Category: BÌNH LUẬN- SỰ KIỆN

Một cô gái trẻ bước vào tiệm may nổi tiếng nhất khu phố. Người thợ may ở đó đã làm nghề nhiều năm, đường kim mũi chỉ đẹp đến mức khách cũ thường chẳng cần xem mẫu, chỉ cần nói mình muốn gì rồi để ông làm phần còn lại.

Cô gái cũng nghe tiếng ông đã lâu. Chỉ có một chuyện khiến cô không vui: giá quá cao.

Vừa ngồi xuống, cô đã nói ngay:

“Ông tính một chiếc váy đắt quá đấy.”

Người thợ may đang xếp lại cuộn vải, ngẩng lên:

“Cô thấy đắt ở chỗ nào?”

Cô gái như đã chuẩn bị sẵn phép tính.
“Chiếc váy của tôi chắc chỉ cần khoảng hai mét vải đúng không?”
“Khoảng vậy.”
“Thế thì dễ rồi. Hai mét vải bao nhiêu tiền, thêm chỉ, kim, rồi tính luôn cả cái kéo ông dùng để cắt. Cộng tất cả lại vẫn chưa bằng một nửa số tiền ông báo tôi. Tôi nghĩ trả một nửa là hợp lý.”
Người thợ may không tranh luận.
Ông nhìn cô một lúc rồi mỉm cười:
“Được. Nếu cô nhất quyết như vậy, tôi sẽ lấy đúng một nửa.”
Cô gái vui ra mặt.
Ông lấy số đo, ghi lại cẩn thận rồi nói:
“Một tuần nữa, tôi sẽ cho người mang đồ đến nhà cô.”
Suốt mấy ngày sau, cô kể với bạn bè về món hời mình vừa có được.
“Ông thợ ấy nổi tiếng lắm, nhưng tôi cũng mặc cả được xuống một nửa.”
Bạn bè không tin. Đến ngày giao hàng, vài người còn kéo sang nhà cô, vừa uống trà vừa chờ xem chiếc váy của người thợ nổi tiếng rốt cuộc đẹp đến mức nào.
Đúng hẹn, một chiếc hộp lớn được mang tới.
Cô gái mở nắp với vẻ đầy tự hào.
Rồi cả căn phòng im bặt.
Bên trong không có chiếc váy nào cả.
Chỉ có hai mét vải được gấp ngay ngắn, vài cuộn chỉ, một gói kim và một chiếc kéo.
Cô đỏ bừng mặt, ôm chiếc hộp chạy thẳng đến tiệm may.
“Ông lừa tôi!”
Người thợ vẫn bình thản ngồi sau quầy.
“Tôi lừa cô chuyện gì?”
“Chiếc váy của tôi đâu?”
Ông nhìn vào chiếc hộp rồi nói:
“Tôi đã gửi cho cô đầy đủ những thứ mà hôm trước cô cho rằng mình phải trả tiền.”
Cô gái đứng sững.
Người thợ nhẹ nhàng nói tiếp:
“Chỉ có một thứ cô không tính vào.”
“Thứ gì?”
Ông đưa tay lên, chỉ vào đầu mình.
“Những năm tháng để biết phải làm gì với hai mét vải ấy.”
Căn phòng bỗng yên hơn.
Có lẽ lúc đó cô gái mới hiểu rằng vải vẫn chỉ là vải nếu nằm trên bàn. Chỉ nằm qua tay một người biết cắt ở đâu, giữ ở đâu, nới chỗ nào, làm thế nào để chiếc váy ôm lấy cơ thể mà không làm người mặc khó chịu… nó mới trở thành một thứ đáng để mặc.
Một đường kéo chỉ mất vài giây.
Nhưng để biết nên đặt đường kéo ấy ở đâu, đôi khi người thợ đã phải mất hai mươi năm.
Chúng ta rất dễ nhìn vào một sản phẩm rồi tính toán giá của những thứ có thể cầm lên được.
Một bác sĩ kê đơn trong mười phút.
Một kiến trúc sư vẽ vài đường trên giấy.
Một luật sư đọc hợp đồng rồi chỉ sửa một câu.
Một người thợ sửa máy đến nơi, vặn đúng một con ốc.
Một người làm sáng tạo có khi chỉ mất vài giờ để hoàn thành thứ khách hàng nhìn thấy.
Người ngoài thường chỉ thấy “mười phút”, “một câu”, “một con ốc”, “hai mét vải”.
Họ không nhìn thấy những năm trước đó.
Những lần làm sai rồi tự sửa. Những đêm thức để học thêm một kỹ thuật mới. Những lần mất khách vì tay nghề chưa đủ. Những món đồ phải tháo ra làm lại từ đầu. Những kiến thức tích lũy đến mức về sau chỉ cần nhìn qua cũng biết vấn đề nằm ở đâu.
Người thợ may hôm ấy thực ra không muốn làm cô gái xấu hổ.
Ông chỉ cho cô nhìn thấy phần giá trị mà không thể gói vào chiếc hộp.
Một tuần sau, nếu cô quay lại, rất có thể ông vẫn sẽ nhận may chiếc váy ấy.
Vẫn hai mét vải.
Vẫn vài cuộn chỉ.
Vẫn chiếc kéo nằm trên bàn.
Chỉ khác lần này, khi nhìn người thợ cầm viên phấn đặt đường đầu tiên lên mặt vải, cô sẽ hiểu rằng thứ đắt nhất trong căn phòng không nằm trên những kệ hàng.
Nó nằm trong đôi bàn tay đã dành cả một đời để học cách sử dụng chúng.

• •  From: Kristie Phan & KimBằngNguyễn

---

 

Khôi Nguyên 

NGU ( Nguyễn Hưng Quốc)

Ngu lâu

Từ Cách mạng tháng Tám đến nay đã đúng 81 năm. Suốt thời gian ấy, đảng Cộng sản đã có vô số lần lừa dối dân chúng. Vậy mà, cho đến nay, vẫn có những người tiếp tục tin tưởng họ. Cải cách ruộng đất, Nhân Văn – Giai Phẩm, trận Mậu thân ở Huế, các trại cải tạo sau năm 1975 vẫn không đủ làm người ta sáng mắt. Lạ.

Những cái ngu khệnh khạng

Có những cái ngu làm cho người ta khinh bỉ. Có những cái ngu làm cho người ta phẫn nộ. Và có những cái ngu khiến người ta nghẹn ngào. Khinh bỉ và phẫn nộ, nghe có vẻ nặng nề, nhưng thật ra, cả hai đều gắn liền với niềm tin: những cái ngu ấy chỉ tạm thời, như một sự sơ sẩy của lý trí; một lúc nào đó, nó sẽ bị vượt qua; và với niềm tin như thế, người ta còn hy vọng đủ để bỏ thì giờ phân tích, lý giải và thuyết phục. Còn cảm giác nghẹn ngào khi đối diện với sự ngu xuẩn lại là một sự tuyệt vọng hoàn toàn.

