Theo thời báo Nữu Ước và các báo khác.

Tổng thống Biden với Thủ tướng Benjamin Netanyahu của Israel tại Tel Aviv hôm thứ Tư.   Ảnh của Kenny Holston/Thời báo New York

Sau chuyến thăm của Tổng thống Biden, người Israel hôm thứ Năm đã ca ngợi lòng dũng cảm của ông khi đến vào thời điểm chiến tranh và vì sự ủng hộ hết mình của ông, khi ông cam kết “chúng tôi sẽ không để các bạn cô đơn” sau các cuộc tấn công từ Hamas bị giết tại ít nhất 1.400 người Israel.

Nhưng trong khi những lời này được hoan nghênh, cũng có lo ngại rằng Thủ tướng Benjamin Netanyahu, bị tổn hại nặng nề do không bảo vệ người Israel, đã trao cho ông Biden quá nhiều ảnh hưởng đến cách Israel hiện nên tiến hành cuộc chiến ở Gaza chống lại Hamas, nhóm mà điều khiển khu vực bao quanh.

Ông Biden ủng hộ Israel, nhưng cũng cảnh báo nước này không nên hoạt động quá mức để gây bất lợi cho mình trong khu vực – và ngầm hiểu là gây bất lợi cho Hoa Kỳ. Ông thậm chí còn tham dự nội các chiến tranh để thông báo tóm tắt về các kế hoạch của Israel, như Ngoại trưởng Antony J. Blinken đã làm trước ông.

Các nhà phân tích Israel cho biết mức độ tham vấn này rất hiếm, nếu không muốn nói là chưa từng có, ngay cả trong một mối quan hệ thân thiết như vậy. Nếu nó mang lại lợi ích tiềm tàng cho ông Netanyahu, thì nó cũng tiềm ẩn rủi ro. Nó có thể mang lại cho anh ta vỏ bọc chính trị cho một cuộc chiến kéo dài, nhưng nó cũng có thể hạn chế cách anh ta tiến hành nó.

Ngoài ra, Washington có thể bị coi là người cộng tác nếu Israel bị đổ lỗi vì đã đi quá xa.

Người Israel xếp hàng khi đoàn xe của Tổng thống Biden đi qua Tel Aviv hôm thứ Tư. Anh của Kenny Holston/Thời báo New York

 

Ba’o Tiếng Dân

Blog VOA

Trân Văn

19-10-2023

Ngay cả trong việc tăng lương, bảo đảm cho cán bộ, công chức đủ sống, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam cũng chật vật xoay chuyển trong vòng luẩn quẩn. Hình minh họa.

“…Chúng ta tạo ra tầng lớp công chức khi đi làm không bao giờ cho rằng lương là thu nhập mà thu nhập là từ những khoản khác. Chúng ta hay nói về ‘tham nhũng vặt’ nhưng tôi không đồng ý với khái niệm này vì không có loại tham nhũng nào là ‘vặt’ cả…”

Quốc hội Cộng hòa XHCN Việt Nam lại thảo luận về việc thực hiện kế hoạch điều chỉnh lương của cán bộ, công chức. Trong cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hồi đầu tuần này, khi thảo luận về kinh tế – xã hội năm nay và kế hoạch phát triển của năm tới, một trong các Phó Chủ tịch Quốc hội đã nhắc lại điều mà nhiều người, nhiều giới đã từng lập đi, lập lại trong nhiều năm: Cải cách chính sách tiền lương phải gắn với nâng cao chất lượng, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức (1).

Theo dự kiến, việc thực thi chính sách mới về trả lương cho cán bộ, công chức (trả lương theo chức vụ và mức độ phức tạp, tính chất, đặc điểm, quy mô hoạt động, đối tượng phục vụ; quy trình quản lý chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, công chức) sẽ bắt đầu từ 1/7/2024. Ông Nguyễn Khắc Định – Phó Chủ tịch Quốc hội – yêu cầu chính phủ “rà soát, sắp sếp đội ngũ cán bộ công chức, xử lý những người thiếu tinh thần trách nhiệm, làm việc cầm chừng, đùn đẩy, né tránh; đưa người vi phạm, năng lực yếu ra khỏi bộ máy”…. Đây là lần cải cách tiền lương thứ năm. Bốn lần trước diễn ra vào 1960, 1985, 1993 và 2003 nhưng từ xưa đến nay, lương trả cho cán bộ, công chức chưa bao giờ đúng nghĩa là lương. Lương trả cho cán bộ, công chức luôn như… hương, như… hoa!

Hôm qua, tại cuộc tọa đàm liên quan đến “xây dựng văn hóa liêm chính trong giai đoạn mới” do trường Luật của Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với tờ Pháp Luật TP.HCM tổ chức, ông Trần Văn Độ – cựu Phó Chánh án Tòa án Tối cao, cựu Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương – bảo rằng: Muốn liêm chính không đơn giản! Thẩm phán lương tám triệu, mà nghề giúp việc lương hơn tám triệu thì liêm chính không nổi. Người làm nghề công chức phải đủ sống với nghề, đủ sống với lương. Ở Việt Nam, ngoài lương còn thu nhập, mà thu nhập là chính và mỗi người có một kiểu thu nhập, nên từ đó dẫn tới tham nhũng. Góp thêm vào thực trạng mà các thành viên tham dự tọa đàm cùng thừa nhận là “hoạt động công vụ nhũng nhiễu dân nhiều quá”, ông Độ lưu ý: Trong xã hội hiện nay không phải ai cũng chính trực được đâu, bởi không liêm khiết được (2)!

