NGƯỜI LỮ HÀNH HY VỌNG – TRẦM THIÊN THU

TRẦM THIÊN THU

Đời là bể khổ. Ai cũng có thể cảm nhận điều đó. Vì thế mà luôn phải cố gắng. Thánh Augustinô nhận định: “Tâm hồn chúng ta mãi khắc khoải cho đến khi nào được nghỉ yên trong Chúa. Đối với tôi, tất cả những gì không phải từ Chúa đều là sự bần cùng. Vì thế, với tâm hồn sùng mộ và trọn vẹn, sự thỏa nguyện sung mãn và cuộc sống hạnh phúc của các linh hồn chính là việc nhận biết Đấng dẫn đưa anh em vào chân lý, bản chất của chân lý anh em hoan hưởng, và mối liên kết anh em với sự vô biên tối thượng.”

Đau khổ như cáu ghét, không bao giờ hết, luôn phải loại bỏ nó. Tuy nhiên, đau khổ lại có giá trị đặc biệt, thế nên Chúa Giêsu khuyên vác thập giá hằng ngày. Thánh Charles de Foucauld cho biết: “Trên thế giới đau thương này có một niềm vui mà các thánh và các thiên thần trên Thiên Đàng không được hưởng – đó là được cùng đau khổ với Người Yêu Dấu của chúng ta. Dù cuộc sống có gian truân đến đâu, chuỗi ngày thê lương của chúng ta có lê thê đến mấy, chúng ta cũng đừng bao giờ rời xa chân Thập Giá trước khi Chúa muốn. Thầy Chí Thánh thật nhân lành đã cho chúng ta, những tâm hồn yêu mến Thập Giá, được cảm nghiệm sự ngọt ngào của nó, nếu không phải luôn luôn thì ít ra là vẻ đẹp và sự cần thiết của nó.”

Cuộc đời là chuyến lữ hành đau khổ, nhưng luôn tràn trề hy vọng. Cuộc sống không có đau khổ thì không còn là cuộc sống. Đau khổ là thứ gia vị đặc biệt làm cho cuộc đời đáng sống. Sống kết hiệp đau khổ với Cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu để cứu độ chính mình và người khác. “Khi Nhà thần bí CP Julian Norwich chia sẻ: bị trở tính và cô quạnh trong nỗi ngao ngán, chán chường với cuộc sống và bực dọc với bản thân, tôi đã nhẫn nại để tiếp tục sống giữa những khó khăn… Ngay sau đó, Chúa lại ban cho linh hồn tôi niềm an ủi và thanh thản trong hoan lạc và vững tin.” Đau khổ là Đại Hồng Ân. (Nhật Ký Thánh Faustina, 57 & 779) Chịu đau khổ là xác định tình yêu dành cho Thiên Chúa.

CUỘC LỮ HÀNH

Như một dòng sông, cuộc sống là một hành trình vừa động vừa tĩnh, mang nhiều sắc thái, nhiều tiết tấu, nhiều cao độ. Bắt đầu cuộc đời từ khi hình thành sự sống trong lòng mẹ, ngày mẹ khai hoa nở nhụy, mẹ vui vì bắt đầu mùa xuân của con, nhưng có khi mẹ cũng quan ngại hoặc lo buồn vì những mùa khác của đứa con…

Hành trình cuộc sống nhiêu khê, không hề đơn giản chút nào. Sống là đấu tranh, là vươn lên không ngừng, dù sống ở cương vị nào. Mỗi người là một cá thể riêng biệt nhưng vẫn hài hòa trong một tổng thể, và luôn có những thời điểm khởi đầu, hành trình tâm linh cũng tương tự. Trong cuộc lữ hành trần gian, chúng ta được Chúa Giêsu căn dặn: “Anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào Chúa của anh em đến.” (Mt 24:42; Mc 13:33)

Theo đại nhân Khổng Tử, đời người cần có 5 đức tính: Ôn, Lương, Cần, Kiệm, Chính.

  1. ÔN – “Ôn” là ấm, nghĩa là ôn hòa chứ không cực đoan. Không ôn hòa, người ta sẽ thiên tư, lệch lạc, buông thả hoặc cuồng nhiệt. Người Việt có câu: “Khôn cho người ta rái, dại cho người ta thương, dở dở ương ương chỉ tổ cho người ta ghét.” Ôn ở đây là một động thái dứt khoát và nghiêm túc – không khô khan, không nửa vời, không tiêu cực. Nếu là người có tôn giáo thì không cuồng tín, Chúa ghét những kẻ nửa vời, hâm hẩm. (Kh 3:16)
  2. LƯƠNG – “Lương” là lương thiện, tốt lành, chân thật. Con người vốn dĩ có xu hướng vị kỷ, do vậy mà luôn phải nỗ lực sống tốt hơn. Leo dốc rất khó, thả dốc rất dễ. Sống tốt không chỉ là tránh điều ác (tiêu cực) mà còn phải hăng say làm điều thiện (tích cực).
  3. CẦN – “Cần” là siêng năng, chịu khó. Tinh thần thì linh hoạt nhưng thân xác luôn nặng nề, yếu hèn. (Mt 26:41) Có những điều mình muốn thì mình không làm, mà điều mình không muốn thì mình lại làm. (Rm 7:15, 19) Con người là vậy, rất yếu đuối, đôi khi mâu thuẫn với cả chính mình. Nhưng không vì thế mà thất vọng, buông xuôi, mà phải nỗ lực vươn lên.
  4. KIỆM – “Kiệm” là tiết kiệm, không hoang phí. Kiệm ở đây không giới hạn theo nghĩa vật chất mà còn bao hàm các nghĩa khác, nghĩa là không hoang phí thời gian cho các hoạt động vô bổ, không hoang phí ánh mắt, không hoang phí lời nói, tai nghe, không hoang phí thái độ, không hoang phí tình cảm, không hoang phí ý nghĩ,… Cuộc sống luôn phải điều độ, chừng mực. Thánh Phanxicô Salê so sánh: “Ít nói không là nói ít, mà là không nói những điều vô ích.”
  5. CHÍNH – “Chính” là ngay thẳng, đứng đắn. Thánh Giuse là người công chính nhờ khiêm nhường và tuân phục. Người ít nói hoặc ít cười chưa hẳn là người nghiêm trang và đứng đắn. Không thành kiến với người khác cũng là động thái ngay thẳng, sống nghiêm túc. Phải có tình yêu thương thực sự mới khả dĩ “vui với người vui, buồn với người buồn.” (Rm 12:15)

Đời người như viên đá cuội lăn mòn trên những con dốc đời, rồi một ngày nằm chết lẻ loi bên vệ đường mà vẫn trăn trở không nguôi, vì bao mơ ước chưa trọn vẹn! Khi tư tưởng chín muồi thì thân xác bắt đầu rã rời. Đó là một nghịch lý, nhưng là nghịch-lý-thuận, và cũng có thể là sự nghiệt ngã của cuộc đời. Cũng là con người, có người sung sướng từ trứng nước, có người lại đau khổ, không chút thanh thản, chịu thiếu thốn suốt đời.

Không thể hiểu hết triết lý cuộc sống? Nhà soạn nhạc Beethoven nói: “Cảm ơn Chúa, tôi viết được nhạc, còn ngoài ra tôi chẳng làm được gì.” Đại văn hào Shakespeare nói: “Có người sinh ra được sự nổi tiếng rơi vào mình, có người tìm mãi cũng thấy, nhưng có người tìm cả đời cũng không thấy.” Thật bí ẩn, con người không thể hiểu thấu! Người ta có câu: “Một đời đánh phấn đeo hoa, một đời khổ ải cũng qua một đời.” (Hát Xẩm) Đời thế đấy!

Giá trị cuộc đời không được đo bằng “chiều dài” mà đo bằng “chiều sâu.” Thánh Catarina khuyên: “Cuộc đời là chiếc cầu, hãy đi qua chứ đừng dừng lại trên đó.” Còn nhà toán học Pythagore (Pythagóras ho Sámios) cảnh báo: “Đừng thấy bóng mình to mà tưởng mình vĩ đại.” Cái ảo tưởng của con người thật đáng sợ!

NIỀM CẬY TRÔNG

Đức Cậy là một trong ba đức đối thần quan trọng. Đây là câu chuyện có thật do chính tác giả kể lại, bình thường mà rất đặc biệt. Trên trang All-About-The-Virgin-Mary.com, Carlos Sievert Callejo cho biết:

Tôi 63 tuổi. Bác sĩ chẩn đoán tôi bị ung thư gan hồi tháng 1-1999. Sau một năm buồn bã, đau khổ, tuyệt vọng, tôi lại tin vào Thiên Chúa, và tôi thoát “án tử” mà bác sĩ tiên báo. Tôi vui sống và kể lại “kinh nghiệm đau thương” cho các bệnh nhân ung thư nghe để họ không tuyệt vọng về cái chết được báo trước. CHỈ CÓ THIÊN CHÚA BIẾT MỌI SỰ.

Hồi trẻ, tôi rất khỏe mạnh và đầy sức sống. Tôi là đội trưởng đội bóng rổ và bóng đá Don Bosco, tôi khá hầu hết các môn thể thao và các hoạt động ngoại khóa. Giữa năm 1998, vợ tôi thấy có điều gì đó khác ở tôi và nói tôi lưu ý. Nàng cảm thấy tôi không còn như trước nên nhận biết khi tôi sụt cân, yếu sức và hay cáu gắt. Vợ tôi cương quyết bắt tôi đi xét nghiệm.

Năm 1986, tôi phát hiện mình bị tiểu đường, di truyền từ mẹ tôi. Trong 2 năm đầu, hằng ngày tôi đi châm cứu và uống 1 chén nước dưa đắng (ampalaya) để kiềm chế đường máu. Suốt 10 năm tôi dùng các loại thảo dược mà bác sĩ kê toa, mức đường trung bình khoảng 200 mg. Rồi tôi được bác sĩ khuyên tiêm insulin (Humulin N) vì ít phản ứng phụ và biến chứng.

Năm 1996, sau vài lần xét nghiệm và siêu âm, tôi lại phát hiện bị sạn thận. Tháng 3-1997, bác sĩ khuyên phẫu thuật lấy sạn trước khi chứng tiểu đường nặng hơn. Tuy nhiên, chứng nôn mửa, choáng váng và bao tử khiến tôi khó chịu sau khi nội soi bụng (laparoscopy), bác sĩ nói tôi sút cân vì tiểu đường chứ không phải sạn thận làm tôi khó tiêu hóa. Năm 1998, tôi vẫn sụt cân nhiều trong vòng 6 tháng. Bác sĩ nói không sao vì tôi cần giảm thuốc. Nhưng vợ tôi không đồng ý với bác sĩ và muốn tôi xét nghiệm lại.

Tháng 1-1999, bác sĩ nói tôi phải phẫu thuật mở dạ dày (gastroscopy), nhưng không thấy có vấn đề gì. Vợ tôi khăng khăng bắt bác sĩ xem lại. Vẫn không phát hiện được gì. Vợ tôi không tin là tôi không có vấn đề và bắt tôi phải chụp CT bụng. Rõ ràng tôi có khối u 4 cm x 3,1 cm ở lá gan bên phải. Tôi phải hóa trị 5 lần – trên mức bình thường. Khối u ác tính được xác định và tôi được chụp CT để xem có phải là ung thư di căn tới phổi và các bộ phận khác hay không. Nếu dương tính, bác sĩ sẽ cố gắng hết sức và tôi chỉ còn chờ tử thần đến.

