Category: SƯU TẦM

Ba’o Nguoi-viet

September 29, 2023

Hiếu Chân/Người Việt

Đại công ty bất động sản Trung Quốc Evergrande (Trung Quốc Hằng Đại Tập Đoàn) một lần nữa gây rúng động dư luận hôm Thứ Năm, 28 Tháng Chín, khi thông báo chủ tịch công ty, tỷ phú Hứa Gia Âm (Hui Ka Yan), bị cảnh sát giam giữ tại gia đầu tháng này, hai viên quản lý hàng đầu khác bị bắt và cổ phiếu công ty lần thứ hai bị ngừng giao dịch trên thị trường.

Số phận của Hằng Đại đã u ám sau khi xin bảo hộ phá sản tại Hoa Kỳ hồi Tháng Bảy nay dường như đang đi dần tới chỗ sụp đổ hoàn toàn trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang bắt đầu suy yếu.

Trong gần như cùng thời gian, tại Việt Nam, tập đoàn bất động sản Novaland – một trong vài công ty kinh doanh nhà đất lớn nhất nước – thông báo không trả được tiền lời cho lô trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn hồi Tháng Bảy và giá cổ phiếu của công ty đã giảm khoảng 26% trong tháng này.

Số phận tương đồng của tập đoàn Hằng Đại bên Trung Quốc và Novaland ở Việt Nam có thể là điềm báo ngày cáo chung của một phương thức kinh doanh từng phát triển mạnh mẽ nhờ gắn liền với chính sách công hữu về đất đai ở hai quốc gia “cộng sản anh em.”

Kinh doanh bất động sản ở Việt Nam – bắt chước y hệt Trung Quốc – là sân chơi của các đại gia câu kết với quan chức cao cấp của đảng và chính quyền để làm giàu trên mồ hôi nước mắt của “dân oan.” Nhờ đường lối “đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý,” chính quyền cộng sản từ cấp tỉnh đến trung ương có toàn quyền “thu hồi” đất đai của người dân một cách tùy tiện, nhân danh phục vụ sự phát triển để bồi thường với giá rẻ mạt. Những mảnh đất đó được giao cho các công ty bất động sản “sân sau” xây dựng thành khu thương mại, khu dân cư và bán với giá cao ngất ngưởng. Các công ty này không nhất thiết phải đầu tư vốn liếng mà phần lớn dựa vào nguồn vốn vay của các ngân hàng (cũng do nhà nước sở hữu) hoặc huy động vốn qua việc bán trái phiếu ra công chúng.

Phương thức kinh doanh bất động sản – mà người trong nước gọi mỉa mai là “tay không bắt giặc” – diễn ra rầm rộ trong mấy chục năm qua, nhờ trào lưu chuyển dịch dân cư từ nông thôn lên thành thị, từ các thị xã thị trấn lên các thành phố lớn cùng với đà phát triển công nghiệp sau khi Việt Nam gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) năm 2006 (Trung Quốc tham gia WTO năm 2001). Bất động sản, cùng với các ngành phụ trợ như sản xuất vật liệu xây dựng, kinh doanh hàng nội thất chiếm đến 25%-30% tổng sản lượng nội địa (GDP) của Việt Nam và Trung Quốc, sử dụng hàng triệu lao động nên luôn được nhà cầm quyền các cấp ưu ái, tạo điều kiện thuận lợi để tăng trưởng.

Cái được của nó là làm thay đổi bộ mặt của các thành phố, dựng lên những khu dân cư cao tầng, tân tiến, nhôm kính lấp loáng và đường phố rộng rãi hơn, tráng lệ hơn. Nhưng cái mất là hàng vạn người nghèo bị đẩy ra khỏi nơi chôn nhau cắt rốn, trở thành “dân oan” đội đơn khiếu nại hàng chục năm, vất vưởng nơi vườn hoa, hè phố. Xây dựng ồ ạt nhưng không có quy chuẩn phù hợp khiến cho môi trường ở các thành phố bị phá hủy trầm trọng, cây xanh bị tận diệt, ngập lụt và kẹt xe trở thành chuyện thường ngày làm cho cuộc sống rất bức bối.

Sau nhiều năm “giải tỏa mặt bằng,” lấp cả ao hồ kênh rạch để phân lô bán nền thì đất đai càng lúc càng khan hiếm, giá nhà đất bị đẩy lên cao chót vót, vượt xa tầm tay của đa số người dân và hậu quả tức thời là nhiều khu nhà không bán được. Nhà đất bị tồn kho biến thành những “khu đô thị ma” cỏ dại mọc đầy trong khi vô số người nghèo không có chỗ ở, đa số công nhân phải chui rúc trong những dãy nhà trọ chật hẹp thiếu thốn các tiện nghi căn bản và dễ trở thành nạn nhân của Bà Hỏa như vụ cháy một chung cư mini ở Hà Nội làm 56 người thiệt mạng mới đây.

Trung Quốc nổi tiếng có những thành phố ma rộng lớn đến nỗi trong một hội nghị mới đây, một cựu quan chức cao cấp của chính phủ Bắc Kinh tiết lộ, số căn chung cư bỏ hoang ở Trung Quốc hiện đủ cung cấp chỗ ở cho khoảng 3 tỷ người, gấp đôi tổng dân số của nước này. Ở Việt Nam, không khó thấy những khu biệt thự bỏ hoang ở ngoại thành Hà Nội và nhiều thành phố khác, kể cả đảo Phú Quốc ở cực Nam đất nước.

Trở lại câu chuyện của Trung Quốc Hằng Đại – tập đoàn bất động sản có giá trị nhất thế giới: Những dấu hiệu sụp đổ của nó đã xuất hiện từ cuối năm 2021 do sản phẩm nhà đất không bán được, không có tiền để trang trải tiền lời và tiền vốn của khoản nợ lên tới 2,390 tỷ nguyên (yuan) (tương đương $310 tỷ), trong đó có $30 tỷ là nợ các nhà đầu tư nước ngoài. Hôm 17 Tháng Tám, tập đoàn Trung Quốc Hằng Đại nộp đơn lên tòa án New York xin phá sản theo Chapter 15, xin bảo vệ tài sản tại Mỹ trong thời gian thương lượng với các chủ nợ.

Hai năm qua, tình hình của Hằng Đại ngày càng tồi tệ khi con số thua lỗ tiếp tục tăng thêm 519.9 tỷ nguyên (tương đương $80 tỷ) và cổ phiếu của tập đoàn bị ngừng giao dịch trong 17 tháng.

Một tập đoàn bất động sản lớn khác của Trung Quốc – đại công ty Bích Quế Viên (Country Garden) – cũng lâm vào tình trạng bi đát khi thua lỗ hơn $7.6 tỷ chỉ trong nửa đầu năm nay, không có khả năng thanh toán khoản nợ hơn $200 tỷ.

Trung Quốc có khoảng 500 công ty bất động sản quy mô nhỏ hơn Hằng Đại và Bích Quế Viên, và tất cả đều đang trong tình trạng bi đát. Theo tính toán của Bloomberg trong bản tin ngày 26 Tháng Chín, các nhà phát triển bất động sản Trung Quốc đang trong tình trạng thiếu tiền thanh toán khoản nợ trị giá 19,000 tỷ nguyên ($2,660 tỷ), tương đương 15% GDP của nước này và có thể đi đến phá sản vào cuối năm nay.

