Category: BÌNH LUẬN- SỰ KIỆN

(BBC)

Tác giả,  John Simpson

Vai trò, Biên tập viên Các Vấn đề Thế giới

30 tháng 12 2025

Tôi đã đưa tin về hơn 40 cuộc chiến tranh trên khắp thế giới trong suốt sự nghiệp của mình, bắt đầu từ những năm 1960. Tôi đã chứng kiến Chiến tranh Lạnh diễn biến đến cao trào, rồi sau đó bốc hơi. Nhưng tôi chưa từng thấy một năm nào đáng lo ngại như năm 2025 – không chỉ bởi một số cuộc xung đột lớn đang diễn ra mà còn bởi vì, rõ ràng là, một trong số đó có những hệ quả chính trị chưa từng có.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cảnh báo rằng cuộc xung đột hiện nay tại đất nước của ông có thể leo thang thành một cuộc chiến tranh thế giới.

Sau gần 60 năm quan sát xung đột, tôi có linh cảm xấu rằng ông ấy đúng

Tổng thống Ukraine đã cảnh báo rằng cuộc xung đột hiện tại ở Ukraine có thể leo thang thành một cuộc chiến tranh thế giới

Các chính phủ thành viên NATO đang ở trong tình trạng cảnh giác cao độ trước bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Nga đang cắt đứt các tuyến cáp ngầm vận chuyển luồng dữ liệu số vốn giúp xã hội phương Tây vận hành.

Nga đã bị cáo buộc sử dụng drone để thăm dò hệ thống phòng thủ của các nước NATO.

Tin tặc của Nga đang phát triển phương pháp làm tê liệt các bộ, dịch vụ khẩn cấp và các tập đoàn lớn.

Chính quyền phương Tây đoan chắc rằng các cơ quan tình báo bí mật của Nga đã sát hại và âm mưu sát hại những người bất đồng chính kiến đang tị nạn ở phương Tây.

Một cuộc điều tra về vụ mưu sát hụt cựu điệp viên Nga Sergei Skripal ở Salisbury (miền nam nước Anh) năm 2018 (cộng với vụ đầu độc một phụ nữ địa phương, Dawn Sturgess) đã đưa tới kết luận rằng vụ tấn công đã được phê chuẩn ở cấp cao nhất tại Nga.

Có nghĩa là chính Tổng thống Putin.

Lần này cảm giác khác hẳn

Năm 2025 được đánh dấu bởi ba cuộc chiến tranh rất khác nhau.

Đầu tiên là Ukraine, nơi Liên Hợp Quốc nói 14.000 dân thường đã thiệt mạng.

Tại Gaza, nơi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã thề “trả thù mạnh mẽ” sau khi 1.200 người bị sát hại và 251 người khác bị bắt làm con tin khi Hamas tấn công Israel vào ngày 7/10/2023.

Kể từ đó, hơn 70.000 người Palestine đã thiệt mạng do các chiến dịch quân sự của Israel, trong đó có 30.000 phụ nữ và trẻ em, theo số liệu của Bộ Y tế do Hamas điều hành ở Gaza – các số liệu mà Liên Hợp Quốc cho rằng đáng tin cậy.

Giữa lúc đó, một cuộc nội chiến khốc liệt giữa hai phe phái quân sự ở Sudan đang diễn ra.

Hơn 150.000 người đã thiệt mạng tại Sudan trong vài năm qua; khoảng 12 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.

Nếu như đó là cuộc chiến duy nhất trong năm 2025, có lẽ thế giới bên ngoài đã có thể làm nhiều hơn để chấm dứt nó.

Nhưng đó không phải cuộc chiến duy nhất.

“Tôi giỏi giải quyết chiến tranh,” Tổng thống Mỹ Donald Trump nói, khi máy bay đưa ông đến Israel sau cuộc đàm phán về một thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza.

Đúng là hiện số người chết ở Gaza đã giảm.

Nhưng bất chấp thỏa thuận ngừng bắn, cuộc chiến ở Gaza chắn chắn vẫn chưa được giải quyết.

Xét mức độ khủng khiếp của Trung Đông, có vẻ kỳ quặc khi nói rằng cuộc chiến ở Ukraine ở một cấp độ hoàn toàn khác.

Nhưng thực tế là như vậy.

“Tôi giỏi giải quyết chiến tranh,” Tổng thống Donald Trump nói

Ngoại trừ Chiến tranh Lạnh, hầu hết các cuộc xung đột mà tôi đưa tin trong các năm qua đều ở quy mô nhỏ: tất nhiên là gớm ghiếc và nguy hiểm, nhưng không đủ nghiêm trọng để đe dọa nền hòa bình của toàn thế giới.

Một số cuộc xung đột, như Chiến tranh Việt Nam, Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất, và chiến tranh ở Kosovo, đôi khi trông như thể chúng có thể leo thang thành điều gì đó tồi tệ hơn nhiều, nhưng điều đó đã không xảy ra.

Các cường quốc đã quá lo lắng về nguy cơ một cuộc chiến tranh cục bộ, thông thường, có thể biến thành một cuộc chiến tranh hạt nhân.

“Tôi sẽ không gây ra Thế chiến thứ ba cho các người đâu,” tướng Anh Mike Jackson được cho là đã hét lên trên sóng phát thanh ở Kosovo vào năm 1999, khi cấp trên của ông tại NATO ra lệnh cho quân đội Anh và Pháp chiếm một sân bay ở Pristina sau khi quân đội Nga đến đó trước.

Tuy nhiên, trong năm 2026 sắp tới, Nga, nhận thấy Tổng thống Trump dường không quan tâm tới châu Âu, có vẻ sẵn sàng đẩy mạnh hơn nữa sự bành trướng.

Đầu tháng này, Putin nói Nga không có kế hoạch gây chiến với châu Âu, nhưng sẵn sàng “ngay lúc này” nếu châu Âu muốn.

Tại một sự kiện được truyền hình trực tiếp sau đó, ông Putin nói: “Sẽ không có bất cứ chiến dịch nào nếu quý vị đối xử với chúng tôi một cách tôn trọng, nếu quý vị tôn trọng chúng tôi như chúng tôi luôn tôn trọng quý vị.”

Putin nói rằng Nga không có kế hoạch gây chiến với châu Âu, nhưng sẵn sàng “ngay lúc này” nếu châu Âu muốn như vậy

Nhưng Nga, một cường quốc thế giới, đã xâm lược một quốc gia châu Âu độc lập, gây ra thương vong lớn về cả dân thường và binh lính.

Ukraine cáo buộc Nga bắt cóc ít nhất 20.000 trẻ em.

Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) đã ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin vì liên quan đến vụ việc này, điều mà Nga luôn phủ nhận.

Nga nói rằng nước này tấn công để bảo vệ mình trước sự bành trướng của NATO, nhưng Tổng thống Putin đã gợi ra một động cơ khác: mong muốn khôi phục phạm vi ảnh hưởng của Nga trong khu vực.

Sự phản đối của Mỹ

Putin nhận thức rõ rằng chính năm 2025 là năm mà hầu hết các nước phương Tây từng coi là không thể tưởng tượng nổi: khả năng một tổng thống Mỹ quay lưng với hệ thống chiến lược đã vận hành từ Thế chiến II.

Washington hiện không chỉ không chắc chắn về việc họ có muốn bảo vệ châu Âu hay không, mà thậm chí còn phản đối đường hướng mà họ tin rằng châu Âu đang đi theo.

Báo cáo Chiến lược quốc phòng mới của chính quyền Trump khẳng định rằng châu Âu hiện đối mặt với “viễn cảnh tàn lụi về văn minh”.

Điện Kremlin hoan nghênh báo cáo này, nói rằng nó phù hợp với tầm nhìn của Nga.

Thật vậy.

Bên trong nước Nga, Putin đã dập tắt mọi tiếng nói phản đối ông ta và cuộc chiến, theo báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về nhân quyền ở Nga.

Tuy nhiên, Putin cũng có những vấn đề riêng: khả năng lạm phát lại tăng cao sau đợt giảm gần đây, doanh thu dầu mỏ giảm và chính quyền của ông ta phải tăng thuế VAT để chi trả cho cuộc chiến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky có cuộc gặp căng thẳng tại Nhà Trắng vào tháng 2/2025

Các nền kinh tế của Liên minh châu Âu lớn gấp 10 lần Nga; thậm chí lớn hơn thế rất nhiều nếu tính cả nền kinh tế Anh.

