Author: Phung Van

Ba’o Dan Chim Viet

Tác Giả: Nguyễn Văn Lục 

03/09/2026

Trước đây, tôi đã giới thiệu truyện ngắn: Anh phải sống của Khái Hưng trong một bài viết nhan đề: Chiều kích của một tác phẩm văn học.

Trong đó, tôi đã chủ ý trích dẫn nguyên văn cuộc đối thoại giữa hai vợ chồng Thức.

Lấy tỉ dụ: Mình có đủ sức bơi vào bờ không? Chỗ khác Mày ra đây làm gì? Chữ Mình và chữ Mày tuy khác ngữ nghĩa. Nhưng ở đây, Chữ Mày nặng trĩu dấu ấn của lo sợ thương yêu.

Và đấy là nghệ thuật, là thiên tài.

Tuy nhiên, nhận thấy công việc làm ấy chưa đầy đủ, phần vì tại miền Nam lúc bấy giờ Khái Hưng ít được ai nhắc nhở, phần thì nhóm Tự Lực Văn Đoàn sau này bị độc giả quên lãng nên tôi thấy có trách nhiệm phải làm sống lại một thành viên của nhóm.

Trong khi đó, Nguyễn Tường Thiết, con trai thứ tư cùa Nhất Linh lại nghi ngờ: Ông Diệm cho người không chuyển báo phát hành Thống Nhất để triệt hạ tờ Nguyệt san Văn hóa ngày nay của Nhất Linh.

Sự ngây thơ vô số tội ấy mà Nguyễn Tường Thiết quên rằng, sự nghiệp văn học của Tự Lực Văn Đoàn đã được Hiệp hội giáo chức đưa Nhất Linh vào chương trình thi tú tài I.

Thành công rực rỡ của Tự Lực Văn Đoàn đã được khẳng định ở một thời kỳ nhất định và đã đến lúc nhường chỗ cho những trào lưu văn học mới.

Ở các lớp đệ ngũ, đệ tứ thì cho vào chương trình tác phẩm Chinh Phụ ngâm

Ông Diệm và nhất là ông Nhu coi việc ấy như một công việc của bộ giáo dục và chẳng hề quan tâm, nói chi đến việc nhỏ nhoi phá hoại tờ báo của Nhất Linh.

Nhưng lẽ đời là thế, Nguyễn Tường Thiết cả đời chỉ là cái bóng của cha mình không thể vượt qua.

Viết lại như một hồi ức đã qua mà như thể chẳng đáng quan tâm nữa.

Trong khi Nhất Linh chói sáng như thế thì những nhà văn chói sáng như thế ở lại miền Bắc như Xuân Diệu, Tú Mỡ như Khái Hưng đã  hầu như không mấy người biết tới.

Chưa kể những nhà văn độc lập như Vũ Trọng Phụng.

Tôi xin viết tóm lược sự nghiệp văn học ấy trong một chừng mực có thể và đặc biệt giới thiệu truyện dài: Hồn bướm mơ tiên của ông.

• Tiểu sử

Khái Hưng tên thật là Trần Khánh Giư. Bút danh Khái Hưng chỉ là phép đảo chữ của Khái Hưng, để sắp xếp lại các chữ cái trong tên thật Khánh Giư. Ông sinh năm 1896, Hải Phòng. Cha ông là Trần Mỹ, từng giữ chức Tuần phủ.. Cha vợ ông là Lê Văn Dinh từng giữ chúc Tổng đốc Bắc Ninh. Đặc biệt em ruột ông là nhà văn Trần Tiêu với truyện ngắn đặc sắc Con trâu..