Theo báo The New York Times, cuộc khủng hoảng ngành bất động sản Trung Quốc không chỉ gây đau đớn cho hàng triệu gia đình mà 70% tài sản của họ gắn liền với nhà đất mà còn làm lộ ra một tai họa khác trầm trọng không kém: Khủng hoảng tài chính khi nguồn tiền mà các ngân hàng Trung Quốc, đặc biệt là các “ngân hàng chui” (shadow banks) đổ vào các tập đoàn này có nguy cơ mất trắng. Đến khi ấy, phép lạ kinh tế Trung Quốc có nhiều khả năng sẽ kết thúc.

Nhìn sang Novaland ở Việt Nam chúng ta thấy diễn ra hiện tượng tương tự mà Bloomberg gọi là “tình trạng hỗn loạn trong lĩnh vực bất động sản.”

Hôm Thứ Ba, 29 Tháng Chín, Novaland thông báo công ty không trả được khoản tiền lãi $7.8 triệu cho trái phiếu doanh nghiệp kỳ hạn năm năm trị giá $298.6 triệu phát hành tại Singapore năm 2021 với phân lời 5.25%/năm. Công ty cam kết giải quyết bế tắc với những người nắm giữ trái phiếu ở nước ngoài trên “tinh thần hợp tác, nhằm tìm ra giải pháp tối ưu để bảo vệ lợi ích của các trái chủ,” cụ thể là đề nghị được miễn trả tiền lời trong thời gian hiện nay và tìm cách tổ chức lại khoản nợ cho phù hợp với khả năng tài chính hiện tại của công ty. Một nhóm các trái chủ – nắm giữ khoảng 75% tổng số nợ trái phiếu của Novaland – không đồng ý như vậy và cáo buộc Novaland “câu giờ,” gây tổn hại cho niềm tin và tài sản của họ. Trong bản tin hôm 26 Tháng Chín, hãng Bloomberg cho biết, trái phiếu chuyển đổi bằng đô la Mỹ của Novaland nói trên hiện chỉ được giao dịch ở mức 30 xu (cent) trên mỗi đô la giá trị, nghĩa là đã mất đi 70% so với giá phát hành.

Tháng trước Novaland cũng đã không trả được tiền lãi cho khoản nợ trái phiếu 1,000 tỷ đồng phát hành năm ngoái cho nhà đầu tư trong nước với lãi suất 11.5% và xin khất nợ thêm 17 tháng nữa.

Việt Nam có nhiều công ty bất động sản còn lớn hơn Novaland và tình trạng của chúng cũng không sáng sủa hơn. Do tình trạng số liệu thống kê thiếu thốn và mập mờ, khó biết được khối nợ của các công ty bất động sản Việt Nam là bao nhiêu, từ tiền vay ngân hàng, tiền huy động từ khách mua nhà và tiền thu từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Trang mạng Vietnambiz ngày 8 Tháng Tám cho biết: “Theo số liệu của Ngân Hàng Nhà Nước, dư nợ tín dụng cho lĩnh vực bất động sản tính đến cuối Tháng Năm đạt gần 2.7 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 3.4% so với cuối năm 2022 (2.58 triệu tỷ đồng),” trong đó riêng các công ty bất động sản nợ khoảng 925,796 tỷ đồng ($38 tỷ). Đáng lưu ý là theo tính toán của các chuyên viên tài chính, các công ty bất động sản ở Việt Nam vay nợ nhiều hơn hàng trăm lần so với tiền vốn chủ sở hữu, cho nên khi thị trường biến động theo hướng xấu thì khả năng xảy ra vỡ nợ là rất cao.

Truyền thông quốc tế đã liên tục cảnh báo về tình trạng bi đát của ngành bất động sản Trung Quốc và tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu nhưng ít ai chú ý đến hiện tượng tương tự ở Việt Nam. Tương lai mù mịt của các công ty bất động sản lớn như Hằng Đại, Bích Quế Viên hoặc Novaland không phải là ngẫu nhiên mà là hậu quả của một phương thức kinh doanh bất hợp lý hình thành và được dung dưỡng trong chế độ toàn trị và nền kinh tế tư bản bè phái. [qd]

Le Tu Ngoc

Năm 1983, trong một dịp về thăm nhà ở California, tôi đang loay hoay sửa lại hệ thống tưới nước cho khu vườn trước nhà, áo quần mặt mày lem luốc như một anh lao công Mỹ chính hiệu; thì một người phụ nữ lạ mặt xuất hiện ngoài cổng, cao tiếng, “Ông Tổng; Ông Tổng”. Đã lâu lắm tôi mới nghe lại danh từ này.

Ngạc nhiên, tôi ra mở cửa mời khách vào nhà. Chị giải thích, “Con là nhân viên cắt thịt của nhà máy Dona Foods ở Biên Hòa ngày xưa. Chắc ông không nhớ?” Tôi lắc đầu. Nhà máy có hơn 3.000 nhân viên, ngoài các cán bộ trong ban quản lý, tôi thực sự không biết ai. Chị đưa ra tấm thẻ ID cũ của công ty, đã bạc màu, nhưng vẫn còn nhận rõ tên Dương Thị Gấm, với tấm hình đen trắng ngày xưa rất quê mùa, có cả tên và chức vụ của anh quản lý trong khu vực sản xuất.

Chị tiếp tục kể, “Sau khi chính quyền tiếp thu, con làm thêm bốn tháng rồi bị cho nghỉ vì nhà máy không đủ nguyên liệu để điều hành. Con lên thành phố làm ô sin cho một gia đình vừa ở ngoài Bắc vô. Sau một năm, ông chủ được thăng chức điều về Hà Nội. Vì con làm việc tốt, ông đem con đi luôn và con ở ngoài đó đến hai năm. Trong thời gian làm thuê, có ông nhân viên ngoại giao người Đức cạnh nhà. Ông ta lớn tuổi, nhưng ngỏ ý muốn cưới con và đem về Đức khi mãn nhiệm. Muốn giúp gia đình nên con đồng ý, dù con chỉ mới 22 tuổi trong khi ông ta đã hơn 60. “Tôi nhìn chị kỹ hơn. Năm 1975, chị mới 19, thì năm nay, có lẽ chị chỉ mới 27, nhưng xem chị già và phong trần nhiều. Chị thuộc loại đàn bà xấu, dưới trung bình, lại thêm đôi chân bị khập khễnh. Có lẽ những bệnh tật, bất hạnh và mặc cảm đã làm chị già trước tuổi?”

“Con theo chồng về Đức được ba năm thì phải bỏ trốn, rồi ly hôn, vì ông này mỗi lần say rượu là đánh đập con tàn nhẫn. Con phải vào nhà thương cả chục lần mỗi năm. Không có tiền bạc hay của cải, làm bồi bàn khổ cực, nên con nghe lời rủ rê của bạn bè chạy qua Mỹ tìm đường sống. Con đến Los Angeles được 6 tháng nay.” Đại khái, chị đang làm nhân viên thoa bóp (masseuse) cho một tiệm trên San Bernadino. Thu nhập cũng tạm đủ sống, nhưng có cơ hội, người chủ muốn sang tiệm, nên chị tìm cách mua lại.

