cứu sinh, ông bình thản nói:

“Tôi sẽ không bao giờ lên thuyền khi vẫn còn phụ nữ và trẻ em trên tàu.”

Vợ ông, bà Ida Straus, cũng từ chối rời đi. Bà nhường chỗ của mình cho cô hầu gái mới, Ellen Bird, rồi lựa chọn ở lại bên chồng trong những giây phút cuối cùng.

Bà nói khẽ nhưng kiên định:

“Chúng ta đã sống bên nhau suốt bao năm. Nơi nào anh đi, em sẽ đi cùng.”

Những con người ấy — giàu có, quyền lực, có thể mua gần như mọi thứ — đã từ bỏ tài sản, thậm chí cả sinh mạng, để giữ trọn phẩm giá và nguyên tắc sống.

Chính lựa chọn đó đã khiến họ trở nên vĩ đại hơn mọi khối tài sản họ từng sở hữu.

Giữa ranh giới sinh – tử, đạo đức đã thắng nỗi sợ, và đó chính là biểu tượng cao đẹp nhất của văn minh và bản chất con người.

---

 

Cuộc Sống Hằng Ngày

 Hoan hô Đinh Văn Nơi – Nói được làm được!

95 triệu dân Việt Nam đang chờ đợi vụ án này. Hàng chục năm lặng im, không ai giúp đỡ Hồ Duy Hải…

Bỗng nhiên Đinh Văn Nơi xuất hiện, bằng chứng được gửi tận tay Chủ tịch nước Lương Cường, khiến Nguyên H. Bình đứng ngồi không yên. Đinh Văn Nơi tiếp nhận và đưa ra, khiến dư luận đặc biệt chú ý!

Vụ án kéo dài hàng chục năm nay đang đứng trước những tình tiết có thể thay đổi cục diện.

Người dân kỳ vọng sự thật được soi chiếu đầy đủ, công lý không bị bỏ quên.

Với một con người, 20 năm tuổi xuân đã mất là không gì bù đắp được…

#HoDuyHai #CongLy #KieuOan #DinhVanNoi

---

 

Tiếng Dân News

Nguyễn Quốc Khải: Trump: Không có giải thưởng, không có hòa bình

Trong bức thư gửi cho Thủ Tướng Jonas Gahr Støre của Na Uy vào cuối tuần vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump than phiền rằng, vì Na Uy không cho ông giải thưởng Hòa Bình, nên ông chỉ nghĩ đến quyền lợi của nước Mỹ, không cần phải tranh đấu cho hòa bình nữa. Lập trường của Trump là “No prize, No Peace”.

Ông ta viết nguyên văn trong thư như sau: “Xét thấy đất nước của các vị đã quyết định không trao cho tôi giải Nobel Hòa Bình dù [tôi] đã ngăn chặn hơn 8 cuộc chiến, tôi không còn cảm thấy có nghĩa vụ phải chỉ nghĩ đến hòa bình nữa, mặc dù hòa bình sẽ luôn là ưu tiên hàng đầu, giờ đây tôi có thể nghĩ đến những điều tốt đẹp và phù hợp cho Hợp Chúng Quốc Hoa Kỳ”.

Trump thực sự bị ám ảnh một cách điên cuồng về giải Nobel. Ông ta đã không hiểu được rằng Ủy Ban Nobel Na Uy, chứ không phải chính phủ Na Uy và chắc chắn không phải chính phủ Đan Mạch, mới là những người quyết định ai chiến thắng giải thưởng đó. Tuy nhiên, giờ đây ông không những đổ lỗi cho Na Uy vì đã không trao giải thưởng đó cho ông ta, mà còn sử dụng điều đó như một lý do để biện minh cho việc xâm lược Greenland.

Trump tuyên bố xạo láo rằng ông ta đã ngăn ngừa được hơn 8 cuộc chiến tranh trong nhiệm kỳ II. Tuyên bố của Donald không chính xác dựa trên thông tin từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026. Mặc dù chính quyền Trump đã tuyên bố “chấm dứt 8 cuộc chiến tranh trong 8 tháng” (bao gồm Israel-Hamas, Israel-Iran, Rwanda-Cộng hòa Dân chủ Congo, Thái Lan-Campuchia, Pakistan-Ấn Độ, Armenia-Azerbaijan, Ai Cập-Ethiopia và Serbia-Kosovo), nhưng các chuyên gia kiểm chứng thông tin đã phát hiện ra rằng, đây là một sự phóng đại.

Trong một số trường hợp, giao tranh vẫn tiếp diễn bất chấp các thỏa thuận hòa bình. Trong một số cuộc xung đột, chẳng hạn như giữa Ấn Độ và Pakistan, các quan chức địa phương cho biết, mức độ can thiệp của ông Trump rất giới hạn. Một số cuộc xung đột được liệt kê là những tranh chấp kéo dài, cường độ thấp hoặc tranh chấp ngoại giao chứ không phải là những cuộc chiến tranh toàn diện, quy mô lớn. Các cuộc xung đột lớn ở Trung Đông vẫn tiếp diễn, và công việc giải quyết tình hình ở Gaza vẫn đang được tiến hành cho đến năm 2026.

Trong cùng bức thư, Trump xem ra không công nhận Greenland thuộc chủ quyền của Đan Mạch. Ông ta viết nguyên văn như sau:

“Đan Mạch không thể bảo vệ vùng đất đó khỏi Nga hoặc Trung Quốc, và tại sao họ lại có ‘quyền sở hữu’ vùng đất đó? Không có bất kỳ văn bản nào chứng minh điều đó, chỉ có một con thuyền cập bến ở đó cách đây hàng trăm năm, nhưng chúng tôi cũng từng có thuyền cập bến ở đó”.