Một gia đình như thế nên không lạ gì ông được gửi đi học ở trường Pháp danh tiếng Albert Sarraut. Ông đỗ tú tài I và vì không muốn làm công chức, ông về Ninh Giang mở đại lý bán dầu hỏa. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, ông quyết định ra Hà Nội và dạy học ở trường tư thục Thăng Long.  (Nơi Võ Nguyên Giáp cũng từng giảng dạy)

Trong khoảng thời gian từ 1930-1932, Nhất Linh từ Pháp trở về và cũng dạy tại trường Thăng Long. Do đó họ trở thành bạn, mặc dầu Khái Hưng hơn Nhất Linh 9 tuổi.

Khi Nhất Linh thành lập Tự Lực Văn đoàn vào năm 1932 với ba thành viên chính là Nhất Linh, Khái Hưng và Hoàng Đạo.

Khái Hưng được coi là Nhị Linh.

Là một cây bút chính của nhóm,  ông có rất nhiều chuyện ngắn và chuyện dài, cả kịch nữa.

Tiểu thuyết  đầu tay của Khái Hưng là cuốn Hồn bướm mơ tiên,1933. Cạnh đó còn có truyện Nửa chừng xuân.

Nhưng sau đó nhiều biến cố chính trị mà việt minh nắm ưu thế đã buộc Nhất Linh đào thoát sang Hồng Kôông và nhiều năm trời sống im hơi lặng tiếng.

Trong khi đó để lại Khái Hưng gánh trọn một di sản văn học và chính trị.

Ông đã chọn về quê vợ ở Nam Trực, thuộc tỉnh Nam Định..

Ông quy ẩn, sống ẩn dật ở nhà quê.

Nhưng bọn cộng sản tàn độc đã truy đuổi ông, rồi bắt giam ông ở Lạc Quần, xử bắn ông vì coi ông như một lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân đảng.

Ông đã ra đi vĩnh viển để lại người con nuôi là Nguyễn Tường Triệu(con trai Nhất Lịnh).

 

• Nội dung truyện Hồn bướm mơ Tiên

Đây là một chuyện tình đầy kịch tính, lãng mạn, đẹp trong trắng, có hờn ghen, có mê say đắm đuối, có nức nở trong môi trường của tiếng chuông chùa Long Gíáng. Nó bảng lảng vào hư không.

Ngọc, nhân vật chính của câu truyện, một thanh niên tuấn tú,  học ngành canh nông về thăm người bác là nhà sư trụ trì.

Nhà sư bèn sai chú tiểu Lan xuống chân đồi đi đón Ngọc…

• Thưa ông, ông có phải là ông Ngọc không ạ? Phải, sư chùa Long Giáng là bác tôi, tôi là Ngọc.
• Ngọc thấy chú tiểu có nét đẹp con gái bèn ngỡ ngàng khen.
• Chú tu ở chùa bao lâu rồi? Sao chú có nét đẹp con gái thế.
• Chú tiểu Lan, e thẹn, hai má đỏ ửng không đáp nên lời.
• (Chùa Long Giáng có từ đời vua Lý Nhân Tông. Văn Khôi công chúa bị ép gả lấy một phò mã bèn trốn lên chùa nên từ đó, nhà vua tức giận sai đốt chùa.Nhưng tự đâu có con rồng phun nước làm tắt lửa.
• Nhà vua sợ hãi cho sửa sang, trùng tu chùa nên sau này có tên chùa Long Giáng..)
• Một lần theo chú Tiểu Lan đi hái sắn, trên đường về, chủ tiểu Lan trượt ngã, banh áo ngực để lộ nhiều lớp khăn quấn chung quanh ngực.
• Chú tiểu Lan vội kêu: Nam mô a di đà Phật.
• Ngọc ngạc nhiên tự nhủ thầm: Hắn là trai hay gái?Trong chùa có chú Mộc quê mùa chất phác. Một lần, Ngọc dò hỏi chú Mộc, tối chú ngủ với tiểu Lan à?
• Không, chú tiểu Lan có phòng riêng, thường ngủ và chốt khóa bên trong.
• Tại sao, vì lý do gì mà cần phải cẩn thận chốt cửa như thế?
• Ở trên chùa được mười ngày, được gần và khắng khít nhau, gần như ý hiệp tâm đầu. Một bận khác, đang leo lên gác, chú tiểu Lan la hét và ngã xuống, Ngọc vội đỡ lấy, cả thân hình chú Tiểu Lan ôm gọn lấy Ngọc.. Ngọc có cảm giác toàn cơ thể rung lên khác thường..khác với thân thể con trai..Chú Tiểu Lan vội kêu lên : Rắn, con rắn, em sợ quá. Ngọc dùng cây gậy đập đầu con rắn.
• Một lần sư cụ sai chú Tiểu Lan sang chùa Long Vân biếu một số đồ dùng công quả. Ngọc đòi đi theo.. Khi đi qua một con suối, chú Tiểu Lan ngại ngùng không biết phải làm thế nào? Ngọc đề nghị, để tôi cõng chú qua bên đó. Chú Tiểu Lan xấu hổ, ngại ngùng, cuối cùng đồng ý để Ngọc dắt qua suối. Nhưng rồi quá đà một lần nữa chú ngã vào lòng Ngọc.