“Con dành dụm được hơn 12 ngàn đô la, nhưng còn thiếu năm ngàn nữa. Nghe tin ông Tổng ở đây, con hy vọng ông giúp cho con số tiền này để con có cơ hội vươn lên”.

Tôi đính chính với chị, tôi đã hết là ông Tổng, hiện nay chỉ là một nhân viên xoàng của một ngân hàng nhỏ ở Wall Street, sống đời trung lưu bình dị như hàng triệu người Mỹ khác. Nhưng may cho chị là hôm ấy, gần ngày Giáng Sinh, tôi thấy rộng lượng và nhất là vừa nhận được tấm chi phiếu khá lớn của ngân hàng cho tiền thưởng cuối năm. Tôi cho chị mượn năm ngàn và thực sự, không nghĩ rằng mình sẽ thấy lại số tiền này, như nhiều trường hợp vẫn luôn xảy ra với bà con bạn bè.

Nhưng chỉ sáu tháng sau, chị lại tìm đến nhà trả lại số tiền năm ngàn và còn muốn đưa thêm ba ngàn tiền lãi. Tôi không có nhà, vợ tôi chỉ nhận lại năm ngàn không lấy lãi và chúng tôi đều đồng ý là số tiến năm ngàn khứ hồi này quả là chuyện thần thoại của Hollywood. Chị còn khoe với vợ tôi là đã mua thêm một tiệm massage khác.

Bẵng đi năm năm, tôi không gặp lại chị và cũng không liên lạc gì. Tình cờ, tôi và bạn bè vào một quán ăn khá sang trọng ở Bolsa (quận Cam) và người chủ tiệm đứng đón tiếp chúng tôi là chị Gấm ngày nào. Chị huyên thuyên câu chuyện, “Làm massage có tiền nhưng nhức đầu với nhân viên, khách hàng và cơ quan công lực, nên con bán hết năm tiệm và quay ra kinh doanh nhà hàng. Ngoài tiệm này, con còn hai tiệm nữa ở khu phố Tàu và khu đại học UCLA.” Chị cũng khác hẳn lúc xưa. Áo quần thời trang bảnh bao, ăn nói lịch thiệp hơn, cư xử đúng như một bà chủ, và chiếc xe Mercedes đời mới đậu ngay cạnh cửa nói lên sự “thành công” của chị.

Sau bữa ăn miễn phí, tôi cũng không liên lạc gì với chị, vì công việc làm ăn của tôi lúc này đem tôi đi khắp thế giới, không mấy khi về lại California. Cho đến năm 1997, khi tôi đi dự một hội thảo và triển lãm về ngành ngân hàng ở Chicago, chị lại xuất hiện. Tôi đang nghiêm túc ngồi trên bàn làm phối hợp viên (moderator), còn chị thì tươi cười chào tôi trong bộ âu phục của một nhân viên cao cấp (executive), với một thẻ bài đeo trên người có tên rất Mỹ là Christina Spencer. Trong bữa ăn chiều sau hội thảo, chị đưa tấm hình chồng chị và đứa con đã lên 3, rồi tiếp tục, “Trong khi kinh doanh, con đi học thêm vào buổi tối và cuối tuần, cuối cùng cũng lấy được mảnh bằng Cử nhân (Bachelor) về Tài chính (Finance). Sau đó con đi làm cho Wells Fargo (ngân hàng lớn ở California), gặp chồng con là Phó Giám Đốc R&D cho Xerox nên đời sống hai đứa cũng tốt đẹp. Chúng con đang sống ở Palo Alto (một khu giàu của Bắc California cạnh đại học Stanford)”. Một nhân công nghèo hèn, thất học với một nhan sắc kém cỏi, lại gặp nhiều gian truân, chị đã lên tới đỉnh sung túc của một xã hội có sự cạnh tranh khắc nghiệt giữa nhiều loại dân tứ xứ. Tôi nhìn lại chị thêm lần nữa, một biểu tượng đáng khâm phục cho ý chí cầu tiến và sự hy sinh vô bờ để đạt đến giấc mộng của mình.

Dĩ nhiên là chị không nói ra, nhưng tôi tin là trong cuộc hành trình 22 năm vừa qua của chị, đã không thiếu những tình huống hiểm nghèo, cay đắng và tuyệt vọng chị phải đối diện. Sức mạnh nội tại nào đã giúp chị vượt qua và bay cao mới thực sự là “cú đấm thép” mà cộng động chúng ta hay bàn luận.

Không thiếu những trường hợp như chị trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại. Rời quê hương với hai bàn tay trắng, thiếu sót mọi kiến thức, kinh nghiệm và quan hệ trên xứ người, những người Việt như chị đã vượt lên mọi rào cản, trở ngại để dành cho mình một chỗ đứng dưới ánh mặt trời (a place in the sun).

Tôi muốn nói với các doanh nhân trẻ và nhỏ của Việt Nam, trong hay ngoài nước, là nếu những con người như chị Gấm đã làm được, chúng ta cũng sẽ làm được.

Điều thú vị nhất là lần ăn tối ở Chicago với chị Gấm, tôi bốc được một lời khuyên trong chiếc bánh may mắn (gọi là fortune cookies mà các nhà hàng Tàu ở Mỹ thường mời khách free. Bánh kèm bên trong một lời bói toán hay một câu nói của doanh nhân). Tôi còn giữ tờ giấy này, “Thua cuộc chỉ là một tình trạng tạm thời. Bỏ cuộc biến nó thành một sự kiện thường trực”. (Being defeated is often a temporary condition. Giving up is what makes it permanent Marlene vos Savant).

Chúng ta không tiên đoán về tương lai, chúng ta đang tạo dựng nó hàng ngày.

Tiến sĩ Alan Phan

(st)

Khang Duy Nguyen is in Sugar Land.

Mãi đến tuần đầu tiên của Tháng 10, những cơn mưa nặng hạt rơi xuống trên những bãi cỏ cháy vàng của cái Mùa Hạ nắng nóng chói chang trên 100 độ Fahrenheit (cỡ như 42 độ Celsius) của Miền Nam nước Mỹ năm nay. kéo theo cái không khí ẩm ướt và ít gió mát cho ta nhận ra được Mùa Thu chầm chậm đến gõ cửa, càng về khuya không khí thêm dịu nhẹ. Thật dễ chịu khi một sớm mai thức dậy giữa mùa thu, được thấy bầu trời trong vắt, thấy nắng cười nắng tỏa khắp muôn nơi và được ngắm nhìn thỏa thê một không gian với đủ những gam màu lạ lẫm, lung linh. Nhớ thương năm nào, hãy cứ để đó đi. Năm tháng đâu đánh cắp mùa. Chỉ có mùa về làm day dứt trái tim thôi. Tôi yêu mùa thu, vì mùa thu có lá vàng rơi rụng, nhìn những chiếc lá lảo đảo trong ánh hoàng hôn tím nhạt, lòng tôi lại cứ dậy lên nỗi niềm nhớ nhung xa vắng, bâng khuâng một điều gì đó, thật miên man khó tả, và trong sâu thẳm. Mùa thu quyến rũ và mơ màng, mang theo cái thanh âm dìu dặt và êm đềm. Nó còn lắng đọng trong tâm khảm những hoài niệm tuổi xuân thì, dắt đưa hồn tôi trở về ký ức xa xăm tự thủa nào!…

Ai có tâm hồn yêu thích mùa thu, mới để lòng chú tâm, những giọt nắng yếu ớt rớt trên mái nhà, tôi chợt nhận ra hình như thu đã về. Cái vắng vẻ thật êm đềm tĩnh lặng đem lại cho tôi một cảm giác dễ chịu và cứ thế dư âm hoài niệm xưa ùa về mang theo mênh mông những nỗi nhớ!… Thế rồi mùa thu cũng ghé qua đây và mang theo những yêu thương của một thời đã xa xôi và cũ kỹ. Mùa thu lạ lắm, xơ xác mà thanh yên, vàng vọt mà bình lặng, lạ lùng khó tả, khiến cho con người ta cũng có nhiều biến động trong tâm hồn. Nhiều người nói mùa thu buồn, nhưng những người nói mùa thu buồn đều là những người yêu mùa thu cả, không lẽ họ yêu nỗi buồn, yêu cái màu vàng hoang tàn ấy?

