Category: SƯU TẦM

Peter Nguyen

MỖI NGÀY MỘT CHUYỆN (5)

Chiếc Bằng Harvard Và Chiếc Áo Dòng

Ngày ấy, Mary Anne Marks đứng trên lễ đài Harvard.

Trước mặt cô là một tương lai rộng mở: một tấm bằng danh giá, một trí tuệ được đào luyện, và biết bao cánh cửa đang chờ mở ra.

Cô đọc bài diễn văn tốt nghiệp bằng tiếng Latinh — ngôn ngữ cổ kính của học thuật và Giáo hội.

Nhưng chỉ ít lâu sau, Mary Anne lại chọn một con đường mà nhiều người có lẽ không ngờ tới.

Cô bước vào tu viện.

Chiếc áo tốt nghiệp được thay bằng chiếc áo dòng.

Những tiếng vỗ tay của ngày lễ được thay bằng sự thinh lặng của đời sống cầu nguyện.

Những cánh cửa của thế giới được thay bằng một cánh cửa khác — cánh cửa dẫn vào một cuộc đời hiến dâng.

Nhưng có thật là cô đã “từ bỏ” tất cả?

Có lẽ không.

Bởi người ta có thể rời Harvard, nhưng không cần phải bỏ lại tri thức.

Có thể rời bục giảng, nhưng không cần phải từ bỏ tài năng.

Có thể không còn tìm kiếm ánh mắt ngưỡng mộ của người đời, nhưng vẫn có thể dùng những gì mình đã nhận lãnh để phục vụ người khác.

Có những người đi tìm thành công để được nhìn thấy.

Có những người, sau khi đã được nhìn thấy, lại chọn một cuộc đời âm thầm để nhìn thấy người khác.

Và có lẽ, điều quan trọng nhất của một tấm bằng không phải là nó mở được bao nhiêu cánh cửa cho mình…

mà là sau khi bước qua những cánh cửa ấy, ta đã đem được gì để trao lại cho cuộc đời.

---

 

Van Danh Nguyen – NHỮNG BÀI POST HAY.

 MỘT PHÚT HẠNH PHÚC   – Bs Đỗ Hồng Ngọc

– Ngẫm lại sự đời tôi thấy hình như hầu hết chúng ta chẳng bao giờ thực sống. Lúc còn trẻ, ta mơ ước tương lai, sống cho tương lai. Nghĩ rằng phải đạt cái này cái nọ, có được cái kia cái khác mới là sống. Khi có tuổi, khi đã có được cái này cái nọ, cái kia cái khác thì ta lại sống cho quá khứ ! Hừm ! Nhỏ mong cho mau lớn, lớn mong cho nhỏ lại. Quả là lý thú ! Tóm lại ta chẳng biết quý những giây phút hiện tại .

Một người 60 tiếc mãi tuổi 45 của mình, thì khi 75, họ sẻ tiếc mãi tuổi 60, rồi khi 80, họ sẽ càng tiếc 75 ! Vậy tại sao ta không nghĩ ta đang ở cái tuổi tuyệt vời nhất của mình lại không yêu thích nó đi, sao cứ phải … nguyền rủa, bất mãn với nó. Có phải tội nghiệp nó không ? Ta đang ở cái tuổi nào thì nhất định tuổi đó phải là tuổi đẹp nhất rồi, không thể có tuổi nào đẹp hơn nữa !

Còn đối với các vị phụ nữ cũng có khi gạt gẫm mình chút đỉnh như đi giải phẩu thẩm Mỹ chẳng hạn. Xoá chỗ này, bơm chỗ nọ, lóc chỗ kia. Nhưng nhức mỏi vẫn cứ nhức mỏi, loãng xương vẫn cứ loãng xương, tim mạch vẫn cứ tim mạch … Thân thể ta cứ tiến triển theo một “ lộ trình “ đã được vạch sẵn của nó, không cần hỏi han ta, không cần biết ta có “ chịu “ không ! Mà hình như, càng nguyền rủa, càng bất mãn vơi nó, nó càng làm dữ .

Trái lại, nếu biết yêu thương nó, chìu chuộng nó một chút, biết cách cho nó ăn, cho nó nghỉ, biết cách làm cho xương nó cứng cáp, làm cho mạch máu nó thông thoáng, làm cho các khớp nó trơn tru thì nó cũng sẽ tử tế với ta hơn. Từ ngày “ thế giới phẳng “ thông qua inernet, ta còn sống với đời sống ảo. Ta ngồi đây với người nhà nhưng chuyện trò với một người nào khác, cười đùa, nhăn nhó, giận dữ, âu yếm với một người nào khác ở nơi xa. Khi bắt lại câu chuyện với mọi người bên cạnh thì đã lỡ nhịp !