Nhưng sau vài lần xét nghiệm để xác định di căn (metastasis), bác sĩ thấy ung thư vẫn chỉ ở gan chứ không di căn tới các nội tạng khác. Tôi được giới thiệu tới một bác sĩ chuyên khoa ung thư. Bác sĩ hỏi tôi có uống rượu nhiều hay hút thuốc nhiều không, có bị tiêu chảy, siêu vi hoặc gia đình có ai bị ung thư không. Họ hỏi vậy để cố gắng tìm nguyên nhân gây ung thư của tôi. Tôi chỉ uống rượu hoặc hút thuốc khi xã giao thôi. Siêu vi, tiêu chảy và lịch sử bệnh ung thư đều âm tính. Tôi không biết rõ nguyên nhân, tôi nghĩ có thể do thực phẩm.

Sau vài lần xét nghiệm và được tư vấn của các bác sĩ ở Trung tâm Y khoa Makati, tôi được phẫu thuật cắt khối u ác tính. Bác sĩ nói cuộc phẫu thuật phải kéo dài từ 4 tới 6 giờ. Tôi nhập viện ngày 4-1-1999, và được ấn định phẫu thuật ngày 5-1-1999. Vì tôi yếu gan, máu khó đông. bác sĩ không dám mạo hiểm trong trường hợp của tôi và quyết định để máu tôi đông ít nhất 70 tới 80% mới rạch dao mổ, vì họ không muốn tôi chảy máu nhiều mà chết. Sau 4 ngày dùng thuốc để cải thiện việc đông máu, tôi được phẫu thuật lúc 7 giờ sáng ngày 8-1-1999.

Thật ngạc nhiên, tôi tỉnh lại và hỏi vợ nhiều câu hỏi. Vợ tôi không trả lời. Tôi nghi vợ muốn giấu tôi nên bảo tôi đợi bác sĩ đến giải thích. Tôi nghi có điều gì đó bất ổn. Họ lấy chất dịch trong gan để làm sinh thiết. Khối u xấp xỉ 10,5 cm x 4,2 cm ở lá gan bên phải, lớn hơn so với lần chụp CT. Tôi cần dùng liệu pháp khác cho bớt đau đớn. Tôi nghe bác sĩ cho vợ tôi biết rằng tôi chỉ còn sống thêm được 4 tới 6 tháng. Tôi được hóa trị mỗi tháng 3 lần trong 6 tháng (tổng cộng 18 lần), chi phí là 1 triệu peso (tiền Philippines, gần 500 triệu tiền VN). Một số tiền quá lớn đối với gia đình tôi. Cơ may hồi phục chỉ từ 5 tới 20%. Tôi bảo vợ để dành tiền cho gia đình, nhưng vợ tôi xin tôi hóa trị bằng mọi giá, chỉ mong tôi sống.

Tôi tuyệt vọng. Tôi không muốn gặp bất kỳ ai. Tôi đến với Chúa qua những lời cầu nguyện và niềm tín thác vào Ngài, xin Ngài ban sức mạnh cho tôi chịu đựng chứng ung thư. Trong 2 tuần tôi cầu nguyện như chưa bao giờ cầu nguyện để nài van Ngài can thiệp và giúp đỡ. Tôi bắt đầu chấp nhận và dâng mọi sự cho Ngài. Tôi làm tuần cửu nhật kính Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ở Baclaran. Tôi tới Baclaran vào các ngày thứ Tư trong cơn đau nhức. Tôi cố gắng giành lại sự sống. Tôi hoàn toàn tín thác vào Chúa. Tôi làm các tuần cửu nhật kính các vị thánh khác cùng với bạn bè và người thân.

Tôi phải hóa trị 10 ngày sau lần phẫu thuật không thành công, nhưng vợ tôi muốn tôi phẫu thuật lại vào ngày 5-3-1999, sau khi chờ cho tôi hồi sức. BS Angelito Tingcungco bắt đầu phẫu thuật lúc 5:30 sáng. Tôi thấy một người mặc áo trắng bước vào. Chưa đầy 10 giây, bác sĩ gọi tên tôi. Tôi nghĩ là có sự can thiệp của Chúa. BS Tingcungco xem bệnh án và ảnh chụp CT và nói tôi có thể sống thêm 10 tới 15 năm. Tin vui nhất đời tôi. Bác sĩ hẹn ngày 5-3-1999 tôi hóa trị đợt đầu, cứ hai tháng một lần.

Sau đợt hóa trị lần hai, tôi lo bao tử tôi sẽ nặng hơn, vì bác sĩ bảo ung thư đã di căn tới bao tử. Người em họ mời tôi tới Tuguegarao dự lễ khánh thành nhà thờ Minore dâng kính Đức Mẹ ở Piat ngày 22-6-1999. Hôm đó tôi cảm thấy không đau nhức. Tôi biết Đức Mẹ đã giúp tôi để tôi có cơ hội tới chỗ này chỗ nọ, như Đức Mẹ ở Manaoag, Đức Mẹ khóc ở Baguio và Zamboanga. Tôi cầu nguyện trong nhà thờ, và cơn đau càng lúc càng giảm. Nhờ ơn Chúa giúp, nhờ lời cầu nguyện của gia đình và bạn bè, khối u của tôi giảm còn 2,5 cm. Đúng là phép lạ. Tôi được hẹn hóa trị 4 đợt, lần cuối vào tháng 10-1999.

Các bác sĩ Hoa Kỳ không thể tin tôi có thể sống thêm được 8 tháng. Họ nói tôi may mắn gặp được bác sĩ giỏi ở Philippines và lời cầu nguyện của tôi đã giúp tôi, vì thế tôi nên tiếp tục cầu nguyện. Nhưng họ vẫn không có kết luận chính xác, và họ muốn làm sinh thiết lại. Sau ba tuần, người ta xác định được đó là ung thư biểu bì gan (Hepatocellular Carcinoma).

Khi ở Hoa Kỳ, tôi đến nhiều nhà thờ, tham quan cả “chiếc cầu thang kỳ lạ” của nhà nguyện Loretto, nhà thờ Sanctuario Chimayu, Hang Lộ Đức ở Maryland, nhà thờ Thánh Tâm ở Washington và nhiều nơi khác để xin Chúa thương giúp. Tôi cầu xin ơn Chúa gần 30 năm. Tôi trở nên nhạy cảm và dễ khóc khi cầu nguyện với Chúa, tạ ơn Ngài đã ban cho tôi cuộc sống thứ hai. Tôi tới Đức Mẹ ở Piat ngày 22-6-2000 và tới Đức Mẹ ở Manaoag để tạ ơn cùng với các vị thánh khác đã nguyện giúp cầu thay cho tôi. Tới nay, tôi vẫn chân thành cầu nguyện và tạ ơn Chúa vì bao ơn lành Ngài đã ban cho tôi.

Nỗi thất vọng và sự u sầu là kẻ thù nguy hiểm. Hãy để Chúa chăm sóc bạn. Ngài không bao giờ để bạn thất vọng nếu bạn thật lòng kêu xin Ngài giúp đỡ. Hãy ghi nhớ Lời Chúa: “Cứ xin thì sẽ được, cứ tìm thì sẽ thấy, cứ gõ cửa thì sẽ mở ra cho.” (Mt:7-8; Lc 11:9-10) Các bác sĩ “bó tay” và nói tôi sắp chết, tôi chỉ còn biết cậy trông Chúa. Tôi cầu nguyện bằng chính lời Chúa Giêsu: “Lạy Cha, nếu có thể được, xin cho con khỏi phải uống chén này. Tuy vậy, xin đừng theo ý con, mà xin theo ý Cha.” (Mt 26:39) Và tôi tâm sự với Chúa: “Lạy Chúa, con xin dâng đau khổ của con cho Chúa và xin để đau khổ trở thành cách con nói rằng CON YÊU CHÚA.”

Bây giờ tôi làm việc tông đồ bằng cách thăm viếng các bệnh nhân ung thư ở Trung tâm Y khoa Makati và tới gia đình của các bệnh nhân. Tôi nói với họ về kinh nghiệm của tôi, an ủi họ và khuyên họ đừng tuyệt vọng mà hãy tín thác vào Chúa. Ngài luôn sẵn sàng giúp bạn nếu bạn kêu xin Ngài với tấm lòng thành tín.

Tôi kể ra điều này vì muốn nói với bạn rằng HÃY CẦU NGUYỆN và HOÀN TOÀN TÍN THÁC VÀO THIÊN CHÚA. Cầu nguyện và tin tưởng tuyệt đối vào Ngài thì Ngài sẽ không để bạn thất vọng. Điều đó đã xảy ra với tôi thì chắc chắn cũng sẽ xảy ra với bạn!

KHÔNG SỢ HÃI

Giáo Hội, hôn nhân, gia đình, và xã hội nói chung, đang khủng hoảng với tỷ lệ nghiêm trọng. Giáo Hội tại Việt Nam cũng không ngoại trừ, gần đây có những vụ rất rắc rối. Nhiều người cảm thấy thất vọng, thậm chí vô vọng. Tất cả mọi người sẽ đồng ý rằng điều tối cần thiết là hy vọng. Nhưng chúng ta phải đặt một cái gì đó dưới sự hy vọng của mình để biến nó thành hiện thực. Hy vọng chúng ta cần không đơn giản chỉ là mong muốn.

Hy vọng cần có nền tảng. Nếu chúng ta hy vọng chiếc giày vừa vặn, trước tiên nên đo bàn chân. Nếu chúng ta hy vọng giảm cân, nên ăn kiêng và tập thể dục. Vậy chúng ta nên làm gì để hy vọng của chúng ta trở thành hiện thực? Bài viết này trình bày năm lý do để hỗ trợ hy vọng đó.

Hơn 800 năm trước, một người nghèo đã cầu nguyện trong nhà thờ xứ đổ nát. Khi ngước nhìn Đức Kitô trên Thập Giá, ông thốt lên: “Lạy Thiên Chúa vĩ đại và vinh hiển, lạy Chúa Giêsu Kitô của con! Xin Ngài soi sáng cho con và giải trừ bóng tối trong tâm hồn con. Xin cho con đức tin thực sự, mục đích vững chắc và đức ái hoàn hảo. Lạy Chúa, xin ban cho con biết Chúa rõ ràng để con có thể hành động theo ánh sáng của Ngài và phù hợp với Thánh Ý Ngài trong mọi sự.” Từ trên Thánh Giá, một giọng nói vang lên: “Francesco, va e ripara la mia casa che, come vedi, e tutta in rovina.” [Phanxicô, hãy đi sửa lại ngôi nhà của Ta, vì như con có thể thấy, tất cả trong cảnh đổ nát.] Khi nghe lời này, Phanxicô ngây ngất trong trạng thái xuất thần.

Sự trao đổi bằng lời đó xuất xứ từ nguồn đáng tin cậy là Thánh Bonaventura (1221-1274), tác giả cuốn “Cuộc Đời Phanxicô.” Theo thần học gia và triết gia vĩ đại này của dòng Phanxicô, Chúa Kitô đã áp dụng những lời của Ngài cho nhiều điều khác hơn là nhà thờ đổ nát ở San Damiano, tức là cho Giáo Hội nói chung. Trong ngôn ngữ Ý, các chữ “casa” (ngôi nhà) và “chiesa” (nhà thờ) có cấu trúc tương tự nhau và gợi ý một sự thân thiết nhất định giữa ngôi nhà và nhà thờ. Thậm chí sự giống nhau đó còn rõ ràng hơn trong tiếng Latinh giữa các từ “ecclesiola” (nhà thờ nhỏ) và “Ecclesia” (Giáo Hội). Ngôi nhà, gia đình và Giáo Hội phải được hiệp nhất mật thiết với nhau để bất kỳ ai trong số đó đều có thể thịnh vượng.