Mùa Thu với nắng nhẹ, dịu êm. Đất trời như thay áo mái nhưng vẫn có đâu đây làn nắng ấm mùa hè. Có lẽ đây là hình ảnh đẹp nhất thể hiện nét riêng của sự giao mùa từ hạ sang thu. Đám mây ở thời điểm này rất đẹp, nó như chiếc cầu nối giữa hai mùa. Mây mùa Hạ bởi còn chần chừ, lưu luyến. Dù sang thu nhưng vẫn còn vương vấn những hình ảnh của mây mùa hạ. Mùa Thu không những làm cho hàng cây như già dặn hơn, đứng tuổi hơn mà mùa Thu càng làm cho hàng cây như vững vàng hơn trước những biến cố của thiên nhiên. Cây lá mùa thu vẫn nhuốm buồn vì lá dần ngả sang màu úa theo quy luật của thiên nhiên nhưng nó vẫn mang một dòng nhựa rạo rực, tràn trề sức sống. Khi Thu đến, nó đã chuẩn bị cho nhiệm vụ mới của mình. Hình ảnh hàng cây đứng tuổi và ấm đã gợi lên một ý nghĩa sâu xa hơn, đó là hình ảnh con người từng trải trước những tác động của ngoại cảnh, những biến cố bất thường của cuộc đời.

Cơn mưa rào ban sáng khiến cho thành phố trong veo hơn, nhưng ánh nắng trưa cũng không còn đủ mạnh để khiến người ta có thể bước ra ngoài mà không khoác lên mình chiếc áo choàng mùa thu. Lúc nào cũng vậy, tôi vẫn luôn yêu tha thiết cái mùa dịu dàng này, cho dù nhiều người vẫn nói thu về luôn làm cho con người ta chênh vênh và nghiêng ngả khi nhìn thời gian cứ lặng lẽ trôi mà bàn chân thì cứ cứng nhắc, không chịu nhích thêm một bước nào để đi về phía trước. Chợt nhận ra, hình như tôi của ngày hôm qua hay hôm nay, của những tháng năm xưa hay những ngày như bây giờ dường như chẳng khác nhau nhiều lắm mỗi khi mùa về và lá bắt đầu bay trên phố. Thói quen “hoài niệm” dường như vẫn chưa thể nào bỏ được. Mà thực ra cũng không muốn bỏ, bởi chỉ có những điều đẹp đẽ trong cuộc đời mới khiến ta còn lặng thinh nghĩ suy về nó, hà cớ chi phải bỏ nó đi? Và cứ thế, mỗi độ thu về tôi thường thấy mình sống chậm hơn, nhẹ nhàng hơn và cũng trầm tư hơn một chút. Cảm giác hạnh phúc khi được áp bàn chân mình trên những con đường ngập tràn xác lá khiến tôi chưa bao giờ nghĩ mình đang sống ở một thế kỷ 21 với những lo toan đời thường mà hình như bị lạc vào thế giới của những điều cũ rích mọc đầy rêu.

“Người sống vì kí ức là người không thể nào hạnh phúc được, nhưng người không có kí ức là người bỏ đi”.

Mùa Thu dường như đẹp trong mọi khoảnh khắc, là khi mặt trời lên cao, là khi chiều tà kéo đến, là khi ánh trăng sáng tỏ cũng là khi gia đình sum vầy. Bởi vì ngày Thu đẹp như thế mang đến rất nhiều cảm xúc nên đã có vô số tác phẩm thi ca miêu tả về nó.

Tôi nghe tiếng ai đó thì thầm trong gió. Nhưng mặc kệ đi, mùa thu là mùa ký ức cơ mà. Tôi chẳng thể nào sống khác được đâu. Dẫu cho những lo toan bộn bề về một tương lai không định trước, vẫn có một người luôn tự cho phép mình sống đúng với cảm xúc của mùa thu.

Có những điều không thể diễn đạt bằng lời… chỉ có thể hiểu bằng cảm xúc… Tôi luôn luôn vơi đầy những cảm xúc, tôi đã muốn viết thật nhiều, thật nhiều, nhưng hầu như mỗi lần cầm bút, mỗi lần đặt tay lên bàn phím là bao nhiêu điều kia bỗng dưng chìm xuống dưới đáy sâu tâm hồn; và nhiều khi tôi không sao hiểu và sắp xếp được những gì đang diễn ra trong tôi… Đó là lý do tại sao, thường xuyên, tôi không viết được gì, trong khi có rất nhiều điều muốn viết. Mùa thu được coi là mùa đẹp nhất, tuy nhiên với nhiều người, sức khỏe lúc giao mùa từ hạ sang thu lại là lúc cơ thể dễ mắc bệnh nhất. Có lẽ vì quá yêu Mùa Thu cho nên gần như năm nào vào Mùa Thu, tôi cũng bị bệnh nặng vì do hay ở ngoài trời để cảm nhận và hít thở không khí nhẹ nhàng trong lành và vì thế tôi bị bệnh dị ứng vào Mùa Thu rất nặng…. đó cũng là một trong những câu nói: “càng Yêu ai càng khổ nhiều” Nhiều lúc cũng vì thể lý và tiết trời bên ngoài cũng ảnh hưởng không kém về việc lái xe vào sở sớm để một mình lặng lẽ thả hồn cảm nghiệm tiết trời vào Thu mà với đời sống chạy theo thời gian khó lòng cho tôi có thể ngồi viết những dòng chữ này…Mùa Hạ ở Texas quá khắc nghiệt để có thể hòa mình vào đất trời, và đôi lúc những cảm xúc chợt đến và chợt đi nhanh chóng không thể cho tôi thời gian ngồi nhớ lại từng phút giây ở hiện tại.

Nếu bạn đang vội vã vì cuộc sống ngoài kia, hãy thử thư giãn vào một ngày Thu êm dịu. Hãy thử tưởng tượng, được chầm chậm dạo bước trên con đường thơ mộng đẹp như tranh vẽ thế này sẽ khiến bản thân càng khoan khoái hơn. Mùa Thu nhẹ nhàng, bình yên nhưng không thiếu phần sống động và rộn ràng. Bạn hãy thử thả bước trong công viên và cảm nhận vẻ đẹp đối lập ấy: ánh nắng vàng bình yên, làn gió dịu nhẹ cùng với vài chiếc lá tinh nghịch bay loạn hay lạo xạo dưới chân. Ngày Thu ở nơi đây mang vẻ đẹp đơn sơ với những chiếc lá vàng, tán cây đỏ nhưng lại mang đến cảm giác bình dị ít mà có thể cảm nhận được ở Mùa Xuân hay Hạ và càng không thể ở Mùa Đông lạnh lẽo.