Hiểu ra những điều tầm thường đó, tôi biết quý thời gian hơn, quý giây phút hiện tại, ở đây và bây giờ hơn. Nhờ vậy mà không có thì giờ cho già nữa ! Hiện tại với tôi thì không có già, không có trẻ, không có quá khứ vị lai. Dĩ nhiên, không phải trốn chạy mà hiểu nó, chấp nhận nó, thưởng thức nó. Khi biết “ enjoy “ nó thì quả có nhiều điều thú vị để phát hiện, để khám phá .

Từ ngày biết thương” thân thể” của mình hơn, tử tế với nó hơn thì có vẻ tôi … cũng khác tôi xưa. Tôi biết cho thân thể của mình ăn khi đói, không ép nó ăn lúc đang no, không cần phải cười cười nói nói trong lúc ăn. Món gì khoái khẩu thì ăn, chay mặn gì cũng tốt. Cá khô, mắm ruốc gì cũng được, miễn là đừng nhiều muối quá !

Một người bạn tôi mắc bệnh” ăn không được “, “ ăn không biết ngon” vậy mà vẫn béo phì, đi không nổi, là bởi vì các con thương ông quá, mua toàn sữa Mỹ mắc tiền cho uống ! Sữa giàu năng lượng, nhiều chất béo bổ quá, làm sao còn có thể ăn ngon,làm sao không béo phì cho được ?

Giá ông nghèo một chút còn hay hơn ! Cá kho quẹt, rau muống mà tốt, miễn ông ăn thấy ngon, thấy sướng ! Tôi cũng biết cho thân thể của mình ngủ hơn. Ngủ đầy giấc, đủ giấc. Ngủ đủ giấc là cơ hội tốt nhất cho các tế bào não phục hồi, như sạc pin vậy. Sạc không đủ mà đòi pin ngon lành sao được !

Bảy trăm năm trước, Trần Nhân Tông viết: Cơ tắc xan hề khốn tắc miên ! ( Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền ! ) trong bài Cư trần lạc đạo ( Ở đời mà vui đạo ). Ông là vị vua nhà Trần sớm nhường ngôi cho con, lên tu ở núi Yên Tử, Tổ sư thiền phái Trúc Lâm. Tu hành như vậy mà khi quân Nguyên xâm lấn nước ta, ông liền xuống núi ra tay dẹp giặc, xong, phủi tay lên núi tu tiếp !

Mỗi người có đồng hồ sinh học của riêng mình, không ai giống ai, như vân tay vậy, cho nên không cần bắt chước, chỉ cần lắng nghe mình. Phương pháp này, phương pháp nọ của người kia bày vẽ chẳng qua cũng chỉ để tham khảo, nắm lấy nguyên tắc chung thôi, rồi áp dụng vào hoàn cảnh riêng cụ thể của mình, tính cách mình, sinh lý mình. Phương pháp nào có sự ép buộc cứng ngắc quá thì phải cảnh giác !

Nên nhớ rằng tới tuổi nào đó, tai ta sẽ bắt đầu kém nhạy, mắt bắt đầu kém tinh, đầu óc bắt đầu kém sắc sảo. Tai kém nhạy để bớt nghe những điều chướng tai, mắt kém tinh để bớt thấy những điều gai mắt. Đầu óc cứ sắc sảo hoài ai chịu cho nổi ! Tuy vậy, tai kém mà muốn nghe gì thì nghe được, không thì đóng lại; mắt kém mà muốn thấy gì thì thấy được,không thì khép lại. Thế là “căn “ hết tiếp xúc được với “ trần “. Tự dưng không tu hành gì cả mà cũng như tu, cũng thực tập ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm !

Rồi một hôm đẹp trời nào đó ta còn có thể phát hiện mắt mình chẳng những nhìn kém mà còn thấy những ngôi sao lấm chấm, những lốm đốm hoa trên bầu trời trong xanh vời vợi kia. Nếu không phải do một thứ bịnh mắt nào đó thì đây hẳn là hiện tượng thoái hoá của tuổi già, nói nôm na là mắt xài lâu quá, hết thời hạn bảo hành .