Dân số EU khoảng 450 triệu người, gấp ba lần dân số Nga – khoảng 154 triệu.

Tuy nhiên, các nước Tây Âu có vẻ vẫn lo ngại sẽ đánh mất mức sống hiện có của mình và luôn lưỡng lự trong việc chi trả cho ngân sách quốc phòng chừng nào vẫn còn có thể thuyết phục được Mỹ bảo vệ họ.

Nước Mỹ nay đã khác: tầm ảnh hưởng giảm, hướng nội hơn và ngày càng khác với nước Mỹ mà tôi đưa tin trong suốt sự nghiệp của mình.

Nay, rất giống với giai đoạn những năm 1920 và 1930, nước Mỹ muốn tập trung vào lợi ích quốc gia của riêng mình.

Ngay cả khi Tổng thống Trump mất đi nhiều quyền lực chính trị trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm tới, ông ta có thể đã đẩy chủ nghĩa biệt lập của Mỹ đi quá xa đến mức mà một tổng thống Mỹ có tư tưởng thân NATO hơn vào năm 2028 có thể cũng khó lòng giúp được châu Âu.

Đừng tưởng Vladimir Putin không nhận thấy điều ấy.

Nguy cơ leo thang

Năm tới, 2026, có vẻ sẽ rất quan trọng.

Zelensky có thể cảm thấy buộc phải chấp thuận một thỏa thuận hòa bình, nhượng một phần lớn lãnh thổ Ukraine.

Liệu điều này có đủ chắc chắn đảm bảo ngăn Tổng thống Putin quay lại đòi thêm đất trong vài năm tới?

Đối với Ukraine và các đồng minh châu Âu, những người vốn đã cảm thấy họ đang trong cuộc chiến với Nga, đó là một câu hỏi quan trọng.

Châu Âu sẽ phải gánh vác một phần lớn hơn trong việc duy trì sự tồn tại của Ukraine, nhưng nếu Mỹ quay lưng với Ukraine, như nước này từng vài lần đe dọa sẽ làm như vậy, thì đó sẽ là một gánh nặng khổng lồ.

Nếu Mỹ quay lưng với Ukraine, đó sẽ là gánh nặng cho châu Âu

Nhưng liệu cuộc chiến có biến thành một cuộc đối đầu hạt nhân?

Chúng ta biết rằng Tổng thống Putin là một người thích mạo hiểm; một lãnh đạo cẩn trọng hơn hẳn đã không xâm lược Ukraine vào tháng 2/2022.

Những tay chân của Putin đã đưa ra những lời đe dọa rùng rợn về việc xóa sổ Anh và các quốc gia châu Âu khỏi bản đồ bằng những vũ khí mới mà Nga luôn khoe khoang, nhưng bản thân ông ta thường kiềm chế hơn nhiều.

Trong khi người Mỹ vẫn còn là thành viên tích cực của NATO, thì nguy cơ họ có thể đáp trả bằng một cuộc tấn công hạt nhân hủy diệt của riêng mình vẫn rất lớn. Ít nhất là vào lúc này.

Vai trò toàn cầu của Trung Quốc

Về phần Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình gần đây hiếm khi đưa ra những đe dọa trực tiếp đối với hòn đảo tự trị Đài Loan.

Nhưng hai năm trước, giám đốc CIA lúc bấy giờ là William Burns nói rằng ông Tập Cận Bình đã ra lệnh cho quân đội sẵn sàng xâm lược Đài Loan vào năm 2027.

Nếu Trung Quốc không có hành động quyết liệt để thâu tóm Đài Loan, Tập Cận Bình có thể cho rằng Trung Quốc sẽ bị xem là quá yếu ớt. Ông ta không muốn điều đó xảy ra.

Bạn có thể nghĩ rằng Trung Quốc hiện đã quá mạnh và giàu có đến mức không cần quan tâm đến các ý kiến của công chúng trong nước.

Không phải vậy.

Kể từ cuộc nổi dậy chống lại Đặng Tiểu Bình vào năm 1989, kết thúc bằng vụ thảm sát Thiên An Môn, các lãnh đạo Trung Quốc đã theo dõi phản ứng của đất nước một cách hết sức thận trọng.

Tôi đã tận mắt chứng kiến các sự kiện diễn ra ở Thiên An Môn, đưa tin và đôi khi sống ngay tại quảng trường.

Chủ tịch Tập Cận Bình (giữa) gần đây hiếm khi đưa ra lời đe dọa trực tiếp đối với Đài Loan

Câu chuyện ngày 4/6/1989 không đơn giản như chúng ta nghĩ vào thời điểm đó: lính vũ trang bắn vào những sinh viên không vũ trang.

Điều đó chắc chắn đã xảy ra, nhưng đã có một cuộc chiến khác xảy ra ở Bắc Kinh và các thành phố khác ở Trung Quốc.

Hàng ngàn dân thường xuống đường, quyết tâm sử dụng vụ tấn công vào sinh viên như một cơ hội để lật đổ sự kiểm soát của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Khi tôi lái xe qua các đường phố hai ngày sau đó, tôi nhìn thấy ít nhất năm đồn cảnh sát và ba trụ sở cảnh sát an ninh địa phương bị đốt cháy.

Tại một vùng ngoại ô, đám đông giận giữ đã thiêu một cảnh sát và dựng cái xác cháy đen của anh ta vào tường.

Một cái mũ công an được đặt lệch trên đầu anh ta và một điếu thuốc lá được nhét vào giữa đôi môi sạm đen.

Hóa ra quân đội không chỉ dập tắt cuộc biểu tình kéo dài của sinh viên, mà còn đàn áp cuộc nổi dậy của nhân dân Trung Quốc.

Giới lãnh đạo chính trị Trung Quốc, vẫn chưa thể chôn vùi ký ức của những gì đã xảy ra 36 năm trước, nay thường cảnh giác với những dấu hiệu của sự phản đối – bất kể từ những nhóm có tổ chức như Pháp Luân Công hay giáo hội Kitô giáo độc lập, phong trào dân chủ Hong Kong, hay chỉ là những người phản đối tham nhũng ở địa phương.

Tất cả đều bị đàn áp thẳng tay.

Tôi đã có thời gian dài đưa tin về Trung Quốc kể từ năm 1989, chứng kiến nước này trỗi dậy về kinh tế và chính trị.

Tôi thậm chí còn quen biết một chính trị gia hàng đầu, đối thủ cạnh tranh của Tập Cận Bình.

Tên ông ấy là Bạc Hy Lai, một người hâm mộ văn hóa Anh, người có thể nói khá cởi mở về chính trị Trung Quốc.

Một lần, ông nói với tôi: “Anh sẽ không bao giờ hiểu được một chính phủ cảm thấy bất an như thế nào khi biết rằng mình không được bầu.”

Về phần Bạc Hy Lai, ông bị tù chung thân vào năm 2013 sau khi bị kết tội nhận hối lộ, tham ô và lạm quyền.

John Simpson đã dành khá nhiều thời gian đưa tin về Trung Quốc kể từ năm 1989 (ảnh chụp tại Quảng trường Thiên An Môn, năm 2016)

Tóm lại, năm 2026 được dự báo là một năm quan trọng.

Sức mạnh của Trung Quốc sẽ gia tăng và chiến lược thâu tóm Đài Loan – tham vọng của Tập Cận Bình – sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Có thể cuộc chiến ở Ukraine sẽ được giải quyết, nhưng với những điều khoản có lợi cho Tổng thống Putin.

Ông ta có thể thoải mái quay trở lại, đòi thêm đất của Ukraine khi ông ta sẵn sàng.

Và Tổng thống Donald Trump, dù quyền lực chính trị của ông ta có thể bị hạn chế trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, sẽ làm cho nước Mỹ xa rời châu Âu hơn.

Nhìn từ quan điểm của châu Âu, triển vọng khó có thể ảm đạm hơn thế.

Nếu bạn nghĩ Thế chiến III có thể là một cuộc đấu bằng vũ khí hạt nhân, hãy nghĩ lại.

Nhiều khả năng đó sẽ là một chuỗi các thủ đoạn ngoại giao và quân sự, nơi chế độ độc tài trỗi dậy.

Nó thậm chí có thể đe dọa phá vỡ liên minh phương Tây.

Và quá trình này đã thực sự bắt đầu.