Mùa Thu cũng là mùa của Lễ Hội, của các chương trình fundraising hoặc các chương trình festival, các lễ hội được dịp “nở rộ” với nhiều hoạt động lý thú, vừa mang màu sắc văn hóa vừa tràn đầy sinh khí của các trò vui chơi hấp dẫn. Tôi ưa thích và hay thường tham dự những hoạt động ngoài trời ở những lễ hội tổ chức ở Mùa Thu đẹp.

Mùa thu dịu dàng mà lay động, nhẹ nhàng mà sâu sắc, khiến cho những con người rung động những cảm xúc luôn khắc khoải nhung nhớ những kỷ niệm đẹp của ngày xưa đó. Mùa đến và sẽ lặng lẽ ra đi nhẹ nhàng mà chính ngay cả những mọi chúng ta cũng hằng tự nhủ hãy tận hưởng những ngày thu đẹp đến nao lòng này để hẹn đến sang năm Mùa Thu tuyệt vời sẽ quay lại với đất trời và với mỗi chúng ta.

Đầu Thu 2023

Nguyễn Duy Khang

Thuha T. Tran

– Thu Hương post-

Sau năm 1954 nước Việt Nam bị chia làm hai, từ vĩ tuyến 17 trở vô đến Cà Mau có 20 triệu dân, là vùng đất Tự Do, theo chế độ Cộng Hòa, thủ đô là Sài Gòn. Nước VNCH về hành chánh chia ra 40 tỉnh và về quân sự chia ra 4 vùng chiến thuật

Vùng I có 5 tỉnh: Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi.

Vùng II có 12 tỉnh: Kontum, Bình Ðịnh, Pleiku, Phú Bổn, Phú Yên, Darlac, Khánh Hòa, Quảng Ðức, Tuyên Ðức, Ninh thuận, Lâm Ðồng, Bình Thuận.

Vùng III có 9 tỉnh: Tây Ninh, Bình Long, Phước Long, Bình Dương, Long khánh, Bình Tuy, Gia Ðịnh, Biên Hòa, Phước Tuy.

Vùng IV có 17 tỉnh là Châu Ðốc, Kiến Phong, Kiến Tường, Hậu Nghĩa, Kiên Giang, An Giang, Vĩnh Long, Ðịnh Tường, Long An, Chương Thiện, Phong Dinh, Vĩnh Bình, Kiến Hòa, Gò Công, An Xuyên Bạc Liêu, Ba Xuyên.

Những năm đầu sau khi Pháp rút về nước, giáo dục Việt Nam tiếp tục cái gì có trước. Cho đến Ðại Hội Giáo Dục Toàn quốc năm 1958, VNCH mới xây dựng nền giáo dục độc lập dựa trên 3 nguyên tắc: Nhân Bản-Dân Tộc và Khai Phóng.

– Nhân Bản: Giáo dục coi con người là cưu cánh, tôn trọng giá trị thiêng liêng của con người.

– Dân Tộc: Giáo dục tôn trọng giá trị của gia đình, quốc gia, phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, đạo đức Việt Nam.

– Khai Phóng: Giáo dục theo phương pháp khoa học, nội dung khoa học, theo đà tiến bộ của nhân loại và tôn trọng giá trị các quốc gia khác.

Giáo dục VNCH có ba cấp như các nước trên thế giới là: tiểu học, trung học và đại học.

Bậc tiểu học học trình 5 năm

Từ lớp 1 đến lớp 5. Trẻ em từ 6 tuổi được cha mẹ ghi tên vào lớp 1, học miễn phí. Tuy VNCH không có chủ trương cưỡng bách giáo dục, nhưng do phụ huynh có ý thức cao cho nên tất cả trẻ em hầu như đều học qua bậc tiểu học.

Chương trình học gồm các môn Việt Văn, Toán, Khoa học Thường thức và Ðức Dục hay Công Dân Giáo Dục.

Giáo dục tiểu học thời VNVH phát triển nhanh chóng và vượt trội so với thời Tây đặc biệt vế số lượng học sinh. Thời Tây 1930, toàn Ðông Dương có 406,669 học trò gồm sơ và tiểu học trong đó có 20% là học trò Lào và Miên.

Thời Ðệ I Cộng Hòa, năm học 1960 miền Nam có 1 triệu 214,621 học sinh tiểu học, 112, 129 học sinh trung học. Tăng 200% so với niên học 54-55, lúc mới thâu hồi độc lập từ tay Pháp.

Bậc trung học chia ra 2 cấp

1. Trung Học Ðệ I Cấp/Trung học Cấp I: học trình 4 năm, có 4 cấp lớp 6, 7, 8, 9:

Học sinh vào trường công phải thi tuyển, không đậu có thể học trường tư. Chương trình gồm Việt Văn, Lý Hóa, Vạn Vật, Toán, Sử Ðịa, Công Dân và Sinh Ngữ. Môn Nhiệm Ý là Nhạc, Hội họa, Thể thao, Nữ công dành cho nữ sinh.

Cuối năm thứ Tư/lớp Ðệ Tứ, học sinh thi lấy bằng Trung Học Ðệ I Cấp.

Ðậu bằng Trung Học Ðệ Nhứt Cấp học sinh có thể ra đi làm, có thể thi vào trường Sư Phạm Cấp Tốc để trở thành giáo viên tiểu học; hoặc tiếp tục học tiếp lên.

2. Trung Học Cấp II Cấp/Trung học cấp II: học trình 3 năm, có 3 cấp lớp 10, 11, 12:

Muốn vào học lớp 10, phải có bằng Trung Học Ðệ I Cấp. Học sinh học các môn như Trung Học Ðệ I Cấp nhưng sâu hơn và có thêm môn Triết Học cho học sinh lớp 12.

Từ lớp 10, có phân 4 ban: Ban A Khoa Học Thực Nghiệm), Ban B (Toán), Ban C (Sinh Ngữ), Ban D (Cổ Ngữ). Học sinh tự do chọn ban theo sở thích cá nhân.

Xong lớp Ðệ Nhị tức lớp 11, học sinh thi lấy bằng Tú Tài I. Học tiếp lớp 12/Ðệ Nhứt, thi lấy bằng Tú Tài II.

Trường Trung Học Nguyễn Ðình Chiểu Mỹ Tho là một trường trung học có lâu đời ở miền Nam.

Trường Nguyễn Ðình Chiểu Mỹ Tho khởi đầu từ một trường Tiểu Học (École Primaire) gọi là trường tỉnh, dạy tới lớp Nhứt. Lúc đó trường tiểu học Mỹ Tho bằng lá, cất ở gần khu Nhà Việc làng Ðiều Hòa, nay là khu Trung Tâm Thương Mại Mỹ Tho.

Năm sau trường tiểu học Mỹ Tho dời đến nơi mà trước kia là nhà của vị quan triều Vua Tự Ðức tên là Ngô Phước Hội, gần tòa bố.

Ngày 14 Tháng Sáu 1880, Le Myre de Vilers thống đốc Nam Kỳ ban hành nghị định 17 Tháng Ba 1879, cho phép tỉnh Mỹ Tho thành lập một trường trung học lấy tên là trường là “Collège de My Tho”, trường trung học đầu tiên ở xứ Nam Kỳ.