Trước đó, trong một tọa đàm khác, ông Ngô Thế Vinh – Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Dược phẩm Vinh Gia – cũng nhận xét tương tự về lương cán bộ, công chức, đại ý: Chúng ta tạo ra tầng lớp công chức khi đi làm không bao giờ cho rằng lương là thu nhập mà thu nhập là từ những khoản khác. Chúng ta hay nói về “tham nhũng vặt” nhưng tôi không đồng ý với khái niệm này vì không có loại tham nhũng nào là “vặt” cả. “Vặt” chỉ là với một người còn nếu mỗi ngày lấy 200.000 của một người nhưng thu mức đó với 100 người thì sẽ là bao nhiêu? Đó không phải là “vặt” nhưng lại được xem là rất bình thường vì nó là thu nhập chính của công chức, cho nên mới có những viên chức cao cấp biện minh “không nhận thức được đấy là tham nhũng” bởi họ đã nhận như thế suốt mấy chục năm không những không việc gì mà còn lên cao dần…

Ông Vinh nhấn mạnh: Ở đất nước này ai cũng biết điều ấy kể cả những vị quan tòa đang ngồi xét xử. Song nói đi thì phải nói lại, tại sao người ta làm như vậy. Chuyện trở thành rất bình thường vì xã hội chúng ta, cơ chế này, chính thể này tạo ra điều đó. Muốn sửa không đơn thuần là tống giam vì làm như thế có lẽ sẽ có đến 90% công chức vướng lưới. Cho nên không phải là nhắm vào từng con người mà phải thay đổi. Bất kỳ ai đi làm trước hết cũng vì cuộc sống của chính mình. Trong hòa bình, những người đứng đầu đất nước phải làm thế nào để con người có thể phát huy năng lực, có thu nhập cao, có cuộc sống tốt nhưng không phạm tội. Muốn thay đổi thì phải tăng lương, giảm biên chế. Một công chức đi làm phải nuôi được vợ con thì mới không nghĩ đến việc khác. Ngược lại thì như đã thấy. Đây là lỗi hệ thống, chúng ta phải thay đổi (3)…

***

Ngay cả trong việc tăng lương, bảo đảm cho cán bộ, công chức đủ sống, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam cũng chật vật xoay chuyển trong vòng luẩn quẩn. Muốn tăng lương để nâng cao hiệu quả hoạt động thì phải tinh giản nhưng càng tinh giản thì bộ máy càng phình ra. Bộ máy quá cồng kềnh thì lương chỉ có thể như đã biết và đang thấy, chưa kể điều đó khiến các hệ thống chỉ có thể thu nạp những cá nhân xem việc gia nhập là cơ hội kiếm tiền bằng nhũng nhiễu.

Chẳng quốc gia nào có thể phát triển nếu phần lớn nội lực được trút vào việc nuôi bộ máy quản trị, điều hành. Lấy gì bảo đảm điều chỉnh lương của cán bộ, công chức sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động khi tuyển dụng, bổ nhiệm vẫn theo phương thức “hồng hơn chuyên” và chính phương thức này đã tạo ra bộ máy vừa cồng kềnh, vừa kém năng lực? Khi tinh giản được xem là điều kiện cần và đủ để thực thi tiêu chí cán bộ, công chức phải sống được bằng lương nhưng vẫn duy trì hai hệ thống – một do đảng thiết lập để chỉ đạo, giám sát và một vận hành hệ thống công quyền thì tiền đâu để tăng lương, tiền đâu để thực hiện các kế hoạch phát triển? Bởi cả hai hệ thống giống hệt nhau, trong khi cần tinh giản số cán bộ, công chức hưởng lương, nhận phụ cấp, giữa thập niên 2010, giới lãnh đạo đảng CSVN bắt đầu xiển dương “nhất thể hóa”…

“Nhất thể hóa” là gom bộ phận lãnh đạo đảng và lãnh đạo bộ máy công quyền ở các cấp, các ngành, các địa phương thành một nhằm giảm sự cồng kềnh, chồng chéo khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Song chưa biết vì sao “nhất thể hóa” lại chết non sau khi thử nghiệm ở cấp xã, cấp huyện tại Quảng Ninh và cấp xóm, thôn, tổ dân phố ở Hà Nội. Có thể vì giảm số lượng nhân sự theo kiểu “nhất thể hóa” đụng chạm đến quyền lợi của nhiều băng nhóm. Cũng có thể vì “nhất thể hóa” làm diện mạo của “dân chủ XHCN” biến dạng, bởi làm như thế, đảng sẽ hiện nguyên hình là “độc tài” và không còn cơ hội biện minh trước chỉ trích “đảng trị”. Thôi thì chúc cán bộ, công chức may mắn khi phục vụ “sự nghiệp cách mạng” – sự nghiệp mà liêm chính hay không phụ thuộc hoàn toàn vào may rủi, vào việc có bị đưa vào diện cần trừng trị để… “làm gương” hay không.

Chú thích

(1) https://vnexpress.net/pho-chu-tich-quoc-hoi-tang-luong-phai-di-kem-voi-trach-nhiem-can-bo-4665244.html

(2) https://dantri.com.vn/xa-hoi/trung-tuong-tran-van-do-hien-nay-khong-phai-ai-cung-chinh-truc-duoc-dau-20231019133813546.htm

(3) https://www.facebook.com/watch/?extid=CL-UNK-UNK-UNK-AN_GK0T-GK1C&mibextid=Nif5oz&v=303516455610206

Ba’o Đàn Chim Việt

Tác Giả:  Tưởng Năng Tiến

Lúc còn tại thế, có lúc, ông Phạm Văn Đồng đã phải đối diện với một câu hỏi khó:

“Xin thủ tướng cho biết ý kiến về sự kiện thuyền nhân hồi 1975, nhất là hồi 1978, 1979… Về nguyên nhân và trách nhiệm trong những sự kiện ấy, với những hiện tượng bán bãi thu vàng và khá nhiều tầu, thuyền bị hải tặc bão tố và chìm trong đại dương… Là người đứng đầu chính phủ, một trong những người lãnh đạo cao nhất của đảng cộng sản, thủ tướng nhìn nhận ra sao trách nhiệm của mình trong cuộc di dân rộng lớn và bi thảm ấy?” (Bùi Tín, “Hai Câu Hỏi Cần Trả Lời Rõ Ràng Trước Khi Thế Kỷ 20 Khép Lại,” Cánh Én, Feb.1999:05).

Phạm Văn Đồng, tất nhiên, không “nhìn nhận trách nhiệm” gì ráo trọi. Và đây là thái độ chung của giới hữu trách ở Việt Nam – theo như nhận xét của ông Ngô Nhân Dụng: “Khi thấy dân tố cáo bất cứ cái gì, phải chối ngay, phải lấp liếm, bịa đặt, bưng bít, bằng bất cứ cách nào, không bao giờ nhận lỗi.”

Ông nhà báo này nói tầm bậy tầm bạ như vậy mà … không trật. Khi được phóng viên báo Nhân Dân, số ra ngày 31 tháng 8 năm 1987, hỏi về cuộc “di dân  rộng lớn và bi thảm ấy,” Trung Tướng Nguyễn Đình Ước (Viện Trưởng Viện Lịch Sử Quân Sự Việt Nam) đẩy cây như máy:

“Đó là chuyện có thật … Đã có một bộ phận người Việt Nam bỏ đất nước ra đi. Không ít người đã thiệt mạng trên biển do bị chìm thuyền, bị bọn đưa người vượt biên trái phép lừa gạt giết chết. Đó đúng là một thảm cảnh nhưng là hệ quả do những chính sách chống phá Việt Nam từ bên ngoài.”