Kinh nghiệm của Thánh Phanxicô Assisi ở nhà thờ tồi tàn năm xưa cung cấp cho chúng ta 5 lý do để hy vọng:

  1. Cuộc khủng hoảng hiện nay trong Giáo Hội không phải là duy nhất. Các cuộc khủng hoảng đã xảy ra trước đây nhưng Giáo Hội đã phục hồi và phát triển mạnh mẽ. Kiến thức về lịch sử có thể là nguồn an ủi và động lực. Quan điểm có thể giúp đỡ để chúng ta không bỏ cuộc.
  2. Thánh Phanxicô, còn gọi là “Poverello,” vì chấp nhận nghèo khó và là người khiêm tốn. Vì vậy, chúng ta có thể nhìn đến sự đóng góp đáng kể của giáo dân vào việc xây dựng lại Giáo Hội, và chính Giáo Hội sẽ được đổi mới từ nền tảng. Giáo dân có thể chủ động, họ không cần phải đợi các giáo sĩ giao nhiệm vụ.
  3. Rõ ràng Chúa nói với Phanxicô rằng Ngài muốn Giáo Hội của Ngài được sửa chữa, chấn chỉnh. Giải pháp còn lại nằm ở việc chúng ta tìm cách hợp tác với ân sủng của Thiên Chúa. Ngài nắm quyền và sẽ không để cho các tôi tớ trung thành của Ngài phải thất bại.
  4. Từ Thập Giá, Chúa Giêsu nói với Phanxicô. Con đường đổi mới không dễ dàng, đòi hỏi nhiều hy sinh như Chúa Giêsu đã xác định: “Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó. Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy.” (Mt 7:13-14) Thập Giá hoàn toàn đối lập với đường lối của thế gian.
  5. Phanxicô cầu xin Thiên Chúa ban đức tin, hy vọng và lòng bác ái. Điều đó cho thấy tầm quan trọng không chỉ của các nhân đức siêu nhiên đó, mà còn cả các đức tính hằng ngày như lịch sự, khiết tịnh, từ bi, quan tâm, chăm sóc,… Khi chúng ta cư xử một cách đạo đức là chúng ta đang sống cuộc đời của Đức Kitô. Bằng cách noi gương Ngài, chúng ta cũng góp phần vào việc sửa chữa Giáo Hội của Ngài.

Cả 5 lý do đó đều ủng hộ niềm hy vọng, cung cấp nền tảng cho sự hy vọng. Viễn cảnh, vai trò giáo dân, lời Chúa hứa hợp tác, đánh giá Con Đường Thập Giá, và sự sẵn lòng sống đạo đức của chúng ta, cung cấp những viên gạch vững chắc mở đường cho sự đổi mới của Giáo Hội đang khủng hoảng nghiêm trọng.

Hãy vững tin, vì Chúa Giêsu đã nói với Phêrô: “Anh là Phêrô, nghĩa là Tảng Đá, trên tảng đá này, Thầy sẽ xây Hội Thánh của Thầy, và quyền lực tử thần sẽ không thắng nổi.” (Mt 16:18) Cần phải can đảm và hy vọng. Đừng sợ!

[Đăng báo ĐMHCG tháng 8-2023, Dòng Chúa Cứu Thế xuất bản tại Hoa Kỳ]

“Đời đời biết ơn”, một thứ đạo lý không tệ hại thành tệ hại

Báo Tiếng Dân

Chu Mộng Long

1-8-2023

Trước tòa, trừ số doanh nhân vì lẽ sinh tồn buộc phải tư duy “tiền trao cháo múc”, tất cả các quan chức và luật sư bào chữa cho quan tham hoặc bộc lộ trực tiếp hoặc nuôi trong đầu thứ đạo lý làm ơn và trả ơn. Sự “làm ơn” của chúng là cứu sinh mạng hàng vạn người bị mắc kẹt trong vùng tâm dịch. Ơn ấy to như núi Thái Sơn. Và “sự trả ơn” với trăm tỉ hay ngàn tỉ, theo chúng, “chẳng thấm vào đâu”. Với chúng, đạo lý này cao hơn mọi quy phạm của pháp luật.

Biết đâu chúng nghĩ, sự trả giá bằng tù tội và sự nguyền rủa của thiên hạ chẳng là gì so với việc làm “cứu nhân độ thế” của chúng? Nếu điều này còn thống trị trong suy nghĩ của giới quan chức chưa bị lộ, thì bất hạnh của dân tộc này còn kéo dài không dứt.

Để không bị chụp mũ, tôi phải rào trước là tôi không phủ nhận cái gọi là “đời đời biết ơn”. Người dân đói khổ đời đời biết ơn lãnh tụ đã giải phóng cho mình thoát khỏi đói nghèo. Học trò đời đời biết ơn thầy dạy dỗ mình thành người. Con cái đời đời biết ơn cha mẹ đã dưỡng dục từ bé cho đến khi trưởng thành. Đó là đạo lý tốt đẹp từ ngàn xưa truyền lại.

Nhưng lợi dụng và nhân danh đạo lý ấy để đòi kẻ hàm ơn phải trả ơn thì điều tốt đẹp ắt rơi vào tệ hại. Lãnh tụ và những người ăn theo lãnh tụ sau khi thực hiện công cuộc gọi là “giải phóng” bắt toàn dân phải khom lưng làm nô lệ để nuôi mình, ắt lãnh tụ và những kẻ ăn theo đó tự phủ nhận công lao của chính mình. Cho nên, gần cả ngàn năm trước, Nguyễn Trãi dứt khoát phủ nhận cái phương châm “Ăn cơm chúa múa tối ngày” mà bắt vua chúa phải làm ngược lại: “Ăn lộc đền ơn kẻ cấy cày”.

Người thầy dạy dỗ học trò thành người mà tham lam, suốt ngày kêu “quà quà”, lợi dụng đạo lý “Sống tết, chết giỗ”, đến chết cũng còn nghiện phong bì, người thầy ắt bị học trò không xem là người mà chỉ xem như con quạ bẩn thỉu. Dân gian phủ nhận loại thầy như vậy mới sinh ra câu chuyện học trò nhặt xương cho thầy, cho thầy liếm mật như… chó.

Hiện nay, nhiều con cái ruồng bỏ, đánh chửi bố mẹ, theo tôi, trừ loại hư hỏng do nhiều nguyên nhân xã hội, trong đó có lỗi từ bố mẹ. Bố mẹ tự kiêu mình là “núi Thái Sơn”, là “nước trong nguồn” đòi con cái “đời đời biết ơn” bằng tiền, bằng rượu thịt để ăn chơi, những đứa con trong gia đình ấy không đào núi cha, lấp sông mẹ cho hả giận mới là chuyện lạ. Không ngẫu nhiên mà các cụ dạy “Phụ có từ thì tử mới hiếu”. Cha mẹ yêu thương, vun đắp cho con cái một cách vô tư, tôi dám chắc chẳng con cái nào dám phụ bạc, trừ nguyên nhân khác.

Không chỉ vụ Việt Á hay Chuyến bay giải cứu lộ ra chân tướng của các quan, mà hầu như các quan thời nay đều nhận thức chỉ một chiều đạo lý có lợi cho chúng. Rằng chúng có công làm cách mạng, giải phóng dân nghèo, làm người thầy dạy dân, và như cha mẹ nuôi dân, nên họ có quyền bất khả bàn luận là dân phải “đời đời biết ơn” và phải “trả ơn” họ bằng xương máu của mình.

Bao nhiêu người hy sinh trong chiến tranh là xương máu. Bao nhiêu người lao động vật vã, chết vùi trong các công trình như Sông Đà, Trị An… là xương máu. Bao nhiêu người nghèo đóng quỹ chống dịch và chết trong các trại cách ly khi xảy ra dịch bệnh là xương máu. Trả ơn bằng xương máu và quy ra tiền tỷ, các quan và các luật sư bào chữa tự cho là “chẳng thấm vào đâu”, thứ đạo lý ấy trở thành đạo lý của bầy lang sói. Không phải đạo làm người!

Điều đáng sợ là khi tuyên truyền, dạy dỗ một chiều đạo lý “đời đời biết ơn”, người ta đã nhồi vào sọ cả một thế hệ thứ tinh thần “hy sinh” vô điều kiện để cho họ thụ hưởng. Không ngẫu nhiên mà khi được hưởng bổng lộc, danh hiệu, các chế độ ưu đãi, trong các lời phát biểu, đám quan chức, thậm chí trí thức, văn nghệ sĩ, chỉ biết nói lời “biết ơn”, “cảm ơn” bề trên như một cái máy. Không ngẫu nhiên mà khi bảo vệ luận văn, luận án, làm lễ tốt nghiệp ra trường, nhận bằng cấp, các học viên, sinh viên, nghiên cứu sinh đều đồng loạt chỉ nói lời “biết ơn”, “cảm ơn” lãnh đạo. Trong khi số tiền, danh hiệu, bằng cấp họ nhận được đều lấy ra từ máu xương của nhân dân. Dân gian nói “lấy của làng làm ơn cho xã” là theo nghĩa ấy!

Nhớ khi bảo vệ luận án tiến sĩ, tôi phát biểu lời cảm ơn nhân dân, cảm ơn cha mẹ, cảm ơn vợ tôi trước rồi mới cảm ơn hội đồng, nhiều người trố mắt xem tôi như là “quái nhân” bố láo!

Cứ so cách giáo dục của ta và phương Tây, đủ hiểu ta khác đến tệ hại thế nào. Nghi thức bảo vệ luận án tiến sĩ chẳng hạn. Ta đặt Hội đồng ngồi chễm chệ trên bục cao, nghiên cứu sinh đứng ở dưới thấp báo cáo và trả lời như quan hệ giữa quan tòa và bị cáo. Bảo vệ xong, nghiên cứu sinh tặng hoa, tặng quà và nói lời cảm ơn Đảng, Nhà nước và Hội đồng. Làm khoa học mà cứ như bị cáo bị tòa phán xét và phải đội ơn trời bể xin tòa nương tay và giảm án vậy.

Trong khi dự buổi bảo vệ luận án của con tôi, tôi hết sức ngạc nhiên khi nó lên bục báo cáo, Hội đồng ngồi ở dưới cùng với cử tọa, trao đổi bình đẳng. Kết thúc buổi bảo vệ, Chủ tịch Hội đồng thay mặt Hội đồng, thay mặt nhà trường và nhà nước Pháp, chúc mừng và cảm ơn nghiên cứu sinh đã đóng góp công sức và trí tuệ cho khoa học nhân loại. Hội đồng còn tặng hoa, tặng quà cho nghiên cứu sinh. Tiệc liên hoan cũng do nhà trường tổ chức và chi trả! Ngày nhận bằng Tiến sĩ, tân Tiến sĩ được mời cả bố mẹ đến dự để nhà trường cảm ơn bố mẹ tiến sĩ. Tiệc liên hoan cuối cùng này cũng do nhà trường tổ chức và chi trả luôn, các hoạt động chụp ảnh, áo mão cũng được nhà trường miễn phí và tặng luôn cho Tiến sĩ làm kỷ niệm!

Trong khi ở cái xứ sở của đạo lý “đời đời biết ơn” này, kẻ làm ơn bòn vét đến từ cái phong bì, ăn uống và chi trả cả tiền thu phí tấm giấy gọi là “bằng”, thu luôn tiền thuê mặc áo quần… Kệch cỡm nhất là người trao bằng mặc áo hoàng bào như ông vua, không thì vương miện, phương trượng như giáo hoàng, đứng trên bục cao trao bằng, còn tân tiến sĩ thì đứng ngang háng vua hay giáo hoàng, cúi đầu nhận bằng như đứa nô lệ nhận ơn trời bể của vua ban hay tội nhân nhận ân đức của giáo hoàng khi làm nghi thức rửa tội.

Viết ra điều này để các nhà giáo dục phản tỉnh. Vạn sự “do giáo dục mà nên”. Đừng chửi bới quan tham như thể mình là người ngoài cuộc!

Phiếm đàm: LUẬN VỀ VI TIỂU BẢO

Hoài Nguyễn

Trước năm 1975, sách tiểu thuyết kiếm hiệp trường thiên của Kim Dung thịnh hành ở miền Nam và dường như mọi tầng lớp dân cư từ trí thức đến bình dân đều thích đọc sách của ông này! Một mặt do phong trào, phương tiện giải trí thời ấy là phim ảnh thì cũng chiếu phim võ thuật, chưởng, kiếm hiệp nhưng hình như chưa đưa Kim Dung vào điện ảnh nên người ta phải đọc tiểu thuyết.