Chế độ

Bất cứ một chế độ nào đòi hỏi dân chúng phải từ bỏ lý trí và óc phê phán để chỉ biết tuân phục một cách mê muội đều là những chế độ khốn nạn: Nó đang hủy hoại văn minh vốn được xây dựng trên lý trí và hơn nữa, hủy hoại con người vốn, nói như Blaise Pascal, được đặc trưng hoá bằng tư tưởng, tức cũng thuộc về lý trí.

Ngu dân

Các chế độ toàn trị, từ Đức Quốc Xã đến cộng sản, đều tìm cách che mờ lý trí của con người. Đúng hơn, họ chỉ cho phép phát triển một loại lý trí: lý trí công cụ (instrumental reason) và triệt tiêu loại lý trí phê phán (critical reason). Loại lý trí phê phán không ngừng đặt vấn đề, lật ngược vấn đề, cổ vũ sự hoài nghi, do đó, khuyến khích sự nổi loạn, có khuynh hướng chống lại mọi hình thức giáo điều và mọi sự độc tài. Loại lý trí công cụ, ngược lại, ngoan ngoãn chấp hành mọi mệnh lệnh, không một chút thắc mắc: vấn đề duy nhất nó quan tâm là làm sao thực hiện mệnh lệnh một cách gọn gàng, nhanh chóng và hiệu quả nhất.

Chỉ phát triển loại lý trí công cụ, thật ra, cũng là một cách ngu dân.

Trí khôn, sự ngu xuẩn và kiểm duyệt

Trí khôn của con người, ngay cả ở những người được gọi là thiên tài, cũng có những giới hạn nhất định. Nhưng sự ngu xuẩn thì vô tận: Nó không có biên giới nào cả. Mọi chế độ kiểm duyệt đều nhắm đến việc hạn chế trí khôn (vốn đã giới hạn) nhưng lại thả lỏng cho sự ngu xuẩn (vốn vô giới hạn) được tha hồ nảy nở.

 

---

 

K75 LƯƠNG VĂN CAN – Thanh Hung

Độc tài ở đâu cũng vậy!

Tháng 4 năm 2022, Masha Moskalyova, một cô bé 12 tuổi người Nga, được yêu cầu vẽ một bức tranh ủng hộ quân đội Nga tại Ukraine trong giờ học mỹ thuật.

Thay vào đó, cô bé đã vẽ một người mẹ Ukraine đang bảo vệ con mình trước những quả tên lửa của Nga đang lao tới.

Trên lá cờ Ukraine, cô bé ghi: “Vinh quang cho Ukraine.” Trên lá cờ Nga: “Phản đối chiến tranh. Phản đối Putin.”

Nhà trường đã báo cáo cô bé với chính quyền.

Cảnh sát bắt đầu điều tra cha cô, ông Alexei Moskalyov, một người cha đơn thân đã một tay nuôi dạy Masha từ nhỏ. Họ lục soát tài khoản mạng xã hội của ông và phát hiện nhiều bài đăng chỉ trích cuộc xâm lược của Nga và ghi lại những tội ác của quân đội Nga tại Bucha.

Tháng 12 năm 2022, khoảng một chục nhân viên an ninh Nga đã đột kích vào nhà của họ. Họ lục tung nhà cửa, tịch thu máy tính, điện thoại và toàn bộ tiền tiết kiệm.

Alexei sau đó kể lại rằng trong quá trình thẩm vấn, các sĩ quan đã đánh đập và đập đầu ông vào tường và sàn nhà. Họ bật quốc ca Nga hết công suất trong lúc tra hỏi ông.

Cuối cùng, chế độ này đã buộc tội ông vì nhiều lần “làm giảm uy tín” quân đội Nga thông qua các bài đăng phản chiến trên mạng xã hội.

Masha bị tách khỏi cha và đưa vào một trung tâm “phục hồi xã hội” của nhà nước.

Alexei bị tuyên án hai năm tù tại một trại cải tạo.

Sau đó, ông đã mô tả những điều kiện khắc nghiệt ở đó: một phòng giam phạt nhỏ hẹp chỉ dài khoảng hai mét, nhiệt độ băng giá, chuột bò ra từ cống rãnh, và những ngày ông bị buộc phải đứng suốt 16 tiếng đồng hồ vì giường ngủ bị khóa chặt vào tường.

Trong khi đó, con gái ông đã viết thư cho ông.

“Bố ơi, đừng bỏ cuộc.”

“Bố là chiếc anh hùng của con.”

Họ đã bị chia cắt hơn một năm rưỡi.

Ngày 15 tháng 10 năm 2024, Alexei cuối cùng cũng bước ra khỏi tù.

Masha đã đứng chờ ông.

Năm ngày sau, họ chạy trốn khỏi Nga.

Đầu tiên, họ trốn sang Armenia và nộp đơn xin thị thực nhân đạo của Đức. Sau hơn một năm chờ đợi, hồ sơ của họ bị đình trệ khi Đức tạm dừng chương trình tiếp nhận nhân đạo liên quan.

Sau đó, Pháp đã can thiệp.

Tháng 3 năm 2026, Masha và Alexei nhận được thị thực nhân đạo của Pháp và bay đến Paris.

Vào ngày 17 tháng 7 năm 2026, Pháp đã chính thức cấp quyền tị nạn chính trị cho họ.

Ngày nay, Masha đã tiếp tục vẽ tranh và hy vọng sẽ đuổi theo con đường nghệ thuật. Cô bé cũng viết lách và đã lên tiếng ủng hộ các tù nhân chính trị Nga.

Khi được hỏi liệu biết trước mọi chuyện xảy ra sau đó, cô bé có còn vẽ bức tranh ấy nữa không, Masha nói rằng cô bé vẫn sẽ làm.

“Đời người chỉ sống một lần.”

Chỉ một bức tranh.

Một đứa trẻ nói không với chiến tranh.

Và vì điều đó, nhà nước Nga đã phá hủy ngôi nhà của họ, chia cắt hai cha con, bỏ tù người cha và đẩy cả hai vào cảnh lưu vong.

Đây chính là bộ mặt của chế độ độc tài.

(Nguồn: Le Monde, Reuters, Euronews, Meduza, DW) 

---

 

Hội Thích Nghe Cha Lm. GB Phương Đình Toại – TGP Sài Gòn

XÓT XA TẠI ĐỒNG NAI

Một gia đình nhỏ quê Nghệ An đã gặp phải thảm kịch đau lòng khi bị sát hại vào lúc nửa đêm.

Đau đớn hơn, 3 mẹ con đã không qua khỏi. Người bố may mắn đã qua cơn nguy kịch.

Chỉ trong một đêm kinh hoàng, 3 sinh mạng đã bị cướp đi, để lại nỗi đau quá lớn cho gia đình, người thân và quê hương.

Cầu mong người bố sớm hồi phục để có đủ sức khỏe vượt qua nỗi đau quá lớn này.

