Tác Giả: Hoàng Quốc Dũng –
13/11/2026
Nước Nga rộng đến mức trải qua mười một múi giờ. Vậy mà dưới mắt Putin, hình như vẫn còn chật.
Nhìn lại lịch sử, ta thấy Putin có nhiều tiền bối. Năm 1552, Ivan Bạo Chúa đánh chiếm Kazan. Cuối thế kỷ XVI, người Nga bắt đầu chinh phục Siberia. Dưới thời Ekaterina II, Nga sáp nhập Crimea năm 1783 và tham gia cả ba lần phân chia Ba Lan. Sang thế kỷ XIX, đế quốc Nga tiếp tục bành trướng xuống Kavkaz và Trung Á. Cứ nhìn bản đồ qua từng thời kỳ là thấy biên giới Nga đã được đẩy đi xa đến đâu.
Đến thời Liên Xô, Moscu tiếp tục dùng quân đội để mở rộng lãnh thổ và giữ các nước khác trong vòng kiểm soát của mình. Năm 1939, Liên Xô cùng Đức Quốc xã chia cắt Ba Lan, rồi tấn công Phần Lan, buộc nước này phải nhượng một phần lãnh thổ vào năm sau. Năm 1956, xe tăng Liên Xô vào Budapest. Năm 1968, quân đội do Liên Xô dẫn đầu tiến vào Tiệp Khắc để dập tắt Mùa xuân Praha. Năm 1979, Liên Xô đưa quân vào Afghanistan, đánh gần mười năm rồi rút.
Năm 1991, Liên Xô tan rã. Các nước cộng hòa cũ trở thành những quốc gia độc lập, nhưng Moscu vẫn coi nhiều nước trong số ấy là sân sau của mình. Năm 1992, Tại Moldavie, quân Nga can thiệp về phía lực lượng ly khai ở Transnistria. Từ đó, vùng này nằm ngoài quyền kiểm soát của chính phủ Moldova, hiện taị, quân Nga vẫn đóng tại đây.
Ngay trong Liên bang Nga, Moscu cũng hai lần đưa quân vào Chechnya sau khi vùng này tuyên bố độc lập. Lần đầu, năm 1994, quân Nga đánh gần hai năm rồi phải rút. Lần thứ hai, bắt đầu năm 1999, quân Nga chiếm lại thủ phủ Grozny và Moscu tái lập quyền kiểm soát Chechnya.
Trước khi chiến tranh nổ ra ở Gruzia năm 2008, Moscu đã hậu thuẫn lực lượng ly khai Nam Ossetia và cấp hộ chiếu Nga cho người dân vùng này. Phe ly khai liên tiếp gây hấn, nã pháo vào các làng có người Gruzia sinh sống. Đêm 7 rạng sáng 8 tháng Tám, quân Gruzia tấn công Tskhinvali nhằm giành lại quyền kiểm soát Nam Ossetia. Moscu liền vin vào cớ bảo vệ công dân Nga để đưa quân đánh sâu vào lãnh thổ Gruzia. Đánh xong, Moscu công nhận Nam Ossetia và Abkhazia là hai « quốc gia độc lập » rồi giữ quân đồn trú ở cả hai nơi. Từ đó, hai vùng đất này của Gruzia trên thực tế nằm dưới quyền kiểm soát của Nga.
Kịch bản ấy tái diễn ở Donbass, miền đông Ukraine.
Sáu năm sau, đến lượt Ukraine. Năm 2014, Nga chiếm và tuyên bố sáp nhập Crimea. Năm 2022, Putin mở cuộc xâm lược toàn diện, đưa quân đánh cả về phía Kyiv. Đánh vào thủ đô không thành, ông ta tiếp tục cuộc chiến và tuyên bố sáp nhập thêm bốn tỉnh của Ukraine, dù quân Nga chưa kiểm soát hết các tỉnh ấy.
Putin vẫn tính sức mạnh bằng đất
Các đế quốc ngày trước đi chiếm thuộc địa để lấy tài nguyên và mở thị trường. Ngày nay, một nước có thể vươn lên thành cường quốc bằng sản xuất, thương mại và công nghệ. Cứ nhìn Trung Quốc. Bắc Kinh cũng có tham vọng lãnh thổ. Người Việt Nam biết chuyện ấy quá rõ. Nhưng sức mạnh mà Trung Quốc gây dựng được trong mấy chục năm qua chủ yếu đến từ nhà máy, xuất khẩu và khả năng chen chân vào thị trường thế giới. Từ khi gia nhập WTO năm 2001, Trung Quốc ngày càng có sức nặng trong đời sống kinh tế của cả những nước cách họ nửa vòng trái đất. Trung Quốc trước đây là đồ đệ của Nga và bây giờ thì ngược lại. Đúng là chuyện không ai có thể tưởng tượng đước cách đây 30 năm.