Về mặt pháp lý, Greenland là một phần của Vương Quốc Đan Mạch nhưng hoạt động như một lãnh thổ tự trị với quyền tự quản rộng rãi, nghĩa là họ quản lý hầu hết các vấn đề nội bộ trong khi Đan Mạch phụ trách chính sách đối ngoại, quốc phòng và tiền tệ. Người dân Greenland là công dân Đan Mạch và có con đường dẫn đến độc lập thông qua Đạo luật Tự trị năm 2009, trong đó nếu có yêu cầu một cuộc trưng cầu dân ý và sự chấp thuận của Quốc Hội Đan Mạch để tách khỏi Đan Mạch hoàn toàn.

Vương Quốc Đan Mạch bao gồm ba phần: Đan Mạch, Quần đảo Faroe và Greenland. Tất cả đều nằm dưới sự cai trị của cùng một vị vua, nhưng hai quốc gia sau được hưởng quyền tự trị rộng rãi trong các vấn đề nội bộ. Liên minh này được gọi là Vương Quốc Đan Mạch (tiếng Đan Mạch: Rigsfællesskabet). Tiếng Đan Mạch là ngôn ngữ chính trên cả ba vùng.

Vương quốc Đan Mạch đã tồn tại hơn 1000 năm, với chế độ quân chủ thống nhất có nguồn gốc từ vua Viking Gorm the Old (mất khoảng năm 958) và Harald Bluetooth (người đã thống nhất Đan Mạch và du nhập Kitô giáo khoảng năm 965 sau Công nguyên). Đây là một trong những chế độ quân chủ liên tục lâu đời nhất châu Âu, mặc dù lãnh thổ và quyền lực của nó đã thay đổi đáng kể thông qua các liên minh (như Liên minh Kalmar) và các cuộc chiến tranh, và cuối cùng phát triển thành chế độ quân chủ lập hiến vào năm 1849.

Một lần nữa, trong bức thư Trump không quên nhắc tới tham vọng chiếm Greenland vì lý do an ninh của Hoa Kỳ và một phần vì Đan Mạch không đủ sức chống lại Nga và Trung Quốc. Ông viết: “Tôi đã làm nhiều hơn cho NATO so với bất kỳ người nào khác kể từ khi tổ chức này được thành lập, và giờ đây, NATO nên làm điều gì đó cho Hoa Kỳ. Thế giới sẽ không an toàn trừ khi chúng tôi kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối Greenland”.

Căng thẳng liên quan đến Greenland đã leo thang mạnh mẽ trong tuần qua, và thư của Trump đã tạo thêm mức độ bất ổn mới trong chiến dịch nhằm giành quyền kiểm soát hòn đảo này.

Trong một cuộc phỏng vấn ngắn qua điện thoại với NBC News, Donald Trump đã không loại trừ khả năng chiếm Greenland bằng vũ lực. Ông nói “Không bình luận”. Ông nhấn mạnh rằng ông sẽ “100%” tiếp tục thực hiện kế hoạch áp thuế đối với các quốc gia châu Âu nếu ông không có được Greenland”.

Chiến tranh nóng liên quan đến Greenland đang chuyển thành chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Liên Âu. Trong khi đó, Trung Quốc kêu gọi Mỹ ngừng sử dụng cái gọi là “mối đe dọa từ Trung Quốc” làm lý do để áp thuế đối với các quốc gia châu Âu, những nước đã phản đối kế hoạch mua lại Greenland của Trump.

Cuối năm 2018, Trump yêu cầu Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton, xem xét một ý tưởng do một doanh nhân nổi tiếng đưa ra: Liệu Hoa Kỳ có nên mua Greenland hay không. Bolton nói, ông không xem xét vấn đề này. Ông nhớ lại mình đã nói: “Chúng ta có những lợi ích chiến lược quan trọng ở đó”.

Theo cựu Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton, doanh nhân đề nghị Donald Trump mua Greenland là Ronald Lauder, người thừa kế tập đoàn Mỹ phẩm Estée Lauder. Ông Lauder đưa ra ý tưởng này cho Trump trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Lauder là một người bạn lâu năm của Trump và là một nhà tài trợ lớn, đã đề nghị làm trung gian liên lạc với chính phủ Đan Mạch để đàm phán, mặc dù sau đó Trump lại nhận ý tưởng này là của mình.

Khi báo Wall Street Journal đăng tải câu chuyện này hồi tháng 8 năm 2019, “mọi chuyện bắt đầu tệ đi từ đó,” Bolton nhớ lại. Thủ Tướng Đan Mạch Mette Frederiksen gọi ý tưởng mua Greenland của Trump là “vô lý”. Trump gọi tuyên bố của thủ tướng là “xấu xa” và “không phù hợp”. Trump bảo Bolton hủy chuyến thăm Copenhagen.

Tuy nhiên, tám năm sau, việc Trump theo đuổi Greenland đã trở thành trọng tâm trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông. Trong những ngày gần đây, ông đã tăng cường áp lực lên các nhà lãnh đạo châu Âu nhằm giành quyền kiểm soát hòn đảo lớn nhất thế giới này cho Hoa Kỳ.

Trump là một người có mong tham vọng bành trướng lãnh thổ và việc chiếm Greenland nằm trong tham vọng đế quốc này. James Polk, tổng thống thứ 11 của Mỹ, vào giữa thế kỷ 19, đã thực hiện mở rộng lãnh thổ lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Trump đã treo bức chân dung của Polk trong Phòng Bầu Dục.