Xin được gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình và cầu mong các nạn nhân được an nghỉ.

Xin Chúa đón nhận các linh hồn sớm được nghĩ yên trong Chúa..

Nguồn: Thanh Lê

---

 

Lm. Mark Link, S.J.

 Chủ đề: “Các Kitô hữu có bổn phận giúp đỡ anh chị em mình làm điều thiện.”

 Một phụ nữ làm việc ở nhà hàng tiếng tăm nọ từng tuyên bố không theo tôn giáo nào cả, bà nói với một vị linh mục: “Thưa cha, tôi không muốn làm cha thất vọng, nhưng trong số kẻ bê bối nhất tôi từng gặp trong nghề nghiệp của tôi lại có những Kitô hữu rất siêng năng đi nhà thờ.”

Linh mục đáp lại: “Ðúng vậy, trong số các Kitô hữu, không may vẫn có những người tồi tệ, không khác gì trong số những người ngoài cũng có những người tồi tệ như vậy.”

 Người phụ nữ đáp lời: “Thưa cha, thế thì không phải các Kitô hữu vẫn được xem là đặc biệt hơn sao?”

 Vị linh mục buồn bã nhìn bà ta nói: “Ðúng thế, đúng thế, họ được xem là phải sống tốt hơn!”

 Cuộc đàm thoại trên hẳn khiến anh chị em ngạc nhiên.  Các Kitô hữu thường xuyên đi nhà thờ hẳn khác hơn những kẻ không đi nhà thờ chứ?  Chúng ta hãy xem xét ba trường hợp sau:

 Một người bán vé xe đưa đón ở phi trường nói với một ông bố: “Thưa ông, con trai ông có vẻ trẻ hơn tuổi của nó: ông nên mua nửa vé thôi.  Nếu tài xế có hỏi, ông cứ nói là thằng bé dưới 12 tuổi.  Như thế ông sẽ đỡ tốn vài đola!”  Giả sử anh chị em là ông bố ấy, anh chị em sẽ trả lời người bán vé thế nào? 

 Rồi một trường hợp khác.  Một bà mẹ bắt gặp đứa con gái 5 tuổi của mình cầm một cây kẹo mà nó ăn cắp sau khi từ siêu thị đi ra.  Giả sử anh chị em là bà mẹ ấy, anh chị em sẽ làm gì?

 Và đây trường hợp sau cùng.  Giả sử bạn nghe đứa bạn thân nhất của con bạn nói với nó: “Nếu mày cần hỏi bất cứ câu gì trong kỳ thi toán, mày cứ ra dấu cho tao.”  Ðặt trường hợp thằng bé ấy là con của anh chị em, thì anh chị em sẽ cứ tiếp tục đọc báo hay sẽ đặt báo xuống và nói chuyện với cả hai cậu bé?

 Tôi không biết anh chị em sẽ xử lý thế nào trong những trường hợp như thế, nhưng tôi biết rõ Chúa Giêsu sẽ xử lý thế nào.  Câu trả lời ấy được tìm thấy trong các bài đọc hôm nay.  Cả ba bài đều tập trung vào bổn phận hỗ tương của người Kitô hữu phải có đối với nhau.  Các Kitô hữu không chỉ phải làm điều thiện mà còn phải giúp đỡ kẻ khác làm điều thiện nữa.  Chúa Giêsu bảo các môn đệ: “Các con là muối đất… các con là ánh sáng thế gian…  Ánh sáng các con phải chiếu tỏa trước mặt thiên hạ” (Mt 5 : 13-16).

 Chúng ta hãy trở lại với ba trường hợp trên.  Câu trả lời của người Kitô hữu đối với từng trường hợp trên như thế nào?  Một kẻ theo Chúa Giêsu sẽ nói gì với người bán vé xe là kẻ đã nói với ông bố nọ: “Ông cứ nói với tài xế xe là thằng bé con ông dưới 12 tuổi?”  Trường hợp này thực sự đã xảy ra ở Chicago.  Ông bố ấy đã trả lời làm sao?  Ông ta bảo với người bán “Tôi rất trân trọng hảo ý của ông, nhưng tôi muốn con tôi thành thật dù điều đó gây bất lợi cho nó.”  Còn bà mẹ bắt gặp đứa con gái của mình ăn cắp cây kẹo đã xử lý như thế nào?  Ðây cũng là một câu chuyện có thực đã xảy ra.  Tác giả bài viết trong tờ báo Dallas Morning News (Tin tức Dallas buổi sáng) khi thuật lại câu chuyện trên đã nói rằng bà mẹ nọ đã bảo đứa bé trả lại cây kẹo cho vị quản đốc, và ông này nói: “Ôi đừng lo gì chuyện đó.  Nó có đáng gì đâu.  Mỗi ngày, đám nhân viên của tôi ăn cắp nhiều hơn thế nhiều!”

 Như tác giả bài viết kể lại, đây thực là một câu trả lời khó tin nổi.  Viên quản đốc đã gây cho cháu bé ấn tượng ăn cắp không quan trọng gì nếu chỉ là vật nhỏ mọn.  Thực sự dù là ăn cắp vật lớn hay nhỏ thế nào đi nữa thì ăn cắp vẫn luôn là điều xấu.

 Và cuối cùng hãy xét đến trường hợp thằng bạn của đứa con trai chúng ta đồng ý gian lận để giúp đỡ con mình trong bài thi toán.  Jerome Weidman, tác giả cuốn “Hand of the Hunter” (Tay người thợ săn) khi còn bé đã từng can dự vào một trường hợp như trên.  Ông kể lại cách đây 30 năm, ông vào học ở một trường công Nữu Ước.  Bà giáo dạy toán lớp ba của ông tên là bà O’ Neill.  Ngày nọ bà ra cho lớp một bài thi.  Khi chấm bài bà nhận ra 12 cậu trai đã trả lời sai một cách giống y như nhau đối với cùng một câu hỏi.  Qua ngày sau, bà yêu cầu 12 cậu bé ấy ở lại lớp sau khi tan học.  Sau đó, không hề kết tội đứa nào, bà chỉ viết lên trên bảng câu này: “Tính chân thực của một người được thể hiện trong những điều mà kẻ ấy sẽ làm dù biết rằng không bị ai bắt gặp.”  Ðoạn bà ghi tên tác giả câu nói trên: Thomas Babington Macaulay.  Weidman viết: “Tôi không rõ về 11 cậu kia ra sao, chỉ có một đứa trong số đó là chính tôi, có thể nói rằng: Ðây là bài học đơn sơ nhưng quan trọng nhất trong đời tôi.”