---

 

Ba’o Dan Chim Viet

Tác Giả: Hoàng Quốc Dũng –

04/01/2026

Cả đời tôi, tôi luôn đứng về phía những người bị tước đoạt tự do. Tôi phản đối các chế độ độc tài, lên án gian lận bầu cử, đàn áp đối lập và sự chà đạp lên nhân phẩm con người. Nicolás Maduro ở Venezuela là một ví dụ điển hình: ông ta đã đánh cắp kết quả bầu cử, vô hiệu hóa các thiết chế dân chủ và dùng bạo lực để duy trì quyền lực. Điều đó là sự thật quá rõ ràng.

Nhưng chính vì vậy, tôi càng không thể chấp nhận những gì đã được công bố hôm qua: Hoa Kỳ tiến hành một cuộc can thiệp quân sự trực tiếp vào Venezuela, bắt giữ vợ chồng Maduro và đưa họ về Mỹ.

Dù Maduro có độc tài, thối nát hay bất tài đến đâu, thì một cuộc tấn công quân sự đơn phương vẫn là sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, xâm phạm chủ quyền của một quốc gia. Ủng hộ hành động đó không phải là ủng hộ dân chủ, mà là chấp nhận một logic nguy hiểm: logic cho phép kẻ mạnh áp đặt “công lý” bằng vũ lực.

Vấn đề không nằm ở việc ta ghét hay không ghét Maduro. Vấn đề nằm ở nguyên tắc.

Nếu hôm nay ta chấp nhận Hoa Kỳ làm điều này với Venezuela vì lý do “đạo đức”, thì ta lấy gì để phản đối Nga ở Ukraine? Lấy gì để ngăn Trung Quốc can thiệp quân sự vào Việt Nam, Đài Loan hay bất kỳ quốc gia nào khác với danh nghĩa “ổn định”…?

Những cuộc can thiệp được gắn nhãn “đặc biệt”, “nhân đạo” hay “cần thiết” như vậy không làm cho thế giới an toàn hơn. Ngược lại, chúng tạo ra tiền lệ cực kỳ nguy hiểm, phá vỡ trật tự quốc tế vốn đã mong manh, và biến bạo lực thành công cụ chính trị hợp pháp.

Vì thế, tôi không thể ủng hộ kiểu hành động này, ngay cả khi tôi căm ghét chế độ Maduro. Chống độc tài không có nghĩa là chấp nhận một hình thức độc tài khác, khoác áo “đạo đức”, được thực thi bằng bom đạn và lính đặc nhiệm. Luật pháp quốc tế và công lý không thể là đặc quyền của kẻ mạnh.

Đặc biệt, người Việt Nam càng phải tỉnh táo.

Chúng ta không nên phản ứng với các vấn đề quốc tế bằng cảm xúc nhất thời, mà phải bằng lý trí và bằng ý thức về số phận của chính dân tộc mình.

Hãy thử tự hỏi: Ngày mai, nếu kết quả một kỳ đại hội ở Việt Nam không “hợp ý” Bắc Kinh, và Trung Quốc tuyên bố can thiệp quân sự, bắt lãnh đạo Việt Nam đưa về Trung Quốc “xét xử” vì lợi ích khu vực hay ổn định chính trị, thì chúng ta sẽ nói gì?

Khi đó, mọi lập luận hôm nay dùng để biện minh cho việc Mỹ can thiệp vào Venezuela sẽ quay lại đánh thẳng vào chúng ta.

Đây là suy nghĩ của tôi về quan hệ quốc tế. Quan điểm này nhất quán từ trước tới nay và không thay đổi theo phe phái hay cảm xúc nhất thời.

Tôi cũng ý thức rất rõ rằng thế giới ngày nay đang ngày càng vận hành theo lối logic của sức mạnh. Ý kiến của tôi hay của các bạn, nói cho cùng, không thể làm thay đổi được cục diện đó. Nhưng tôi vẫn nêu quan điểm của mình, trước hết là để khẳng định suy nghĩ cá nhân, và cũng để nhắc rằng điều tối thiểu chúng ta cần làm là nhất quán và logic với chính mình.

Nếu không giữ được điều đó, nếu chấp nhận những mâu thuẫn trong lập luận chỉ vì cảm xúc hay vì “đúng phe”, thì sớm muộn gì mọi giá trị mà ta tưởng mình bảo vệ cũng sẽ tự sụp đổ.

Và trong trường hợp ấy, cá nhân tôi sẽ không còn lý do để tiếp tục ủng hộ ukraina như trước nữa.

---

 

Thienlong Nguyen

THẬT MAY MẮN  CHO AI ĐÓ SỐNG QUÁ 65 TUỔI

Cảm ơn ai đã tổng hợp số liệu thống kê này! Đọc để hiểu chúng ta may mắn như thế nào nếu đã lên tuổi 65 và có nhà, có đủ ăn và đủ mặc.

Dân số hiện tại của Trái đất là khoảng 7,8 tỷ người. Tuy nhiên, ai đó đã cô đọng 7,8 tỷ trên thế giới thành 100 người, và sau đó thành các thống kê tỷ lệ phần trăm khác nhau. Kết quả phân tích tương đối dễ hiểu hơn nhiều.

* Trong số 100 người có: 11 ở Châu Âu, 5 ở Bắc Mỹ, 9 ở Nam Mỹ, 15 người ở Châu Phi và khủng khiếp khi có tới 60 người ở Châu Á.

* Trong số 100 người: 49 sống ở nông thôn và 51 sống ở các thị trấn / thành phố

* Trong số 100 người: 77 có nhà riêng và 23 không có nơi ở.

* Trong số 100 người: 21 người được nuôi dưỡng quá mức; 64 có thể ăn no; 15 người thiếu dinh dưỡng.

* Trong số 100 người: Chi phí sinh hoạt hàng ngày cho 48 người là dưới US $ 2.

* Trong số 100 người: 87 có nước uống sạch, 13 hoặc thiếu nước uống sạch hoặc tiếp cận với nguồn nước bị ô nhiễm.

* Trong số 100 người: 75 có điện thoại di động và 25 không có.

* Trong số 100 người: 30 người có quyền truy cập internet, 70 không có điều kiện lên mạng.

* Trong số 100 người: 7 nhận được giáo dục đại học và 93 đã không được học đến bậc đại học.

* Trong số 100 người: 83 người có thể đọc còn lại 17 người mù chữ.

* Trong số 100 người: 33 người theo đạo Thiên chúa, 22 người theo đạo Hồi, 14 người theo đạo Hindu, 7 là Phật tử, 12 là các tôn giáo khác và 12 người không có tín ngưỡng tôn giáo.

* Trong số 100 người: 26 sống dưới 14 năm, 66 người sống từ 15 đến 64 tuổi, 8 người sống trên 65 tuổi. Bạn thật may mắn khi đã sống trên 65 tuổi.

KẾT LUẬN:

Nếu bạn có nhà riêng của mình,

Ăn đầy đủ các bữa và uống nước sạch,

Có điện thoại di động,

Có thể lướt internet,

Bạn đang ở trong một lô đặc quyền nhỏ (trong danh mục chỉ dưới 7% nhân loại được hưởng.)

Trong số 100 người trên thế giới, chỉ 8 người có thể sống hoặc vượt quá 65 tuổi. Nếu bạn trên 65 tuổi, Hãy bằng lòng và biết ơn. Bạn đã là người có phúc giữa nhân loại.

HÃY CHĂM SÓC  SỨC KHỎE  CỦA CHÍNH MÌNH  THẬT TỐT  vì không ai quan tâm tới bạn hơn chính bạn. Có biết chưa!

Kaycee

(Nguồn sưu tầm)

(FB Chánh Bùi )

---

 

 NHỮNG BÀI POST HAY.

Rồi sẽ đến lúc, ta chẳng còn thiết tha tranh cãi đúng sai, hơn thua thiệt hơn với ai. Ta nhận ra, phần lớn những chuyện từng khiến ta mất ăn mất ngủ, thật ra chẳng còn quan trọng nữa khi tóc đã ngả màu sương.

Rồi sẽ đến lúc, ta không còn bận lòng việc con cháu có nhớ lời mình dặn, có sống như mình mong. Ta hiểu rằng mỗi thế hệ có một cách đi riêng, và việc của ta là quan sát bằng sự bao dung, chứ không phải kiểm soát bằng lo lắng.