James Polk đã mở rộng lãnh thổ nước Mỹ một cách đáng kể thông qua việc theo đuổi mạnh mẽ học thuyết “Vận Mệnh Hiển Nhiên” (Manifest Destiny), bằng cách sáp nhập Texas, giải quyết vấn đề biên giới Oregon với Anh và giành chiến thắng trong Chiến Tranh Mỹ-Mexico, dẫn đến việc Mexico nhượng lại California, New Mexico và nhiều vùng lãnh thổ khác, mở rộng lãnh thổ Hoa Kỳ từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương và thêm vào diện tích hơn một triệu dặm vuông.

Thế kỷ 21 hoàn toàn khác biệt với thế kỷ 19. Điều đáng sợ là Trump không có kiến thức về lịch sử. Các nhà phê bình và các sử gia thấy rõ điều này qua những phát ngôn sai lầm của Trump về các nhân vật như Lincoln (không biết ông ấy là đảng viên Cộng Hòa), hay Nhà Trắng từng bị Canada, không phải Anh, đốt cháy và sự thiếu hiểu biết về các sự kiện phức tạp như nội chiến Mỹ. Ông từng mạnh mẽ bảo vệ các biểu tượng của Liên Minh Miền Nam và tấn công các dự án nghiên cứu lịch sử về vấn đề chủng tộc.

Sau khi thắng cử năm 2024, ngay lập tức Trump hướng sự chú ý đến việc mua lại Greenland của Đan Mạch, theo những người tham gia vào các cuộc thảo luận. Trump ám chỉ rằng nếu Đan Mạch không từ bỏ quyền kiểm soát Greenland, ông có thể sẽ dùng vũ lực để chiếm lấy.

Theo các thỏa thuận của NATO, Hoa Kỳ có thể đóng quân và triển khai các khí tài quân sự ở Greenland tùy thích. Việc chiếm Greenland không dễ và không cần thiết. Trump đang làm cho mối quan hệ của Hoa Kỳ với các đồng minh thân cận nhất trở nên xấu đi và bắt đầu một cuộc chiến thương mại tàn khốc.

Cuối tuần qua, hàng ngàn người tập trung trước Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Copenhagen của Đan Mạch và thủ đô Nuuk của Greenland để biểu tình phản đối tham vọng đế quốc của Trump đối với Greenland. Một số người đội những chiếc mũ đỏ nhại lại khẩu hiệu nổi tiếng MAGA với dòng chữ “Make America Go Away” (Làm cho Mỹ biến đi).

Nếu Trump có chiếm được Greenland (xác suất 0%), an ninh của Mỹ cũng sẽ bị suy yếu vì Mỹ có thể mất các căn cứ ở lục địa Âu châu, mất luôn cả hai nước láng giềng gần, mất cả sự tin cậy của đồng minh. Sau canh bạc này, Trump và Mỹ trắng tay, khó có thể khôi phục lại NATO như xưa. Đó là cái giá phải trả vì dân Mỹ đưa một nhân vật đần độn và điên khùng lên làm tổng thống.

Nếu Trump phải chiếm Greenland vì an ninh của Mỹ, Nga cũng sẽ nêu lý do tương tự để chiếm Ukraine, và Trung Quốc cũng có cớ để chiếm Đài Loan. Ảnh hưởng dây chuyền sẽ tiếp diễn không bao giờ ngừng. Sau Greenland sẽ là Canada và Mexico. Sau Ukraine sẽ là các nước Baltic. Sau Đài Loan sẽ là Việt Nam và Phi Luật Tân. Tóm lại, cá lớn sẽ nuốt cá bé và thế giới sẽ hỗn loạn.

Các dân biểu Cộng Hòa thường không muốn công khai phản đối tổng thống, người đã nhiều lần kêu gọi loại bỏ những người bất đồng chính kiến ​​trong đảng khỏi chức vụ. Sau nhiều cuộc thăm dò dư luận đều cho thấy, hầu hết công chúng Mỹ phản đối việc mua Greenland hay chiếm hòn đảo này bằng võ lực. Các nhà lập pháp Cộng Hòa đã thay nhau chỉ trích ý kiến điên rồ của Trump.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Cộng Hòa, North Carolina) phát biểu trong bài diễn thuyết trước Thượng viện tuần vừa qua: “Ý nghĩ rằng Hoa Kỳ sẽ chiếm Greenland, một lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, là điều vô lý. Ai đó cần phải nói với tổng thống rằng người dân Greenland, cho đến thời điểm hiện tại, thực sự rất ủng hộ Mỹ và rất ủng hộ sự hiện diện của Mỹ”.

Dân biểu Don Bacon (Cộng Hòa, Nebraska) nói với báo Omaha World-Herald: “Nếu ông ta thực hiện những lời đe dọa đó, tôi nghĩ đó sẽ là dấu chấm hết cho nhiệm kỳ tổng thống của ông ta. Và ông ta cần phải biết: Lối thoát duy nhất là nhận ra rằng Đảng Cộng Hòa sẽ không dung thứ cho điều này và ông ta sẽ phải lùi bước. Ông ta ghét bị từ chối, nhưng trong trường hợp này, tôi nghĩ Đảng Cộng Hòa cần phải kiên quyết”.

“Với tư cách là người đứng đầu phái đoàn Hoa Kỳ tại [Hội đồng Nghị viện NATO], tôi không thể nhấn mạnh hết tầm quan trọng của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương của chúng ta”, dân biểu Mike Turner (Cộng Hòa, Ohio) viết trên X. “Chúng ta phải tôn trọng chủ quyền của người dân Đan Mạch và Greenland”.

Trong một cuộc phỏng vấn với CNN tuần trước, Thượng nghị sĩ John Kennedy (Cộng Hòa, Louisiana) cho biết: “Việc xâm lược Greenland và tấn công chủ quyền của một quốc gia thành viên NATO khác sẽ là hành động cực kỳ ngu ngốc. Tổng thống Trump không phải là người ngu ngốc đến mức đó”.