Mới đây, ông Dương Trung Quốc  mô tả đó là một “vết thương lịch sử” nhưng (sau một lúc quanh co) ông kết luận rằng là nó sắp … lành đến nơi rồi : “Tôi không nghĩ kiều bào còn lấn cấn nhiều về chế độ chính trị, có lẽ chỉ còn ở một thế hệ nào đó do hoàn cảnh lịch sử.”

Cái “hoàn cảnh lịch sử” này ra sao là điều mà ông Tổng Thư Ký Hội Khoa Học Lịch Sử Việt Nam không muốn nói đến. Ông Trương Tấn Sang cũng vậy:

“Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, luôn mong muốn và làm hết sức mình để hỗ trợ đồng bào đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, hòa nhập vào cộng đồng dân cư trên đất nước cư trú…”

Dưới mắt nhìn của những người cầm quyền ở Việt Nam thì mấy triệu thuyền nhân cứ y như một đám người từ trên trời rớt xuống, tứ tán khắp năm Châu. Đảng và Nhà Nước đã gom cái tập thể này lại và biến họ thành cục bột, muốn nắn bóp nó ra sao – tùy thích.

Có lúc Nhà Nước mô tả những kẻ ra đi là một lũ người “bất hảo, cặn bã của xã hội, ma cô, đĩ điếm, trộm cướp, trây lười lao động, ngại khó ngại khổ, phản bội tổ quốc, chạy theo bơ thừa sữa cặn… ”.  Không hiểu đám thuyền nhân đã hành nghề ma cô, đĩ điếm và tổ chức trộm cướp ra sao – nơi đất lạ quê người – nhưng số lượng bơ thừa sữa cặn mà họ đều đặn gửi về cố hương đã cứu toàn dân, cũng như toàn Đảng, thoát chết (đói) nhiều phen.

Từ đó, Đảng ta đổi giọng : những kẻ  phản bội tổ quốc không những đều được “khoan hồng” mà còn được “tôn vinh” như “những sứ giả Lạc Hồng,” và (bỗng) trở thành “một bộ phận  không thể tách rời của cộng đồng dân tộc,”  hay “là cầu nối phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị giữa nhân dân ta với nhân dân các nước trên thế giới…”

Thiệt khoẻ!

Thế còn chính những thuyền nhân họ nghĩ sao? Theo nhận xét của giáo sư Nguyễn Văn Tuấn thì dường như đây là một đám đông thầm lặng, không nghe ai lên tiếng nói năng gì hết trơn hết trọi : “Đúng là một cuộc di tản qui mô lớn chưa bao giờ có trong lịch sử Việt Nam. Nhưng không có ai của Nhà nước chính thức ghi nhận sự kiện này. Tôi chưa bao giờ nghe / đọc một người từ miền Bắc nhắc đến sự kiện này.”

Nói nào ngay thì có nhưng rất ít. Lý do giản dị chỉ vì những nạn nhân của những biến cố kinh hoàng, vượt ngoài sức chịu đựng bình thường của con người, thường không mấy ai muốn nhắc đến những kinh nghiệm hãi hùng mà họ đã phải trải qua. Đây là hội chứng PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) theo như ghi nhận của DSM – IV – TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorder, Fourth Edition. Text Revision. Washington, DC, American Psychiatric Association, 2000 – cẩm nang của khoa Tâm Thần Học).

Hiện tại, trên bàn viết của chúng tôi chỉ có hai cuốn sách thuộc loại này:

• Góc Bể Bên Trời của Võ Hoàng có lẽ là tác phẩm đầu tiên, viết về chuyện vượt biên, tạp chí Nhân Văn (California) xuất bản năm 1984. Tác giả vốn là một ngư dân ở Rạch Giá đã ghi lại một cuộc vượt biển “phụ,” một đoạn đường đi “thêm” từ vịnh Thái Lan đến tận Úc Châu – trên một chiếc thuyền con mong manh, thiếu thốn tất cả những phương tiện, những điều kiện cần thiết tối thiểu cho một hải trình dài dặc, và có trăm ngàn thứ gian nguy – của chính ông và bè bạn.
• Buồn Vui Đời Thuyền Nhâncủa Lâm Hoàng Mạnh, Tiếng Quê Hương (Virginia) xuất bản năm 2011. Đây là tập hồi ký dầy hơn ba trăm trang của một y sĩ kiêm văn sĩ, ghi lại hết sức sống động và chi tiết cuộc trốn chạy của những người Việt gốc Hoa từ bến Tam Bạc (Hải Phòng) qua Hồng Kông, và điểm đến cuối cùng là Anh Quốc.

Trang sổ tay hôm nay chúng tôi xin dành để giới thiệu một tác phẩm khác ( Đường Phía Bắc) của nhà văn Lê Đại Lãng, tuần báo Trẻ (Texas) xuất bản đầu năm 2012, viết về “hành trình của những người hướng Bắc sinh và sống từ cầu Hiền Lương đến nàng Tô Thị.”

Tác giả là một thuyền nhân đi từ phía Nam nhưng có một thời gian dài làm việc thiện nguyện trong những trại tị nạn, ở Hồng Kông. Ông cũng là tác giả của tập bút ký Nước Mắt Trong Tim  do tạp chí Người Dân (California) xuất bản năm 1990, và tiểu luận Vietnamese-English Bilingualism: Patterns of Code-Switching – Routledge Studies in Asian Linguistics – xuất bản năm 2003, ký tên thật là tiến sĩ Hồ Đắc Túc.

Trong phần lời tựa của Đường Phía Bắc, Lê Đại Lãng tâm sự :

“Tôi viết lại những mẩu chuyện nho nhỏ mà các bạn  đã kể cho tôi nghe như một người nghèo thiếu  áo, chắp lại những mẩu áo đủ màu đủ cỡ, lành có rách có, đậm có nhạt có, để ráp thành một cái áo vụng về xấu xí mặc cho qua rét mướt mùa đông.  Dù cho công tôi chắp vá mà thành, nhưng chất liệu vẫn là các bạn, nếu có chỗ nào (nói cho le) là hư cấu thì cũng xin coi là cái cúc áo đơm vào để gài kín ngực. Bỏ cái cúc ra, áo vẫn hoàn áo, vải gấm hay vải thô vẫn là của các bạn.  Vốn liếng và chất liệu đã làm nên cuốn sách này là từ đời sống của các bạn tôi… và những hạt mưa dầm.”