Cái mà người xưa gọi là “ hoa đốm hư không “ chính là nó. Tưởng hoa đốm của trời, ai dè trong mắt mình ! Chính cái “ tưởng “ của ta nhiều khi làm hại ta. Biết vậy ta bớt mất thì giờ cho những cuộc tranh tụng, bớt tiêu hao năng lượng vào những chuyện hơn thua. Dĩ nhiên có những chuyện phải ra ngô ra khoai, nhưng cái cách cũng đã khác, cái nhìn đã khác, biết tôn trọng ý kiến người khác, biết chấp nhận và nhìn lại mình .

Khi 20 tuổi người ta băn khoăn lo lắng không biết người khác nghĩ gì về mình. Đến 40 thì ai nghĩ gì mặc họ. Đến 60 mới biết chả có ai nghĩ gì về mình cả ! Tóm lại, chấp nhận mình là mình và từ bi với mình một chút. Có lẽ như vậy hay hơn cho mình

Lời Chia Sẻ Của BS Đỗ Hồng Ngọc

( Tạp chí ĐẤT LÀNH).

---

 

(BBC)

Mustafa Suleyman, người đứng đầu bộ phận trí tuệ nhân tạo của Microsoft

Tác giả, Laura Cress

Vai trò, Phóng viên công nghệ

17 tháng 9 2026

Giám đốc bộ phận trí tuệ nhân tạo (AI) của Microsoft đã cảnh báo rằng phương pháp huấn luyện mô hình AI Claude của Anthropic có thể gây “tác động thảm khốc đến hạnh phúc của nhân loại”.

Ông Mustafa Suleyman cho biết đối thủ của Microsoft có nguy cơ tạo ra thứ “không thể” kiểm soát bằng cách đối xử với mô hình AI như một con người – bao gồm cả việc nói với AI rằng công nghệ này “có thể có ý thức” và “xứng đáng là một chủ thể độc lập”.

“Chúng ta không được lơ là trong việc đưa ra quyết định mà sau này chúng ta sẽ hối hận cay đắng,” ông Suleyman viết.

Các bình luận này là những lời cảnh báo gay gắt mới nhất từ ​​ngành AI về những nguy hiểm tiềm tàng của công nghệ này. BBC đã liên hệ với Anthropic để đề nghị bình luận.

“AI không có ý thức,” ông viết. “Không có cảm xúc, không trải nghiệm thế giới và cũng không biết đau khổ. AI không có những sở thích bẩm sinh hay động cơ nội tại.

“Về bản chất, AI là những cỗ máy hoàn thiện chuỗi dữ liệu, bên trong không có đời sống nội tâm, được thiết kế để làm theo chỉ dẫn và thực hiện các mục tiêu do con người đặt ra.”

Trong một bài luận dài, ông Suleyman ca ngợi ông chủ Anthropic, Dario Amodei, cùng đội ngũ là những người “thận trọng, có nguyên tắc và trung thực về mặt học thuật”, nhưng đồng thời vẫn đặt ra nhiều nghi vấn đối với công ty này.

Ông chỉ trích mạnh mẽ Anthropic vì đã huấn luyện AI theo hướng mang những đặc điểm giống con người, một cách tiếp cận được gọi là nhân hoá AI . Theo ông, điều này khiến Claude dường như có các mong muốn, giá trị và bản ngã riêng.   

Tuy nhiên, ông Suleyman lập luận rằng “ý thức là một hiện tượng sinh học”, đồng thời nhấn mạnh rằng hiện không có bằng chứng nào cho thấy AI có ý thức.

Ngoài việc kêu gọi mở ra một cuộc tranh luận về vấn đề này, ông Suleyman cho rằng cần minh bạch hơn về cách các hệ thống AI được huấn luyện và đánh giá.

Theo ông, điều đó bao gồm việc cho phép các tổ chức độc lập giám sát hành vi của AI, cũng như phát triển các công cụ mạnh mẽ hơn để theo dõi và kiểm soát công nghệ này.

Bà Wendy Hall, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Southampton, nhận định đây là “kiểu thảo luận mà chúng ta cần tiến hành ở quy mô quốc tế”. Bà đối chiếu điều này với những phát ngôn mang tính cường điệu từ một số công ty AI, điều mà theo bà là chỉ khiến mọi người thêm lo sợ.

‘Thêm một lớp rủi ro nữa’

Microsoft đã thành lập nhóm nghiên cứu siêu trí tuệ của riêng mình vào tháng 10/2025, điều mà ông Suleyman cũng thừa nhận. Tương tự đối thủ Anthropic, công ty này cũng đang theo đuổi các nỗ lực phát triển những hệ thống AI tiên tiến.