Ngày nào Trump còn ngồi trong phòng bầu dục, ngày đó dân Mỹ còn khốn khổ với những vấn đề cơm áo gạo tiền, ngoài ra còn phải lo những chuyện biến động trên thế giới do chính Trump gây ra, mặc dù ông hứa không can thiệp vào chuyện của các nước khác để lo cho dân Mỹ. Cử tri Mỹ có cơ hội trục xuất Trump ra khỏi Nhà Trắng vào tháng 11 sắp tới.

__________

Tham khảo:

– Chris Stein, “Republican dissent as key figures warn Trump against Greenland pursuit”. The Guardian, January 17, 2026.

– Meridith McGraw, Alex Leary, Josh Dawsey, “Why an Emboldened Trump Set His Sights on Greenland”. WSJ, January 19, 2026.

– James C. Reynolds, “Trump links Greenland pursuit to Nobel Peace Prize snub in extraordinary letter to Norway’s PM”. The Independent, January 19, 2026.

– Jeffrey Gettleman, Henrik Pryser Libell, “Trump Links His Push for Greenland to Not Winning Nobel Peace Prize”. New York Times, January 19, 2026.

– Ellen Francis, Steve Hendrix, “Trump ties Greenland takeover bid to Nobel Prize in text to Norway leader”. Washington Post, January 20, 2026.

– Anne Applebaum, “Trump’s Letter to Norway Should Be the Last Straw”. The Atlantic, January 19, 2026.

https://baotiengdan.com/…/trump-khong-co-giai-thuong…/

Tiếng Dân News

News & media website

---

 

Những câu chuyện Nhân Văn

Ở tuổi 70, tôi không cầu sống lâu: chỉ âm thầm giữ 3 “ĐƯỜNG LUI” để thân tâm luôn an hòa

Cô bác, anh chị thân mến,

Già đi là lẽ thường. Nhưng sống sao cho nhẹ lòng, không làm phiền ai… thì tôi muốn chuẩn bị từ sớm. Bác sĩ Phương không sợ già, chỉ sợ lúc yếu lại khiến người thân lo lắng. Nên nhiều năm nay, tôi âm thầm chuẩn bị cho mình ba “đường lui”, để tuổi 70 được sống bình yên, tự chủ:

1. Một thân thể đủ khỏe

Tôi không mong sống lâu, chỉ mong tự lo được cho mình. Ăn uống vừa phải, vận động đều, ngủ sớm… để mỗi ngày trôi qua vẫn thấy mình còn là chính mình. Một cơ thể khỏe là nền tảng để đi nhẹ nhàng qua tuổi già.

2. Một khoản riêng để phòng thân

Tôi không dư dả, nhưng luôn cố gắng dành một khoản tiền riêng – không nhiều nhưng đủ để không bối rối khi đau ốm hay có việc đột xuất. Có tiền phòng thân giúp tâm vững, không phụ thuộc con cháu, không lo lắng khi gặp chuyện bất ngờ.

3. Một người bên cạnh để nương nhau qua ngày

Tôi vẫn hay nói với chồng: “Hai người già ở với nhau, quan trọng nhất là không làm khổ nhau.” Ở tuổi này, chẳng cần gì lớn lao, chỉ cần có người cùng ăn bữa cơm, cùng nhắc chuyện xưa mà thấy nhẹ lòng. Bạn đời không phải chỗ dựa duy nhất, nhưng là bến đỗ tinh thần cuối cùng.

Cô bác, anh chị à, ba đường lui không phải để trốn tránh tuổi già, mà để đi vào nó nhẹ nhàng, tự chủ, và biết ơn. Tôi không mong sống lâu, chỉ mong sống vui, sống sao cho người bên mình thấy dễ chịu, người nhớ về mình không tiếc nuối.

Cô bác anh chị có đồng tình với tôi không?

TTƯT, Bác sĩ Lê Phương

 

---

 

Linh Mục Mi Trầm

Trong căn phòng của một bệnh viện, hai người đàn ông, một người Công giáo và một người vô thần đều bị bệnh như nhau. Thậm chí người có Đạo còn bị đau đớn và trầm trọng hơn cả người vô thần.

Ngày ngày nằm trên giường bệnh, người vô thần thường hay than thân trách phận, quằn quại đau đớn, cáu gắt tiêu cực và nguyền rủa cuộc đời.

Trái lại, người có Đạo thường nén cơn đau và không hề kêu ca gì cả. Thậm chí trên môi nhiều lúc còn nở nụ cười mãn nguyện trìu mến. Nhiều khi đau quá, thì ông lại tập trung tư tưởng cao cầu nguyện và xin Chúa giúp sức.

Người vô thần lấy làm lạ hỏi: “Tại sao ông có thể chịu được những cơn đau dữ dội như vậy? Bí quyết nào giúp ông có tinh thần lạc quan như vậy”?

Người có Đạo trả lời: “Ông bạn à! Tôi chẳng có bí quyết gì cả. Tôi chịu đựng được cơn đau cách vui vẻ vì tôi luôn ý thức rằng, Chúa luôn chăm sóc tôi từng giây từng phút. Một sợi tóc trên đầu của tôi, Chúa cũng đếm cả rồi. Tôi vinh dự được Chúa gửi Thánh giá Chúa cho tôi qua cơn bệnh này, để tôi được thông phần vào cuộc khổ nạn và Phục sinh của Người. Nên tôi luôn lạc quan tín thác vào Chúa. Mỗi lần nghĩ đến Chúa chịu treo đau đớn trên Thánh giá, là tôi lại có sức mạnh nội tâm chịu đựng cơn đau”.