Thời kỳ đầu, tiểu thuyết của Kim Dung in từng phần một trên các nhật báo được các dịch giả trong nước địch thuật từ các báo bên HongKong chuyển qua hàng ngày. Đến khi đủ bộ, người ta bắt đầu xuất bản thành từng bộ sách kiếm hiệp riêng biệt.

Bộ tiểu thuyết cuối cùng của Kim Dung là “Lộc Đỉnh Ký” tôi đọc từ người bạn thân và chỉ hơn nửa bộ thì phải vào Sài Gòn, sau đó ở trong đấy, tôi cũng lần mò tìm đọc cho hết bộ cho gọi là “thủy chung” với các bộ kiếm hiệp Kim Dung.

Hồi ấy báo chí Sài Gòn ca tụng Kim Dung hết lời, thậm chí họ còn cho là Tổng thống Hoa Kỳ thời ấy là Richard Nixon cũng rất mê tiểu thuyết của Kim Dung, sách của Kim Dung được ông ta “gối đầu giường” và một trong những nhân vật tiểu thuyết của Kim Dung mà Nixon lấy làm “thú vị” lại là… Vi Tiểu Bảo trong Lộc Đỉnh Ký!

Vi Tiểu Bảo, có lẽ là “nhân vật cuối cùng” trong sự nghiệp viết tiểu thuyết kiếm hiệp của nhà văn Kim Dung bên Hong Kong như thế nào mà đến một Tổng thống Hoa Kỳ, với nền văn hóa phương Tây có hơi ‘dị biệt” lại tỏ vẻ “hâm mộ” như vậy?

Vi Tiểu Bảo là nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết cuối cùng của Kim Dung nên nó đã đóng vai trò quan trọng phản ánh tài năng viết diễn tả một nhân vật ảo như thật được Kim Dung sáng tác.

Về nguồn gốc nhân vật Vi Tiểu Bảo, thì y sinh ra tại Dương Châu và là con của một kỹ nữ trong cái động điếm Lệ Xuân mà chẳng biết cha ruột là ai giữa đám khách mua hoa từ tây sang đông trên cái đất Tàu ngày ấy nên mang họ mẹ là Vi Xuân Phương.

Lớn lên trong ổ điểm, chung chạ với đủ hạng lưu manh đỉ điếm và hòan cảnh thất học, Vi Tiểu Bảo vô tình được đường tiến thân vô triều đình mang danh thái giám. Vi Tiểu Bảo “có duyên” kết bạn thân với Khang Hy lúc đó là hoàng đế trẻ nhà Đại Thanh và hơn y hai tuổi, thì con đường “hoạn lộ” coi như được “quý nhân” hỗ trợ ngay từ đầu! Y lập vô số các công trạng lừng danh và được Khang Hy rất quý trọng.

Vi Tiểu Bảo vô tình gặp được tổng đà chủ Thiên Địa Hội và cậu đã đồng ý giúp ông. Vì thế từ đó y phải đóng vai hai mặt. Một mặt giúp triều đình, mặt khác giúp Thiên Địa Hội chống lại triều đình.

Vi Tiểu Bảo đóng vai trò quyết định trong việc bắt và giết chết gian thần Ngao Bái; giải cứu cha của Hoàng đế Khang Hy, tức Hoàng đế Thuận Trị, giúp hai cha con đoàn tụ; theo lệnh nhà vua phá hủy Thần Long giáo; làm suy yếu sự phản kháng của phản tướng Ngô Tam Quế; đạt được hiệp ước biên giới với nước Nga.

Qua vô số chiến công đó, y được Khang Hy ban tặng những của cải vô kể tịch biên từ những gian thần triều đình, những người đã hối lộ và cướp bóc của dân. Ngoài ra Vi Tiểu Bảo còn được sự tín nhiệm của Thiên Địa Hội qua việc chống lại Ngô Tam Quế, các kẻ thù khác như Nga, Mông Cổ, Tây Tạng, và việc giải cứu các thành viên quan trọng của Hội bị bắt.

Vi Tiểu Bảo từ thuở thiếu thời đến lúc trưởng thành vùi mình trong hai nơi trá ngụy, gian xảo nhất là kỹ viện và hoàng cung nên về mặt khôn ngoan, giảo quyệt thì y hơn xa người bình thường. Trong Vi Tiểu Bảo có hình ảnh pha trộn giữa tốt xấu, thiện ác, đồng thời trọng tình nghĩa bạn bè, có chí hiến thân vì nước nhưng cũng tiểu nhân gian xảo, mưu mô thủ đoạn, sẵn sàng hại bạn khi cần bảo vệ lợi ích của mình.

Y gian ngoan, nhưng không ác độc; y giảo hoạt, nhưng cũng có nghĩa khí; y tham tài, nhưng không quá tiếc của; y có ơn tất trả, nhưng thường làm ơn không mong báo đáp; y mê gái đẹp nên hay mắc lừa mỹ nhân, nhưng chưa từng nghĩ sẽ trả đũa. Y biết rất ít chữ nhưng thích hay… nói chữ, bí thì đệm vô “cái gì…”, không biết võ công nhưng chưa từng phải bận tâm về việc đó.

Vi Tiểu Bảo thất học nhưng y đắc thủ được hai “kinh nghiệm bằng vàng” là thói lưu manh và tinh thần bợ đít từ động điếm cho đến hoàng cung. Kết luận của nhà văn Kim Dung làm cho người đọc kinh ngạc: chỗ cao quý nhất là hoàng cung và chỗ đồi bại nhất là động điếm thì cũng đều là hai nơi trá nguỵ bậc nhất, hai nơi đào tạo ra những nhà lưu manh học và “bợ đít đại vương” hạng siêu phàm.

Y hay nói tục chửi thề nhưng đôi khi làm người khác hả hê vì chửi đúng đối tượng. Tuy vô lại, xuất thân từ phường chợ búa nhưng Vi Tiểu Bảo rất trọng nghĩa khí. Vi Tiểu Bảo luôn gặp may hoặc cơ duyên xảo hợp: cát tàng hung, hung tàng cát. Tên các con của Vi Tiểu Bảo với bảy bà vợ xinh như mộng của y đều là cho gieo xúc xắc để đặt tên!

Truyện mở đầu với việc Mao Thập Bát, một kẻ giang hồ thảo khấu đang bị truy nã gây rối ở Lệ Xuân Viện, sau đó được Vi Tiểu Bảo cứu mạng. Sau nhờ Vi Tiểu Bảo dùng kế giết một tên quan binh cao thủ của triều đình, Mao Thập Bát liền nhận y làm anh em sống chết có nhau, tuy nhiên do họ Mao nhỡ miệng nói khoác có thể đánh thắng đệ nhất dũng sĩ Mãn Châu là Ngao Bái nên phải dắt y theo lên Bắc Kinh.

Qua bao cuộc phiêu lưu mạo hiểm, rủi ro, Vi Tiểu Bảo làm cuộc hành trình từ thành Dương Châu ở miền Nam đến tận Bắc Kinh, kinh đô của Mãn Thanh. Tại đó, y bị bắt cóc và đưa vào Tử Cấm Thành rồi đội lốt làm một thái giám sau khi giết chết tên thái giám Tiểu Quế Tử.

Vi Tiểu Bảo cùng hoàng đế trẻ tuổi Khang Hy và cả hai trở thành một đôi bạn thân thiết. Bằng những cơ duyên may mắn tuyệt vời, sử dụng trí thông minh cùng những chiến lược tài giỏi, nhạy bén và tính thực dụng, đầu óc tiểu nhân, miệng lưỡi trơn tuột khiến Vi Tiểu Bảo có cả “danh và lợi”, đạt được rất nhiều thành tựu tiến chức thăng quan quá sức tưởng tượng của mình.

Tại Tử Cấm Thành, y gặp gỡ Trần Cận Nam, tổng đà chủ của tổ chức “phản Thanh phục Minh” là Thiên Địa Hội, và trở thành một trong mười hương chủ của Thiên Địa Hội. Vi Tiểu Bảo đã trở thành người do thám của Hội trong hoàng cung. Sau đó y bị bắt cóc đến Thần Long đảo, trung tâm của Thần Long giáo, nhưng rồi lại trở thành Bạch Long sứ của Thần Long giáo.

Tuy nhiên, giống như tất cả các nhân vật hai mang, những vai trò mâu thuẫn của Vi Tiểu Bảo cuối cùng đi đến kết cục xung đột. Khang Hy cảnh báo Tiểu Bảo rằng nhà vua đã biết về quan hệ của y với Thiên Địa Hội và bắt y phải chọn lựa giữa triều đình và Thiên Địa Hội, mặc dù Khang Hy vẫn xem y là một người bạn trung thành. Vi Tiểu Bảo cuối cùng phải chọn giải pháp đào thoát vì y không muốn làm kẻ phản bội bán đứng Thiên Địa Hội. Nhưng vài năm sau đó, y lại được Khang Hy trọng dụng trở lại nhờ giải quyết xung đột biên giới với nước Nga.

Trong “Lộc Đỉnh Ký”, Kim Dung cũng đã xây dựng cho nhân vật Vi Tiểu Bảo của mình một “phép lợi thế tinh thần” kiểu như AQ của Lỗ Tấn! Rồi “cách làm quan”, những kiểu cách ăn hối lộ, nịnh nọt, bợ đở… đã được Vi Tiểu Bảo sung sướng thừa nhận đó là một loại… ”nghệ thuật” trong những loại nghệ thuật!

Vi Tiểu Bảo trở thành “chuyên gia ngành hối lộ” khi càng ngày y ăn hối lộ càng mạnh tay, càng ngày mặt càng tỉnh bơ. Đưa Kiến Ninh công chúa qua Vân Nam theo lệnh vua gả cho Ngô Ứng Hùng, y moi được của Ngô Tam Quế mấy trăm vạn lạng bạc. Về Dương Châu đi công cán, y cũng ăn được của các quan lớn nhỏ ở Dương Châu một mớ. Ra Đài Loan thăm nhân dân miền đất mới tiếp quản, y lại bợ được mấy trăm vạn lạng nữa. Gia tài của y ngày càng phình ra hơn. Hắn đổi hết ra ngân phiếu do các tiệm vàng danh tiếng ở Bắc Kinh phát hành để bọc theo cho gọn.

Càng có tiền, y càng “chi đẹp” cho bọn thái giám, thị vệ và các quan lại thất cơ lỡ vận. Y lại đem một số lớn tiền tặng các anh em Thiên Địa hội tiêu hộ giùm. Vi Tiểu Bảo rút ra được một bài học rất… kỳ dị: “Muốn ăn được của hối lộ lâu dài, phải biết làm công tác… từ thiện xã hội”. Để làm quan lâu dài hưởng được nhiều bổng lộc trời cho thì trước hết phải biết tặng quà cáp cho bọn đồng liêu và thi ân bố đức cho bọn thuộc hạ.

Thế nhưng lần chi tiền đau nhất trong đời hắn là khi cứu trợ nạn nhân bão lụt tại Đài Loan. Khang Hy ra lệnh trong cung tiết giảm các khoản chi phí được đâu chừng 5 vạn lạng. Nhà vua động viên hắn tham gia cứu trợ, hắn dại dột móc ra hơn 200 vạn lạng khiến nhà vua phải kinh hãi. “Cứu trợ” xong, hắn tự mắng mình ngu!