 Như thế chúng ta đã thấy ba mẫu người Kitô giáo xử lý như thế nào trong ba trường hợp khác nhau trên.  Ba Kitô hữu này đã lưu tâm đến lời giáo huấn của Chúa Giêsu dạy phải giúp đỡ anh chị em sống cuộc sống Kitô hữu.  Ba Kitô hữu này đã nghiêm chỉnh chấp nhận lời Chúa Phán với Êdekien trong bài đọc thứ nhất hôm nay: “Nếu… ngươi không răn dạy kẻ xấu thay đổi cách ăn ở của nó thì Ta sẽ qui trách nhiệm cho ngươi.”  Ba Kitô hữu này đã nghiêm chỉnh chấp hành lời thánh Phaolô gởi tín hữu Roma trong bài đọc thứ hai hôm nay: “Nếu anh em yêu mến kẻ nào, anh em sẽ không bao giờ làm hại kẻ ấy.”  Và cuối cùng, ba Kitô hữu nầy cũng đã nghiêm chỉnh tuân theo lời Chúa Giêsu trong phúc âm hôm nay: “Nếu anh em ngươi phạm lỗi với ngươi, hãy đến gặp nó và chỉ cho nó biết lỗi lầm của nó.  Tuy nhiên phải làm điều ấy một cách âm thầm giữa ngươi và nó thôi.” 

Như thế ba Kitô hữu nêu trên đã gây ấn tượng như thế nào cho những người nghe họ nói?  Tôi xin được lập lại điều Jerome Weidman đã nói: “Tôi không rõ về 11 cậu kia ra sao, chỉ biết một đứa trong số đó là chính tôi, thì tôi có thể nói rằng: Ðây là bài học đơn sơ nhưng quan trọng nhất trong đời tôi.”

 Edmund Burke nói: “Chỉ cần những người tốt cứ giữ yên lặng, là điều xấu sẽ phát triển ngay.”

 Trong những trường hợp trên, ba Kitô hữu nọ đã không giữ yên lặng.  Họ mời gọi chúng ta noi gương họ.

 Ðể kết thúc, chúng ta hãy cầu nguyện:

 Lạy Chúa Giêsu, xin giúp chúng con ghi lòng tạc dạ những lời Chúa kêu gọi chúng con đi theo làm môn đệ Ngài:
“Các con là muối đất, nếu muối nhạt đi thì lấy gì ướp nó mặn lại được.  Nó chẳng còn ích gì chỉ đáng quẳng ra ngoài cho người ta chà đạp lên đó.  Các con là ánh sáng thế gian, một thành xây trên núi không thể giấu được.  Không ai đốt đèn rồi đặt dưới đáy thùng, nhưng đặt nó trên giá đèn để soi cho mọi người trong nhà.  Cũng thế, ánh sáng các con phải toả chiếu trước mặt mọi người để họ trông thấy việc các con làm mà ngợi khen Cha các con, là Ðấng ngự trên trời” (Mt 5: 13-16).

 Lm. Mark Link, S.J.

From: Langthangchieutim

---

 

Tran Quang

HẬU QUẢ CỦA LÒNG THAM VÀ SỰ KIÊU NGẠO!

Manisha-chan được moi lên từ đống đổ nát của trận lũ khủng khiếp do băng vỡ tại Nepal sau 60 giờ kể từ khi thảm họa xảy ra. Đó là một điều kỳ diệu, nhưng cũng thể hiện những đổ vỡ ở tận bên trong thẳm sâu của tâm hồn người dân nơi đây, chỉ khi bạn nhìn vào ánh mắt trong veo của cô bé giữa bùn lầy. Các nền văn hóa và kinh tế ở vùng núi cao, ví dụ như thuộc dãy Alps của Châu Âu, ven dãy Himalayas, vùng cao nguyên Andes… đang gánh chịu nhiều hậu quả lớn lao, cả về mặt thảm họa lẫn tình trạng cạn kiệt nguồn nước từ hiện tượng băng tan.

Thiên nhiên đã mất hàng trăm nghìn đến hàng triệu năm để thiết lập các chu trình luân chuyển của nước cân bằng, mà loài người được hưởng lợi và phát triển nền văn minh của mình dễ dàng trong vài trăm năm qua.

Nhưng với lòng tham và sự kiêu ngạo, chính con người đã phá vỡ chu trình thủy văn đó. Họ xả thải, nâng nền nhiệt trung bình toàn cầu lên những mức sốt nóng hơn. Họ phá rừng, triệt tiêu lực cản dòng lũ, cũng như khả năng thẩm thấu và bơm nước vào bầu trời từ lớp thực bì rừng nguyên sinh. Họ chặn dòng nước bằng các thủy điện khổng lồ, chỉnh dòng, đào sông, lấp biển, mừng rỡ ra mặt vì những thành tựu ấy. Họ tự úp lên đầu mình những lớp khí nhà kính đến từ nền công nghiệp sản xuất hàng hóa xa xỉ và lối sống tiêu thụ hàng loạt, gây ra các đợt hầm nóng từ vòm nhiệt.

Thế rồi, các sông băng vĩ đại trên vùng núi cao có từ hàng nghìn năm trước cũng phải buông mình chịu thua trước nền nhiệt ngày càng tăng cao. Mùa đông tuyết rơi cũng giảm đi nhiều hơn trước. Mạch dẫn của chu trình nước từ trời kết thành băng tuyết không còn như xưa nữa. Băng vĩnh cửu đang không còn có thể tồn tại mãi mãi được nữa. Chúng bị đứt gãy, rạn nứt, bị đục rỗng ruột vì nước ấm, rồi sụp đổ bất ngờ. Các trận mưa ở cả vùng cực và vành đai ôn đới cận cực cũng nhiều hơn trước.

Bầu khí quyển ấm hơn nên tích nhiều hơi ẩm hơn trước, đưa nhiệt ẩm đi xa hơn về hai cực. Đó là điều đương nhiên, vì nền nhiệt càng ấm trên một hành tinh nước sẽ đưa đến tình trạng ẩm và nóng hầm kéo dài và lan xa hơn bình thường. Không chỉ khu vực nhiệt đới phải đối mặt với những trận mưa xối xả, mà ngay cả những nơi như Châu Âu, Nga, Hoa Kỳ, Canada… đã bắt đầu chứng kiến lượng mưa đột biến. Thiên nhiên đang lập lại thế cân bằng mới về nước, thay thế các chu trình ngày xưa bằng một thời kỳ mới, nơi băng giá, mực nước biển, lượng mưa thủy văn, phạm vi tác động trên các vĩ độ và độ cao địa hình hoàn toàn khác trước.

Nhưng loài người không hiểu điều đó. Người ta gọi đó là sự hỗn loạn của thời tiết và khí hậu “biến đổi”. Chỉ những nhà khoa học về khí tượng và môi trường như chúng tôi mới hiểu được nguyên nhân từ đâu và có tầm nhìn lớn về toàn cảnh vấn đề, cũng như điều cuối cùng mà chủng loài người sẽ gánh chịu.