Còn Putin cai trị một nước có dầu khí, có tài nguyên, có lực lượng khoa học đông đảo… Với từng ấy thứ trong tay, ông ta vẫn nhìn sang hàng xóm và thấy thứ đáng lấy nhất là đất. Cái đầu của ông ta giống là cái đầu nông dân Sa hoàng. Nhà đã có ruộng mênh mông mà đêm nằm vẫn mơ mảnh ruộng bên kia bờ. Tư tưởng nông dân, chỉ mơ đất. Đúng là đầu đất.
Ukraine đã giữ được Kyiv và làm hỏng kế hoạch đánh nhanh của Nga. Nhưng giữ được thủ đô và đánh bật quân Nga khỏi toàn bộ lãnh thổ bị chiếm đóng là hai việc rất khác nhau. Mặc dù hết lòng với U, tôi chưa thấy U có đủ sức lấy lại toàn vẹn lãnh thổ trong tương lai gần. Nga vẫn còn khả năng đánh kiểu vật vờ tiếp. Ukraine vẫn đủ sức chống trả. Đấy là lý do cuộc chiến có thể nhùng nhằng thêm nhiều năm.
Chiến tranh Nga–Ukraine cũng như chiến tranh Việt Nam
Chiến tranh Việt Nam là một cuộc chiến bất tận, kéo dài 20 năm. Lực lượng hai bên khá cân bằng nên cuộc chiến cứ nhùng nhằng không có hồi kết. Cuộc chiến này chỉ kết thúc khi có một biến cố lớn.
Việc Mỹ bỏ rơi đồng minh là một trong những biến cố chính làm cán cân nghiêng hẳn. Nếu không có biến cố ấy, có lẽ còn đánh đến năm mồng thất.
Tôi đoán cuộc chiến Nga–Ukraine vẫn sẽ nhùng nhằng như chiến tranh VN. Sẽ còn những cuộc gặp được quảng cáo là bước ngoặt như vụ đàm phán vừa rồi ở Abu Dhabi, rồi những thông cáo nói các bên đã có « trao đổi xây dựng ». Có thể họ thỏa thuận được việc trao đổi tù binh, thậm chí tạm ngừng bắn. Nhưng tất cả vẫn chỉ là chuyện giả vờ, không giải quyết được gì. Phía Nga vẫn chỉ đưa ra những đòi hỏi cũ rích từ ban đầu, đương nhiên là đất, đất và đất. Đầu đất mà. Cứ thế này thì có mà đàm đến năm mồng thất. Gọi là đàm phán, nhưng Nga chỉ đến đó để phán.
Muốn cuộc chiến đổi hướng, phải có một biến cố đủ lớn.
Kịch bản xấu nhất cho Ukraine là viện trợ phương Tây giảm đến mức Kyiv không còn đủ sức giữ phòng tuyến. Tôi ít tin châu Âu sẽ bỏ rơi Ukraine hoàn toàn, vì nhiều nước châu Âu hiểu rằng bảo vệ Ukraine cũng là bảo vệ an ninh của chính mình.
Biến cố cũng có thể đến từ nước Nga. Theo ước tính của CSIS(Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế), đến cuối năm 2025, tổng số quân nhân Nga thiệt mạng, bị thương hoặc mất tích đã lên tới khoảng 1,2 triệu. Nhà máy vũ khí có thể chạy hết công suất, nhưng ngân sách, nhân lực và nguyên liệu đổ vào chiến tranh đều phải lấy từ nền kinh tế Nga. Trong thời bình, cạnh tranh với thiên hạ đã khó. Vừa bị bao vây, cấm vận, cạnh tranh để nuôi một cuộc chiến kéo dài thì càng khó hơn.
Kịch bản tôi mong nhất là đến một lúc nào đó, cái giá của cuộc chiến gây ra một biến động đủ lớn ngay tại Moskva. Putin mất quyền, và những người lên thay quyết định rằng nước Nga đã trả quá đủ cho tham vọng của ông ta. Còn chừng nào Putin đầu đất vẫn cầm quyền, vẫn muốn lấy thêm một mảnh đất để giải thích vì sao đã nướng từng ấy mạng người vào cuộc chiến, thì cuộc chiến còn xơi mới kết thúc.
Trông chờ vào ông Chum? Gần đây, ông Chum có nói đại ý rằng nếu ngày xưa ông ấy cầm quân ở Việt Nam thì chỉ cần rải bom xuống Sài Gòn là một tuần xong chuyện. Cứ theo cái lý ấy thì dễ quá. Rải bom xuống Moscu đi, một tuần là xong chiến tranh Nga–Ukraine. Sang tuần thứ hai, ông ấy đi nhận giải Nobel Hòa bình.
Thế giới đại loạn vì hai quái nhân dị dạng liên kết với nhau. Một ông mê nổ, một ông mê đất. Chum Nổ và Tin Đầu Đất đều là những kẻ thất đức và thất tín. Rồi chúng sẽ thất tất.