Ông cho biết trong bản dự thảo đầu tiên của Bộ Quy tắc Ứng xử AI Nhân văn, Microsoft đã nêu rõ định hướng xây dựng một “con đường thay thế” nhằm tạo ra “một hệ thống AI phục tùng và phù hợp với lợi ích con người, với mục đích duy nhất là phục vụ nhân loại”.

Căn chỉnh AI là lĩnh vực nghiên cứu nhằm tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức và nguyên tắc của con người vào AI. Nói cách khác, mục tiêu là bảo đảm AI luôn hành động theo những gì con người coi trọng.

Ông Suleyman dẫn lại vụ việc gần đây liên quan đến các tác tử AI của OpenAI, khi, trong một bài kiểm tra huấn luyện, tự đưa ra quyết định tấn công nền tảng công nghệ Hugging Face, như một minh chứng cho thấy AI không nên được đối xử như con người.

“Hãy tưởng tượng mọi thứ sẽ nguy hiểm đến mức nào nếu các hệ thống này hoạt động với giả định rằng phúc lợi và quyền lợi của chính hệ thống đang bị đe dọa,” ông nói.

“Điều đó sẽ làm phát sinh thêm một tầng rủi ro hoàn toàn mới.”

---

 

Tran van Ba

TUỔI GIÀ KHÔNG KHỔ CHÍNH LÀ PHÚC LỚN NHẤT.

Đi qua hơn nửa đời người rồi mới hiểu, tuổi già thật ra chẳng cần gì nhiều.

Không cần nhà thật to.

Không cần tiền thật nhiều.

Cũng chẳng cần người khác nhìn mình bằng ánh mắt ngưỡng mộ.

Chỉ mong sáng thức dậy, mình còn tự bước xuống giường được.

Tự ăn, tự uống, tự đi lại, tự lo cho mình.

Không phải chuyện gì cũng nhờ đến con cháu.

Vậy thôi… mà quý lắm.

Tuổi này mới thấy, có sức khỏe là có vốn. Có bình an là có của.

Đầu óc còn minh mẫn, vẫn nhớ được tên con cháu, nhớ những người mình thương. Vẫn còn biết hôm nay mình muốn làm gì, ngày mai mình muốn sống ra sao.

Đó là phúc.

Đêm nằm xuống, lòng không còn giận ai.

Không còn day dứt vì chuyện hơn thua.

Không phải nghĩ mãi về một câu nói của người này, một việc làm của người kia.

Sáng mở mắt ra, thấy trời vẫn sáng, trong lòng vẫn nhẹ.

Có thể mỉm cười với một bữa cơm đơn giản.

Đó cũng là phúc.

Càng lớn tuổi, tôi càng sợ một chuyện hơn cả nghèo.

Đó là người trong một nhà không còn thương nhau.

Anh em vì tiền mà xa nhau.

Con cái vì đất đai mà trách móc nhau.

Cha mẹ để lại cả đống tài sản, nhưng con cháu lại chẳng còn nhìn mặt nhau.

Nghĩ cũng buồn.

Của cải mất thì còn làm lại được.

Nhà cửa hư thì còn sửa được.

Nhưng tình thân một khi đã rạn nứt, muốn hàn gắn lại đôi khi khó lắm.

Bởi vậy, về già rồi, chuyện gì bỏ qua được thì bỏ qua.

Ai làm mình buồn, nếu chưa thể tha thứ thì thôi, cũng đừng giữ mãi trong lòng.

Mang giận dữ theo mình chẳng khác nào tự ôm một hòn đá nặng. Người làm mình tổn thương có khi đã quên từ lâu, còn mình thì cứ mang nó hết ngày này sang ngày khác.

Buông được một chuyện, lòng nhẹ một phần.

Bớt một câu hơn thua, nhà yên thêm một chút.

Nhường nhau một bước, có khi giữ được cả một mối tình thân.

Và nếu đến tuổi này, bên cạnh mình vẫn còn một người bạn đời.

Sáng cùng nhau uống chén trà.

Trưa cùng ăn một bữa cơm.

Tối nằm cạnh nhau, hỏi một câu rất giản dị:

“Hôm nay mình có khỏe không?”

Nghe bình thường vậy thôi, nhưng đó là thứ tiền bạc không mua nổi.

Tuổi già cũng chẳng cần quá nhiều người bên cạnh.

Có vài người thật lòng.

Có một mái nhà để về.

Có con cháu biết thương nhau.