Vi Tiểu Bảo học được một bài giáo khoa về nghệ thuật làm quan do Sách Ngạch Đồ dạy: “Đừng nói nặng lắm, cũng đừng nói nhẹ lắm”. Y đem bài giáo khoa ấy áp dụng với Ngô Tam Quế, Ngô Ứng Hùng, Thi Lang và kiếm được mấy trăm vạn lạng. Y được chia của khi kiểm kê tài sản trời cho khiến cho khối tài sản kếch xù ấy vung vãi ra tứ phương, mỗi người một ít, khiến ai cũng ca ngợi hắn là bậc hào phóng đệ nhất triều Thanh!

Vi Tiểu Bảo cho rằng trên đời này nghề làm điếm như mẹ hắn ở thành Dương Châu là một nghề lương thiện. Y muốn “điếm hóa” luôn những người hắn gặp: “Ta là tổ tiên nhà ngươi”. Trên đời này, hắn là người duy nhất dám chửi Ngọc Lâm đại sư (chùa Thanh Lương), Hối Thông phương trượng (chùa Thiếu Lâm), Thuận Trị hoàng đế, thái hậu, công chúa. Hắn là người duy nhất dám đánh lộn với nhà vua, công chúa.

Cao hứng, hắn nặn ra một lý lịch rất trâm anh thế phiệt: “Tổ phụ làm quan, bị quân Thanh kéo qua tàn sát, gia mẫu được một nhà quan ở Dương Châu nuôi dưỡng; hắn thuộc dòng dõi danh gia vọng tộc ở Dương Châu”. Mười hai tuổi, hắn đã tự xưng là “lão gia”, một từ mà người già đứng đắn nhất cũng chẳng dám tự xưng. Ai mạnh hắn sợ vãi… ra quần, ai yếu hắn khinh, đánh ai không lại hắn đem tiền nhờ kẻ khác đánh, ai mất cảnh giác hắn lợi dụng, hành hạ được ai đến nhà tan người chết hắn mới khoan khoái…

Đối với phụ nữ thì quả là hắn có số… đào hoa thật sự với bảy cô vợ đều xinh đẹp, có nét riêng, đều khôn ngoan, học hành tử tế.

Vi Tiểu Bảo “yêu” sớm, quyết liệt và lai láng. Mười ba tuổi, y đã nắm bóp thân thể quận chúa Mộc Kiếm Bình, 15 tuổi, y đã ăn nằm với công chúa Kiến Ninh. Vi Tiểu Bảo chẳng biết tình yêu là gì; hắn chỉ có tình dục: có đến bảy bà vợ từ trinh nữ tới gái nạ dòng và một cô bồ người Nga, công chúa Tô Phi Á.

Hắn “làm việc” khá đến nỗi hai hỏa thương thủ người Nga báo cáo lại là công chúa Tô Phi Á ngày đêm chỉ mong nhớ “Trung Quốc tiểu hài đại nhân” mà lãnh đạm với tất cả các vương tôn, công tử ở Mạc Tư Khoa. Có thể ở “Lộc Đỉnh Ký”, Kim Dung đã thể hiện phép “thắng lợi tinh thần” của Hán tộc trên mặt trận tình dục.

Vốn xưa, đời nhà Tần đã có một chàng Lao Ái, thái giám giả hiệu vang danh đến nỗi được Thái hậu Triệu Cơ cưng chiều thì nay Vi Tiểu Bảo – cũng là một thái giám giả hiệu được Tô Phi Á nhớ nhung, không chừng cũng là chuyện có thật.

Chủ nghĩa khinh khi phụ nữ thật sự bộc phát trong con người Vi Tiểu Bảo. Từ quận chúa đến công chúa, hắn muốn đánh thì đánh, muốn mắng thì mắng. Vi Tiểu Bảo đã từng thóa mạ công chúa là “con đượi non”, từng lột trần truồng công chúa ra đánh đập nhừ tử rồi mới bảo: “Thế này thì lão gia muốn… bắt người làm vợ”. Với Vi Tiểu Bảo, bất cứ một phụ nữ nào cũng chỉ ngang hàng với gái làng chơi trong Lệ Xuân viện thành Dương Châu.

Khái niệm “kỹ viện” trở thành tiêu chuẩn, thước đo “mọi giá trị” trên đời của Vi Tiểu Bảo. Nhìn cách thiết trí một căn phòng trong hoàng cung hay trong một nhà đại phú, y lập tức so sánh ngay với cách thiết trí một căn phòng trong Lệ Xuân viện.

Nhìn cách ứng xử của thái hậu, y so sánh ngay với “má má” của mình, một kỹ nữ về già ở thành Dương Châu. Gặp mặt Kiến Ninh công chúa, Mộc Kiếm Bình quận chúa và Phương Di tiểu thư thuộc Mộc vương phủ ở Vân Nam, Vi Tiểu Bảo cũng đem ba cô gái nhỏ tuổi này so sánh với các kỹ nữ trẻ ở Lệ Xuân viện.

Dưới mắt Vi Tiểu Bảo, phụ nữ là người “tầm bậy” nhất thiên hạ. Khái niệm đẳng cấp xã hội ở đây không còn nữa, cái còn lại là tố chất con người, hễ ngươi là con người thì dù mang danh cao quý cũng chẳng hơn gì, thậm chí còn thua xa những kỹ nữ thành Dương Châu!

Trong hồi cuối của tiểu thuyết, Vi Tiểu Bảo nhận ra rằng cậu không bao giờ có thể điều hòa giữa hai bên đối lập là triều đình Đại Thanh và Thiên Địa Hội, vì cả hai cùng giằng xé nhau trong khi y bị kẹt ở giữa. Vì thế y quyết định bỏ đi theo con đường riêng của mình. Vi Tiểu Bảo đưa cả bảy cô vợ xinh đẹp và ba đứa con bí mật rời đi.

Kim Dung không hề tiết lộ Vi Tiểu Bảo đã đi đâu! Tuy nhiên có thuyết khác rằng cậu đã đi về Giang Nam sống một cuộc đời du sơn ngoạn thủy, giã từ chốn cung đình Khang Hy và cái lý tưởng đấu tranh của Thiên Địa Hội…

Tuy đã có đầy đủ tấm bản đồ kho báu lấy từ 8 cuốn “Tứ thập nhị chương kinh”, Vi Tiểu Bảo vẫn quyết định không đi tìm vì y sợ đào vào kho báu sẽ làm đứt long mạch của người Mãn Châu, hại chết Khang Hy.

Qua nhân vật Vi Tiểu Bảo, ta thấy toát lên một thứ chủ nghĩa thỏa hiệp, dung hòa giữa các phe phái đối lập mà ngày nay nếu tinh ý, chúng ta cũng nhận thấy trong bối cảnh quốc gia và quốc tế!

Tiêu đề “Lộc Đỉnh Ký” của bộ tiểu thuyết đã đề cập đến bối cảnh lịch sử thời đó, vào thời Thanh sơ, khi mà người Hán vẫn chưa quên được nhà Minh và vẫn còn nhiều người và tổ chức mong muốn đánh đuổi người Mãn, khôi phục giang sơn cho nhà Minh và người Hán. “Lộc Đỉnh Ký” như là một phép ẩn dụ về việc tranh đoạt thiên hạ và muốn làm hoàng đế toàn bộ đế quốc Trung Hoa!

Kim Dung cho người đọc biết trước nội dung của bộ tiểu thuyết: xuyên suốt bộ tiểu thuyết nói đến những sự kiện và âm mưu chính trị nhằm tranh giành quyền lực và giang sơn thiên hạ cùng với dã tâm muốn làm hoàng đế.

Những hành động của Vi Tiểu Bảo hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp đều có ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử Trung Hoa, song song đó là những nhân vật lịch sử có thật. Việc Vi Tiểu Bảo tìm được toàn bộ các bản trong bộ “Tứ thập nhị chương kinh” tượng trưng cho việc thống nhất của Trung Hoa dưới triều đại nhà Thanh thời vua Khang Hy nửa cuối thế kỉ XVII.

Việc thiếu vắng giá trị tốt tuyệt đối cũng như xấu tuyệt đối trong cuộc sống thực tế được phản ánh trong “Lộc Đỉnh Ký”. Không còn nữa chiều hướng dân tộc chủ nghĩa như là một phần chính yếu trong các tiểu thuyết trước của Kim Dung.

Trong “Lộc Đỉnh Ký”, Kim Dung đã làm mờ ranh giới giữa cái trắng và cái đen truyền thống, giữa người Hán và các bộ lạc ngoài biên ải, khắc họa hình ảnh Hoàng đế Mãn Châu Khang Hy như một người trị vì thông minh, biết quan tâm đến dân chúng dù họ không luôn luôn ủng hộ mình. Đôi khi ông tàn nhẫn nhưng xét đến cùng những hành động của ông nâng cao đời sống của người dân. Khang Hy được sử sách ghi nhớ như là một trong những vị vua Trung Quốc vĩ đại nhất.

Nói một cách trung thực, người Mãn Châu thực tế đã giết hàng vạn người Hán và tàn phá Trung Hoa thời gian đầu, một nguyên nhân dẫn đến những nổi loạn của Thiên Địa Hội nhằm dựng lại quyền lực của những vị vua người Hán. Nhưng trong khi đó, Thiên Địa Hội lại quên mất mong muốn của người dân bình thường là sống hòa bình và thịnh vượng. Sự cuồng tín của Thiên Địa Hội phản ảnh thế giới trong đó con người bị chia rẽ một cách bạo lực bởi ranh giới tín ngưỡng, tôn giáo và sắc tộc.

Chủ nghĩa thực dụng, những ý tưởng thực tế và rất nhiều chủ đề đã đóng góp vào thành công của “Lộc Đỉnh Ký” mà nhiều người đã đánh giá là cuốn tiểu thuyết hay nhất của Kim Dung.

Về cuối truyện, Vi Tiểu Bảo tuyên bố một câu về tính thực dụng đại loại: nguồn gốc sắc tộc của nhà vua không thành vấn đề nếu ông ta đặt lợi ích người dân lên trên hết!

Chính cái “ý tưởng” độc đáo này của Vi Tiểu Bảo đã được Đặng Tiểu Bình sau này của Trung cộng phát triển thành câu “ Không phân biệt mèo trắng hay đen, miễn là bắt được chuột!”

Và kết thúc bài viết này, như đã nói phần đầu, khi Nixon đọc và tâm đắc với “ý tưởng” của Vi Tiểu Bảo trong “Lộc Đỉnh Ký”, ông ta đã thay đổi quan niệm về thế đối đầu giữa hai thế giới Tự do và Cộng sản và ngay trong năm 1972, đã có những chuyến ngoại giao con thoi, “ngoại giao bóng bàn” giữa hai siêu cường đối đầu nhau từ cuộc chiến tranh Triều Tiên và Việt Nam.

Người Mỹ thông qua Nixon đã chấp nhận thế giới “lưỡng cực” như là một thực thể tồn tại để có sự cạnh tranh, chạy đua và từ đó thúc đẩy sự phát triển riêng của mỗi siêu cường này.

Việc Mỹ quyết tâm “tiêu diệt” thế giới Cộng sản thực tế có thể họ có thể làm được nhưng từ khi “đọc được” bộ tiểu thuyết “Lộc Đỉnh Ký” của Kim Dung, người Mỹ đã “thức thời” và không làm như vậy! Với Mỹ, không có kẻ thù vĩnh viễn, bạn bè vĩnh viễn mà chỉ có lợi ích vĩnh viễn!

Họ cần có hai thái cực để đối trọng như hai mặt của một đồng tiền, như cần có ít nhất có hai người cùng đua trên một con đường để còn biết hơn thua!

Nhà văn Kim Dung tạo nên một Vi Tiểu Bảo “tầm thường một cách phi thường” như vậy không phải dễ dàng!

Kim Dung thú nhận đã từng có cảm giác chán ghét Vi Tiểu Bảo khi bắt đầu viết Lộc Đỉnh Ký. Thế nhưng càng viết về y, ông càng bị chính nhân vật của mình cuốn hút. Khi Lộc Đỉnh Ký đi đến hồi kết, Kim Dung đã coi tên nhãi ranh tinh quái này là… tri kỷ!