“Hơn nữa, ai cũng phải trải qua quá trình Sinh-Lão-Bệnh-Tử. Khi ta chấp nhận quy luật như vậy, ta sẽ thấy tâm hồn thanh thản dễ chịu hơn”.

Dù sống hay chết thì tôi cũng vui vẻ chấp nhận. Sống tôi cũng ở bên Chúa, và có bị chết tôi cũng ở bên Chúa. Chết tôi sẽ được ở bên Chúa đời đời.

Rồi ông bạn vô thần đã rất ngạc nhiên khi nghe nói như vậy.

Và ông muốn tìm hiểu về Chúa. Và hai ông đã đàm đạo tâm sự với nhau cách thân mật từ ngày đó.

Đứng trước một căn bệnh như nhau, đau đớn như nhau, nhưng đã tạo nên hai tâm hồn lạc quan và bi quan hoàn toàn khác nhau. Vì một người tâm hồn có Chúa và một người thì không.

ĐÓ CHÍNH LÀ SỰ KHÁC NHAU GIỮA NGƯỜI CÓ ĐẠO VÀ NGƯỜI KHÔNG CÓ ĐẠO.

Theo Internet

---

 

Trần Trung Đạo

Giới thiệu: Trong bài “Số Phận Nicolas Maduro và Viễn Ảnh Venezuela” đăng trên Facebook hôm 4 tháng 1, người viết có lưu ý ở phần cuối bài: “Tuy nhiên có vài điểm khác quan trọng giữa ba nước [Grenada, Panama, Venezuela] cần lưu ý: (1) dân số và (2) diện tích lãnh thổ và (3) quân đội. Dân số Grenada vào năm 1983 chỉ vỏn vẹn 94,948 người với diện tích 344.5 kilomet vuông. Dân số Panama năm 1990 chỉ 2.4 triệu người với diện tích 74,340 kilomet vuông. Trong khi đó, theo WorldOMeter, dân số Venezuela năm 2025 là 28,516,896. Diện tích của Venezuela là 912,050 kilomet vuông. Theo Giáo sư John Polga-Hecimovich, một học giả về Venezuela tại Học Viện Hải Quân Hoa Kỳ (U.S. Naval Academy): “Venezuela cũng sở hữu một trong những đội quân thường trực lớn nhất khu vực Mỹ Latinh. Trên tất cả các binh chủng, Venezuela có khoảng 150.000 binh sĩ trong lực lượng vũ trang.” (Simon Romero, How Could Venezuela’s Military Respond to U.S. Threats? Here’s What to Know. The New York Times, Nov. 5, 2025 Updated Dec. 18, 2025).

Hugo Chavez cho tới Maduro  gầy dựng và nuôi dưỡng một tầng lớp tướng lãnh và viên chức chính phủ trung thành vì quyền lợi như tướng Vladimir Padrino López, Bộ trưởng Quốc Phòng. Đó là chưa kể một số ít người nhưng có ảnh hưởng về đường lối “xã hội chủ nghĩa” (Bolivarian Socialism) của Hugo Chavez. 

Hai “ngư ông” Trung Cộng và Nga đang chờ những mâu thuẫn chính trị, kinh tế và quyền lợi cá nhân tại Venezuela dẫn tới bạo động và khi đó quốc gia này sẽ trở thành một dạng “xung đột Ủy Nhiệm” (Proxy War) như đã từng diễn ra tại Syria.

Nhưng những người quyết định vận mệnh của Venezuela không phải là Mỹ, Trung Cộng hay Nga mà chính là người dân Venezuela. Nếu biết nắm bắt cơ hội, Venezuela có thể sẽ trở thành một cường quốc Châu Mỹ Latin, và nếu thất bại Venezuela có thể trở thành gần như  một Iraq khác.

Bài viết dưới đây phân tích sự thất bại của nền dân chủ Iraq sau hiến pháp 2005 và là bài học cho người Việt quan tâm đến vận nước.

——–

Không tính khoảng 4,500 quân đội các cấp và viên chức Mỹ hy sinh trong chiến tranh Iraq,  theo nghiên cứu của nhà khoa học chính trị và đồng sáng lập dự án “Chi phí chiến tranh” Neta Crawford, thuộc Đại học Oxford, tính toán tổng chi phí của cuộc chiến ở Iraq và Syria, dự kiến sẽ vượt 2,89 nghìn tỷ đô la. Con số ngân sách này bao gồm chi phí tính đến thời điểm hiện tại, ước tính khoảng 1,79 nghìn tỷ đô la, và chi phí chăm sóc cựu chiến binh đến năm 2050. (Neta Crawford, The Watson School of International Studies, March 15, 2023)

Mặc dù với sự hy sinh nhân sự to lớn và kinh phí khổng lồ, nền dân chủ tại Iraq vẫn còn phải đối diện với nhiều thách thức. Trong các nước láng giềng, vì địa lý chính trị, Iran tìm đủ mọi cách để gây ảnh hưởng các phe phái quân phiệt và đảng phái chính trị tại Iraq, cánh Hồi Giáo khủng bố ISIS (Islamic State of Iraq and Syria) vẫn tiếp tục gây tai họa, các thế lực chính trị nặng đầu óc địa phương trên khắp nước vẫn còn tranh chấp, các tông phái Hồi Giáo vẫn tranh giành quyền lực và tình trạng tham nhũng trầm trọng. Nói chung, so với 21 năm trước, Iraq có một vài tiến bộ nhưng nền dân chủ vẫn chưa trưởng thành.