Trời đất này sao không biến đổi được, khi mà lòng người và tâm địa con người đã biến đổi trước từ rất lâu. Những gì đang xảy ra trên thế giới này đều là phản ánh chính xác từ trong lòng con người mà ra, từ mánh mung chứng khoán, tham vọng chinh phục vũ trụ, các siêu đô thị chọc trời, tỷ phú nghìn tỷ đô la, cho đến những bãi rác khổng lồ, các chuyến bay bị rung lắc vì nhiễu động khí quyển, các cuộc chiến tranh, rừng cháy, nóc nhà thế giới Himalaya bắt đầu rung chuyển, lũ quét lịch sử, mưa bão lũ dồn dập.

Thiên nhiên luôn biết phản ứng và cân bằng cho đúng và phù hợp với những thứ loài người đang tạo ra, như một quy luật của TẠO NHÂN và TRẢ NGHIỆP. Và đó là một quy luật CÔNG BẰNG đối với những gì con người đã gây ra cho hành tinh Trái Đất – cái nôi duy nhất sinh ra giống loài “thông minh và khôn lỏi đột biến” này.

Vâng, đối với Trái Đất và hệ sinh thái sự sống của nó – bao gồm chu trình luân chuyển của Nước, đây là sự công bằng và là chu trình tái thiết lập các điều kiện sống cân bằng mới. Nhưng khi nhìn sâu vào từ quốc gia, dân tộc, vùng dân cư sinh sống, điều bất công đang nổi lên rõ mồn một.

Nepal là một đất nước chỉ đóng góp khoảng 0,1% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, vì là một trong những quốc gia kém phát triển nhất thế giới, với khoảng một phần tư dân số sống dưới mức nghèo khổ. Gần 46% diện tích đất nước Nepal được rừng che phủ. Khoảng 94% công suất điện lắp đặt của Nepal đến từ thủy điện, chứ không phải nhiệt điện than đá. Nepal có tiềm năng đáng kể trong việc khai thác thủy điện, với công suất khả thi thương mại ước tính 42.000 MW.

Nepal và Ấn Độ đã ký các hiệp định thương mại và đầu tư vào năm 2014 nhằm gia tăng tiềm năng thủy điện của Nepal, nhưng bất ổn chính trị và môi trường kinh doanh khó khăn đã cản trở đầu tư nước ngoài. Nepal phụ thuộc nặng nề vào kiều hối, lên tới khoảng 30% GDP. Nông nghiệp là trụ cột của nền kinh tế, tạo sinh kế cho gần hai phần ba dân số nhưng chỉ chiếm một phần ba GDP. Hoạt động công nghiệp chủ yếu liên quan đến chế biến nông sản, bao gồm các loại đậu, đay, mía, thuốc lá và ngũ cốc.

Một phần nền kinh tế nhỏ bé của Nepal cũng đến từ nguồn khách du lịch leo núi chinh phục đỉnh Everest theo các Shepa địa phương dẫn đường – mà qua đó cũng xả rác đầy trên đỉnh núi này (chúng tôi thấy có nhiều bạn leo núi khoe rằng đã chinh phục nóc nhà của thế giới qua các tấm ảnh selfie, nhưng giá như họ nhận ra cái giá phải trả cho chặng đường chứng tỏ cái tôi ngạo mạn của con người lượng rác và xác chết bị bỏ lại tại vùng núi này trong quá trình chinh phục Everest).

Du lịch là nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của Nepal. Du lịch đóng góp khoảng 6,7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của đất nước này. Năm 2025, Nepal đã đón 11.584.589 lượt khách du lịch, xếp thứ 147 toàn cầu về số lượng khách du lịch. Là nơi có tám trong số mười ngọn núi cao nhất thế giới, Nepal trở thành điểm đến của những người leo núi, những người leo vách đá và những bạn ưa mạo hiểm.

Vậy mà ngày hôm nay, người dân Nepal đang bới bùn, lần tìm dưới sông và chờ đợi bên điện thoại để nghe tên của những người thân yêu được điểm danh còn sống hay đã chết. Người dân tụ tập bên ngoài khu khám nghiệm tử thi của Học viện Y khoa Maharajgunj khi các tấm áp phích ghi thông tin các nạn nhân lũ lụt được dán tại nhà xác bệnh viện.

Các gia đình vẫn đang tiếp tục tìm kiếm người thân sau trận lũ tàn khốc, khiến khung cảnh bên ngoài bệnh viện càng trở nên đau đớn và xót xa vô cùng. Chính phủ Nepal đã bắt đầu chôn cất nạn nhân của trận lũ tuần trước tại các khu mộ tập thể sau khi những nhà xác hết chỗ để lưu giữ những thi thể đang phân hủy. Nhiệt độ ẩm ướt đang đẩy nhanh quá trình phân hủy, chính quyền địa phương cho biết họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chôn cất các thi thể trước khi được nhận dạng.

Hiện đã biết được hơn 919 người thiệt mạng và 4.793 người còn mất tích ở cả hai bên biên giới Nepal – Tây Tạng/Trung Quốc. Tại Tây Tạng, Tân Hoa Xã Trung Quốc báo cáo 16 người thiệt mạng và 546 người mất tích. Theo Hiệp hội các nhà sản xuất điện độc lập Nepal, 934 công nhân vẫn chưa rõ tung tích tại 11 dự án thủy điện trong vùng lũ. 361 người đã được giải cứu cho đến nay. Các đội cứu hộ đang bơm không khí vào một đường hầm bị chôn vùi tại dự án thủy điện Trishuli-3A và khoan các lỗ khoan, hy vọng tiếp cận được bất kỳ ai còn mắc kẹt bên trong. Những hình ảnh kinh hoàng từ biên giới Ấn Độ – Nepal cho thấy người dân địa phương gần sông Gandak kể lại rằng thi thể các nạn nhân lũ lụt Nepal hiện đang bị dòng nước hung dữ cuốn trôi sang Ấn Độ. Một số người dân đã chứng kiến 50–100 thi thể trôi trên sông mỗi giờ. Hãy tưởng tượng nỗi kinh hoàng: nhiều người trong số những cái chết này có thể sẽ không bao giờ được tính vào con số chính thức, và vô số gia đình có thể không bao giờ biết được tung tích người thân của mình.

Trận lũ quét Bhote Koshi đã cho chúng ta thấy ý nghĩa của việc sống bên dưới một tầng băng quyển đang thay đổi nhanh chóng. Các sông băng đang lùi dần, những ngọn núi băng giá của dãy Himalayas ngày càng trở nên bất ổn, và những dòng sông tạo ra nguồn điện sạch cho Nepal cũng có thể mang theo sự hủy diệt ập xuống các cộng đồng ở phía dưới thung lũng. Sự rung chuyển và đổ vỡ đang dần tạo ra nhiều bất ổn mới.