Collège de My Tho (lúc đầu còn bao gồm cấp tiểu học) thành lập trên khu đất rộng 25,000 mét vuông, 4 hướng bao bọc bởi 4 con đường. Hướng Ðông có cổng chánh quay ra đường số 9, sau đổi tên là Rue D’Aries, đến 7 Tháng Tư 1954 Thủ Hiến Nam Phần đổi tên là đường Lê Lợi tới nay.

Hướng Tây quay ra đường Filippini nay là Hùng Vương.

Hướng Bắc quay ra là đường số 3, sau đổi tên là Colombert, rồi Maréchal Pétain, Albert Buissiere, đến ngày 7 Tháng Tư 1954 Thủ Hiến Nam Phần đổi tên là đường Ngô Quyền tới nay.

Hướng Nam quay ra đường số 20, rồi sau đổi tên Rue de Landes, ngày 7 Tháng Tư 1954 Thủ Hiến Nam Phần đổi tên là đại lộ Lê Ðại Hành tới nay.

Collège de My Tho hoạt động được 10 năm, đến ngày 11 Tháng Mười Hai 1889 Thống đốc Nam Kỳ ra lịnh đóng cửa hệ trung học (tiểu học vẫn tiếp tục) vì không có ngân sách, cho nên học trò một số có tiền lên Sài Gòn học ở trường Collège D’Adran.

Ðến năm 1894 Collège D’Adran ngưng hoạt động nên Thống Ðốc Nam Kỳ phải mở lại trường Collège de My Tho để thâu nhận học trò Lục Tỉnh.

Năm 1941, Nhựt chiếm Mỹ Tho lấy Collège de My Tho làm nơi đóng quân, một số lớp dời đến học tại đình Ðiều Hòa cho tới năm 1942 Nhựt mới chuyển đi nơi khác.

Ngày 2 Tháng Mười Hai 1942 trường đổi tên là Collège Le Myre de Vilers. Năm 1953 tổng trưởng giáo dục Việt Nam là Nguyễn Thành Giung ký Nghị định 179-NÐ ngày 22 Tháng Ba 1953 đổi tên trường Collège Le Myre de Vilers thành trường trung học Nguyễn Ðình Chiểu tới nay.

Giáo viên tiểu học trước năm 1975 có chỉ số 250, giáo học bổ túc là 320, giáo sư Ðệ I cấp chỉ số 400, Ðệ II cấp lên 470. Lương giáo viên, giáo sư như thế so với ngạch công chức và quân đội, tương đối cao, nên đời sống bảo đảm, thư thả; đặc biệt vị trí người thầy luôn được xã hội tôn trọng, cha mẹ học sinh kính nể.

“Muốn sang thì bắc cầu kiều,

Muốn cho hay chữ phải yêu mến thầy”.

(Ca dao)

Bậc đại học đào tạo cử nhân, cao học và tiến sĩ.

Sau Thế Chiến Thứ II, Pháp trở lại Việt Nam, Ðại Học Ðông Dương ở Hà Nội được đổi tên là Ðại Học Hà Nội, viện trưởng vẫn là người Pháp. Sau đó có một số khoa được mở ở Sài Gòn như Luật, Y khoa và Khoa Học, do phó viện trưởng là người Việt điều hành.

Sau năm 1954, chi nhánh đại học Hà Nội tại Sài Gòn cải tên là Viện Ðại Học Quốc Gia Việt Nam, đến năm 1957 đổi tên là Viện Ðại Học Sài Gòn, tên nầy giữ cho tới năm 1975.

Khi bắt đầu diễn ra Hội Nghị Paris (trong kế hoạch chuẩn bị hậu chiến) năm 1972 VNCH thành lập Hệ Thống Ðại Học Cộng Ðồng, năm sau 1973 Viện Ðại Học Bách Khoa Thủ Ðức thành lập.

Hệ thống đại học ở VNCH không thuộc Bộ Giáo Dục, và cũng không có cơ quan chủ quản (trư trường Y Dược thuộc Bộ Y Tế chủ quản). Ðại học Việt Nam tự trị về học vụ chuyên môn. Ngân sách của đại học là bộ phận trong ngân sách Bộ Giáo Dục do Quốc Hội chuẩn duyệt hàng năm; nhân viên và giáo sư đại học thuộc Tổng Ủy Công Vụ.

Ðại học VNCH bấy giờ có hai hệ thống: Ðại Học Quốc Gia và Ðại Học Cộng Ðồng Ðịa Phương.

Ðại Học cấp Quốc Gia:

1. Viện Ðại Học Sài Gòn:

Sau năm 1954, Viện Ðại học Hà Nội chuyển vào Nam nhập vào Viện Ðại Học Sài Gòn. Viện có 8 phân khoa là Y, Dược, Nha, Sư Phạm, Khoa Học, Văn Khoa, Luật và Kiến Trúc. Có đại học xá Minh Mạng dành cho nam, Trần Quý Cáp dành cho nữ, có trung tâm Y tế chăm sóc sức khỏe cho sinh viên.

2. Viện Ðại Học Huế:

Thành lập theo sắc lịnh VNCH-1 do Tổng Thống Ngô Ðình Diệm ký vào Tháng Ba năm 1957 gồm có 4 khoa như Sư Phạm, Y khoa, Văn khoa và Luật.

3. Viện Ðại Học Cần Thơ:

Ðược thành lập ngày 31 Tháng Ba 1966 do nghị định của chủ tịch Ủy Ban Hành Pháp Trung Ương ký. Có 4 khoa là: Khoa Học, Văn Khoa, Sư Phạm, Luật & Khoa Học Xã Hội.

4. Học Viện Quốc Gia Hành Chánh thuộc Phủ Thủ Tướng:

Học viện được thành lập từ 29 Tháng Năm 1950 theo Quyết Ðịnh của Chánh Phủ Quốc Gia Việt Nam (tên gọi lúc đó), lúc đầu đặt ở Ðà Lạt, năm 1958 dời về đường Trần Quốc Toản, Sài Gòn.

5. Trường Võ Bị Quốc Gia Ðà Lạt, thuộc Bộ Quốc Phòng:

Sinh viên học 4 năm, môn chánh là võ khoa; môn phụ là Toán, Khoa học tự nhiên, Khoa học Xã Hội. Tốt nghiệp bằng Cử Nhơn Võ Khoa, một ngành mới mẻ đối với Việt Nam.

6. Viện Ðại Học Bách Khoa Thủ Ðức:

Thành lập do sắc lệnh của tổng thống VNCH, và hoạt động chánh thức năm 1974.

Viện bao gồm một số trường có trước như Trung Tâm Phú Thọ, Ðại Học Nông Nghiệp, Ðại Học Kỹ Thuật. Viện có lập một số trường mới như là Ðại Học Kinh Thương, Ðại Hoc Khoa Học Căn Bản, Ðại Học Thiệt Kế Ðô Thị và Nông Thôn…

Ðại học Cộng Ðồng Ðịa Phương

Trường Ðại Học Cộng Ðồng Ðịa Phương chỉ huấn luyện về chuyên môn và thực dụng, học trình 2 năm.