“Những mẩu chuyện nho nhỏ” của người đi từ phía Bắc và những kẻ đi từ phía Nam, gần như, chả khác gì nhau. Đều là những chuyện nát lòng, và những mảnh đời tơi tả, của những kẻ bị đẩy đến bước đường cùng không còn lựa chọn nào khác nên phải (đành đoạn) rời bỏ quê hương đâm sầm ra biển – như một cách lao đời vào cái chết để tìm sự sống.

Người ta ước đoán chừng vài trăm ngàn thuyền nhân đã vùi thây trong lòng biển cả (*). Những kẻ thoát chết đến được bến bờ không nhất thiết đã là những người may mắn. Đường Phía Bắc là tác phẩm viết về họ, những kẻ trong các trại cấm ở Hồng Kông sau giờ khắc định mệnh “0 giờ ngày 16 tháng 6 năm 1988” –  giờ khắc mà nhiều trại tị nạn ở Đông Nam Á đã đột ngột biến thành những trại tù, qua ngòi bút của Lê Đại Lãng :

“Những dãy nhà lợp tôn dài hai mươi chín mét, rộng sáu mét trống trải không có giường nhét đủ ba trăm mạng người. Hải băng qua những đường rãnh lềnh bềnh rác lẫn với phân người, theo trưởng buồng lách chân giữa một lối đi hẹp giữa buồng, hai bên thùng bọng la liệt, kẻ nằm người ngồi tràn lan trên nền đất rin rỉn nước.”

Và đây là vài mẩu đối thoại của những con người sống trong vòng rào của những trại cấm này:

• Tiên sư con cái nhà ai mà cứ ỉa tòe loe ra đấy. Bẩn đéo chịu nổi.
• Giọng một bà trả đũa:
• Con cái nhà bà đấy. Nó muốn ỉa đâu thì nó ỉa, bà thách thằng chó nào đụng tới nó coi nào.
• Gã đàn ông bị chạm tự ái, cáu :
• Ỉa thì có nhà cầu, cứ tươm cả ra đấy thì cái nhà này biến thành lăng bác cả à!
• Tiếng cười rúc rích thú vị, chị đàn bà đổi hướng:
• Có giỏi thì đứng ở Ba Đình nói câu ấy. Qua đây nói ai nghe nào. Lũ hèn…!
• Thằng bé cắt lời mẹ, ré lên đòi chùi đít. Bà mẹ bảo: “Cứ chờ đấy, chừng nào nước mở hẵng rửa”.
• Thằng bé dang dang hai chân đi về giường. Có tiếng la dẫy nẩy: “Coi chừng nó ngồi lên giường là khốn đấy. Địt mẹ, biết thế này ông thèm vào”.
• Ở trong những trại tị nạn này, trẻ con Việt Nam không biết nói tiếng “không.”
• Chúng thay bằng tiếng khác :
• Tao đéo thèm chơi với mày nữa
• Tao đéo vào
• Mầy có cái đó không?
• Đéo có.

Những mảnh đời méo mó qua những mẩu đối thoại thô tục (thượng dẫn) của những  kẻ may mắn sống sót đến được bến bờ, cùng với oan hồn của hàng triệu sinh linh dưới đáy biển sâu không thể nói lấp liếm cho qua chuyện (”Tôi không nghĩ kiều bào còn lấn cấn nhiều về chế độ chính trị, có lẽ chỉ còn ở một thế hệ nào đó do hoàn cảnh lịch sử”) theo cái kiểu xuê xoa của ông Dương Trung Quốc. Cũng không thể yêu cầu những quốc gia láng giềng đục bỏ những bia tưởng niệm thuyền nhân là kể như huề –  như cách hành xử của ông Trần Đức Lương.

Họa cộng sản sẽ qua, và sắp qua. Ngoài chuyện Thu Vàng Bán Bãi Vuợt Biên, còn nhiều “vụ động trời” khác nữa – như C.C.R. Đ, Nhân Văn, Xét Lại, Thảm Sát Mậu Thân, Đổi Tiền, Cải Tạo Công Thương Nghiệp, Mười Ngày Học Tập, Khai Thác Bauxit, Vinashin … – cần phải được ghi nhận, và xét xử minh bạch, trong tương lai gần.

Vấn đề không phải là để tầm thù hay báo oán. Điều này hoàn toàn không cần thiết, và hoàn toàn đi ngược lại với truyền thống văn hoá bao dung dân tộc Việt. Tuy nhiên, quá khứ cần phải được thanh thoả để chúng ta an tâm hơn khi hướng đến tương lai.

Tưởng Năng Tiến
3/2012

(*) Death Tolls and Casualty Statistics Vietnam – Vietnamese Boat People

• Jacqueline Desbarats and Karl Jackson (“Vietnam 1975-1982: The Cruel Peace”, in The Washington Quarterly, Fall 1985) estimated that there had been around 65,000 executions. This number is repeated in the Sept. 1985  of State Bulletinarticle on Vietnam.
• Orange County Register(29 April 2001): 1 million sent to camps and 165,000 died.
• Northwest Asian Weekly(5 July 1996): 150,000-175,000 camp prisoners unaccounted for.
• Estimates for the number of Boat People who died:
  • Elizabeth Becker (When the War Was Over, 1986) cites the UN High Commissioner on Refugees: 250,000 boat people died at sea; 929,600 reached asylum
  • The 20 July 1986 San Diego Union-Tribunecites the UN Refugee Commission: 200,000 to 250,000 boat people had died at sea since 1975.
  • The 3 Aug. 1979 Washington Postcites the Australian immigration minister’s estimate that 200,000 refugees had died at sea since 1975.
    • Also: “Some estimates have said that around half of those who set out do not survive.”
  • The 1991 Information Please Almanaccites unspecified “US Officials” that 100,000 boat people died fleeing Vietnam.
  • Encartaestimates that 0.5M fled, and 10-15% died, for a death toll of 50-75,000.
  • Nayan Chanda, Brother Enemy(1986): ¼M Chinese refugees in two years, 30,000 to 40,000 of whom died at sea. (These numbers also repeated by Marilyn Young, The Vietnam Wars: 1945-1990 (1991))
• Rummel
  • Vietnamese democide: 1,040,000 (1975-87)
    • Executions: 100,000
    • Camp Deaths: 95,000
    • Forced Labor: 48,000
    • Democides in Cambodia: 460,000
    • Democides in Laos: 87,000
    • Vietnamese Boat People: 500,000 deaths (50% not blamed on the Vietnamese government)

    • ---

 Trần Khải Thanh Thủy

Sáng nay đi học, gặp một người quen từ cả chục năm trước tại Việt Nam. Ngạc nhiên qúa vì thấy chị ta cũng chung một trường cao đẳng với mình (Cosumnes River College), liền hỏi:

– Ôi! Chị ở đây à? Sang lâu chưa? Không ngờ trái đất tròn nhỉ?