Buổi tối do sấm chớp bão bùng nên buộc lòng hai người phải ngủ lại chùa.

Lần này, Ngọc bạo dạn nằm ôm chú Tiểu Lan, Tiểu Lan sợ hãi vùng chạy thoát ra bên ngoài…Chạy được một đoạn dài, Tiểu Lan mệt quá không chạy được nữa ngồi ôm mặt khóc.

Ngọc đuổi tới, lòng đầy xúc cảm hối hận, an ủi. Cuối cùng hai người quay về ngủ một đêm yên lành. Hôm sau, trời quang mây tạnh, họ cùng nhau trở về chùa Long Giáng.

Một lần, sau khi biết rõ chú tiểu Lan là gái bèn viết một lá thư tinh bày tỏ tình yêu trai gái như thể nỗi lòng đã mấy tuần lễ thương nhớ.Lá thư đầy ắp yêu thương và nhớ nhung…

Nhưng khi gặp chú tiểu Lan như thể bắt gặp được nổi hiểm nguy rình rập, chú vội vã bỏ đi. Tức giận, Ngọc xé bức thư làm bốn quăng dưới đất rồi bỏ đi.

Chú tiểu Lan chợt nhớ bỏ quên cái liềm quay lại lấy, chợt thấy lá thư quẳng lại vội vã thu nhặt mang về nhà ráp nối lại.

Lòng thổn thức vì biết tình cảm của Ngọc dù ngang trái đã dành cho mình.

Sau này, Ngọc được biết  bố mẹ chú Tiểu Lan đột ngột qua đời và buộc phải lấy một chàng trai mà cô không muốn. Cô liền bỏ trốn đi, ra bờ sông, cô gom quần áo bỏ bên một bờ sông như thể, cô đã tự vẫn, cuộc đời cô đã lang thang tìm đến chùa Long giáng nhận xin làm chú tiểu.

Tên thật của chú là Thân, nhưng sư phụ đã đổi ra là Lan.

Nhưng cớ sự xảy ra như thế giúp họ gần gũi chia xẻ với nhau..Tình yêu đầu đời như đóa hoa nở muộn khiến họ không thể không nghĩ về nhau, mong muốn gần gũi ngoài ý muốn… Một lần, Ngọc đem giá vẽ ra vẽ và yêu cầu chú tiểu Lan làm người mẫu. Ngọc đã vẽ chú tiểu Lan, mặc áo tứ thân như con gái.  Xem hình vẽ, chú tiểu Lan ra chiều xấu hổ cho rằng, dù là gái hay trai thì ở bậc tu trì đều không quan trọng..

Ngọc luôn luôn kiếm tìm và cài đặt chú tiểu Lan vào những tình huống trớ chêu, khó xử.