Cho tới năm 1975, VNCH có 5 trường:

– Ðại Học Cộng Ðồng Quãng Ðà

– Ðại Học Cộng Ðồng Nha Trang

– Ðại Học Cộng Ðồng Tiền Giang Mỹ Tho

– Ðại Học Cộng Ðồng Long Hồ Vĩnh Long

– Ðại Học Cộng Ðồng Ban Mê Thuột, mới có quyết định.

Giáo Dục Việt Nam trước 1975 ngoài hệ thống công lập còn có hệ thống trường tư.

Ðại học tư trước năm 1975 :

– Viện Ðại Học Ðà Lạt

– Viện Ðại Hoc Minh Ðức

– Viện Ðại Học Vạn Hạnh

– Viện Ðại Học Cao Ðài/Tây Ninh

– Viện Ðại Học Hòa Hảo/An Giang

Nền giáo dục Việt Nam mình từ thời dạy và học bằng chữ Hán, chữ Tây đến chữ Việt lúc nào cũng lấy phương châm “Tiên học Lễ, Hậu học Văn” làm gốc.

Từ năm 1954 nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa phát triển nhanh, chú trọng chuyên môn khoa học nhưng không buông lơi giáo dục đạo đức-luân lý cho học sinh, nhứt là bậc tiểu học.

Học sinh tiểu học trước năm 1975 được dạy Ðức Dục, Công Dân Giáo Dục từ 2 giờ đến 2 giờ 30 phút mỗi tuần. Học sinh trung học, môn Công Dân Giáo Dục 2 giờ mỗi tuần.

Nam Sơn Trần Văn Chi

(Nguồn Bảo tồn văn Hoá)

Hạ vi

Pham Mylan – Những câu chuyện Nhân Văn

Một dân tộc chỉ trưởng thành khi mỗi người biết đến sự khiêm tốn.

(trích dẫn từ một bài viết của TS Alan Phan, đã qua đời)

Bài: Matthew NChuong

Nước Việt nghèo, chậm tiến, lạc hậu. Đáng lẽ người Việt phải khiêm nhượng, biết người, biết mình.

Thảo luận với người Việt rất khó, vì ai cũng nghĩ là mình nắm chân lý trong tay. Nghĩ khác là xúc phạm anh ta, xúc phạm chân lý, bôi nhọ sự thật. Phải căm thù, phải tiêu diệt, phải triệt hạ, phải tố cáo, chụp mũ.

Cái tôi lớn, phải chăng đó là nét đặc thù của một dân tộc đầy tự ti mặc cảm?

******

Tôi gặp không biết bao nhiêu người vỗ ngực, tự cho mình là vĩ nhân.

In một hai cuốn sách tào lao tặng bố vợ, nghĩ mình ngồi chung một chiếu với Marcel Proust, Victor Hugo.

Làm vài bài thơ, câu trên vần (hay không) với câu dưới, nghĩ mình là Baudelaire, Nguyễn Du tái sinh.

Lập một cái đảng có ba đảng viên, kể cả em gái và mẹ vợ, nghĩ mình là lãnh tụ, ăn nói như lãnh tụ, đi đứng, tắm rửa như lãnh tụ.

Viết vài bài lăng nhăng, đầu Ngô mình Sở, nghĩ mình là triết gia, trí thức, sẵn sàng dẫn dân tộc đi lên (hay đi xuống).

*****

Thomas Edison nói: nếu hài lòng với đèn dầu, tìm cách cải thiện đèn dầu, sẽ không bao giờ kiếm ra điện. Còn người Việt ta dễ thoả mãn quá, dễ kiêu hãnh quá, dễ “tự sướng” quá.

Mỗi lần tôi nghe, hay coi Jean Marie Le Clézio, Patrick Modiano trong những chương trình văn học trên France Culture, hay trên France 5, ít người nghĩ họ đã chiếm giải Nobel Văn chương.

Le Clézio (Nobel 2008) khoanh tay, chăm chú nghe một tác giả vừa chân ướt chân ráo vào nghề, nói về một cuốn sách đầu tay.

Modiano (Nobel 2014) tìm chữ một cách khó khăn, ngượng ngập, ít khi chấm dứt một câu, như muốn nói: Thôi, bỏ qua đi, những điều tôi muốn nói chẳng có gì đáng nghe. Ông ta thực sự ngạc nhiên không hiểu tại sao có người nghĩ đến mình để trao giải.

Ông ta nói có người đọc sách của mình đã là một phép lạ.

Những năm đầu ở Pháp, có thời tôi cư ngụ Rue Marcadet, Paris. Bên cạnh là một cặp vợ chồng già, hiền lành, bình dị như một cặp thư ký hay công nhân về hưu. Mỗi lần gặp ở thang máy, bà vồn vã chào, hỏi thăm đủ chuyện.

Tuyệt nhiên không bao giờ ông bà nói về mình. Nếu không coi TV, chắc không bao giờ tôi biết bà là Yvonne Loriot, danh cầm hàng đầu của Pháp, chiếm giải nhất 7 lần khi học ở Conservatoire de Paris, trước khi trở thành một giáo sư âm nhạc có uy tín.

Ông là Olivier Messaien, một trong những tác giả nhạc cổ điển lớn nhất của hậu bán thế kỷ 20. Rất nhiều các nhạc sư, nhạc trưởng nổi tiếng ở Âu Châu, như Pierre Boulez, Iannis Xenakis hãnh diện là đệ tử của ông. Tác phẩm opéra “Saint-Francois d’Assise”của ông được trình diễn trên khắp thê giới, được đón nhận như những tác phẩm của Mozart, Beethoven.

Ông bà sống trong một căn nhà bình dân, ăn uống đơn giản như một cặp vợ chồng nghèo. Tiền bản quyền nhạc đem tặng – một cách kín đáo – các hội từ thiện, hay giúp trùng tu nhà thờ Notre Dame de Lorette gần nhà. Những lúc rảnh rỗi, bà theo ông vào rừng, thu thanh để nghiên cứu tiếng chim hót.

*****

Khi nào ta có những người như Modiano, Le Clézio, Messaien – chưa nói tới tài năng, chỉ nói tới thái độ khiêm tốn – Việt Nam sẽ là một dân tộc trưởng thành.

Chúng ta đều đồng ý với nhau là đất nước đang trên bờ vực thẳm, không thể nhẫn tâm khoanh tay nhìn.

Nhưng chúng ta không ngồi nổi với nhau, vì cái TÔI nó lớn quá. Lớn hơn cả vận mệnh dân tộc

Sưu tầm

My Lan Phạm

Theo VOA Tieng Viet

Toàn cảnh Đài Tri Ân trong khuôn viên Công viên Tưởng niệm Cựu chiến binh ở thành phố Jeffersontown ở bang Kentucky, Mỹ.

Một công trình tôn vinh sự đóng góp của những binh sĩ từ các nước đồng minh của Việt Nam Cộng Hòa thời Chiến tranh Việt Nam sẽ được khánh thành vào ngày 9 tháng 10 tại ở ngoại ô thành phố Louisville thuộc bang Kentucky của Mỹ. Công trình này cũng sẽ đóng vai trò như một viện bảo tàng ngoài trời để nâng cao nhận thức của công chúng về người tị nạn chạy lánh chế độ cộng sản ở Việt Nam.