Rồi sẽ đến lúc, điều quý nhất ta mong mỗi sáng là đôi chân còn vững, đôi tay còn đủ sức cầm chiếc chén ăn cơm. Ta không cần nhà cửa bóng loáng, chỉ cần lòng bình yên và không làm phiền ai quá lâu nếu một mai chẳng còn thức dậy.

Rồi sẽ đến lúc, ta cầu mong sự ra đi nhẹ nhàng, như một chiếc lá rơi xuống mà không làm xáo động mặt đất. Không vì ta không yêu cuộc đời, mà bởi ta thương con cháu đủ nhiều để không muốn trở thành gánh nặng dù chỉ một ngày.

Rồi sẽ đến lúc, ta sống ít để tâm đến việc người khác đối xử với ta thế nào, mà quan trọng hơn là ta đối diện với mình ra sao. Càng sống lâu, ta càng tin: điều quý nhất trong đời người không phải là sở hữu thật nhiều, mà là rời đi thanh thản.

Bởi đến cuối cùng, ai cũng đi qua tuổi trẻ dữ dội để đến một đoạn đường mà điều duy nhất người ta mong cầu, chỉ là… được sống những ngày còn lại thật nhẹ nhàng.

---

 

Cô bé tên là Tilly Smith. Cô đã chứng minh rằng chỉ một tiết học ở trường cũng có thể tạo nên ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Sáng ngày 26 tháng 12 năm 2004, Tilly đang dạo chơi cùng gia đình trên bãi biển Mai Khao ở Phuket, Thái Lan. Đây là chuyến nghỉ mát nước ngoài đầu tiên của cả gia đình — món quà Giáng sinh dành cho nhau.

Bãi biển rất đẹp. Thời tiết hoàn hảo. Nhưng có điều gì đó không ổn.

Tilly nhận ra rằng biển có những biểu hiện bất thường.

“Biển không hề yên ả, cũng không rút ra rồi lại dâng vào như bình thường,” sau này cô nhớ lại. “Nó cứ liên tục tràn lên, hết lần này đến lần khác.”

Nước biển tự nhiên sủi bọt, “giống như bọt bia,” cô nói. “Nó như đang sôi lên.”

Một đứa trẻ 10 tuổi khác có lẽ chỉ thấy lạ. Nhưng Tilly thì biết chính xác điều đó có nghĩa là gì.

Chỉ hai tuần trước đó, trong giờ địa lý tại trường Danes Hill, hạt Surrey, thầy giáo Andrew Kearney đã chiếu cho cả lớp xem những thước phim đen trắng về trận sóng thần năm 1946 tàn phá Hawaii. Thầy giải thích các dấu hiệu của một cơn sóng thần sắp ập đến: hành vi bất thường của đại dương, nước biển rút mạnh, lớp bọt sủi lên.

Và chính những dấu hiệu ấy Tilly đang nhìn thấy trước mắt.

Cô bé bắt đầu hét lên với bố mẹ: “Sắp có sóng thần!”

Mọi người không tin. Chẳng thấy con sóng nào. Trời vẫn trong xanh. Bãi biển vẫn yên bình.

Nhưng Tilly không bỏ cuộc. Cô bé càng lúc càng khẩn thiết và hoảng sợ.

“Con đi đây,” em nói. “Con chắc chắn sẽ đi. Sóng thần sắp tới.”

Người cha, Colin, nghe thấy nỗi lo thực sự trong giọng nói của con gái và quyết định tin vào con.

Tình cờ, gần đó có một người Nhật biết tiếng Anh. Ông nghe thấy từ “tsunami” và nhớ rằng gần đây trên tin tức có nói về một trận động đất ở Sumatra.

“Tôi nghĩ con gái ông nói đúng,” ông nói.

Colin lập tức báo cho nhân viên khách sạn. Bãi biển được sơ tán khẩn cấp.

Mẹ của Tilly, Penny, rời đi gần như cuối cùng. Bà phải chạy hết sức — vì nước đã đuổi sát phía sau.

“Tôi vừa chạy,” bà nhớ lại, “vừa nghĩ rằng mình sắp chết rồi.”

Cả gia đình kịp chạy lên tầng hai của khách sạn chỉ vài giây trước khi một con sóng ập tới.

Và rồi… sóng thần xuất hiện.

Cao khoảng 9 mét.

Mọi thứ trên bãi biển — ghế nằm, cây cọ, mảnh vỡ — đều bị cuốn sạch vào hồ bơi rồi trôi đi.

“Ngay cả khi bạn không chết đuối,” Penny nói sau này, “thì chắc chắn cũng sẽ bị thứ gì đó đập trúng.”

Trận sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004 đã cướp đi sinh mạng hơn 230.000 người tại 14 quốc gia. Nhiều bãi biển ở Phuket bị xóa sổ hoàn toàn. Hàng nghìn người thiệt mạng.

Nhưng trên bãi biển Mai Khao không một ai tử nạn.

Bởi vì một cô bé 10 tuổi đã lắng nghe chăm chú trong giờ học địa lý.

Tilly được gọi là “Thiên thần bãi biển”. Cô nhận Giải thưởng đặc biệt Thomas Gray của Hội Hàng hải, được tạp chí Pháp vinh danh là “Đứa trẻ của năm”, phát biểu tại Liên Hợp Quốc và gặp gỡ Bill Clinton.

Ngày nay, câu chuyện của cô được giảng dạy trong các trường học trên khắp thế giới như một minh chứng cho tầm quan trọng sống còn của giáo dục về an toàn.

Cha cô, Colin, đến nay vẫn nghĩ về điều có thể đã xảy ra.

“Nếu con bé không nói, chúng tôi đã tiếp tục đi dạo,” ông nói. “Tôi tin chắc rằng chúng tôi đã chết.”

Tilly hôm nay* 30 tuổi. Cô sống ở London và làm việc trong lĩnh vực cho thuê du thuyền.

Và đến giờ, cô vẫn nói rằng mình một lòng biết ơn thầy giáo địa lý Andrew Kearney.

“Nếu không có thầy Kearney,” cô nói tại Liên Hợp Quốc, “có lẽ tôi đã chết. Và cả gia đình tôi cũng vậy.”

(HatGPT St & dịch)

From:  Danh Nguyen & T. Nguyen

---

 

Xuyên Sơn

Đêm qua, sau giấc ngủ dài, sáng sớm trong người sảng khoái, thả bộ dăm ba con phố để tận hưởng khí trời còn trong lành.

Đang đi, chợt ngửi được thoang thoảng mùi  thịt nướng thơm phức, quyện trong gió đưa tới. À, cơm tấm vỉa hè, món ăn không thể thiếu trong thực đơn điểm tâm phong phú của người Sài Gòn, bụng thấy đói nên tấp vào.

Chị chủ, dáng người đầy đặn, gương mặt vui tươi và phúc hậu. Đang loay hoay làm cơm cho khách. Chị bỗng dừng tay, khi thấy một bé gái tóc tai bù xù, mặt mày lem luốc, đứng chăm chú nhìn vào dĩa cơm trên tay chị, với ánh mắt thèm thuồng.

Chị ngoắc nó lại:

  – Nhỏ, vào đây ăn.

  * Dạ, con không có tiền.

  – Khỏi, dì cho.

Thấy hay hay, mình buột miệng hỏi vui chị chủ:

  * Bán miễn phí dzầy hoài sao khá nỗi?

  – Dạ, lá lành đùm lá rách. Cho đi sẽ nhận lại anh à.

Đang ăn dỡ, có anh xe ôm ghé lại, đá chống, rồi ngồi kế bàn mình.

  – Cho dĩa sườn bì chả, nhiều mỡ hành.

  * Dạ có liền.

Trong lúc ngồi chờ, có thằng bé khuyết tật chân đến mời vé số.

Anh xe ôm nhìn nó, lộ vẻ thương cảm.

   – Mầy ăn sáng chưa, tao bao.

   * Dạ, con không đói.

Anh móc trong túi ra tờ 50.000 đưa cho thằng bé:

   – Cho tao 2 tờ (10.000), khỏi thối.

Thằng bé mừng rỡ, cảm ơn rối rít.

Mình ngừng ăn, chọc anh xe ôm:

   – Xe ôm mà chơi sang dzậy pa.

   * Hổng dám sang đâu, kiếm tiền cũng đỏ con mắt, nhưng giúp đỡ kẽ khó khăn là bổn phận của người lương thiện.