Có một người cùng mình chia sẻ những ngày tháng cuối đời.

Và quan trọng nhất, là trong lòng mình đã biết đủ.

Ngày còn trẻ, ta cứ nghĩ hạnh phúc là có thêm.

Thêm tiền.

Thêm nhà.

Thêm đất.

Thêm danh.

Đến khi đi gần hết một đời mới hiểu…

Hạnh phúc đôi khi lại là bớt đi.

Bớt lo.

Bớt giận.

Bớt hơn thua.

Bớt mong cầu.

Để còn lại sức khỏe, bình an và những người mình thật sự thương.

Sáu mươi, bảy mươi tuổi rồi mới thấm:

Giàu chưa chắc đã sướng.

Nhưng tuổi già không đau thân, không khổ tâm, không phải làm gánh nặng cho con cháu, trong nhà vẫn còn tiếng cười…

Thế là giàu rồi.

Một đời người, sau cùng chẳng mong gì nhiều.

Chỉ mong thân còn khỏe, lòng còn nhẹ, nhà còn ấm và người thương vẫn còn bên cạnh.

Ấy vậy thôi…

Mà có khi đã là phúc lớn nhất của một đời người.

Tran Van Ba . #NguoiCaoTuoi 

---

 

B’ao Nguoi-Viet

September 9, 2026

Hiếu Chân/Người Việt

Từ nửa đêm 8 Tháng Chín, 2026, Canada bắt đầu áp thuế lên một số hàng xuất cảng của Mỹ, trả đũa đòn thuế quan mà chính quyền Trump đánh lên hàng Canada từ ngày 22 Tháng Tám vừa qua. Mặc dầu đòn thuế quan này không lớn xét về giá trị hàng hóa bị ảnh hưởng nhưng cho thấy xung đột giữa Tổng Thống Mỹ Donald Trump với Thủ Tướng Canada Mark Carney đang gây tổn hại cho cả hai nước. Kẻ thủ lợi đằng sau cuộc so găng này không ai khác hơn là Trung Quốc.

Ông Trump cho đăng lên mạng xã hội Truthsocial bản đồ toàn khu vực Bắc Mỹ và Trung Mỹ được phủ quốc kỳ Hoa Kỳ. (Hình: Truthsocial/DonaldTrump)

Ăn miếng trả miếng

Chính quyền Trump nhiều lần than phiền Canada “bóc lột” nước Mỹ bằng thặng dư mậu dịch “suốt nhiều năm” bất chấp thực tế các nền kinh tế Bắc Mỹ đã gắn bó chặt chẽ với nhau từ Hiệp Định Thương Mại Tự Do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1992 rồi Hiệp Định USMCA ký kết năm 2020 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Các hiệp định này tạo ra một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới có tổng giá trị sản lượng khoảng $20 ngàn tỷ.

Ngay sau khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã đơn phương áp thuế nhập cảng lên một số hàng hóa Canada, viện cớ nước này đã không tích cực ngăn chặn làn sóng buôn lậu ma túy fentanyl vào Mỹ. Ông nhiều lần đe dọa sẽ biến Canada thành “tiểu bang thứ 51” của Hoa Kỳ và thích làm nhục các thủ tướng Canada bằng cách gọi họ là “thống đốc.”

Hành vi bắt nạt của ông Trump không làm cho Canada khuất phục. Và thế là để khẳng định vị thế thống trị, ông khởi sự một cuộc chiến thương mại lên một quốc gia mà cho đến nay vẫn là láng giềng thân thiết, bạn bè, đồng minh tin cậy và đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ sau Mexico.

Tháng trước, ông Trump công bố đánh thuế 50% lên hàng Canada nhập cảng vào Mỹ có giá trị $20 tỷ, tương đương 5% tổng giá trị hàng hóa Canada xuất cảng sang Mỹ, bao gồm các mặt hàng rượu vang, đồ gỗ nội thất, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo, gỗ mềm, cần câu cá, gậy hockey… Cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ. Phía Canada cáo buộc Mỹ đưa ra những điều kiện không chấp nhận được liên quan tới chủ quyền quốc gia chẳng hạn như buộc Canada phải có sự chấp thuận của Mỹ mỗi khi muốn ký hiệp định thương mại với bất kỳ quốc gia nào khác, phải “đồng bộ” chính sách thuế quan và quản lý xuất nhập cảng của Canada với chính sách của Mỹ…

Khi Canada bỏ ngang cuộc đàm phán, ông Trump tiếp tục đe dọa sẽ đánh thuế 50% lên mặt hàng xe hơi, xe tải và nguyên liệu từ Canada, có hiệu lực từ ngày 1 Tháng Giêng, năm 2027.