Mustafa Al-Kadhimi, cựu Thủ tướng Iraq  2020–2022, trong bài viết “Nền Dân Chủ Ở Iraq: Một Vỏ Bọc Cho Tham Nhũng Và Vi Phạm Nhân Quyền” đăng trên diễn đàn của Trung tâm Quan hệ Quốc tế và Phát triển Bền (CIRSD) ngày 29.04.2025: “Để bảo vệ quyền và tự do của người dân, chính phủ Iraq phải thực sự là một nền dân chủ. Việc thực hiện các nguyên tắc bình đẳng, minh bạch và trách nhiệm giải trình sẽ giúp chính phủ xây dựng lòng tin và giành được sự tín nhiệm của người dân Iraq cũng như thể hiện ý chí dân chủ của họ. Đáng buồn thay, trong nhiều thập kỷ qua, người dân Iraq đã phải chịu đựng sự thất vọng do việc không tuân thủ những nguyên tắc này.”

Sự thất bại của nền dân chủ Iraq là một nghiên cứu tình huống (case study) rất quan trọng cho người Việt quan tâm đến tương lai dân chủ Việt Nam.

Trở lại một chút với cuộc Chiến tranh Iraq (Iraq War) 2003.

Ngày 19 tháng 3, 2003, cuộc chiến Iraq do TT George W. Bush phát động bằng cuộc hành quân mang tên Operation Iraqi Freedom với mục đích lật đổ chế độ Saddam Hussein chính thức bắt đầu. Saddam Hussein  bị bắt ngày 13 tháng 12 cùng năm và ngày 5 tháng 11, 2006 bị xử treo cổ. 

Chế độ cộng hòa được thiết lập với hiến pháp 2005.

Theo John McGarry, giáo sư Chính trị học tại Queen’s University, Canada, hiến pháp cộng hòa Iraq “phản ảnh hình thức tự do qua hợp tác của các cộng đồng Iraq”. Giáo sư John McGarry và người cộng tác Brendan O’Leary trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Luật Hiến Pháp Quốc Tế ( International Journal of Constitutional Law) tháng 7, 2007 đồng ý với phương thức xây dựng nền dân chủ dựa trên hiến pháp Iraq 2005.

Nhưng hiến pháp dù hoàn hảo bao nhiêu cũng chỉ là một khung sườn, một mô thức, một văn bản chứ không phải là một nền dân chủ. Nền dân chủ của một quốc gia bao gồm nhiều lãnh vực không chỉ chính trị, kinh tế mà còn văn hóa, xã hội phải được thực thi từ chính con người trong giai đoạn chuyển tiếp đầy khó khăn từ chiến tranh sang hòa bình, từ độc tài sang dân chủ.

Như giáo sư John McGarry cảnh báo, thất bại của “hợp tác” sẽ dẫn đến nội chiến và tạo cơ hội cho nước ngoài can thiệp. Thực tế chứng minh lời cảnh báo của ông là đúng khi bạo động vẫn tiếp tục diễn ra và ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Iran tại Iraq.

Sự ra đời của tổ chức khủng bố  Nhà Nước Hồi Giáo Iraq (The Islamic State of Iraq, ISI) năm 2006 đã biến xung đột nội bộ Iraq thành một loại chiến tranh ủy nhiệm (proxy war) giữa các bên có quyền lợi trong vùng.

Năm 2005, khi hiến pháp Iraq còn trong vòng thảo luận, người viết, trong một tiểu luận đăng trên talawas cho rằng yếu tố quyết định trong giai đoạn chuyển tiếp tại Iraq tùy thuộc vào người dân Iraq, trong đó bao gồm cấp lãnh đạo, có đủ khôn ngoan, nhìn ra khỏi những hàng rào đang làm cách ngăn họ hay không.

Đoạn sau đây trích từ bài viết trên talawas 21 năm trước và trích đăng lại nhiều lần với nhiều tựa bài khác nhau trên Facebook:

“Vai trò của các cường quốc trong đời sống chính trị của các quốc gia nhược tiểu thời nào cũng thế. Những ai theo dõi cuộc tranh chấp Iraq đều biết rằng sự quyết tâm của các chính phủ Mỹ, Anh, Nhật để lật đổ Saddam Hussein bằng võ lực và sự chống đối phương pháp đó của Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc, nói cho cùng, cũng chỉ vì quyền lợi của quốc gia họ.

Chính phủ Mỹ chẳng căm thù gì Saddam Hussein và chính phủ Pháp, Nga cũng chẳng thương xót gì cho số phận hẩm hiu của ông ta. Tấm hình cụt hai tay trong thân hình lở loét của em bé Ali, nạn nhân của cuộc chiến, chắc chắn không treo trong phòng phác thảo chiến lược quân sự của Ngũ giác Đài và cũng chẳng bao giờ làm động lòng trắc ẩn của Putin hay Chirac khi họ nghĩ đến những mỏ dầu ở Iraq sắp rơi vào tay Mỹ.

Tôi cũng không nghĩ người chăn cừu trên cánh đồng cỏ Iraq có khả năng thay đổi chính sách đối ngoại của Mỹ hay Anh, nhưng đồng thời tương lai của Iraq không hẳn nằm trong bàn tay quyết định của Anh hay Mỹ. Tương lai của Iraq tùy thuộc vào lòng yêu nước của nhân dân Iraq và sự khôn ngoan của các nhà lãnh đạo chính phủ dân cử Iraq sắp được bầu ra.

Nhân đạo nhiều khi chỉ là những gì anh cho tôi trong lúc tôi đang cần, còn tại sao anh cho, anh nhân danh ai, Phật, Chúa, Allah, xăng, dầu,… không phải là quan tâm của tôi, ít ra trong lúc này.  Ngày nào quyền lợi của anh và tôi tương hợp, chúng ta là bạn, nếu không sẽ chia tay nhau và có thể trở thành đối nghịch.