Vì vậy, giờ đây từ dãy Himalaya, chúng ta nên tự hỏi: bao nhiêu thi thể trên dãy Himalaya nữa mới là đủ? Bao nhiêu người mẹ phải chờ đợi những đứa con không bao giờ trở về? Bao nhiêu ngôi làng phải biến mất trước khi “công lý khí hậu” trở thành điều gì đó thực tế hơn là một bài phát biểu đãi bôi tại một hội nghị về biến đổi khí hậu khác tại Liên Hợp Quốc? Có lẽ chỉ vài tháng nữa, bạn sẽ quên mất ánh mắt của cô bé Manisha-chan này, khi vui vẻ bước lên một chuyến bay du lịch vi vu đi khắp thế giới. Bạn sẽ lao vào các phi vụ xây cất, đầu tư siêu đô thị lấn biển. Bạn sẽ vui mừng thốt lên khi một cánh rừng bị chặt bỏ để lập khu du lịch và kiếm được nhiều việc làm cho dân địa phương. Bạn sẽ điên cuồng đua theo các chỉ số chứng khoán, lượng tăng trưởng hàng hóa và các mức lợi nhuận thu được. Nhưng rồi một ngày nào đó, tai họa sẽ ập đến theo kiểu đột ngột và khủng khiếp vì những việc bạn (và hàng tỷ người khác) đã làm sẽ tạo ra tiếng vang và áp lực dội ngược vào thế giới tự nhiên, qua siêu bão, hạn hán, mưa xối xả, sốc nóng, mực nước biển dâng…

Từ hàng trăm năm trước, người Nepal trước đây cũng nghĩ rằng, việc họ sinh ra và được sống dưới chân dãy Himalayas là một đặc ân, không phải là bản án tử hình. Họ có nguồn nước dồi dào từ các mùa băng tan đều đặn, có địa hình dốc đứng để khai thác thủy điện. Họ chào đón các chuyến bay đưa khách du lịch leo núi đến để phục vụ và làm thỏa mãn ước vọng chinh phục nóc nhà thế giới. Ai cũng vui vẻ khi đón khách nước ngoài. Ai cũng nghĩ hy sinh thế giới tự nhiên này một chút cũng chẳng gây ra vấn đề gì… cho đến khi những đợt sóng băng bùn đổ xuống từ trời.

Chúng tôi nghĩ sẽ cần thêm nhiều thảm họa khác, nhiều nạn nhân mới, nhiều biến cố kinh thiên động địa khác xảy ra trên toàn cầu, thì con người mới hiểu được hậu quả của lòng tham và sự kiêu ngạo. Nhưng khi đó thì đã trễ rồi. Người ta sẽ chỉ biết xót thương khi đếm các tử thi, chứng kiến các hậu quả thảm khốc, và thở dài.

#hanhtinhtitanic 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Tôi biết ông là ai rồi: ông là Đấng Thánh của Thiên Chúa!”.

“Hiểu biết về Thiên Chúa là kinh nghiệm đức tin, đồng thời đòi hỏi một hành trình cả về trí tuệ lẫn luân lý: để cho sự hiện diện của Thần Khí chạm đến tận sâu thẳm con người!” – Bênêđictô XVI.

Kính thưa Anh Chị em,

Tin Mừng hôm nay thật lạ, lời tuyên xưng đúng nhất trong hội đường ngày ấy lại phát ra từ miệng thần ô uế. Nó biết Chúa Giêsu là ai, nhưng nhất định không để Ngài làm chủ; bởi ‘biết là một chuyện’.

Khi Chúa Giêsu giảng dạy với uy quyền tại Capharnaum, chính thần ô uế đã kêu lên: “Ông là Đấng Thánh của Thiên Chúa!”. Lời ấy hoàn toàn đúng, nhưng không phải là lời tuyên xưng đức tin. Nó gọi đúng tên Ngài để chống trả: “Ông đến tiêu diệt chúng tôi?”. Nó biết sự hiện diện của Ngài sẽ chấm dứt quyền chiếm giữ của nó trên con người ấy. Hoá ra, nói đúng về Chúa chưa có nghĩa là đã tin vào Chúa.

Trước những lời rành rọt của thần dữ, Chúa Giêsu không đôi co, cũng chẳng thoả hiệp. Ngài cắt ngang bằng một mệnh lệnh: “Câm đi, hãy xuất khỏi người này!”. Ngài không đáp lời thần dữ, cũng không nhận lời nó tuyên xưng; trước mắt Ngài chỉ có một con người phải được trả lại tự do. Ngài buộc nó phải im tiếng, bởi chân lý Thiên Chúa không cần được chứng minh từ miệng lưỡi sự dữ. Thần ô uế vật người ấy xuống giữa hội đường rồi xuất ra mà không làm hại gì. Chúa Giêsu không chỉ nói điều đúng; Lời Ngài còn giải thoát một con người. “Lời Ta phán ra sẽ không trở về với Ta mà không sinh kết quả!” – Isaia 55, 11.

Thế nhưng, con người vẫn có thể khép lòng trước Lời. Vì thế, Phaolô cảnh tỉnh cộng đoàn Côrintô: trở ngại không nằm ở trí óc, nhưng ở con người “không đón nhận”. Tri thức tôn giáo có thể làm một người hiểu biết, nhưng chưa hẳn làm họ thành môn đệ. Phaolô không dừng ở việc biết Đức Kitô từ bên ngoài, nhưng nói: “Chúng tôi biết được tư tưởng của Đức Kitô” – bài đọc một. Bản Hy Lạp viết noun Christou echomen – “có tâm trí của Đức Kitô”: không chỉ hiểu điều Chúa Kitô dạy, người môn đệ còn mang lấy cách Ngài nghĩ, Ngài nhìn và Ngài chọn lựa. Điều ấy phải trở thành con đường người môn đệ bước đi, vì “Chúa công minh trong mọi đường lối Chúa!” – Thánh Vịnh đáp ca.

Capharnaum vẫn có thể tái diễn nơi chúng ta. Có khi, chúng ta nói rất nhiều về Chúa để khỏi phải nghe Chúa nói về mình. Điều còn thiếu không phải thêm một định nghĩa, nhưng một tấm lòng thật sự muốn trở về. “Tôi thà cảm nghiệm lòng thống hối còn hơn là biết cách định nghĩa nó!” – Thomas à Kempis.

Anh Chị em,

Trên thập giá, Đức Kitô không nói thêm lời nào để định nghĩa Thiên Chúa là ai; Ngài trao chính mình. Ở đó, “tâm trí của Đức Kitô” được tỏ bày: hoàn toàn thuộc về Đấng Ngài biết, đến nỗi hiến mình để hoàn tất ý định cứu độ của Cha. Theo Đấng Chịu Đóng Đinh, chúng ta không chỉ nhận ra Thầy, nhưng bước theo Ngài vào vâng phục và tự hiến. Bởi ‘biết là một chuyện’; thuộc về Đấng đã hiến mình cho chúng ta mới là sự sống.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, con đã biết rất nhiều về Chúa; xin cho điều con biết đi xuống trái tim, đi ra đôi tay và trở thành từng chọn lựa của đời sống con!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

*******

Lời Chúa Thứ Ba Tuần XXII TN, Năm Chẵn: 

https://bom.so/znlb0g

Anh em hãy sẵn sàng.