Trời! hết chị bán cơm đến anh xe ôm, đưa mình từ ngạc nhiên nầy đến ngạc nhiên khác, những con người bình dân mà tấm lòng quảng đại thế sao, thật đáng ngưỡng mộ.

Có người bảo, Sài Gòn không có biển xanh cát trắng như Nha Trang,

không có đền đài lăng tẩm cổ kính như Huế, không có Hồ Gươm thơ mộng như Hà Nội,

Sài Gòn có gì đẹp?

Tôi tự hào mà trả lời rằng:

Sài Gòn có muôn vàn vẻ đẹp vật chất và tinh thần, một trong những cái đẹp đó, là lòng BAO DUNG của người Sài Gòn.

Theo : fb Trần Khắc Tường – (st)

---

 

Xuyên Sơn

 TIẾNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI ANH QUỐC.

Tôi dám xác quyết với mọi người trên thế giới rằng tiếng Việt hay nhất,

không có bất cứ ngôn ngữ nào bằng. Lấy thí dụ tiếng Việt chỉ cần 1 Mẫu Tự để bắt đầu là ta có thể viết thành 1 câu chuyện dài thiên thu bất tận.

Thí dụ :

Mẫu tự   T

Tôi tên Trần Tuấn Thành từ tỉnh Thừa Thiên tới thăm Thanh Thủy.

Tới Thừa Thiên thì Thanh Thủy thụ thai tám tháng.

Tổng thống Thiệu tới tính tát tôi thành thử tôi theo tổng thống Thiệu tới tận ………….

Hay :

bà ba béo bán bánh bèo bên bãi biển bị bắt bỏ bót ba bốn bận …

Hay chưa ???

Tiếng Việt là vô địch .

John nguyen.

Bài nhận định về Việt ngữ của George Millo tuyệt vời.

Từ lâu, Trung hoa, Nhật, Đại hàn…. mơ ước chữ viết của họ dùng mẫu tự Alphabet (ABC…)

Họ đã thử nhưng thất bại.

Tại Việt nam nhờ ơn Chúa đã trở nên Chữ Quốc Ngữ. So với các ngôn ngữ trên thế giới, Việt ngữ kết hợp thông minh và hợp lý nhất.

Không quốc gia nào, trẻ em đến trường 5 năm là có thể viết thư, đọc báo như trẻ em Việtnam.

Học sinh Hoa kỳ, Trung hoa, Nga, Đức, Pháp  v.v… học hết 12 năm, vẫn chưa viết thạo và đọc thạo chữ của họ. Nhiều giáo sư Đại học Hoa kỳ viết còn sai, vì thế họ phải dùng tự điển thường xuyên.

Chúng ta phải cảm tạ Linh mục Alexandre de Rhodes, người có công rất lớn trong việc hình thành Chữ Quốc Ngữ cho dân tộc Việtnam.  

– Vô Danh Khach –

• Tiếng Việt trong mắt người Anh Quốc

Chúng ta thường cho rằng ngôn ngữ của mình khó hơn “phong ba bão táp”. Tuy nhiên, G. Millo đã đưa ra 9 lý do xóa bỏ nhận định này của người  ngoại quốc lẫn Việt Nam.

Từ góc độ một người ưa dịch chuyển, biết nhiều thứ tiếng, bao gồm tiếng Việt, George Millo đã chỉ ra quan niệm có phần sai lầm của nhiều người về ngôn ngữ này.

Anh đưa ra những so sánh thú vị của tiếng Việt với tiếng Anh

– tiếng mẹ đẻ của mình, và một vài ngôn ngữ khác như : 

Tây Ban Nha, Pháp,  để chỉ rõ những ưu điểm của tiếng Việt.

Nếu hỏi một người Việt Nam về ngôn ngữ của họ, bạn sẽ nhận được câu trả lời “rất khó”.

Đây gần như là quan điểm chung của khoảng 90 triệu người dân quốc gia này, và họ còn vui vẻ khi nói với bạn rằng “tiếng Việt khó” (Vietnamese is hard) bất kỳ lúc nào.

Vì vậy, khi nghĩ đến học tiếng Việt, bạn gần như cảm thấy mất tinh thần. Tuy nhiên, tôi sẽ mang đến có bạn một cái nhìn tích cực hơn về ngôn ngữ này. Tiếng Việt có thể dễ hơn so với những gì các bạn nghĩ.

Điều không thể chối cãi là với sáu tông giọng và quá nhiều nguyên âm khác với tiếng Anh, phát âm tiếng Việt là việc khó khăn. Nhưng phần lớn những người ở Việt Nam chỉ trong vòng một năm sẽ nhận ra phát âm là điều duy nhất gây trở ngại trong tiếng Việt, những yếu tố khác đều rất dễ – đặc biệt khi so sánh với phần lớn các ngôn ngữ châu Âu khác.

1-Tiếng Việt không có giống đực và cái:

Nếu từng học tiếng Pháp, Tây Ban Nha, Đức,  hay gần như bất kỳ ngôn ngữ châu Âu nào ngoại trừ tiếng Anh, bạn sẽ thở phào nhẹ nhõm vì tiếng Việt không có khái niệm giống đực, hay cái, cho các từ vựng.

Bạn chỉ cần ghi nhớ mỗi từ mà không cần thiết phải học thuộc lòng thêm điều gì.

2-Tiếng Việt bỏ qua mạo từ “a”, “the”:

Nếu một người nước ngoài học tiếng Anh và hỏi bạn khi nào dùng “a” và “the”, bạn có giải thích cặn kẽ được không?

Đây là một vấn đề phức tạp, thậm chí bài viết nói về mạo từ trên trang Wikipedia còn dài hơn 2.500 chữ.

Tuy nhiên, dùng “a”, “the” trước một chủ thể có thực sự quan trọng?

Một cách đơn giản hơn, bạn có thể loại bỏ chúng đi vì sự việc vốn hiển nhiên, người nghe cũng có thể hiểu ý bạn mà không cần thêm mạo từ.

Đó chính xác là điều người Việt vẫn làm. “Người” là từ có nghĩa “a person” (người nào đó) lẫn “the person” (chính người đó) mà người nghe vẫn không lo lắng nhầm lẫn.

3-Tiếng Việt không có số nhiều:

Trong tiếng Anh, khi muốn chỉ thứ gì đó ở số nhiều, chúng ta thường thêm “s” vào cuối từ đó.

Như vậy, “dog” thành “dogs”, “table” thành “tables” và “house” thành “houses”.

Tuy nhiên, nhiều ngoại lệ tồn tại như “person” thành “people”, “mouse” thành “mice”, “man” thành “men” và một số từ như “sheep” hay “fish” lại chẳng thay đổi gì.

Trong tiếng Việt, mọi từ ngữ đều như “sheep” – con cừu.

Từ “người” tôi nêu trên, còn có thể sử dụng giống như “people” hay “person”, “chó” là “dog” hoặc “dogs”, “bàn” là “table” hoặc “tables”…

Nếu thắc mắc rằng điều này có gây nên sự nhầm lẫn, bạn hãy tự hỏi bản thân mình, đã bao giờ nghe ai đó kể về “con cừu đó”, “con chó đó” và bối rối vì không viết họ đang nhắc đến bao nhiều con vật trong câu chuyện đó hay không?

Nếu cần  tin tức chi tiết, bạn chỉ cần dễ dàng thêm một từ trước danh từ đó, giống như “một người” (one person), “những người” (some people) hay “các người” (all the people).

4- Tiếng Việt không có các dạng khác nhau của động từ:

Thật đáng thương cho những người học tiếng Tây Ban Nha,  khi nói những từ đơn giản như “hablar” (nói), họ vẫn phải học 5 hoặc 6 dạng khác nhau (tùy thuộc địa phương) để thể hiện chính xác thể của động từ này.

“I hablo”, “you hablas”, “he habla”, “we hablamos” và danh sách này vẫn chưa hết.

Một động từ trong tiếng Tây Ban Nha có thể bao gồm 50 dạng (form) khác nhau mà người học phải ghi nhớ.

Tiếng Anh không giống tiếng Tây Ban Nha, nhưng một từ cũng bao gồm nhiều dạng khác nhau tùy thuộc ngữ cảnh.

Chẳng hạn, động từ “speak” có thể biến cách (inflect) thành “speaks”, “speaking”, “spoken” hay “spoke”.