Chị cười , nhắc lại:

– Lần đầu gặp chị ở vườn hoa Mai Xuân Thưởng Hà Nội, mình xin điện thoại, xin địa chỉ của bà con để đến nhà chị. Đang còn ngỡ ngàng chưa biết giới thiệu làm quen thế nào thì chị đã bảo: “Ồ hay nhỉ, thế là cả thế giới quen biết nhau rồi”. Hôm nay không ngờ “cả thế giới lại gặp nhau” ở đây.

Trả lời câu hỏi của mình, chị bảo:-Mình sang được hơn một năm nên mới chân ướt chân ráo đến trường được vài hôm, còn chị học đến đâu rồi?

– Ồ! Mình trả lời cho qua: -Học để mỗi tháng có 500 USD của chính phủ ấy mà, còn chữ nghĩa rơi táo tác dọc đường về hết cả , có ăn thua gì đâu .

Chị bảo:

-Còn mình ngược lại, chỉ mong đủ một năm để được đến trường, kiếm chữ bỏ bụng, dù là chữ…Mỹ đánh chữ Việt cũng được, kẻo làm ở tiệm Nail mà biết không qúa vài chục chữ, quanh đi quẩn lại chỉ: “Yes, No, Hi, I am sorry, Hello, Good morning, Good afternoon… Nhiều khi bị bọn trẻ lừa, dạy cho mấy câu: “No star where”(không sao đâu), Like is afternoon”(Thích thì chiều) “Umbrella- tomorrow” ( Ô mai) cứ tưởng thật, bị chủ đuổi thẳng cánh cò bay… Giờ một tuần đi học bốn ngày, ba ngày cuối tuần đi làm để có tiền trả tiền nhà, tiền ăn hàng tháng…

– Ô! Mình ngạc nhiên: – Ông xã và các cháu đâu? Sao lại “đơn thương độc mã” ở xứ Người thế này?

Chị tâm sự:

-Ông xã cũng thích sang, nhưng lạc đường nên sang hẳn …thế giới bên kia từ vài chục năm nay rồi chị à. Bốn đứa con gái lớn cả, theo chồng bỏ cuộc chơi, bỏ mẹ già lủi thủi một mình. Nên nghe người nọ người kia mách, mình bèn túm lấy một ông Việt Kiều già để kết hôn

– Ồ! mình thốt lên: – Đi bằng chân chồng, làm “phi nhân” ** thì tốt qúa rồi.

Chị nhíu mày, vài nếp nhăn dựng đứng như một dấu gạch trên vầng trán phẳng, mịn .:

– Phải bán cả cái nhà hơn một tỷ, mới gom đủ 40 nghìn USD để mua chồng đấy chị à…

– À! Hóa ra là kết hôn giả à?

-Vâng, cũng tại câu đùa của chị từ ngày xưa thôi:

“Giá bao nhiêu một tấm chồng

Thì em cũng bỏ đủ đồng ra mua” **

Ngắm chị súng sính trong bộ quần áo mới, mình an ủi:

– Thôi! Được sang Mỹ là may rồi. Nhiều người muốn “đuổi Mỹ quá đà” như chị em mình mà còn không được kia.

– Đúng rồi đấy! Chị kể: – Mấy cô ham chồng ngoại, yêu nhau qua mạng ảo, bị lừa cả tỷ đồng mà chỉ biết lên đồn công an mếu méo: “Biết thế này thà em bỏ cả tỷ đồng vào việc xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội còn hơn”

…Cũng may cả hai chị em “phi nhân” nhà mình cùng trống tiết nên kéo nhau vào căng tin của trường “củng cố dạ dày” rồi chuyện tràn cung mây luôn. Mình hỏi :

– “New husband” thế nào, có dễ thương như ông “Ex- husband” không?

-Ôi! chị bảo: – Con cá đã mất bao giờ chả lá cá to hả chị? Mình bây giờ vẫn vậy thôi. Tất nhiên trên danh nghĩa là vợ chồng, nhưng ông ấy chỉ thuê giúp mình một phòng để có địa chỉ chứng minh với chính phủ thôi. Còn tiền thì mình phải trả, ăn uống cũng tự lo. Một tuần ông ấy qua lại vài lần gọi là có bóng chồng trong nhà để mọi người khỏi nghi ngờ, dị nghị ấy mà.

– Thế ông ấy có con cái gì không?

– Có chị ạ, nhưng là hôn nhân giả, lại bị mẹ chúng nó bỏ từ chục năm trước nên ông ấy làm gì có nhà cửa, tài sản gì? Chẳng qua không muốn thành homeless, hay vào nhà “giữ lão” nên phải bán mình lấy 40 nghìn USD thôi

“Hay thật! Tôi giật mình thán phục trước cách dùng từ của chị, không phải nhà dưỡng lão mà là nhà “giữ lão”, như trẻ con nhỏ tuổi , người ta gọi là nhà trông trẻ hoặc nhà giữ trẻ, chứ có gọi là nhà… dưỡng  trẻ đâu? Ở Mỹ dù hệ thống y tế, giáo dục nhất nhì thế giới, nhưng vẫn buồn thảm thiết. Đồ đạc tiện nghi, thiết bị y tế sang trọng, bóng lộn, nhưng ai bước vào cũng phải…giật mình sợ hãi trước tương lai, vì một khi đã “chống gậy khươ vào hoàng hôn”, “xe đời ga cuối đã chờ”, cơ thể rệu rã như cái lồng ọp ẹp, không nhốt nổi nỗi buồn, nỗi đau của mình, cứ trào chạt hết cả ra ngoài thì còn gì để dưỡng ? Chẳng qua đến độ tuổi “kháu lão” rồi thì phải vào đó để có người “giữ” cho mình khỏi làm phiền gia đình, xã hội, chuẩn bị nhập nhà trẻ của Diêm Vương thôi

Hỏi chị: Cảm nhận về nước Mỹ thế nào? Chị cười bày tỏ:

– Tuyệt vời chị ạ. Mình đi học một năm được 6.400 USD, lại đi xe bus không mất tiền. Cuối tuần nghỉ liền ba ngày làm nail , không lo thuế má gì, nên mỗi tháng trừ tiền phòng, tiền ăn cũng bỏ ra được cả nghìn đô- Hơn 20 triệu ở Việt Nam rồi. Nếu tính chi li, chỉ sau 3 năm là hoàn lại phí mua chồng …Chính vì thế, 6 tháng vừa rồi mình tìm được vài đám cho mấy bà bạn tuổi sồn sồn như mình rồi đấy.