Việc hoàn tất và ra mắt công trình này là thành quả của những nỗ lực kéo dài trong hơn một thập niên của cộng đồng người Việt địa phương cùng những cựu chiến binh Chiến tranh Việt Nam và những người ủng hộ khác, vượt qua những khó khăn to lớn gây ra bởi sự gián đoạn vì đại dịch COVID-19.

Đài Tri Ân được đặt tại Công viên Tưởng niệm Cựu chiến binh ở thành phố Jeffersontown, bên ngoài Louisville, và được xây dựng dựa theo thiết kế giành chiến thắng trong một cuộc thi tuyển với sự tham gia của 128 thí sinh đến từ 29 quốc gia vào năm 2016, thông cáo báo chí của Hội Tri Ân, tổ chức đứng sau việc xúc tiến xây dựng đài tưởng niệm này, cho biết.

Hình ảnh được công bố cho thấy kiến trúc này bao gồm bốn bức tường bao quanh tám cây cột cao 30 feet (khoảng 9 mét) đại diện cho tám nước đồng minh bao gồm Việt Nam Cộng Hòa, Mỹ, Hàn Quốc, Úc, Thái Lan, Philippines, New Zealand, và Đài Loan. Một bức tường dài 120 feet (khoảng 36,5 mét) trưng bày những hình ảnh cho thấy binh sĩ Việt Nam và Mỹ kề vai sát cánh chiến đấu cùng với những hình ảnh người tị nạn chạy lánh chủ nghĩa cộng sản năm 1954 và 1975, theo thông cáo.

“Chúng tôi muốn ghi nhận những nỗ lực nhân đạo của chánh quyền Mỹ và những người Mỹ đã giúp dân Miền Nam trong suốt và sau cuộc chiến. Và chúng tôi cũng nhớ về những người đã chết hay chịu đau khổ trong các trại cải tạo và trại lao động cưỡng bức,” thông cáo nói.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, người sáng lập và chủ tịch Hội Tri Ân, cho biết những ý tưởng đầu tiên bắt đầu từ khoảng 11 năm về trước khi cộng đồng người Việt ở Louisville muốn bày tỏ lòng biết ơn đối với những người Mỹ không chỉ chiến đấu trên chiến trường mà còn hỗ trợ xây dựng nền kinh tế và xã hội ở Miền Nam Việt Nam trong thời chiến.

Với sự thành lập của Hội Tri Ân vào năm 2013, kế hoạch xây dựng đài tưởng niệm bắt đầu được xúc tiến với việc tìm kiếm địa điểm và lựa chọn thiết kế. Theo thời gian, ý nghĩa giáo dục của nó được chú ý nhiều hơn khi quá khứ chiến tranh dần lùi xa.

“Chúng tôi muốn dùng đài kỉ niệm này như là một viện bảo tàng ngoài trời để ghi chép lại những hình ảnh, những câu chuyện không phải là chỉ nói riêng về việc chiến đấu trong chiến tranh mà cũng còn nói thêm về những cái hình ảnh như là của người tị nạn Việt Nam trước chiến tranh năm 1954 di cư từ Bắc vào Nam, rồi những cái cuộc di cư khổng lồ sau năm 1975.” ông Dũng nói với VOA.

“Những hình ảnh đó, những cái câu chuyện đó là những cái chúng tôi muốn ghi lại, nhất là để cho những thế hệ con cháu của mình ở xứ Mỹ này lớn lên có cơ hội để nhìn thấy lại những chuyện đó, và cũng đồng thời để cho dân Mỹ ở đây họ cũng có cái dịp để nhìn thấy những hình ảnh.”

Ông Dũng cho biết toàn bộ chi phí dành cho công trình này là khoảng 2,4 triệu đôla, phần lớn đến từ các khoản đóng góp của các thành viên Hội Tri Ân, cộng đồng người Việt ở vùng Louisville, các cơ sở thương mại, và các ủng hộ viên khác.

Con số dự tính ban đầu chỉ bằng khoảng một nửa phí tổn cuối cùng, ông nói, nhưng nguồn cung ứng nguyên vật liệu bị gián đoạn và chi phí vận chuyển tăng vọt do hệ quả từ đại dịch COVID-19 đã khiến thời gian thi công kéo dài hơn và đội chi phí tổng thể lên cao hơn.

“Mỗi một cái container chở đá từ ở Việt Nam sang đây, về phần vận chuyển thì tăng lên gấp mấy lần luôn. Rồi tất cả mọi thứ đều lên giá. Phí tổn của Đài Tri Ân lên thêm gần 1 triệu bạc. Cho nên lúc đó là những cái lúc mà mình thấy là khó khăn rất là lớn. Thật sự là không biết là mình có vượt qua được hay không,” ông Dũng nhớ lại.

“Nhưng mà cũng may mắn là ở đây chúng tôi cũng có được nhiều bạn bè Hoa Kỳ, nhiều người ủng hộ mình rất là tốt. Và cộng đồng ở Louisville cũng rất là đoàn kết trong việc làm này, cho nên nó có nhiều yếu tố để đưa đến sự thành công cuối cùng.”

Bà Trần Lý Văn, một thành viên của Hội Tri Ân góp sức trong việc gây quỹ trong cộng đồng, nói bà “rất xúc động” mỗi khi đến thăm trong lúc công trình đang được xây dựng. Kể từ khi chính quyền thành phố Louisville thông qua nghị quyết công nhận lá cờ vàng ba sọc đỏ là lá cờ đại diện cho cộng đồng người Việt ở đây vào năm 2012, các nhà lãnh đạo cộng đồng đã nỗ lực tìm một nơi để có thể treo cờ một cách trang nghiêm, bà nói.

“Mình và cộng đồng Việt Nam ở đây không thể nào nghĩ mình sẽ xây được một cái tượng đài nó oai nghi như vậy,” bà nói với VOA. “Với dự án xây đài tưởng niệm, chúng tôi được sự hỗ trợ và giúp đỡ của lãnh đạo các tôn giáo, các đoàn thể. Ngoài ra, chúng tôi còn được sự ủng hộ và khuyến thích của rất nhiều cộng đồng bạn cũng đến tham gia và ủng hộ và đóng góp rất nhiều cho cái dự án này.”

“Đây là một sự thành công lớn của cộng đồng Việt Nam ở Louisville và những vùng lân cận. Mọi người ai cũng rất là vui, rất là nhiệt tình, từ những em trẻ cho tới thế hệ trung niên cho tới các bác lớn tuổi.”

Lễ khánh thành có sự tham dự của ban quân nhạc Sư Đoàn Dù 101, là một trong những sư đoàn có mặt ở rất nhiều chiến trường nóng bỏng trong Chiến tranh Việt Nam, chủ tịch Hội Tri Ân cho biết. Quan khách cũng sẽ nghe lời phát biểu của Thiếu Tướng Dean Allen Youngman và Thiếu Tướng LapThe Flora, hai vị chỉ huy cao cấp từ hai thế hệ khác nhau có liên hệ đến Chiến Tranh Việt Nam.

Vì Đài Tri Ân được xây dựng trong khuôn viên một khu tưởng niệm cựu chiến binh Mỹ của thành phố Jeffersontown nên việc chăm sóc và bảo trì thuộc trách nhiệm của thành phố, ông Dũng cho biết.

“Lúc nào họ cũng giữ nghiêm trang cho cái chỗ đó cho nên chúng tôi thấy mình rất là may mắn có được cái chỗ như vậy,” ông nói.

Theo VOA và các báo tài chánh