Tiếng Việt là một ngôn ngữ hoàn toàn không biến cách

– không từ ngữ nào đổi dạng trong bất kỳ ngữ cảnh nào.

Ví dụ, “speak” trong tiếng Việt là “nói” và bạn luôn dùng “nói  trong mọi trường hợp

– “I nói”, “you nói”, “he nói”, “she nói”, “we nói”, “you nói” và “they nói”.

Điều này có thể tiết kiệm hàng chục, thậm chí hàng trăm giờ học thuộc so với một thứ tiếng châu Âu đấy.

5- Thì của tiếng Việt có thể học xong trong 2 phút:

Bạn chỉ cần thêm 5 từ được liệt kê sau đây vào phía trước động từ ban đầu để diễn tả thì mong muốn: “đã” – trong quá khứ, “mới” – vừa xong,

gần với hiện tại hơn với “đã”, “đang” – ngay bây giờ, tương lai gần “sắp” – tương lai gần,“sẽ” – trong tương lai.

Thì tiếng Việt thực sự quá dễ.

Ngoài 5 từ trên, bạn có một số từ khác, nhưng chỉ cần 5 từ này, bạn có thể diễn đạt đúng tới 99% trường hợp.

Tôi sẽ cho bạn một vài ví dụ:

– Tôi ăn cơm = I eat rice

– Tôi đã ăn cơm = I ate rice

– Tôi mới ăn cơm = I have just eaten rice

– Tôi đang ăn cơm = I am eating rice (right now)

– Tôi sắp ăn cơm = I am going to eat rice, I am about to eat rice

– Tôi sẽ ăn cơm = I will eat rice.

Hơn nữa, bạn còn có thể bỏ qua những từ này nếu ngữ cảnh câu đã đủ rõ ràng.

Chẳng hạn, “Tôi ăn cơm hôm qua” giống như “I eat rice yesterday”

– từ “hôm qua” đã thể hiện điều trong quá khứ rồi, từ “đã” không cần thiết nữa nên câu này hoàn toàn đúng ngữ pháp trong tiếng Việt,

còn “I eat rice yesterday” lại sai ngữ pháp hoàn toàn với tiếng Anh.

6- Bạn không phải học bảng chữ cái mới:

Bạn nên cảm ơn người Pháp vì điều này. Cách đây khoảng 100 năm,

một số người Việt vẫn dùng một hệ thống chữ tượng hình phức tạp được gọi là “chữ Nôm”, có ký tự giống tiếng Tàu bây giờ.

Ngày nay, điều đó đã được thay đổi 100% bởi bảng chữ cái Latinh, được gọi là chữ Quốc ngữ.

Vì thế, không như với tiếng Quan Thoại, Quảng Đông, Nhật Bản, Thái Lan, Campuchia, Hàn Quốc,  hay hàng chục ngôn ngữ châu Á khác, bạn không cần học bảng chữ cái.

Tất cả những thứ bạn cần là thêm các dấu (diacritic) để làm rõ tông giọng,  và bạn có thể đọc tiếng Việt ngay.

Cách phát âm từ tiếng Việt hoàn toàn thống nhất theo một quy luật

Câu hỏi nhanh:

“Bạn đọc từ ‘read’, ‘object’, ‘close’ và ‘present’ như thế nào?”.

Bạn sẽ phải quan tâm rằng chúng nằm trong ngữ cảnh như thế nào:

“Was it close” hay “Did you close?”, “Did you present the present”,

“Read what I’ve read” hay “Object to the object?” (các từ này đều có cách đọc khác nhau, tùy thuộc vào từ loại, nghĩa)

So với những ngôn ngữ mà tôi biết, cách phát âm từ tiếng Anh thực sự không thống nhất bởi cùng một từ có thể được đọc khác nhau trong mỗi ngữ cảnh.

Thậm chí, mỗi chữ cái cũng được đọc rất nhiều âm khác nhau, chẳng hạn “a” trong “catch”, “male”, “farmer”, “bread”, “read” và “meta”. Những người học tiếng Anh trên thế giới đều gặp rất nhiều khó khăn trong việc ghi nhớ các từ tiếng Anh được viết, và đọc với quy luật như thế nào.

Mặt khác, tiếng Việt lại chẳng có đặc điểm vô lý ấy.

Tất cả chữ cái luôn được đọc như vậy dù từ hay ngữ cảnh có thay đổi (tuy nhiên, điều này chính xác hơn ở tiếng Việt Hà Nội so với Sài Gòn

– nơi có một ít âm có cách đọc không thống nhất).

Một khi bạn học thuộc 29 chữ cái tiếng Việt vốn gần giống với 26 chữ cái tiếng Anh và hiểu sự khác nhau của các giọng do dấu tạo ra, bạn có thể đọc chính xác bất kỳ từ nào.

7- Ngữ pháp tiếng Việt gần như không tồn tại:

Như tôi đã đề cập, tiếng Việt cho phép bạn bỏ từ chia thì trong câu, như câu “I eat rice yesterday” nếu ngữ cảnh giúp người nghe hiểu chính xác thì. Đây là một ví dụ điển hình cho một quan điểm lớn hơn:

ngữ pháp tiếng Việt rất đơn giản.

Bạn gần như luôn luôn chỉ sử dụng số lượng từ tối thiểu để để diễn đạt quan điểm của mình và ngữ pháp vẫn chính xác dù với tiếng Anh, việc ghép từ này thường chỉ tạo nên một câu lỗi.

Đây cũng là lý do khiến bạn có thể nghe nhiều người Việt Nam nói những câu tiếng Anh như “no have”, “where you go”.

Họ đang dịch trực tiếp những gì thường nói trong tiếng Việt sang tiếng Anh mà quên rằng có hàng loạt những quy tắc phức tạp mà người dùng tiếng Anh phải tuân theo.

Đây là một bất lợi lớn với người Việt nếu muốn học tiếng Anh nhưng ngược lại, một lợi thế lớn với người nói tiếng Anh muốn học tiếng Việt.

8- Từ vựng tiếng Việt cực kỳ logic:

Phần lớn người nước ngoài ở Việt Nam, dù không nói ngôn ngữ này cũng biết sự thật thú vị rằng “xe ôm”

– tên phương tiện di chuyển như taxi bằng xe máy, được đơn thuần ghép từ “hug vehicle”.

Nhưng mọi việc không dừng ở đó, một tỷ lệ lớn từ vựng ở Việt Nam được tạo thành theo công thức ghép hai từ logic với nhau, trong khi với tiếng Anh, bạn phải học một từ vựng mới hoàn toàn khác.

Ví dụ, nếu tôi cho bạn biết “máy” nghĩa là “machine”, “bay” nghĩa là “flying”, bạn có đoán được “máy bay” nghĩa là gì không?

“Xe ôm” là một từ ghép logic – “hug vehicle”.

Có rất nhiều ví dụ khác tôi có thể liệt kê ra cho bạn: 

a bench – ghế dài – a long chair, a refrigerator – tủ lạnh – a cold cupboard,

a bra – áo ngực- a breast shirt, a bicycle – xe đạp –  a pedal vehicle; to ski 

– trượt tuyết – to slide snow, a tractor  – máy kéo – a pulling machine, a zebra – ngựa vằn – a striped horse.

Cách ghép từ như vậy có thể giúp bạn nhanh chóng học từ mới.

Một khi có được vốn từ cơ bản, bạn có thể tự động biết thêm hàng trăm từ khác mà không cần học thêm.

Tiếng Việt dễ hơn so với bạn nghĩ: Liệu tôi đã chứng minh cho bạn thấy tiếng Việt dễ hơn so với những gì bạn từng nghĩ?

Hy vọng tôi đã gạt bỏ một vài lời đồn đại, hiểu nhầm về tiếng Việt mà bạn đã nghe trước đó và hiểu hơn về ngôn ngữ này.

Y Vân (theo Fluent in 3 months)

Nguồn fb Chứng Đặng

---

 

Chi Nguyen –  Những Câu Chuyện Thú Vị

Cô giáo trẻ mới về trường, chỉ hỏi đúng một câu đám học sinh hư hỏng chết lặng …

Đây là một câu chuyện có thật trong lịch sử.

Tại một trường trung học ở Mỹ, có một lớp học nọ với 26 em học sinh cá biệt.