– Chết! Chết! Mình kêu: – Nếu ai cũng làm như chị, bán cả nhà cửa vườn tược để đủ tiền ra đi như thế này thì lấy ai là người xây dựng xã hội chủ nghĩa đàng hoàng, to đẹp?

Chị cười, mắt tít như hai sợi chỉ:

– Mình phải theo gương các vị lãnh đạo cộng sản chứ chị. Vài chục năm trước, chúng nó nêu khẩu hiệu: “ Còn cái lai quần cũng đánh”. “ Bám lấy thắt lưng địch mà đánh”. Rồi “Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh Mỹ Ngụy”. Bây giờ lại theo Mỹ đến cùng, đuổi hết cả con cái cùng của cải vàng bạc sang Mỹ.

Mua nhà sịn, sắm xe đắt tiền ở Mỹ …

– Ô là là! Mình kêu lên khi phát hiện ra một chân lý vô cùng sống động: “Hóa ra con cái lãnh đạo cộng sản thì bị cha mẹ thẳng thừng đuổi sang Mỹ ở, còn “ bọn ngụy quân ngụy quyền” và con cái họ lại được phép ở lại để tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội à?”.

Hay thật.

Vừa hết giờ nghỉ, hai chị em “phi nhân” nhà mình cùng vui vẻ chia tay vào lớp học.

Sacramento January 30. 2017

TKTT – Trần Khải Thanh Thủy (viết ngắn)

* Ca dao Việt Nam nói vui:

“Thuyền nhân” là vượt biển bằng thuyền,

“Phi nhân”  là vượt qua biên giới bằng phi cơ.

Sưu Tầm: Tu-Phung

Tổng Hợp Thông Tấn Xã Công Giáo CNA và  báo Tin Tức Thiên Thần

Giữa lúc Thượng hội đồng về Hiệp Hành tại Vatican đang diễn ra, hai giám mục từ Trung Quốc đại lục bất ngờ rời khỏi hội nghị mà không nói một lời.

Đức Cha Antôn Diệu Thuận (Yao Shun) ở Tế Ninh và Đức Cha Dương Vĩnh Cường (Yang Yongqiang) tại Chu Thôn sẽ trở về Trung Quốc trong tuần này dù cho Thượng Hội đồng còn đang dang dở, phát ngôn viên Vatican Paolo Ruffini nói với CNA vào ngày 16 tháng 10.

Các giám mục Trung Quốc chỉ tham gia 12 ngày đầu tiên của Thượng Hội đồng, theo cách thức gần như giống hệt với hai giám mục Trung Quốc đã từng tham gia Thượng hội đồng về Giới trẻ vào năm 2018.

Khi được hỏi tại cuộc họp báo Thượng Hội đồng tại sao các giám mục Trung Quốc lại rời đi sớm, ông Ruffini trả lời rằng hai giám mục phải về sớm vì “nhu cầu mục vụ” trong giáo phận cần có sự hiện diện của họ.

Theo Asia News, trong thời gian ở Ý, các giám mục Trung Quốc cũng đã tới Napoli cùng với Đức giám mục của Hồng Kông, Đức Hồng Y Stephen Chow. Các ngài đã dâng Thánh lễ vào ngày 8 tháng 10 tại Chiesa della Sacra Famiglia dei Cinesi (Nhà thờ Thánh Gia của người Trung Quốc). Nhà thờ này được xây dựng vào năm 1732, nằm trong học viện do Đức Giáo hoàng Clementê XII thành lập để đào tạo các chủng sinh Trung Quốc và dạy tiếng Trung Quốc cho các nhà truyền giáo, nhằm phát triển công cuộc truyền giáo ở Trung Quốc. Các giám mục Trung Quốc đã đồng tế trong Thánh lễ và trao thánh tích của Thánh Phaolô Ngô Vạn Thư (Wu Wanshu), vị thánh Trung Hoa được ơn tử đạo vào năm 1900 khi chỉ mới 16 tuổi trong cuộc nổi loạn Nghĩa Hòa Đoàn.

Đức cha Dương Vĩnh Cường cũng tham gia chuyến hành hương Thượng Hội đồng tới các Hang toại đạo tại Roma vào tuần trước. Ngài đã chia sẻ với Vatican News rằng đó là “một trải nghiệm sâu sắc khi tận mắt nhìn thấy Giáo hội, nơi đức tin của tôi bắt đầu”.

Ngoài Thượng hội đồng, Đức cha Dương Vĩnh Cường còn tham gia vào Ủy ban Quốc gia của Hội nghị Tham vấn Chính trị Nhân dân Trung Hoa năm 2023, một cơ quan cố vấn chính trị thuộc hệ thống Mặt trận thống nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Theo trang web chính thức của Hiệp hội Công giáo yêu nước, trước đó, Uỷ ban này đã đưa ra quyết định rằng Giáo hội Công giáo nên hợp nhất tư tưởng và quan điểm của mình với đảng và tương quan mật thiết hơn với Tập Cận Bình.

Đức cha Dương Vĩnh Cường được Tòa Thánh tấn phong giám mục vào năm 2010, là phó chủ tịch Hội đồng giám mục Công giáo được chính phủ Trung Quốc phê chuẩn và được bầu làm lãnh đạo Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Hoa vào tháng 12 năm 2016.

Đức Cha Antôn Diệu Thuận là giám mục Trung quốc đầu tiên được thánh hiến theo các điều khoản của thỏa thuận Trung Hoa-Vatican, vào ngày 26 tháng 8 năm 2019.