Viết về Vi Tiểu Bảo là cách Kim Dung rà soát lại những quan điểm của chính mình về các khái niệm anh hùng, hiệp nghĩa, ái quốc, dân tộc. Trên hết, ông đã gửi gắm vào nhân vật này những trăn trở, ám ảnh về tư tưởng nhất thống Trung Hoa.

Đọc một tác phẩm “gác bút phong đao” của Kim Dung, ta cảm nhận sâu sắc rằng đây là một tác phẩm cuối cùng và cũng mang nhiều ý tưởng thời đại nhất của nhà văn Kim Dung, đồng ý với tự nhìn nhận của Kim Dung khi ông cho rằng đây là cuốn tiểu thuyết hay nhất của mình.

Hoài Nguyễn.

From: Tu-Phung

SAIGON BÂY GIỜ – BS. Đỗ Hồng Ngọc

SAIGON BÂY GIỜ (BS. Đỗ Hồng Ngọc)

Cái đẹp của Saigon ngày xưa nay còn đâu! Nguồn internet.

Saigon bây giờ không thấy có người đẹp nữa! Xưa ra đường cứ thấy người ta vừa chạy xe vừa… ngoái đầu lại để nhìn gái đẹp , phụ nữ xinh đẹp ! Bây giờ hết rồi !!!

Bây giờ ra đường người con gái nào cũng trùm kín mặt, mang vớ dài tay, găng tay kín mít, áo khoác sùm sụp, đầu đội mũ bảo hiểm, chỉ chừa hai con mắt lom lom qua kính bảo hộ… ! Ở trên cao nhìn xuống người người dày đặc, từng luồng từng luồng cuồn cuộn trôi đi, lâu lâu cụng mũ bảo hiểm một cái rồi mạnh ai nấy đi, cứ như đàn kiến…..

Đi bộ trên đường nhiều khi gặp người chào hỏi thân thiện mà chẳng biết ai là ai, đến lúc như chợt nhớ ra họ mới gỡ khẩu trang cười lỏn lẻn. May thay, con gái Saigon bây giờ tuy che mặt mà lại hở đùi!

Họ mặc quần short thật ngắn ra đường bất kể sáng trưa chiều tối. Nhờ đó mà cũng có thể nhìn ra người đẹp! Có điều hơi nguy hiểm cho giao thông công cộng vì đường sá không thông thoáng như xưa.

Áo dài thì khó mà tìm thấy nữa rồi- trừ trên sân khấu và sàn diễn thời trang. Con gái vì thế mà không còn yểu điệu, dịu dàng, tha thướt nữa. Ngay cả những ngày lễ tết, ở đường hoa Nguyễn Huệ rực rỡ vậy mà cũng khó tìm thấy một tà áo dài.

Năm nay chợ Hoa Tết đã dời về đường Hàm Nghi , nhưng mà bị ế ẩm thê thảm.

Áo dài kiểu , áo dài thời trang chỉ thấy ở một số đền , chùa và mấy địa điểm chọn lựa để quay phim ảnh xã hội , thời trang , ca nhạc để lôi cuốn, dụ dỗ dân chúng.

Mọi người trở nên hấp tấp, vội vã, căng thằng hơn bao giờ hết. Cái lý do vì sao mất áo dài rồi phải trùm kín mít cả người như vậy thì ai cũng biết. Bụi khói mù trời. Không khí hừng hực, ô nhiễm …. Môi trường đô thị ngày càng xấu đi….. Cây xanh tàn rụi. Cao ốc vùn vụt bốc lên !!!!!!!!!!  Đến năm 2020 thì Cộng Sản Trung Quốc sẽ sang làm chủ, xâm chiếm, cai trị, đô hộ, điều khiển mọi thứ, mọi sự, mọi điều ở Việt – Nam theo như Mật Ước thành đô 1990 trong đó các lãnh đạo CSVN đã buôn bán toàn thể đất nước, sơn hà, xã tắc và biển đảo cho CS Trung Quốc …. Vậy mà một số Việt Kiều và các công ty ngoại quốc vẩn nhào vô, chạy về đầu tư xây các cơ sở và các cao ốc như điên ……. Cộng Sản Việt Nam đã dụ dỗ, lọc lừa, mưu chước tài giỏi thật ……. Không trách gì quỷ vương Satan, Lucifer và các quỷ con của hỏa ngục cũng thua các mưu mô, mưu chước gian trá, lọc lừa của họ !!!!!!!Các tiệm ăn fastfood, các quán ăn đủ loại mọc lên như nấm ……. Năm nay đã có khoảng chừng Một Triệu Việt Kiều theo lời dụ dỗ ngọt ngào, gian trá của nhà nước CSVN nên đã đua nhau về ăn Tết, hưởng xuân hoan lạc ở Việt Nam, nên họ đã đem tiền ngoại tệ về nuôi cho dân Sai-Gon được béo bổ, mập phì ra ……..

Ai cũng biết fastfood tới đâu thì các bệnh béo phì, tim mạch, tiểu đường, huyết áp… theo tới đó. Mà bệnh tật càng tăng nhiều thì… càng tốt chớ sao. Thuốc men, thực phẩm chức năng, quảng cáo ồn ào thì kinh tế càng phát triển. Thức ăn thức uống toàn là  hương liệu, hoá chất, bột nêm độc hại …. thế nhưng các thứ đó làm cho chuyện bếp núc trở nên đơn giản…… Có một số quán ăn , tiệm ăn bình dân , công cộng lại có các nàng tiếp viên , tiếp thị và các nàng phục vụ chạy bàn ….khỏa thân 100 % trần truồng như nhộng để câu khách ….  và họ được phép làm như vậy …… Thế là Việt Kiều và các du khách ngoại quốc rủ nhau , kéo nhau về VN để hưởng các cảnh hoan lạc , thú vui nhục dục của thiên đường hạ giới Sai-Gon !!!!!!!!! .

Cứ xem TV thì biết. Người nào người nấy già trẻ lớn bé mặt mũi bóng lưỡng, hí hửng chụp giựt nước uống thức ăn, nhảy nhót mừng vui tưng bừng mọi nơi mọi lúc!

Saigon bây giờ cận thị quá trời! Trẻ con nứt mắt đã cận thị. Mẫu giáo tiểu học cận thị tùm lum. Tiệm kiếng mở ra tràn ngập, góc nào cũng có……

“Chỗ nào rẻ hơn trả lại tiền!”. Ấy cũng nhờ vi tính, game online, TV… các thứ ngày càng hấp dẫn. Thế giới nhỏ trong lòng bàn tay. Trẻ con sướng như tiên. Đồ chơi trên trời dưới biển khắp hang cùng ngõ hẹp…..

Thỉnh thoảng kêu có hóa chất độc hại. Khi biết thì mọi thứ đã muộn rồi…. Kể cả thuốc “cam” nổi tiếng một thời nay gây ngộ độc chất chì không thuốc chữa. Lạ là người ta vẫn cứ tin và vẫn cứ nhắm mắt uống càn , uống ẩu tả , mặc kệ nó !

Các loại sữa “thông minh” dành cho trẻ con ngày càng nhiều, khiến các bà mẹ không muốn cho con bú sữa mình nữa. Rõ ràng các thế hệ trước đây không được uống sữa thông minh nên có vẻ kém… thông minh ??? !!!!!!

Saigon bây giờ loãng xương hơi nhiều. Đi ngoài đường thấy người ta lố nhố, tụ tập, tưởng gì, hóa ra đang túm tụm đo xương! Có người tử tế, vì sức khỏe cộng đồng, đem máy đo mật độ xương ra ngoài đường đo cho ông đi qua bà đi lại. Ai cũng loãng xương kẻ ít người nhiều! Sau đó ai cũng mua một vài hộp sữa, một vài loại thuốc chống loãng xương là xong.

Saigon bây giờ đua nhau sửa sắc đẹp. Ai cũng sửa được, không cần phải học. Ai cũng nên sửa, từ cô hoa hậu đến ca sĩ, người mẫu, cô hàng xén, anh doanh nhân.

Bơm vú bơm mông, cắt mắt, xẻ mũi, chẻ cằm rào rào…..

Ai cũng thành người mẫu , ca sĩ Hàn quốc. Nhan sắc rộ lên khiến các nhà thơ bí lối, bí nguồn cảm hứng, không còn làm thơ được nữa!

Saigon bây giờ trẻ con bỗng dậy thì sớm……

Không dậy thì sớm cũng uổng! Mọi thứ kích thích nhục dục , tình dục  cứ rần rật chung quanh. Phim ảnh, internet, sách báo , phim dâm , phim con heo 3-4x… các thứ đầy dẫy khắp nơi …… Thức ăn thức uống béo bổ các thứ. Khí hậu nóng lên , nhiệt khí cơ thể lúc nào cũng nóng sôi lên , đòi hỏi , thèm khát tình dục …..Bởi vậy tỷ lệ phá thai của các vị thành niên gia tăng một cách đáng lo ngại….. Các thanh thiếu niên phần nhiều đua nhau sống cuồng, sống vội, sống ẩu tả, bừa bãi, vô văn hoá, vô giáo dục, sống lăng loàn, ma túy, bất cần đời ……..

Tình trạng vô sinh cũng nhiều. Ly dị cũng gia tăng nhiều và mau. Người ta đua nhau mổ đẻ cho đúng giờ hoàng đạo. Các trẻ sanh non, suy hô hấp, thiếu dưỡng khí não, thiếu chăm nom, săn sóc tốt nên lớn lên bị các chứng bệnh tâm thần cả đống,  cũng bộn !!!!

Tóm lại, sức khỏe và các đường lối, các phương cách giáo dục cộng đồng ở Saigon bây giờ có nhiều điều đáng suy gẫm…… Sài Gòn đẹp lắm nay còn đâu !!!!

 Đỗ Hồng Ngọc

Việt Nam phải khẩn thiết “xóa bài làm lại”

Báo Tiếng Dân

Trương Nhân Tuấn

31-7-2023

Nhiều người cứ lo ngại, giáo dục của Việt Nam thế nọ thế kia. Giáo viên bỏ dạy đăng ký đi lao động bên Hàn quốc. Nghe nói họ làm một năm bên Hàn quốc, bằng 10 năm đi dạy ở Việt Nam.

Hôm rồi tôi có đặt vấn đề rằng: Giả sử bây giờ dẹp hết nhân sự giáo dục Việt Nam và thế vào đó là nhân sự Harvard. Kiểu tất cả giáo viên Việt Nam đều đi lao động Hàn quốc và người của Harvard thay thế vào. Theo quý bà con, kết quả có khá hơn không?

Theo tôi là không. Tôi dám khẳng định rằng, với tình hình hiện thời, sinh viên được đào tạo và ra trường thì họ vẫn phải chạy xe grab để kiếm ăn.

Cái “nhà nước” này đã thúi nát từ trên tới dưới, từ trong ra ngoài hết rồi. “Ngoảnh mặt vào đâu cũng phải ghìm cơn nôn mửa” hết cả rồi.

Tạo ra công ăn việc làm cho mọi người là trách nhiệm đầu tiên của nhà nước.

Cải cách giáo dục, cải cách chỗ nọ chỗ kia, kiểu tăng tiền lương cho giáo viên. Theo tôi, không ăn thua.

Con bịnh ung thư thời kỳ thứ ba thì không còn thuốc thang gì nữa hết. Cái may mắn là “nhà nước Cộng hòa XHCN” không phải là con người. Nó cũng không phải là “tổ quốc”. Nó chỉ là một chế độ, một “nền cộng hòa” mà thôi.

Theo tôi, nên để cho cái “nhà nước Cộng hòa XHCN” này xuôi tay an nghỉ. Nó đã làm xong “sứ mạng lịch sử” của nó rồi. Thay vì cố gắng hà hơi nuôi sống nó bằng mồ hôi, nước mắt, sức lao động lẫn danh dự và khí tiết của cả dân tộc này. Phung phí một cách vô ích. Hãy giúp nó bình yên xuôi tay và mai táng nó tử tế.