Những em học sinh trong lớp học này đều có tiểu sử không mấy hay ho: em từng tiêm chích ma túy, em từng vào trại cải tạo, thậm chí có một học sinh nữ mà trong một năm đã phá thai tới 3 lần.

Gia đình đều chán nản và đã buông bỏ chúng, các thầy cô giáo trong trường thậm chí cũng coi chúng là đồ bỏ đi.

Tưởng chừng cuộc sống đã hết hi vọng thì một ngày kia, Phila, một cô giáo mới về trường đã tình nguyện làm chủ nhiệm của những đứa trẻ hư hỏng này.

Khác với suy đoán của bọn trẻ, trong ngày đầu tiên nhận lớp, Phila đã không hề quát nạt hay ra oai với chúng. Trong chiếc đầm lụa màu xanh nhạt, mái tóc màu nâu hạt dẻ búi cao, Phila bước nhẹ lên bục giảng. Cô dịu dàng nhìn xuống lũ trẻ một lượt rồi cất tiếng với vẻ trầm ngâm:

Cô sẽ kể cho các em nghe về quá khứ của 3 người đàn ông khác nhau:

– Người thứ nhất đã từng có những vụ bê bối về chính trị, rất tin vào y thuật của thầy cúng, ông ta từng có tới 2 tình nhân, hút thuốc nhiều và uống 8-10 ly rượu mạnh mỗi ngày…

– Người thứ hai đã 2 lần bị đuổi việc, hôm nào cũng ngủ tới trưa mới dậy và tối nào cũng uống 1 lít rượu brandy. Ông ta từng hít thuốc phiện khi còn là sinh viên…

– Người thứ ba là anh hùng chiến tranh của một đất nước. Ông ta ăn chay trường, không bao giờ hút thuốc và thỉnh thoảng mới uống rượu, có uống bia nhưng uống không nhiều. Thời thanh niên chưa từng làm gì phạm pháp và chưa từng có một vụ bê bối tình ái nào…

Cô hỏi cả lớp:

Trong 3 người, ai sau này sẽ có cống hiến nhiều nhất cho nhân loại?

Những đứa trẻ đồng thanh chọn người thứ ba sau khi nghe xong câu chuyện…

Nhưng câu trả lời của Phila đã khiến lũ trẻ chết lặng.

Các em thân mến!

Cô biết chắc là các em sẽ chọn người thứ 3 và cho rằng chỉ ông ta mới có thể cống hiến được nhiều cho nhân loại. Nhưng các em đã sai rồi đấy.

Ba người này đều là những nhân vật nổi tiếng trong thế chiến thứ 2.

– Người thứ nhất là Franklin Roosevelt, tuy tàn tật nhưng ý chí kiên cường. Ông ta đã đảm nhận chức vụ Tổng thống Mỹ trong bốn nhiệm kỳ liên tiếp.

– Người thứ hai là Winston Churchill, vị Thủ tướng nổi tiếng và tài ba nhất trong lịch sử nước Anh.

– Còn người thứ ba là Adolf Hitler, con ác quỷ phát xít Đức đã cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người dân vô tội

Cô giáo trẻ mới về trường chỉ hỏi đúng một câu, đám học sinh hư hỏng chết lặng…

Người thứ nhất – Roosevelt

Người thứ 2 – Winston Churchill

Và người thứ 3 là Adolf Hitler

Thật không thể ngờ…

Những đứa trẻ như ngây người trước câu trả lời của Phila và dường như không thể tin nổi vào những gì chúng vừa nghe thấy.

Các em có biết không, những điều mà cô vừa nói là quá khứ của họ, còn sự nghiệp sau này của họ, là những việc mà họ đã làm sau khi đã thoát ra khỏi cái quá khứ đó.

Các em ạ, cuộc sống của các em chỉ mới bắt đầu. Vinh quang và tủi nhục trong quá khứ chỉ đại diện cho quá khứ, còn cái thực sự đại diện cho cuộc đời một con người chính là những việc làm ở hiện tại và tương lai.

Hãy bước ra từ bóng tối của quá khứ, bắt đầu làm lại từ hôm nay, cố gắng làm những việc mà các em muốn làm, và cô tin các em sẽ trở thành những người xuất chúng…

Phila vừa nói vừa nhìn chúng với ánh mắt đầy hi vọng.Và bạn biết không, sau này khi trưởng thành, rất nhiều học sinh trong số họ đã trở thành những người thành đạt trong cuộc sống. Có người trở thành bác sĩ tâm lý, có người trở thành quan tòa, có người lại trở thành nhà du hành vũ trụ. Và trong số đó phải kể đến Robert Harrison, cậu học sinh thấp nhất và quậy phá nhất lớp, nay đã trở thành Robert Harrison – Giám đốc tài chính phố Wall.

Ý nghĩa của câu chuyện ở đây là bạn hãy đừng bao giờ ngừng hi vọng, ngừng yêu thương, ngừng cố gắng bởi hôm qua chỉ là quá khứ, ngày mai là một điều bí mật, còn ngày hôm nay là một món quà. Và đó là lý do nó được gọi là “The Present” (hiện tại/món quà).

Trong cuộc đời của con người, mỗi ngày đều có thể là một sự bắt đầu mới mẻ còn những vinh quang và tủi nhục của ngày hôm qua đều chỉ là dĩ vãng. Những việc trong quá khứ nói cho người khác biết bạn đã từng là người như thế nào, nhưng chính những việc làm ở hiện tại và tương lai mới nói lên bạn là ai.

Thế nên: Đừng bao giờ hạ thấp giá trị của mình bằng cách so sánh với người khác. Đừng bao giờ đặt mục tiêu của mình dựa vào những gì mà người khác cho là quan trọng. Chỉ bạn mới biết được những gì tốt nhất đối với chính mình. Đừng bao giờ để cuộc sống vuột khỏi tầm tay bằng cách sống khép mình vào trong quá khứ, hay uốn mình vào trong tương lai. Hãy sống cho hiện tại, lúc này và ở đây. Hãy hướng về phía mặt trời và bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy bóng tối. Và cuối cùng, hãy nhớ rằng, dù người khác có nói với bạn điều gì đi nữa, hãy tin rằng cuộc sống này là kỳ diệu và đẹp đẽ.

Bài sưu tầm – Ảnh ST.minh họa.

---

 

Các chuyên gia đưa ra ý kiến.

Đặng Tự Do –  27/Dec/2025

Các ứng dụng hứa hẹn giúp tái tạo phiên bản kỹ thuật số của các thành viên gia đình đã khuất bằng trí tuệ nhân tạo tiềm ẩn “mối nguy hiểm về mặt tâm linh” đối với người Công Giáo và những người khác có thể sử dụng công nghệ này thay cho quá trình thương tiếc lành mạnh, các chuyên gia cho biết.

Công ty trí tuệ nhân tạo 2wai đã gây ra tranh cãi trên mạng xã hội vào tháng 11 sau khi tiết lộ ứng dụng cùng tên, cho phép người dùng tạo ra các phiên bản kỹ thuật số của người thân yêu bằng cách sử dụng video và âm thanh.

Calum Worthy, đồng sáng lập ứng dụng, cho biết trong một bài đăng lan truyền trên X rằng công nghệ này có thể cho phép “những người thân yêu mà chúng ta đã mất được là một phần trong tương lai của chúng ta”. Video đi kèm cho thấy một gia đình liên tục tương tác với hình chiếu kỹ thuật số của người mẹ và người bà đã khuất, ngay cả nhiều năm sau khi bà qua đời.

Việc ra mắt ứng dụng đã nhận được lời khen ngợi từ một số nhà bình luận công nghệ, mặc dù cũng có khá nhiều phản ứng tiêu cực. Nhiều nhà phê bình lên án nó là “ghê tởm”, “ma quỷ” và “đáng sợ”, trong khi những người khác dự đoán rằng ứng dụng này sẽ được sử dụng cho những mục đích rùng rợn như sử dụng người thân đã khuất để quảng cáo trên internet.

Công nghệ ‘có thể làm gián đoạn quá trình đau buồn’

Công ty 2wai không phản hồi yêu cầu bình luận về vụ tranh cãi, mặc dù Giám đốc điều hành Mason Geyser đã nói với tờ Independent rằng quảng cáo này được cố tình tạo ra để “gây tranh cãi” nhằm “khơi dậy cuộc tranh luận trực tuyến kiểu này”.