Tôi hy vọng các nhà lãnh đạo của nước Iraq Mới sẽ vận dụng một cách hữu hiệu chính sách của các cường quốc vào công cuộc phục hưng và phát triển đất nước họ, tuy không được như Nhật Bản, Tây Đức, Nam Hàn, Đài Loan, Singapore trước đây, thì ít ra cũng gần với Ai Cập, Jordan, Pakistan, Thổ Nhĩ Kì trong thế giới Hồi giáo hiện nay.

Như một người đến từ một nước chiến tranh và nghèo khó, tôi chỉ muốn nhấn mạnh đến cơ hội hiện đang có cho người dân Afghanistan, Iraq sau nhiều năm chịu đựng dưới các chế độ độc tài hà khắc.”

Lý luận trên được người viết đưa ra từ 21 năm trước. Hôm nay nếu cần phải viết lại chắc cũng không thêm bớt điểm nào bởi vì không ai trách nhiệm cho sự thịnh suy của một dân tộc ngoài chính dân tộc đó.

Như chúng ta đều thấy, cơ hội đã đến nhưng nền Cộng Hòa Iraq thất bại.  Lý do trước hết vẫn là do con người của chính quốc gia vừa thoát nạn độc tài.

Thành phần lãnh đạo Iraq từ cấp trung ương không biết nắm bắt cơ hội quốc tế vàng son vừa được đem lại phối hợp với nguồn tài nguyên phong phú vốn có để xây dựng một quốc gia mới cường thịnh cho mình và cho các thế hệ Iraq mai sau. Dự trữ dầu hỏa của Iraq lớn vào hàng thứ năm trên thế giới nhưng bài học làm giàu của Nhật Bản, Tây Đức không phải là sách gối đầu giường của những lãnh đạo Iraq sau chiến tranh.

Dù là nơi phát xuất của nền văn minh Mesopotamia với tám ngàn năm lịch sử, nhưng đúng như Loren Thompson viết trên Tạp Chí Forbes, một trong những lý do Cộng Hòa Iraq thất bại vì Iraq không có bản sắc dân tộc (national identity) riêng cho mình mà chỉ là những tập thể ô hợp do các cường quốc Châu Âu tạo ra như kết quả sự tan rã của Đế Quốc Ottoman. Người theo giáo phái Shiite  không muốn để bị cai trị bởi người theo giáo phái Sunni. Người gốc Kurds không muốn bị cai trị bởi người Á Rập.

Một quốc gia không thể vươn lên nếu không có đặc tính chung làm nên quốc gia đó.

Nền dân chủ tại Cộng Hòa Iraq sau hiến pháp 2005 đã và đang chịu đựng sự phân hóa trầm trọng. Những vụ đặt bom giết người hàng loạt không phân biệt phụ nữ hay trẻ em của tổ chức cuồng tín ISI, mâu thuẫn giữa các phần tử cơ hội, tranh giành quyền lực trong chính quyền, phân hóa sâu sắc giữa các sắc dân đã và đang làm phân liệt Iraq.

Thời gian tới, với sự can thiệp của Iran vào nội bộ chính trị Iraq qua ngã tông phái Hồi Giáo Shia chiếm đa số tại Iraq sẽ làm sự phân hóa đang có trầm trọng và đẫm máu hơn.

Ngoài ra,  hai “ngư ông” Nga và Trung Cộng đồng minh của Iran đang ngồi chờ trục lợi sẽ có cơ hội bán vũ khí, khai thác các mâu thuẫn Trung Đông tương tự như chính sách của Liên Sô sau Chiến Tranh Sáu Ngày (Six-Day War) giữa Do Thái và ba nước Ai Cập, Jordan và Syria 1967.

Trung Cộng tố cáo Hoa Kỳ theo đuổi chủ nghĩa  can thiệp và sẽ dẫn tới “những hậu quả trầm trọng cho hòa bình và ổn định của khu vực”.

Thất bại của Iraq có gợi lên những điều gì cho viễn ảnh Việt Nam không?

Có và có rất nhiều.

Việt Nam sớm hay muộn cũng sẽ có dân chủ và sự sống còn của nền dân chủ Việt Nam sẽ đặt trên vai những người Việt có ý thức và quan tâm đến tiền đồ đất nước.

Iraq không thiếu tài nguyên hay tiền bạc mà thiếu con người.

Chỉ riêng trong hơn mười năm từ cuối năm 2003 đến 2014, không tính chi phí quân sự, Hoa Kỳ đã viện trợ phi quân sự tổng cộng lên tới 90 tỉ Mỹ kim để tái thiết Iraq. Kết quả thu lại được quá khiêm nhượng so với khoản viện trợ nước Mỹ đã đổ ra. Nguyên nhân để đổ thừa thì vô số. Chỉ riêng tệ nạn tham nhũng, năm 2018, theo Transparency International, Iraq thuộc vào nhóm cuối bảng, hạng 168 trong 180 nước được điều tra.

Sự tan rã của phong trào CS thế giới cho thấy cách mạng dân chủ diễn ra trong bốn dạng:

(1) Không đổ máu như Baltics, Hungary, Ba Lan.

(2) Đổ máu như Romania.

(3) Có sự can thiệp của nước ngoài như trường hợp Ethiopia.

(4) Không có sự can thiệp của nước ngoài như trường hợp Mông Cổ.

Cách mạng dân chủ tại Việt Nam sẽ đến bằng một trong bốn hình thức vừa nêu. Nhưng dù đến cách nào đi nữa, thực tế Iraq gợi ý cho những người Việt trong vai trò lãnh đạo một nước dân chủ còn non trẻ và những người Việt quan tâm trong cũng như ngoài nước những điểm cần phải học:

(1) Đặt quyền lợi đất nước trên quyền lợi đảng phái và tôn giáo.