✠ Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu. Mt 24,42-51

42 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào Chúa của anh em sẽ đến. 43 Anh em hãy biết điều này : nếu chủ nhà biết vào canh nào kẻ trộm sẽ đến, hẳn ông phải canh thức, không để nó khoét vách nhà mình đâu. 44 Cho nên anh em cũng vậy, anh em hãy sẵn sàng, vì chính giờ phút anh em không ngờ, thì Con Người sẽ đến.

45 “Vậy thì ai là người đầy tớ trung tín và khôn ngoan mà ông chủ đã đặt lên coi sóc gia nhân, để cấp phát lương thực cho họ đúng giờ đúng lúc ? 46 Phúc cho đầy tớ ấy nếu chủ về mà thấy anh ta đang làm như vậy. 47 Thầy bảo thật anh em, ông sẽ đặt anh ta lên coi sóc tất cả tài sản của mình. 48 Nhưng nếu tên đầy tớ xấu xa ấy nghĩ bụng : ‘Còn lâu chủ ta mới về’, 49 thế rồi hắn bắt đầu đánh đập các đồng bạn, và chè chén với những bọn say sưa, 50 chủ của tên đầy tớ ấy sẽ đến vào ngày hắn không chờ, vào giờ hắn không biết, 51 và ông sẽ loại trừ hắn ra, bắt chung số phận với những tên đạo đức giả : ở đó, người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng.”

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

August 28, 2026

Hiếu Chân/Người Việt

Cuộc chiến Mỹ và Israel chống Cộng Hoà Hồi Giáo Iran đã kéo dài đúng sáu tháng; bắt đầu bằng chiến dịch tấn công quân sự có tên Operation Epic Fury, nối tiếp bằng chiến dịch bao vây kinh tế có tên Operation Economic Outcast, nhưng đến nay chưa thấy lối thoát cuối cùng. Nhìn lại sáu tháng bom rơi đạn nổ, chúng ta được gì, mất gì?

Những người phản đối cuộc chiến tranh giữa Mỹ-Israel với Iran giơ bảng “Chấm dứt chiến tranh” tại Quảng Trường Copley ở Boston, Massachusetts, hôm 2 Tháng Tám. (Hình: JOSEPH PREZIOSO/AFP via Getty Images)

Không đạt mục đích

Ngày 28 Tháng Hai, trong lúc cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran đang tiến triển ở Geneva qua trung gian của Oman, liên quân Mỹ và Israel bất ngờ dội bom xuống nhiều địa điểm ở Iran. Ngay trong vài ngày đầu tiên, bom Mỹ đã giết chết nhà lãnh đạo tối cao Iran, Giáo Chủ Ali Khamenei, và nhiều quan chức cao cấp nhất của chế độ, làm trọng thương con trai và người kế vị ông ta, Giáo Chủ Mojtaba Khamenei. Vài tuần sau đó, chiến dịch oanh tạc và phóng hoả tiễn cấp tập của Mỹ đã huỷ diệt phần lớn không quân và hải quân Iran, phá hoại trầm trọng chương trình hoả tiễn của nước này.

Tuy vậy, người dân Iran không nổi dậy lật đổ chế độ như dự tính. Những lãnh đạo cao cấp bị giết lập tức được thay thế bằng một lớp lãnh đạo mới, trẻ tuổi hơn và cũng cứng rắn hơn. Sử dụng chiến lược chiến tranh “bất cân xứng,” quân đội Iran tấn công các nước đồng minh giàu có nhưng yếu ớt của Mỹ trong khu vực, phá huỷ các căn cứ Mỹ không được bảo vệ đầy đủ và phong tỏa eo biển Hormuz gây gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu.

Chuyện Iran phong tỏa eo biển Hormuz, nơi có 20% lượng dầu và khí đốt của thế giới đi qua, là điều mà các nhà quân sự đã cảnh báo từ lâu nhưng bị chính quyền Trump và Israel phớt lờ với suy nghĩ chế độ Tehran sẽ bị xoá sổ trong một trận chiến chớp nhoáng trước khi kịp phản pháo. Hậu quả là dòng thương mại dầu khí toàn cầu bị xáo trộn, giá xăng dầu và phân bón leo thang, ảnh hưởng tai hại đến người Mỹ và toàn thế giới. 

Xăng dầu là “mạch máu” của nước Mỹ. Khi người Mỹ phải mua xăng với giá cao hơn thì uy tín chính trị của đảng cầm quyền giảm xuống tương ứng. Mà cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang lừng lững đi tới.

Bí thế, ngày 17 Tháng Sáu, ông Trump ký Bản Ghi Nhớ Islamabad 14 điểm, do Pakistan làm trung gian, dành cho Iran nhiều ưu đãi về kinh tế để mở lại eo biển Hormuz, chấm dứt tình trạng thiếu nhiên liệu. Nhưng Bản Ghi Nhớ Islamabad – mà những kẻ độc miệng coi như một văn kiện “đầu hàng” của Mỹ – sớm chết yểu chỉ sau một tuần; eo biển Hormuz tiếp tục tắc nghẽn, và Mỹ phải đổi chiến thuật từ tấn công quân sự sang bao vây tài chính với mục đích cô lập Iran và đánh sập nền kinh tế đã èo uột của nước này.

Những mục tiêu ban đầu của cuộc chiến như lật đổ chế độ thần quyền, ngăn chặn chương trình vũ khí nguyên tử và hoả tiễn tầm xa của Iran, chấm dứt việc Tehran tài trợ các tổ chức vũ trang quấy nhiễu khu vực… tạm gác lại cho tương lai, ưu tiên hiện nay của Mỹ là mở lại eo biển Hormuz như thời trước chiến tranh và tái lập hoà bình cho vùng Vịnh Ba Tư đầy sóng gió.

Ở phía đối lập, Hoa Kỳ đã tổn thất sinh mạng, vũ khí cạn kiệt, căn cứ bị phá huỷ và uy tín quốc tế suy giảm trầm trọng; kinh tế thế giới bị ảnh hưởng nặng nề. Mỹ và Israel đã không đánh giá chính xác sức chịu đựng của chế độ độc tài Iran và phải trả giá đắt.

Trung Đông bất ổn

Không chỉ không khuất phục được Iran, không hoàn thành các mục tiêu đặt ra, cuộc chiến còn gây bất ổn cho toàn vùng Trung Đông và xói mòn uy tín chiến lược của nước Mỹ.