Ngài là giám mục của Tế Ninh thuộc khu tự trị Nội Mông của Trung Quốc. Ngài giữ chức vụ thư ký và sau đó là phó giám đốc ủy ban phụng vụ do Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc và Hội đồng Giám mục Trung Quốc điều hành từ năm 1998.

Đức Cha Anton Diệu Thuận (ngòi giữa) trong lễ tấn phong.

Ngay từ đầu, hai đức giám mục này đã là thành viên có quyền biểu quyết của Thượng Hội đồng Giám mục lần thứ 16, nhưng sẽ vắng mặt tại trong lượt bỏ phiếu cuối cùng về tài liệu tổng hợp vào cuối hội nghị tháng này tại Hội trường thánh Phaolô VI.

Trong Thượng Hội đồng Giám mục năm 2018, hai giám mục Trung Quốc khác, Đức cha Giuse Quách Kim Tài (Guo Jincai) và Đức Cha Gioan Baotixita Dương Hiểu Đình (Yang Xiaoting) từ Diên An, đã ở lại chưa đầy hai tuần tại nhà khách Santa Marta trong nội thành Vatican trước khi rời Thượng hội đồng Giám mục sớm vào ngày 15 tháng 10.

Đức Giám mục Yang Xiaoting và Đức Giám mục And Guo Jincai từ Trung Quốc đã tham dự ngày khai mạc Đại hội thường kỳ lần thứ 15 của Thượng Hội đồng Giám mục tại Hội trường Thượng hội đồng Vatican vào ngày 3 tháng 10, 2018. (DANIEL IBANEZ/CATHOLIC NEWS AGENCY)

Các giám mục Trung Quốc này nói với báo chí rằng họ đã nói chuyện với Đức Thánh Cha và mời ngài đến Trung Quốc trước khi rời Thượng hội đồng vào năm 2018.

Hồi đó, ngay trong Thánh lễ khai mạc Thượng Hội đồng về Giới trẻ, Đức tin và Phân định Ơn gọi ở Rôma, Đức Thánh Cha Phanxicô đã khóc trước các anh em giám mục của mình.

“Hôm nay, lần đầu tiên, chúng tôi cũng có hai giám mục đến từ Trung Quốc đại lục,” Đức Thánh Cha tuyên bố trong nước mắt, giọng ngài vỡ ra một lúc trước khi tiếp tục.

“Chúng tôi nồng nhiệt chào đón họ: Sự hiệp thông của toàn thể hàng giám mục với người kế vị Thánh Phêrô càng trở nên rõ ràng hơn nhờ sự hiện diện của họ”.

Sự hiện diện của họ với sự chấp thuận của chính phủ tại cuộc họp mặt các giám mục trên toàn thế giới vừa là dấu hiệu cho thấy Giáo hội tại Trung Quốc đã khôi phục sự hiệp thông với Giám mục Rôma, vừa là sự khẳng định từ chính phủ Trung Quốc về thỏa thuận tạm thời lịch sử về việc lựa chọn các giám mục được ký kết tại Bắc Kinh vào ngày 22 tháng 9.

Trong số những người Công giáo Trung Quốc phản đối thỏa thuận này có Đức Hồng Y Joseph Zen, giám mục danh dự của Hồng Kông. Trong một  cuộc phỏng vấn với Reuters, Zen đã kêu gọi Quốc vụ khanh Vatican, Hồng y Pietro Parolin từ chức, và gọi thỏa thuận này là “sự đầu hàng hoàn toàn” và phản bội Đức tin.

(CNA 16/10/23)

Trần Ninh Vượng, CTV JesCom

Ba’o Tiếng Dân

Nguyễn Đắc Kiên

17-10-2023

Trong cuộc trò chuyện mới đây với nhà báo Kim Hạnh, bà Phạm Chi Lan có nhắc đến lời cảnh báo từ năm 2010 của ông Homi Kharas, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới (WB), tại hội nghị WB công bố Việt Nam thoát khỏi ngưỡng nước nghèo bước vào nhóm các nước có thu nhập trung bình, tổ chức tại khách sạn Sheraton Hà Nội.

Khi đó, ông Homi Kharas cảnh báo Việt Nam có “nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình là rất lớn”. Ông lấy dẫn chứng, các nước xung quanh như Malaysia, Thái Lan, Indonesia v.v… đều là những nước vượt qua ngưỡng nghèo rất sớm so với Việt Nam nhưng hiện (năm 2010) vẫn loay hoay ở mức thu nhập trung bình.

Bà Phạm Chi Lan kể tiếp: “Sau hội nghị tôi nói cảm ơn ông đã cảnh báo, nhưng tôi lo là Việt Nam còn rơi vào bẫy thu nhập trung bình thấp, chứ không phải thu nhập trung bình. Ông Homi Kharas mới nói: Có thể như vậy thật, nhưng tôi không thể nói thẳng ra. Chuyện đó Việt Nam các bạn phải biết với nhau để cố gắng vượt lên, từ mức thu nhập trung bình thấp lên mức vừa rồi lên trung bình cao. Điều đó đòi hỏi rất nhiều nỗ lực và cải cách mới có thể được”.

Đến nay, 2023, ngoài Malaysia và Thái Lan đã lên mức thu nhập trung bình cao, thì Việt Nam lẫn Indonesia v.v… vẫn loay hoay ở mức thu nhập trung bình thấp, đúng như lời cảnh báo của ông Homi Kharas năm nào.

Nhưng chuyện này tôi sẽ nói sau, bữa nay tôi muốn nói đến một thứ bẫy trung bình khác, có thể ít vĩ mô hơn, nhưng về sâu xa nó cũng thiết thân gắn bó với cái bẫy trung bình nói ở trên.

Về nguyên tắc, một nhà làm phim tìm vào trường học như một cách bán vé sỉ (số lượng lớn) thì không có gì là sai cả. Nó cũng giống như nhà sản xuất phần mềm tìm vào kênh trường học bán các ứng dụng số (tôi có nói bữa trước) vậy. Họ không sai.

Vấn đề ở đây là họ đang lợi dụng ưu thế áp đặt của kẻ mạnh (nhà trường, thầy cô) đối với những người yếu thế (học trò, phụ huynh) để bán một sản phẩm mà, hoặc là người mua không có nhu cầu, hoặc là có chất lượng thấp đến mức họ sẽ không chấp nhận mua trong hoàn cảnh bình thường.