Một lần khác, tò mò tìm đến trai phòng của chú Tiểu, không thấy chú ở trong đó. Quay về điện thờ thấy chú tiểu Lan đang ngồi gõ mõ.

Trong bó hương cầm tay, chú tiểu Lan khấn:

• Xin phù hộ cho đệ tử.
• Nhắc đến tên Ngọc, thú nhận lòng trần vẫn chưa tan..Giá gặp nhau hai năm trước.. Nhưng bây giờ thì đã muộn..Hạnh phúc bây giờ là phải biết hy sinh,hy sinh thì hạnh phúc đôi ta mới có nghĩa.
• Suy nghĩ chín chắn rồi, Ngọc quyết định về lại Hà nội và để lại một lá thư chỉ có vài dòng..Chú ở lại, xin chú cầu nguyện cho tôi ở chốn Niết Bàn.. Chú tiểu Lan đọc thư rồi ôm mặt khóc nức nở…Lòng như tan vỡ !!!
• Sau một hồi, chú Tự nhủ lòng mình: Phải quên, phải thật biết quên!!!
  

  ---

Ba’o Nguoi-Viet

September 5, 2026

MANHATTAN, New York (NV) – Người Mỹ bước vào cuối tuần trước Lễ Lao Động (7 Tháng Chín,) với giá xăng cao nhất từng được ghi nhận cho dịp lễ này, khi chiến tranh Mỹ-Iran tiếp tục đẩy giá dầu và nhiên liệu lên cao, khiến một gallon xăng trung bình trên toàn quốc hiện có giá hơn $4/gallon ngay vào một trong những cuối tuần đi lại đông nhất trong năm, theo Reuters ngày 5 Tháng Chín.

Công ty GasBuddy, công ty chuyên theo dõi và phân tích giá nhiên liệu tại Mỹ, dự đoán giá xăng trung bình toàn quốc có thể ở khoảng $4.03/gallon vào Lễ Lao Động, Thứ Hai, 7 Tháng Chín, vượt xa kỷ lục trước đó khoảng $3.83 được ghi nhận năm 2012. Hôm Thứ Năm, giá trung bình đã ở khoảng $4.13, cao hơn gần $1 so với cùng thời điểm năm ngoái.

Giá xăng tại California hồi Tháng Năm. (Hình minh hoạ: Justin Sullivan/Getty Images)

Hãng bảo hiểm AAA cũng ghi nhận giá trung bình toàn quốc khoảng $4.14 hôm 3 Tháng Chín, so với $3.19 một năm trước. Đây là lần đầu tiên giá xăng trung bình của Mỹ có nguy cơ vẫn trên $4 vào Lễ Lao Động.

Giá xăng tăng theo giá dầu thô, vốn trở lại trên $90/thùng trong tuần này sau khi giao tranh giữa Mỹ và Iran gia tăng, làm sống lại lo ngại nguồn dầu toàn cầu có thể bị gián đoạn, đặc biệt quanh eo biển Hormuz. Khoảng một phần năm lượng dầu thế giới từng đi qua tuyến đường biển này.

Áp lực không chỉ đến từ dầu thô. Reuters cho biết xuất cảng các sản phẩm dầu tinh chế của Mỹ tăng hơn 10% so với năm ngoái khi nhiều quốc gia tìm tới nguồn nhiên liệu Mỹ sau khi chiến tranh Iran bắt đầu. Điều đó làm giảm lượng nhiên liệu còn lại cho thị trường trong nước.

Trong khi đó, khả năng tăng sản lượng nhanh chóng rất hạn chế. Các nhà máy lọc dầu Mỹ hiện hoạt động ở khoảng 98% công suất, mức cao nhất kể từ 2018. Chính phủ đã nới một số quy định vận chuyển và cho phép chấm dứt sớm yêu cầu về loại xăng mùa Hè, nhưng giới phân tích cho rằng Washington hiện không còn nhiều biện pháp dễ dàng để tăng nguồn cung.