Từ lâu, Mỹ và đặc biệt là Israel luôn coi Iran là một mối đe dọa cho hòa bình và ổn định của vùng Trung Đông do việc Iran sở hữu kho hoả tiễn tầm trung và tầm xa lớn nhất khu vực, có công nghệ chế tạo phi cơ không người lái (UAV) phát triển và nuôi dưỡng một mạng lưới các tổ chức vũ trang khủng bố quấy nhiễu các nước lân cận. Nhưng sáu tháng chiến tranh với ý định xóa sổ mối đe dọa đó đã làm cho Iran trở nên liều lĩnh hơn, và vùng Trung Đông trở nên bất an hơn.

Dưới sự “che chở” an ninh của Mỹ, mấy thập niên qua, nhiều nước Trung Đông đã phát triển vượt bậc, trở thành các trung tâm tài chính, giao thương, du lịch tầm cỡ với nhiều đô thị đẳng cấp quốc tế như Dubai, Doha, Abu Dhabi, Riyadh, Qatar… Chiến tranh đã làm tan vỡ tất cả. Hoả tiễn và UAV của Iran liên tục tấn công các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực, đánh cả các cơ sở dầu khí, cảng biển, phi trường của các nước đồng minh, vô số chuyến bay bị gián đoạn hoặc hủy bỏ, các đô thị sầm uất trở nên vắng vẻ đìu hiu.

Iran tấn công tàu bè đi qua eo biển Hormuz, xúi giục phiến quân Houthi phong toả tàu dầu Saudi Arabia đi qua eo biển Bab El Mandeb nối Hồng Hải với Vịnh Aden, thực tế là phong tỏa toàn bộ hoạt động dầu khí, cắt đứt nguồn thu nhập chính của của các nền kinh tế phụ thuộc tài nguyên dầu khí ở Trung Đông. Iran không chỉ muốn bắn cháy một vài tàu dầu mà gieo rắc nỗi hoảng sợ cho các chủ tàu, các công ty bảo hiểm, từ đó làm gián đoạn việc chuyên chở, gián đoạn chuỗi cung cấp và đẩy các nền kinh tế vùng Vịnh vào bất ổn.

Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran, đứng đầu về chính sách đối ngoại của Viện nghiên cứu Brookings ở Washington đánh giá cuộc chiến là một thất bại: “Chúng ta đã gây nhiều thiệt hại cho Iran, nhưng họ trở nên mạnh mẽ hơn trước,” bà nói và dẫn chứng các nước láng giềng của Iran đã quyết định họ phải tìm phương thức hòa giải với Tehran.

Đã có dấu hiệu cho thấy để tồn tại, các nước vùng Vịnh phải chấp nhận chung sống hoà bình với một chế độ Hồi Giáo chuyên chế phi nhân, chấp nhận cho Iran kiểm soát eo biển Hormuz và tìm cách tách dần ra khỏi ảnh hưởng của Mỹ. “Bán anh em xa mua láng giềng gần,” họ không có lựa chọn nào khác.

Suy giảm uy thế

Tất nhiên lựa chọn đó sẽ làm suy giảm ảnh hưởng chính trị và kinh tế của Mỹ ở khu vực, từ lâu được coi là bệ đỡ của đồng tiền petro-dollar từ doanh thu dầu khí mà có. 

Về quân sự, ít nhất 15 căn cứ quân sự của Mỹ tại các nước vùng Vịnh đã bị hoả tiễn và UAV của Iran tấn công gây hư hại rất nghiêm trọng, kể cả trụ sở bộ tư lệnh Đệ Ngũ Hạm Đội tại Bahrain. Chi phí sửa chữa xây dựng lại các căn cứ này là rất lớn, và trong tương lai chưa chắc các căn cứ đã an toàn khi Iran bí mật được Nga và Trung Quốc hỗ trợ về tình báo vệ tinh. Và chưa biết sau những tổn thất trong cuộc chiến Iran mà họ không được góp ý kiến trước, các đồng minh vùng Vịnh có sẵn lòng cho phép Mỹ duy trì các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của họ như từ trước tới nay hay không.

Nên để ý, điều khoản số 4 trong Bản Ghi Nhớ mà ông Trump ký với Iran hôm 17 Tháng Sáu ghi nhận “Hoa Kỳ cam kết sẽ rút quân khỏi khu vực lân cận Cộng Hòa Hồi Giáo Iran trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.” Bản Ghi Nhớ đó đã hết hiệu lực thi hành nhưng yêu sách của Iran về rút quân đội Hoa Kỳ thì vẫn còn đó và có thể sẽ được nhắc lại trong các thỏa thuận tương lai.

Trong sáu tháng chiến tranh, Mỹ đã mất 18 binh sĩ, hơn 750 binh sĩ khác bị thương, tổn thất nhiều phi cơ và UAV, một phần do hoả lực của Iran, một phần do tai nạn. Bản tường trình Tháng Năm của Sở Nghiên Cứu Quốc Hội ghi nhận Mỹ đã mất 43 phi cơ quân sự trong cuộc chiến. Hãng tin Reuters cho biết quân đội Mỹ đã xài “gần hết” nguồn dự trữ hoả tiễn có độ chính xác cao. Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (CSIS) ước tính đến Tháng Bảy, Mỹ đã sử dụng hết 65% hoả tiễn đánh chặn Patriot và 38% hoả tiễn đánh chặn tầm cao THAAD chuyên chống đỡ hoả tiễn đạn đạo của đối phương.

Tình hình căng thẳng tới mức quân đội Mỹ phải điều động chiến đấu cơ, chiến hạm, hệ thống phòng không từ Châu Âu và Đông Á sang Trung Đông, kéo dài thời gian triển khai sẵn sàng chiến đấu của binh sĩ. Hàng không mẫu hạm (HKMH) USS Gerald Ford đã trực chiến hơn một năm, dài nhất kể từ thời Chiến Tranh Việt Nam, HKMH USS Abraham Lincoln mới được quay về bến sau hơn 200 ngày trực chiến khi thuỷ thủ và binh lính phải chịu áp lực và thiếu thốn đến mức trầm cảm!

Rõ ràng chiến tranh Iran làm bộc lộ điểm yếu của quân đội Mỹ là dàn trải trên nhiều mặt trận từ Âu sang Á, sử dụng những vũ khí tối tân nhưng hết sức đắt đỏ để chống lại những đòn tấn công rẻ tiền của kẻ địch nhỏ hơn, nghèo hơn, lạc hậu hơn nhưng quyết không đầu hàng. Khi không thực hiện được những trận đánh tốc chiến tốc thắng như ở Venezuela hồi đầu năm nay mà phải kéo dài và tiêu hao thì quân đội hùng cường của nước Mỹ dễ bị thất thế.

Các đối thủ truyền kiếp như Nga, Trung Quốc và Bắc Hàn vẫn theo dõi sát tình hình cuộc chiến Iran và chắc chắn họ thu nhận được những bài học quý giá cho cuộc chạm trán với Mỹ trong tương lai. Xem ra sáu tháng chiến tranh với Iran, nước Mỹ sa vào một cuộc khủng hoảng lớn do chính mình tạo ra chứ không phải là một điều cần thiết. [dt]

---