(2) Lấy trong sạch và đạo đức làm tiêu chí lãnh đạo.

(3) Vận dụng, nhưng không lệ thuộc,  ngoại lực có lợi cho kế hoạch phục hưng, hiện đại hóa và chiến lược hóa đất nước.

(4) Đừng bao giờ tin nhưng khéo léo bang giao với Trung Cộng khi nội lực dân tộc chưa hoàn toàn hồi phục và đất nước chưa được hiện đại hóa.

Trần Trung Đạo

 

---

 

Ba’o Dan Chim Viet

Tác Giả: Đàn Chim Việt –

09/01/2026

 

Hai ngày trước, trên mạng xã hội đã râm ran tin Hoàng Thị Hồng Thái bị bắt. Phải đến hôm qua, khi báo chí chính thống đồng loạt đưa tin, người ta mới biết: tin đồn ấy không còn là tin đồn.

Tôi mới theo dõi cô Hồng Thái Hoàng chưa lâu, nhưng chừng ấy thời gian cũng đủ để nhận ra một điều: các bài viết của cô có nền tảng hiểu biết rõ ràng, lập luận mạch lạc, giọng điệu ôn hòa và nhất quán theo tinh thần khai dân trí. Không hô hào, không kích động, không cảm tính. Chỉ có luật pháp, lý lẽ và trách nhiệm công dân.

Tết sắp đến. Trong khi người ta lo sắm sửa, đoàn viên, thì một người mẹ bị còng tay. Đau lòng hơn cả là phía sau cánh cửa trại giam ấy là bốn đứa trẻ còn thơ dại, nay bỗng chốc bơ vơ, thiếu vắng cả cha lẫn mẹ. Có một cháu còn mang chứng tự kỷ, điều mà bất kỳ xã hội tử tế nào cũng phải hiểu đó là nỗi mong manh cần được chở che, không phải là “tài sản thế chấp” cho những màn thị uy quyền lực.

Những ai từng đọc Hồng Thái Hoàng đều thấy rõ: cô phản biện trên nền tảng pháp luật. Góp ý chính sách cũng bằng ngôn ngữ của luật pháp. Chỉ ra sai sót cũng bằng lý lẽ, không bằng thóa mạ. Đó là kiểu phản biện mà bất kỳ nhà nước tự tin nào cũng nên trân trọng. Bởi phản biện không phải để lật đổ, mà để sửa sai; không phải để phá hoại, mà để tránh cho xã hội đi vào ngõ cụt.

Thế nhưng, thay vì đối thoại, người ta chọn cách bắt giữ. Thay vì tranh luận, người ta dùng đến quyền lực cưỡng chế. Điều đó nói lên điều gì? Rằng vấn đề không nằm ở lời nói của Hồng Thái Hoàng, mà nằm ở mức độ chịu đựng sự thật của những kẻ đang nắm quyền.

Đáng buồn hơn là sau khi một người phụ nữ bị bắt, thay vì tranh luận vào nội dung tư tưởng, một đội ngũ quen mặt trên không gian mạng lại lao vào “đánh hội đồng” bằng con đường bẩn thỉu nhất: bới móc đời tư, xúc phạm nhân phẩm, hạ nhục người khác để né tránh việc phải đối diện với lý lẽ. Đó là kiểu “bỏ bóng đá người” rất quen, rất hèn, và rất đê tiện. Khi không thể phản biện bằng trí tuệ, người ta sẽ dùng đến bùn.

Xin nhắc thẳng: mọi bình luận xúc phạm, cực đoan, mang tính hạ nhục cá nhân đều không giúp xã hội tốt lên, mà chỉ phơi bày sự nghèo nàn của chính người viết. Những bình luận như thế, nếu xuất hiện ở đây, sẽ bị xóa và bị chặn. Văn minh không phải là món đồ trang trí, mà là giới hạn tối thiểu của một cộng đồng biết suy nghĩ.

Có một câu rất đáng để nhớ: một xã hội không sợ sai lầm, nhưng sẽ sụp đổ khi sợ sự thật. Một xã hội muốn “vươn mình” thì không thể run rẩy trước những tiếng nói phản biện ôn hòa. Càng không thể coi việc khai dân trí là mối đe dọa. Bởi chỉ những chính quyền yếu kém mới cần đến sự u mê của người dân để tồn tại.

Người ta nói nhiều về những khẩu hiệu đẹp đẽ, nhưng cách đối xử với Hồng Thái Hoàng và tệ hơn, với các con của cô lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại. Khi một người mẹ bị bắt vì những bài viết có tính xây dựng, thì đó không phải là sức mạnh của nhà nước, mà là biểu hiện của nỗi sợ. Khi những đứa trẻ vô tội phải gánh hậu quả, thì đó không phải là kỷ cương, mà là sự vô nhân tính được khoác áo pháp lý.

Những bài viết của Hồng Thái Hoàng, với tôi, không chống lại ai cả. Thứ cô chống lại là sự tù túng trong tư duy, là nghèo nàn trong nhận thức, là bất công được che chắn bằng quyền lực. Và đáng lẽ, những tiếng nói như thế phải được lắng nghe, tranh luận và phản biện công khai chứ không phải bị trấn áp trong im lặng.

Cầu mong cô Hồng Thái Hoàng đủ sức mạnh để vượt qua giai đoạn nghiệt ngã này. Cầu mong các con của cô được chở che, được yêu thương, và không phải trả giá cho những điều mà các cháu không hề gây ra.

Bởi cuối cùng, lịch sử không hỏi ai đã bắt được bao nhiêu người, mà chỉ hỏi: ai đã làm cho xã hội này sáng lên thêm một chút và ai đã cố tình dập tắt ánh sáng ấy.

Tran Nam Anh (Facebook)

---