Một nền cộng hòa mới cần được khai sinh, thí dụ Đệ nhị Cộng hòa Dân chủ Việt Nam. Hay gọn (và nhẹ) hơn là Đệ tứ Cộng hòa Việt Nam.

Hãy nhìn Nam Hàn, Đài Loan phát triển ra sao (từ năm 1975 đến nay) rồi mới thấy Việt Nam phải khẩn thiết “xóa bài làm lại”…

Hương Sài Gòn

Nuong M Lam

Em trót sinh ra sau ngày “giải phóng”

Và lớn lên khi đất nước “thanh bình”

Nhưng cuộc đời sao vất vả điêu linh

Mẹ buôn gánh bán bưng nuôi con dại

Em đi học, qua đồng khô cỏ cháy

Trời quê hương bàng bạc áng mây buồn

Đường chiều về leo lét ánh tà buông:

“Con đói quá, mẹ ơi trời sắp tối !”

Sáng đi học bụng em còn thấy đói

Cô dạy em phải yêu kính “bác” Hồ

Em hỏi:bác là ai vậy, hở Cô?

Cô bảo:Nhờ bác, đảng ta CHIẾN THẮNG!

Em không hiểu, nhưng cúi đầu im lặng

Mà trong lòng thắc mắc mãi không thôi

“CHIẾN THẮNG” gì? Sao khổ qúa đời tôi

Nhà, họ lấy, phải đi vùng kinh tế!

Bao nhiêu năm, lớn lên đời vẫn thế

Trời quê hương còn đó áng mây buồn

Vẫn từng ngày, vẫn kiếp sống đau thương

Em thay mẹ: Đời bán bưng buôn gánh !

Em tự hỏi nếu đảng không “CHIẾN THẮNG”

Nước Việt Nam có chậm tiến thế nầy?

Người dân hiền đâu ngậm đắng nuốt cay

Bị “xuất khẩu” sang xứ người lao dịch !

Em thầm hỏi: Ai đây là kẻ địch?

Mỹ, Ngụy, bác Hồ, hay cộng đảng ta?

Ngụy bây giờ là “khúc ruột phương xa”

Mỹ là thầy, là ân nhân kinh tế !

Nước Việt thụt lùi bao thế hệ

Từ môi sinh cho đến đạo làm người:

Chính phủ chỉ là một lũ đười ươi

Bọn ích kỷ, phường buôn dân bán nước!

Xã hội xuống dốc nhanh không tưởng được

Quan bạo tàn, tham nhũng đến vô lương

Chuyên hối lộ, cướp nhà, chiếm hết ruộng nương

Dân thấp cổ kêu trời cao chẳng thấu !

Đảng của “bác” biến nước ta lạc hậu

Dân Việt Nam nghèo nhất cõi năm châu

Những huy hoàng ngày cũ nay còn đâu

Phụ nữ Việt bán thân ngoài muôn dặm !

Ôi tổ quốc, ôi quê hương nhung gấm

Hỡi địa linh, nhân kiệt hãy vùng lên !

Giành TỰ DO, DÂN CHỦ với NHÂN QUYỀN

Quyết đập đổ NỘI THÙ: phường cộng sản

Hết cộng nô, trời Việt Nam lại sáng

Đàn con Hồng cháu Lạc đứng cao lên

Xây đấp non sông, bờ cõi vững bền

Đó là lúc toàn dân ta CHIẾN THẮNG !

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=200516006987717&id=100010879569530&pnref=story

“Trời còn để có hôm nay…”

Báo Tiếng Dân

Huy Đức

30-7-2023

Bà Phan Liên Hương, sinh 1935, và tác giả Phan Thúy Hà. Ảnh: FB tác giả

Đề thi môn văn năm 1958, “Anh/ chị hãy cho cảm tưởng về một mùa xuân sau bốn năm hòa bình thắng lợi”, bài văn của trò Đinh Văn Ngụ được điểm 5, vì viết lại cái Tết 1954 rất thật tình, một cái Tết “không có gì ăn, không có một chỗ ở rõ ràng… nằm trong chăn khóc thầm”. Trò Bính cũng được thầy Trị cho điểm cao vì viết về năm ấy, cái “năm đau khổ nhất”.

Nhưng, khi ty Giáo dục đọc được, “đang dạy văn cấp 3 ở thị xã, thầy Trị bị điều đi dạy văn cấp 2 ở Hương Sơn”.

“Từ năm đó trở đi không thầy giáo nào dám chấm điểm cao cho những bài văn viết trải lòng thật sự”.

Hà Tĩnh là một xứ nghèo, “cứ ai có cái nhà ngói là bị đôn lên địa chủ”.

“Tấm biển địa chủ dựng trước sân, tôi hất đi thì hôm sau thằng bạn học cùng trường đến dựng lên”. Sau tấm biển ấy là lý lịch. Lý lịch được phê bằng “những dòng chữ sai chính tả nhưng có thể định đoạt số phận của một con người”.

Trò Ngụ mất chín năm mới được vào đại học vì những dòng phê trong lý lịch dù thi 3 môn đều điểm 5 [tuyệt đối].

Cho dù ra khỏi Hà Tĩnh cũng chưa chắc đã sống, đã được học hành; nhưng chỉ thoát ra khỏi Hà Tĩnh thì mới có ít nhiều hy vọng. Xác Nguyễn Đình Sum buộc đá được tìm thấy dưới dòng sông cụt, “nếu Sum được đi học, Hà Tĩnh sẽ có thêm một Phan Đình Diệu”.

Một trong hai người có ảnh hưởng nhất đến giáo sư Hà Văn Tấn là thầy Ngụy Cao Hiền, người có thể làm thơ bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Latin. Người đánh thức lòng yêu nước của học sinh thông qua những bài sử không cần giáo án.

“Chúng tôi vào giảng đường đại học thì thầy Ngụy Cao Hiền bị bắt giam. Vào dịp ấy vợ thầy sinh con và mất. Thầy chỉ xin hoãn bắn một tháng để xin sữa cho con mà không được”.

Có lẽ, các thế hệ sinh viên khi nghe các bài giảng của nhà giáo nhân dân Trần Văn Chút không biết, “Tôi rời khỏi nhà được 2 tháng thì cha tôi mất [sau khi từ trại giam về, ông bị giữ tại nhà không cho ai tiếp tế, đói mà chết], mẹ muốn chết để thoát cảnh đọa đày nên bắt cóc ăn…”, hai chị em, bạn của thầy, “buộc dây vào nhau nhảy xuống giếng”.

“Đoạn Đời Niên Thiếu” này của nhà giáo Trần Văn Chút chưa phải là bi kịch nhất so với bi kịch của những nhân vật khác trong cuốn sách này.

Không có chính thể nào không có sai lầm. Nhưng, trong một chính thể mà khi một chính sách vừa manh nha hoặc mới ra đời các ý kiến phản biện đều bị dập tắt, chính thể ấy sẽ đi từ sai lầm này tới sai lầm khác. Phan Thúy Hà cứ thắc mắc vì sao trong cải cách Hà Tĩnh chết nhiều thế [phần lớn là không có thống kê]. Tôi nghĩ, có lẽ vì Hà Tĩnh quá đông “thành phần cốt cán”.

Những cuốn sách của Phan Thúy Hà như Gia Đình, Đoạn Đời Niên Thiếu… rất cần được dạy trong trường phổ thông. Che giấu quá khứ sẽ không bao giờ có thể đi tới tương lai với con đường đúng đắn. Ban Tuyên Giáo Hà Tĩnh mà mua những cuốn sách này trang bị cho đội ngũ dư luận viên, thì thành phần cốt cán của thời hiện đại có thể sẽ bớt hung hãn và ít lặp lại sai lầm như trong quá khứ.

Những người con Hà Tĩnh có lẽ ít ai biết, người hàn lâm nhất trong tứ trụ sử học của Việt Nam [thời đại Hồ Chí Minh], giáo sư Hà Văn Tấn lại phải giấu cho đến khi qua đời những câu thơ như cấu từ gan ruột:

“Tôi thân một thằng bạn/ Người tận mãi chân trời/ Hỏi đến quê hương hắn/ Hắn mỉm cười xa xôi/ Tôi biết rồi/ Hắn không còn quê nữa/ Đôi mắt không ứa lệ/ Mà hình như long lanh…/ Cha hắn chết rồi…/ Mấy thằng em giai nhỏ/ Bỏ nhà ra đi/ Làm gì/ Hắn nào có biết…/ Ước gì ngủ suốt một đời/ Chẳng bao giờ tỉnh giấc/ [Bởi] Trong mơ có nụ cười/ Tỉnh chỉ còn tiếng nấc”[Cha của GS Hà Văn Tấn cũng chết đói vì đội không cho ai tiếp tế, bài thơ này ông viết cho mình vào năm 1957, năm 2018 mới tìm thấy trong di cảo của ông].

Nhưng, những người có mặt trong cuốn sách Đoạn Đời Niên Thiếu của Phan Thúy Hà vẫn là những người may mắn hơn. “Còn có hôm nay” để ôn lại một đoạn đời đau đớn. Phần lớn bạn bè họ hoặc thất học, lam lũ ở quê, hoặc không sống sót qua thời niên thiếu.

Đã đọc Gia Đình thì không thể không đọc cuốn sách này. Phan Thúy Hà vẫn viết như không viết, vẫn rất ngắn gọn. Ngắn gọn như đanh lại, không chỉ của chữ nghĩa.

DÒNG NƯỚC DIỆU KỲ

Kim Dao Lam

Fb Lê Hạnh

DÒNG NƯỚC DIỆU KỲ

Nước chát mặn

Nhưng không là nước biển

Nước trong veo

Nhưng chẳng tự khe nguồn

Chảy thành dòng

Mà đâu phải mưa tuôn

Rơi thành giọt

Nhưng nào do sương đọng

Ấy là

Nước chắt từ lòng cuộc sống

Khi vui, buồn, xúc động tự trào tuôn

Dòng nước khơi

Từ cửa sổ tâm hồn

Chỉ duy nhất loài người thụ hưởng

Một giọt nước đủ chất đầy rung cảm

Một dòng rơi cũng thấu tận tim người

Ai chẳng từng qua sướng, khổ, buồn, vui

Ai chẳng thấm những giọt đời đậm nhạt

Cuộc đời chẳng bao giờ vơi nước mắt

Chẳng bao giờ héo quắt tựa cành khô

Chỉ khi nào nằm ” yên giấc ngàn thu “

Khi khép mắt không bao giờ mở lại

Dòng nước ấy mới cạn khô mãi mãi

Mới hoà vào hoang dại của vô tri…

Dòng nước siêu nhiên

Dòng nước diệu kỳ.

30_07_2023

*******

Hình admin chôm trên mạng:

Một trong số 300 công nhân thu gom rác bị nợ lương từ tháng 8 đến tháng 12/2020 ở Hà Nội

Tham gia sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc là một quyết định ‘tồi tệ’, Bộ trưởng Ý nói

Theo hãng tin Reuters, 

ROME, ngày 30 tháng 7 (Reuters) – Ý đã đưa ra một quyết định “ngẫu hứng và tồi tệ” khi tham gia Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc cách đây 4 năm vì nước Ý không làm được gì nhiều để thúc đẩy xuất khẩu (vào Trung Quốc), Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto cho biết trong một cuộc phỏng vấn được đăng trên báo chí vào ngày Chủ nhật 30-7-2023.

Ý đã đăng ký gia nhập sáng kiến Vành Đai và Con Đường – BRI dưới thời chính phủ trước đó, trở thành quốc gia lớn duy nhất của phương Tây đã thực hiện một bước tiến như vậy. Nay, Ông Crosetto là một thành viên của chính quyền tại nhiệm đang xem xét cách thoát khỏi thỏa thuận.