Bản thân Geyser cho biết ông coi ứng dụng này như một công cụ để sử dụng với con cái mình, giúp lưu giữ những kỷ niệm của các thế hệ trước, chứ không phải là phương tiện để thiết lập mối quan hệ với một hình đại diện AI. Ông nói: “Tôi xem nó… như một cách để truyền lại những kỷ niệm đẹp mà tôi đã có với ông bà mình”.

Liệu một ứng dụng như vậy có phù hợp với quan niệm về cái chết của Giáo Hội Công Giáo — và cả những chủ đề trừu tượng, khó hiểu hơn như nỗi đau buồn — hay không vẫn chưa rõ ràng. Cha Michael Baggot, LC, phó giáo sư đạo đức sinh học tại Học viện Giáo hoàng Regina Apostolorum, thừa nhận rằng các hình đại diện AI “có khả năng nhắc nhở chúng ta về một số khía cạnh của những người thân yêu và giúp chúng ta học hỏi từ tấm gương của họ.”

Nhưng những bản sao kỹ thuật số như vậy “không thể nắm bắt được sự phong phú trọn vẹn của con người hiện hữu”, ngài nói, và chúng có nguy cơ “làm sai lệch di sản của người đã khuất” bằng cách tạo ra những cuộc trò chuyện và tương tác nằm ngoài tầm kiểm soát của người đã khuất.

Các nhà lãnh đạo Công Giáo thường xuyên đề cập đến cả gánh nặng của nỗi đau buồn và sức mạnh cứu chuộc của nó. Năm 2020, Đức Giáo Hoàng Phanxicô thừa nhận rằng nỗi đau buồn là “một con đường cay đắng”, nhưng nó có thể “giúp chúng ta mở mắt ra nhìn cuộc sống và giá trị thiêng liêng, không thể thay thế của mỗi người”, đồng thời giúp ta nhận ra “thời gian ngắn ngủi biết bao”.

Trong khi đó, vào tháng 10, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã nói với một người cha đang đau buồn rằng những người thương tiếc cái chết của người thân yêu phải “luôn giữ kết nối với Chúa, vượt qua nỗi đau lớn nhất với sự trợ giúp của ân sủng Ngài”.

Ngài nói rằng, sự Phục Sinh “không hề có sự nản chí hay đau đớn nào giam cầm chúng ta trong khó khăn cùng cực của việc không tìm thấy ý nghĩa trong sự tồn tại của mình.”

Brett Robinson, phó giám đốc Viện McGrath về Đời sống Giáo hội tại Đại học Notre Dame, cảnh báo rằng có “nguy hiểm về mặt tâm linh” trong công nghệ thoạt nhìn có vẻ như có thể hồi sinh những người thân yêu đã khuất.

Ông nói rằng công nghệ không phải là một sản phẩm trung lập, mà là một sản phẩm “có khả năng sâu sắc định hình nhận thức của chúng ta về thực tại, bất kể nội dung được hiển thị là gì”.

“Trong trường hợp tái hiện hình ảnh những người thân yêu đã khuất, chúng ta gặp một trường hợp mà các quan niệm trước đây về danh tính, sức sống và sự hiện diện đang được định hình lại theo hướng công nghệ,” ông nói.

“Nếu một người không còn tồn tại dưới hình dạng con người, cả thể xác lẫn linh hồn, có thể được ‘hồi sinh’ từ kho lưu trữ dấu vết kỹ thuật số về cuộc đời họ, thì thực chất chúng ta đang tương tác với ai hoặc với cái gì?” ông nói.

Robinson lập luận rằng các phương thức công nghệ hiện tại có những điểm tương đồng với các thế kỷ trước “khi vũ trụ tràn ngập sự hiện diện — sự hiện diện của Chúa, của các thiên thần, của ma quỷ và của phép thuật.”

Ông nói, vấn đề ở đây là “phép màu mới” của công nghệ hiện đại “đã tách rời khỏi vũ trụ có trật tự, phân cấp của tạo hóa và cõi tâm linh.”

Donna MacLeod đã làm việc trong lĩnh vực hỗ trợ người đau buồn trong nhiều thập niên. Bà bắt đầu tham gia tư vấn hỗ trợ người đau buồn theo tinh thần Công Giáo sau cái chết của con gái út vào năm 1988. Công việc hỗ trợ tang lễ đã phát triển thành Seasons of Hope, một chương trình hỗ trợ người đau buồn dành cho người Công Giáo, “tập trung vào khía cạnh tâm linh của việc thương tiếc người thân yêu đã khuất”.

MacLeod cho biết chương trình này là một chương trình về “lòng hiếu khách và tâm linh” nảy sinh trong một cộng đồng gắn kết chặt chẽ gồm những cá nhân đang trải qua nỗi đau mất mát.

“Nó giúp xây dựng cộng đồng giáo xứ,” bà nói. “Mọi người nhận ra rằng họ không đơn độc. Điều đó rất quan trọng đối với những người đang đau buồn — rất nhiều người cảm thấy rất cô đơn trong nỗi mất mát của mình.”

“Và xã hội mong đợi mọi người đều phải vượt qua,” cô tiếp tục. “Nhưng nỗi đau buồn có thời gian biểu riêng của nó. Những người đang đau buồn bắt đầu hiểu rằng Chúa ở bên họ và Ngài thực sự quan tâm đến họ. Sẽ có hy vọng và sự chữa lành ở cuối giai đoạn này.”

“Đó là làm những gì Chúa Kitô yêu cầu chúng ta làm – cùng nhau bước đi trong những lúc khó khăn,” bà nói.

Liên quan đến công nghệ avatar AI, MacLeod thừa nhận rằng những người đã mất người thân yêu coi việc “tìm kiếm sự kết nối” với người đã khuất là “ưu tiên hàng đầu”.

“Mọi người sẽ nói, ‘Tôi sẽ không xóa giọng nói của người thân yêu khỏi máy trả lời tự động của mình,’” bà nói. “Hoặc chúng tôi có những người xóa video ghi lại các buổi họp mặt gia đình để họ có thể nhìn thấy người thân yêu của mình một lần nữa.”

“Ai cũng muốn được giữ liên lạc với những người thân yêu của mình,” bà nói. “Điều này liên quan đến đức tin Công Giáo và sự hiệp thông của các thánh – mọi người cảm nhận được sự kết nối tâm linh này với những người thân yêu của họ.”

MacLeod tự nhận mình đang “phân vân” về việc các ứng dụng avatar AI có thể ảnh hưởng đến mọi người như thế nào. Bà thừa nhận có thể có “những rủi ro về mặt cảm xúc và tâm lý khi tương tác với các phiên bản AI của những người thân yêu”, mặc dù bà cho rằng nhiều người dùng “có thể xem qua, nhưng không quá bận tâm đến nó”, trừ khi họ có các vấn đề sức khỏe tâm thần tiềm ẩn.

Nhưng “khó khăn nằm ở chỗ một số người bị mắc kẹt trong giai đoạn phủ nhận”, bà nói. Những người đang đau buồn có thể trở nên tuyệt vọng trong hoàn cảnh như vậy, bà cho biết, và đôi khi phải nhờ đến những phương tiện như thầy bói hay nhà ngoại cảm, điều mà bà MacLeod nhấn mạnh rằng Giáo hội đã cấm rõ ràng.

Liệu các avatar AI có thuộc vào loại bị cấm đó hay không vẫn chưa rõ ràng. Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo nghiêm cấm mọi nỗ lực “triệu hồi người chết”. Giáo hội cho rằng việc sử dụng các nhà ngoại cảm hoặc người có khả năng nhìn thấu tương lai “đều che giấu khát vọng quyền lực đối với thời gian, lịch sử và, xét cho cùng, đối với những người khác”.

Cha Baggot cho rằng các ứng dụng như của 2wai “thu thập dữ liệu về người đã khuất mà không bảo quản thi thể người đó”.

Ngài còn lập luận thêm rằng các avatar AI “cũng có thể làm gián đoạn quá trình thương tiếc bằng cách gửi những tín hiệu mơ hồ về việc người đã khuất còn sống hay không.”

Trong khi đó, Robinson thừa nhận rằng “việc muốn kết nối với những người thân yêu đã khuất là điều tốt”, và ông chỉ ra rằng chúng ta làm điều đó “một cách trang trọng thông qua lời cầu nguyện và các buổi tưởng niệm để tôn vinh những linh hồn thân yêu của chúng ta”.

---