Dự trữ xăng Mỹ tuần qua giảm 1.2 triệu thùng, hiện còn 205.7 triệu thùng, thấp hơn khoảng 6% so với mức trung bình năm năm, theo Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Mỹ.

Các gia đình tại miền Tây nước Mỹ đang hứng chịu tác động đặc biệt mạnh trên giá cả nhiên liệu. Reuters cho biết California, Hawaii và Washington có giá xăng trung bình cao nhất nước. AAA ghi nhận California khoảng $5.78/gallon hôm 3 Tháng Chín.

Giá nhiên liệu cũng đang trở thành vấn đề chính trị đối với Tổng Thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông Trump từng cam kết giảm chi phí năng lượng, nhưng hôm 14 Tháng Tám lại nói người Mỹ nên chấp nhận trả “cao hơn một chút” cho xăng nếu điều đó giúp ngăn Iran có vũ khí hạt nhân.

Với cuộc chiến Iran chưa có dấu hiệu chấm dứt và hệ thống lọc dầu Mỹ gần hết công suất, giá xăng trên $4 có thể không chỉ là vấn đề của riêng cuối tuần Lễ Lao Động. (MPL) [dt]

---

 

 BBC

5 tháng 9 2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ chủ trì quốc yến vào tối 24/9 để chiêu đãi Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

“Chúng tôi sẽ có quốc yến, và chúng tôi sẽ – chúng tôi làm những thứ tuyệt vời với Trung Quốc, chúng tôi đã và đang làm việc rất tuyệt với Trung Quốc,” ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục vào hôm 4/9 (giờ Mỹ), đồng thời nói giảm nói tránh chuyện căng thẳng với Trung Quốc liên quan đến vấn đề Iran.

“Ông ấy là một quý ông tuyệt vời, chúng tôi rất hợp nhau, chúng tôi có mối quan hệ thương mại rất tốt, họ là một đối thủ cạnh tranh, nhưng chúng tôi có một mối quan hệ rất tốt với Chủ tịch Tập,” hãng tin Bloomberg trích lời ông Trump.

Những lời tốt đẹp của chủ nhân Nhà Trắng dành cho vị khách đến từ Trung Nam Hải chưa dừng lại ở đó.

Ông Trump tiếp tục ca ngợi phu nhân của ông Tập, bà Bành Lệ Viện: “Ông ấy sẽ đến cùng người vợ xinh đẹp. Bà ấy là một người phụ nữ đẹp và là một người phụ nữ tuyệt vời, được cả thế giới kính trọng, họ sẽ đến cùng nhau.”

Đoàn doanh nhân hùng hậu

Trong chuyến thăm lần này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến mang theo một phái đoàn doanh nghiệp quy mô lớn tháp tùng, theo hai nguồn tin của Reuters.

Đây là động thái đáng chú ý bởi ông Tập hiếm khi đưa các lãnh đạo doanh nghiệp đi cùng trong các chuyến công du nước ngoài, trong bối cảnh quan hệ giữa Bắc Kinh và giới doanh nghiệp tư nhân trong nước đã trở nên căng thẳng sau các đợt siết quản lý từ năm 2020.

Phái đoàn doanh nghiệp tháp tùng ông Tập trong chuyến đi sắp tới chưa được công bố và Reuters chưa xác định được những CEO nào sẽ tham gia.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận cho biết động thái này một phần nhằm phát đi tín hiệu rằng Trung Quốc sẵn sàng thúc đẩy đầu tư và quan hệ thương mại với Mỹ, đồng thời có thể mang lại cho chính quyền Tổng thống Donald Trump một số thành quả kinh tế trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Chủ tịch Tập Cận Bình đón tiếp Tổng thống Donald Trump tại Bắc Kinh hồi tháng 5/2026

Đây là một sự thay đổi đáng chú ý trong cách ông Tập tiếp cận giới doanh nghiệp. Nhiều doanh nhân Trung Quốc từng được xem là có vị thế đã mất thiện cảm với chính quyền sau các chiến dịch quản lý mạnh tay nhằm vào các lĩnh vực công nghệ, giáo dục và bất động sản. Trong những năm gần đây, doanh giới Trung Quốc cũng phải đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ tại Mỹ về đầu tư và hoạt động kinh doanh.