Bằng cách làm này, các nhà sản xuất có thể dễ dàng đạt được mục đích mĩ mãn về thương mại, nhưng đó là thành quả ngắn hạn. Về dài hạn, thành công quá dễ dàng về mặt thương mại có thể sẽ làm thui chột đi năng lực sáng tạo, và động lực để đổi mới, cải tiến sản phẩm của họ. Bởi vì họ thấy với một sản phẩm trung bình, thậm chí tệ hại, họ vẫn bán được và thu lợi nhuận cao thì đâu cần nhọc công đổi mới, cải tiến chi cho mệt, đúng không?

Đây chính là một loại bẫy trung bình.

Tỷ phú Phạm Nhật Vượng có thể xem là một (case study) điển hình của loại bẫy trung bình này. Tại sao ông Vượng có thể dễ dàng thành công với bất động sản nhưng lại thất bại với tất cả các lĩnh vực khác mà ông từng nhảy vào?

Câu trả lời có lẽ đã được chính ông Vượng hé lộ trong một video clip ông nói chuyện với nhân viên Viettel cách đây vài năm. Trong clip đó, ông Vượng kể chuyện sa thải một giám đốc điều hành “Tây lông” sau một thời gian ngắn vị này giúp ông xây dựng lên hệ thống bán lẻ Vinmart. Khi đó ông nói, đại loại kiểu: bọn “Tây lông” nó không hiểu Việt Nam, nên ông buộc phải thay thế bằng người Việt, và lập tức thấy ngon hơn, vận hành trơn tru hiệu quả hơn rất nhiều.

Ừ. Chết ở cái chỗ lập tức thấy “ngon hơn, vận hành trơn tru” hơn đó đó. Cái bọn “Tây lông” mà ông ngứa mắt ấy, nó làm việc theo nguyên tắc, theo kỷ luật quản trị nghiêm ngặt. Nó sẽ làm khó cho nhân viên của ông, và rất nhiều khi cả chính ông nữa. Giống như khi đi vào cao tốc, muốn quay xe có khi ông phải đi cả chục, trăm ki-lô-mét mới quay đầu được, nhưng ông và nhân viên của ông đi đường làng quen rồi, thích dừng-đỗ-quay xe, đi theo lối tắt, lối mở bất cứ lúc nào cũng được, bây giờ “Tây lông” người ta bắt phải đi cả chục, cả trăm ki-lô-mét mới cho quay đầu thì chịu sao nổi?

Ông thấy nguyên tắc, tiêu chuẩn, quy trình quản trị của “Tây lông” rườm rà, ông muốn sửa chỗ nọ, cắt chỗ kia, người ta không chịu (mà rõ là ông thuê về, trả lương nhé) thì ông chịu sao nổi. Phải đuổi cổ ngay, đưa mấy đứa Việt Nam dễ bảo (lương thấp hơn nữa) vào, ông nói sao cũng chịu, vậy là “hiệu quả, trơn tru hơn”, đúng không?

Đúng. Quá đúng. Thế cho nên chỉ mấy năm sau ông bán Vinmart, ông đóng cửa Vsmart, ông ngừng sản xuất xe xăng v.v…

Trong khi với lĩnh vực bất động sản, chỉ cần chiếm được một khu đất đắc địa với giá rẻ, xây nhà lên bán là kiểu gì cũng có lời, thậm chí siêu lời, thì các lĩnh vực khác, như bán lẻ, hay sản xuất hàng công nghệ đòi hỏi lối tư duy, lối kỷ luật, và những nguyên tắc hoàn toàn khác, mà có thể ông Vượng không thể nào “tiêu hóa” nổi.

Những thứ nguyên tắc, tiêu chuẩn, những thứ kỷ luật quản trị nghiêm ngặt của bọn “Tây lông” mà ông thấy rườm rà đó, nó khiến ông Vượng và nhân viên của ông khó chịu trong ngắn hạn, nhưng nó sẽ giúp ông và công ty của ông đi đường dài, và phát triển bền vững.

Bi kịch là lối tư duy ngắn hạn “ăn xổi ở thì”, của ông Vượng không phải là cá biệt, thậm chí, nó khá phổ biến trong giới doanh nhân của chúng ta.

Làm sao vừa hạ giá thành, vừa nâng cao chất lượng sản phẩm mà vẫn sản xuất được nhiều hơn, thu được lợi nhuận cao hơn?

Kinh nghiệm của Tây Âu đã chỉ rõ rồi: Phải tìm cách đổi mới quản trị, nâng cao năng suất, cải tiến công nghệ (người Tây Âu làm việc này từ thế kỷ 18-19, với những tấm gương về tinh thần đổi mới quản trị như Taylor, Fayol, xem: “Tổ chức công việc theo khoa học”, Nguyễn Hiến Lê, xuất bản lần đầu năm 1949). Nhưng không. Chúng ta chọn con đường dễ dãi hơn: Bớt xén nguyên liệu, bớt xén quy trình, tăng giá bán sản phẩm. Đó là “tầm nhìn hạn hẹp”, là “tư duy ngắn hạn”, là lối “ăn xổi ở thì”, là con đường sẽ dẫn chúng ta đi thẳng vào “bẫy trung bình” vậy.

Chấp nhận, thỏa hiệp, chưa nói có khi còn dễ dãi tung hô những sản phẩm, nhưng thứ trung bình (kể cả trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật), thì đỉnh cao của chúng ta sẽ mãi mãi ở mức “trung bình” mà thôi.

Ai cũng biết câu “kẻ thù của cái tốt nhất là cái tốt”, nhưng chúng ta có khi còn tệ hơn, đó dường như đang tôn vinh những thứ “trung bình”, những thứ “phẩm hạng thấp kém”. Vậy thì chúng ta sẽ đi tới đâu?

[Một góc nhìn về nghệ thuật]: Với tư cách người từng làm thơ, từng mày mò học viết văn và từng có ít nhiều quan tâm đến nghệ thuật, tôi mạo muội có vài nhận xét như vầy: Cái thiếu của chúng ta là những nhà phê bình nghệ thuật nghiêm khắc. Ta chỉ có những “con buôn” và những nhà phê bình tầm tầm dễ dãi. Bằng cách tung hô hay phê phán (để lấy le), họ không những chẳng thúc đẩy hay giúp nghệ sĩ mở ra các chân trời sáng tạo mới, mà thậm chí còn kéo người nghệ sĩ (nếu có manh nha vượt lên được) về cái mức tầm tầm của họ, và sau đó là dìm chết người nghệ sĩ xuống dưới vũng bùn của ảo vọng tiếng tăm và thành công chớp nhoáng.