Kế hoạch BRI hình dung việc xây dựng lại Con đường tơ lụa cũ để kết nối Trung Quốc với châu Á, châu Âu và xa hơn nữa với các kế hoạch chi tiêu lớn đầu tư cho cơ sở hạ tầng phục vụ việc chuyên chở. Các nhà phê bình coi đây là công cụ để Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng địa chính trị và kinh tế.

Crosetto nói với tờ Corriere della Sera: “Quyết định tham gia Con đường Tơ lụa (mới) là một hành động ngẫu hứng và tồi tệ” giúp gia tăng xuất khẩu của Trung Quốc sang Ý nhưng không có tác động tương tự đối với xuất khẩu của Ý sang Trung Quốc.


Trí tuệ nhân tạo – AI của Trung Quốc tiến vào thị trường một cách tiềm ẩn không vang dội

Bình Luận của hãng tin Reuters

Một Tesla Bot được trưng bày tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) ở Thượng Hải
Một Tesla Bot được trưng bày tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) ở Thượng Hải, Trung Quốc vào ngày 6 tháng 7 năm 2023. REUTERS/Aly Song.

HỒNG KÔNG, ngày 28 tháng 7 (Reuters Breakingviews)

Trung Quốc phải đối mặt với một nỗ lực lâu dài để giành ưu thế trí tuệ nhân tạo.

Họ muốn trở thành người dẫn đầu trong lĩnh vực này vào năm 2030 và nhà nước trong tháng này đã tiết lộ các quy tắc mới quản lý công nghệ AI, luật mới có ít hạn chế phiền hà hơn so với dự kiến. Nhưng các hệ sinh thái trực tuyến khép kín, sự kiểm soát của Bắc Kinh đối với nội dung internet và việc Mỹ hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn sang nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sẽ cản trở tiến trình.

Có nhiều kỳ vọng về những gì mà Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có thể đạt được với công nghệ được coi là có khả năng giải quyết một số thách thức cấp bách nhất trên hành tinh. “Trong thời đại của AI, nơi dữ liệu là dầu khí mới, Trung Quốc là Ả Rập Saudi mới”, nhà đầu tư cổ phiếu mạo hiểm Lee Kai-fu đã tuyên bố vào năm 2018. Lý do cho sự tự tin bao gồm các kho dữ liệu bao gồm mọi thứ, từ thanh toán kỹ thuật số đến thương mại điện tử. như sự hỗ trợ của chính phủ và một đội quân doanh nhân đang phát triển. Chuyển nhanh đến ngày hôm nay và mọi thứ trông kém hấp dẫn hơn nhiều.

Các quy định mới nhất của Trung Quốc về AI tổng quát

AI, nơi các thuật toán được đào tạo trên bộ dữ liệu khổng lồ và thông tin đầu vào của người dùng học cách thực hiện các tác vụ phức tạp (của con người) – sẽ mở đường cho các nhà vô địch công nghệ của nước này tung ra sản phẩm để cạnh tranh với ChatGPT của OpenAI. Theo chính sách mới sẽ có hiệu lực vào tháng tới, các nhà cung cấp dịch vụ cho công chúng phải nộp bản đánh giá bảo mật. Điều đó ngụ ý rằng những lo ngại về an ninh quốc gia sẽ hạn chế sự phát triển của công nghệ và sẽ gây thêm tổn thất cho ngành mà Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhắm mục tiêu trong một cuộc đàn áp tàn bạo kéo dài hai năm nhằm kiềm chế sự “mở rộng tư bản một cách vô trật tự”.

a hand open with the words chatgpt and ai hovering

Phạm vi và yêu cầu nghiêm ngặt hơn so với các khu vực khác như Hoa Kỳ, nơi các quy tắc và quy tắc ứng xử tự nguyện chỉ mới bắt đầu được xem xét. Ví dụ, Liên minh Châu Âu đang cố gắng thúc đẩy luật chủ yếu nhắm vào các ứng dụng AI “rủi ro cao”, chẳng hạn như những ứng dụng có thể được sử dụng để tác động đến kết quả bầu cử và các nền tảng có hơn 45 triệu người dùng. Tuy nhiên, so với dự thảo hồi đầu tháng 4 của Trung Quốc, trong đó có những yêu cầu gần như bất khả thi như yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải đúng và chính xác, thì phiên bản mới nhất có vẻ thiết thực và cho thấy Bắc Kinh nghiêm túc trong việc hỗ trợ lĩnh vực non trẻ ở một mức độ nào đó. Đáng chú ý, các quy tắc mới chỉ áp dụng cho các dịch vụ hướng tới người tiêu dùng, cho thấy các sản phẩm kinh doanh có thể được cung cấp nhiều quyền hạn hơn.

All images

Robin Li, sáng lập viên của công ty Baidu

Điều đó sẽ có lợi cho các công ty như nhà điều hành công cụ tìm kiếm Baidu, công ty lớn đầu tiên của Trung Quốc đưa ra câu trả lời nhằm cạnh tranh với ChatGPT.

Các nhà phân tích tại Goldman Sachs cho rằng nhóm kinh doanh trị giá 50 tỷ USD do Robin Li dẫn đầu sẽ là một trong những nhóm ứng viên đầu tiên được chấp thuận thương mại hóa chatbot của họ, hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm và ước tính các sản phẩm AI có thể tăng doanh thu hàng năm lên 13% vào năm 2025.

Tuy nhiên, Trung Quốc đang phải đối mặt với một loạt thách thức độc địa. Theo Wall Street Journal, Washington có thể sớm thắt chặt các hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc bằng cách nhắm mục tiêu vào chất bán dẫn AI . Việc cắt quyền thu mua các chip do Nvidia  hoặc AMD  bán ra có thể khiến Baidu và các đồng nghiệp phải thụt lùi hàng năm trời.

Hơn nữa, quốc gia này cho dù đã có thể đi trước phương Tây về thanh toán di động, v.v., nhưng Internet của Trung Quốc bị thống trị bởi một số ít gã khổng lồ đã xây dựng những khu vườn có tường bao quanh, nơi các nền tảng giữ thông tin và dữ liệu người dùng cho riêng họ. Điều đó có nghĩa là các công ty khác nhau sẽ có quyền truy cập vào các loại dữ liệu rất khác nhau. Đó là một lý do khiến các nhà phân tích của Bernstein định giá Tencent và ByteDance, mới là các công ty có ứng dụng video và mạng xã hội có phạm vi tiếp cận lớn nhất trong nước, là những ứng cử viên AI triển vọng nhất.

Có những rào cản khác mà các công ty phải điều hướng. Yêu cầu kiểm duyệt nghiêm ngặt là một. Tường lửa internet của Trung Quốc cấm công dân của họ truy cập nội dung chưa được phê duyệt sẽ hạn chế lượng thông tin mà các công ty có thể sử dụng để đào tạo các mô hình AI của họ, có khả năng khiến các công ty trong nước gặp bất lợi trước các đồng nghiệp phương Tây.

Một vấn đề khác là làm thế nào để kiếm tiền từ AI

 Microsoft gần đây cho biết họ sẽ tính phí 30 đô la một tháng cho các tính năng AI tổng quát trong phần mềm văn phòng được sử dụng rộng rãi của mình. Thật khó để thấy làm thế nào các nhà cung cấp phần mềm hoặc đám mây của Trung Quốc như Alibaba, có thể tính giá cao cho các doanh nghiệp đại lục, vốn thua xa các đối tác toàn cầu của họ khi nói đến chi tiêu cho công nghệ thông tin…

Có lẽ sự không chắc chắn lớn nhất là liệu Tập Cận Bình có cho phép các công ty tư nhân hiện đang dẫn đầu về AI phát triển mạnh hay không. Nó sẽ mâu thuẫn với những nỗ lực của chính phủ nhằm tăng cường kiểm soát đối với một số ngành công nghiệp trong vài năm qua. Trong khi các quan chức hiện đang trấn an các nhà đầu tư rằng môi trường cho các doanh nghiệp kinh doanh sẽ được cải thiện, các yêu cầu cấp phép và các quy tắc AI mới nhất cho thấy Bắc Kinh sẽ kiểm soát chặt chẽ lĩnh vực này và coi đây là lĩnh vực mang tính chiến lược cao. Điều đó có thể giải thích rõ nhất lý do tại sao Alibaba được niêm yết tại Hoa Kỳ vào tháng 5 đã công bố kế hoạch tách biệt hoàn toàn hoạt động kinh doanh dữ liệu và đám mây của mình. Thời điểm AI của Trung Quốc đã đến, nhưng hứa hẹn ít hơn nhiều so với hy vọng ban đầu.

(Tác giả là người phụ trách chuyên mục Breakingviews của Reuters. Các ý kiến ​​​​bày tỏ là của riêng cô ấy. Lọc lại để thêm liên kết.)

Bạn có thể theo dõi @mak_robyn trên Twitter


Tàu Anh Đã Về Xứ Bưởi-Nguyễn Thế Giác

Giac Le Nguyen

(thành kính về người anh cả Nguyễn Ngọc Huy)

Nguyễn Thế Giác

Nắng xế chiều nay đổ xuống đồi.

Tin buồn từ Pháp quốc xa xôi.

Thế là anh nhớ mùa bông bưởi!

Đáp chuyến tàu đêm vé khứ hồi.

Thu mắt gửi hồn qua cánh cửa.

Ngày réo hoàng hôn đến vội vàng.

Suy tư chưa kịp… sầu chan chứa…

Đời có gì đâu cỗ áo quan!

Chắc chắn anh tìm thăm cố hương.

Vẫy vùng con nước Thái Bình Dương.

Sáng lên xứ Lạng rừng Yên Bái.

Chiều xuống Tân Uyên dạo miệt vườn.

Sắp sẵn hành trang về Đất Mẹ.

Lòng con ấp ủ nỗi niềm riêng.

Mỗi lần họp mặt anh khe khẽ…

Giang sơn mình cơ khổ ba miền.

Vẫn biết thời gian chẳng đợi ai.

Ôm hờn vong quốc khó an bài.

Anh ôm một bức dư đồ rách.

Khâu vá ngày đêm dẫu miệt mài.

Thần tử cướp anh có được gì?

Riêng tôi, tôi mất bóng Thầy Huy .

Thầy yêu Tổ Quốc bằg tim óc.

Quẳng cả đời trai chẳng thiết gì!

Lặng ngắm chiều về bên chấn song.

Nghe tình nằng nặng lệ tuôn dòng.

Thế là tôi vắng người Anh Cả!

Nén khóc mà sao lệ chảy ròng.

Tiếc quá cuối đời chưa toại nguyện.

Nước nhà còn lãng vãng ma Hồ.

Chết nằm ngạo nghễ trong cung điện.

Thấy ghét nhưng nhìn mình thế cô.

Dưới nắng Hè xanh, lửa Hạ nồng.

Tàu anh đối diện với non sông.

Có nghe chao đảo trong lòng đất?

Biển hận thù dâng tới Đại Đồng.

Thôi thế là anh rũ bụi trần!

Mai về gánh nước đổ sông Ngân.

Cho ơn mưa nhuận tình sông núi.

Đạp thuỷ triều lên cuốn bạo Tần.

Anh về dẫn nước Cửu Long.

Chín con rồng đổ vào đồng phù sa.

Êm êm mưa thuận gió hòa.

Cho cây đơm trái cho hoa chĩu cành.

Anh về lấp hận Sông Gianh.

Hai miền Nam Bắc thôi tanh máu thù.

Không còn vĩ tuyến chiến khu.

Chẳng ai lãnh án lao tù nắng mưa.

Anh về trên lối mòn xưa.

Chiều qua sông lạnh gió mùa Đồng Nai.

Sao khuya rũ bóng phương Đoài.

Gửi anh một giấc mơ dài cố hương.