Mỹ đã áp thuế 100% đối với xe điện Trung Quốc, hạn chế một số mặt hàng công nghệ và thiết bị, đồng thời gây sức ép buộc thoái vốn khỏi hoạt động của TikTok tại Mỹ. Nhiều công ty công nghệ lớn của Trung Quốc cũng bị đưa vào các danh sách hạn chế vì lý do an ninh quốc gia.

Lần gần nhất ông Tập đưa một phái đoàn doanh nghiệp lớn sang Mỹ là năm 2015. Khi đó có Jack Ma của Alibaba, Pony Ma của Tencent cùng lãnh đạo các ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước.

Chuyến đi đã dẫn tới thỏa thuận trị giá 38 tỷ USD mua 300 máy bay Boeing, đồng thời ông Tập đã gặp nhiều lãnh đạo công nghệ Mỹ như Tim Cook, Mark Zuckerberg và Jeff Bezos.

Ở chiều ngược lại, Tổng thống Trump thường thích đưa các CEO Mỹ tới Trung Quốc, trong đó có chuyến đi hồi tháng Năm với 18 lãnh đạo doanh nghiệp, với các tên tuổi như Jensen Huang và Elon Musk.

Phái đoàn ngàn tỷ đô tháp tùng ông Trump đến Trung Quốc hồi tháng 5/2026, bao gồm Tim Cook (Apple), Kelly Ortberg (Boeing), Jane Fraser (Citigroup), Henry Lawrence Culp (GE Aerospace), Michael Miebach (Mastercard), Jensen Huang (Nvidia), Cristiano Amon (Qualcomm), Elon Musk (SpaceX và Tesla), Ryan McInerney (Visa)…

‘Xin đừng can dự’

Dù ông Trump thường dành những lời tốt đẹp khi nói về ông Tập, nhưng quan hệ của hai nước vẫn còn rất nhiều bất đồng, xung đột.

Một trong những bất đồng lớn liên quan đến Iran.

Song song với hành động quân sự, ông Trump đang tìm cách gia tăng sức ép kinh tế nhằm buộc Iran đạt một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài hơn sáu tháng.

Ông Trump đã không ngừng kêu gọi Trung Quốc cắt đứt thương mại với quốc gia Tây Á, nhưng ông Tập không chiều theo ý muốn của nhà lãnh đạo Mỹ.

Trung Quốc hiện vẫn là khách hàng mua dầu Iran lớn nhất và họ không vì sức ép của Mỹ mà chấm dứt hoạt động giao thương này.

Vào hôm 4/9, khi phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump đã cố gắng làm nhẹ vấn đề.

Ông nói: “Tôi đã nói với Chủ tịch Tập rằng ‘xin đừng can dự vào’ – tôi có mối quan hệ rất tốt với ông ấy – và họ thực sự không can dự.”

Theo Reuters, kỳ vọng đối với hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập lần này tương đối khiêm tốn.

Nhìn chung, việc ông Tập đưa một phái đoàn CEO lớn sang Mỹ có ý nghĩa cả về kinh tế lẫn biểu tượng: Bắc Kinh muốn cho thấy họ sẵn sàng duy trì quan hệ thương mại và đầu tư với Mỹ, trong khi Washington có thể sử dụng các cam kết kinh tế như một phần thành quả của hội nghị.

Tuy nhiên, các nguồn tin của Reuters cho rằng khả năng đạt được một đột phá lớn tại hội nghị vẫn hạn chế.

---