Xung đột vượt ra ngoài phạm vi mua bán thông thường khi ông Trump ký sắc lệnh đổi tên hồ Ontario giữa hai nước thành “Lake America.”

Theo gương ông Trump, các giới chức hàng đầu của Mỹ liên tục dùng lời lẽ khiếm nhã để sỉ nhục đối tác Canada. Bộ Trưởng Tài Chính Scott Bessent chẳng hạn coi khinh đòn thuế quan trả đũa của Canada và ví đối thủ như “một chú chó nhỏ hay sủa bậy” đang cố đi chọc giận một con chó chăn cừu Đức! Trong một hành động điên rồ mới nhất, ông Trump và Tòa Bạch Ốc cho đăng lên mạng xã hội bản đồ toàn khu vực Bắc Mỹ và Trung Mỹ được phủ quốc kỳ Hoa Kỳ với dòng chữ “United States of America.”

Trời sinh Trump sao còn sinh Carney!

Khi ban hành những chính sách thuế khắc nghiệt như vậy, ông Trump và các cộng sự của ông đinh ninh rằng Canada sẽ sớm đầu hàng vì họ là bên chịu thiệt hại nặng nề hơn. Quả thật, kinh tế Canada có quy mô chỉ bằng 1/13 nền kinh tế khổng lồ của Mỹ.

Canada có 40 triệu dân với thu nhập bình quân đầu người thấp hơn nhiều tiểu bang của Mỹ, cũng có một thị trường tiêu thụ rất nhỏ, cho nên Canada phải phụ thuộc nặng nề vào thị trường Mỹ.

Theo dữ liệu của chính phủ hai nước, Canada xuất cảng sang Mỹ 68% tổng sản lượng hàng hóa mà xứ này làm ra, tương đương 25% GDP; trong đó có 80% hàng hóa được miễn thuế nhập cảng theo Hiệp Định USMCA. Ở chiều ngược lại, xuất cảng của Mỹ sang Canada chỉ khoảng 1.6% GDP của Mỹ, một phần rất nhỏ. Chính vì thế, ông Jamieson Greer, đại diện thương mại Mỹ trong chính quyền Trump, nói rằng các mức thuế này quá nhỏ để gây rắc rối cho Mỹ và coi đó là “vấn đề cấp bách của [Canada] hơn là của chúng ta.” Các nhà kinh tế dự đoán các mức thuế quan của ông Trump có thể khiến khoảng 90,000 người Canada mất việc làm.

Bất ngờ là “chú bé hạt tiêu” Canada không chịu nhượng bộ. “Chúng tôi không thể chấp nhận những gì họ đề nghị, và chúng tôi sẽ không cho họ những gì họ yêu cầu. Chúng tôi không sẵn sàng thỏa hiệp chủ quyền của Canada hoặc làm suy yếu các ngành công nghiệp chủ chốt của chúng tôi,” Thủ Tướng Canada Mark Carney công bố với báo chí ngay sau khi phái đoàn Canada rời bàn đàm phán trở về nước hôm 21 Tháng Tám.

Đã thế, ông Carney còn “lên gân” và phản pháo bằng đòn trả đũa “dollar-for-dollar” (một đổi một): đánh thuế từ 15% đến 50% lên các sản phẩm nhập cảng từ Mỹ, cũng có giá trị khoảng $20 tỷ, bắt đầu từ 8 Tháng Chín, 2026. Đòn “bắt nạt” của ông Trump dường như mất tác dụng.

Cho đến nay, ông Trump đã dùng đòn thuế quan để bắt nạt cả thế giới, nhưng chỉ ông Tập Cận Bình của Trung Quốc và ông Mark Carney của Canada chẳng những không sợ, không cúi đầu mà còn dám bật lại ăn miếng trả miếng.

Vì thế mấy ngày gần đây, ông Trump rất tức giận với láng giềng phương Bắc. Sau khi đổi tên hồ Ontario thành hồ Mỹ và vẽ lá cờ Mỹ trùm lên đất nước lá phong, ông lên mạng Truth Social ra lệnh cho General Services Administration (GSA) – cơ quan cung cấp mọi dịch vụ cho chính phủ liên bang, phối hợp với đại diện Thương Mại Mỹ, “loại bỏ toàn bộ các sản phẩm có nguồn gốc Canada” khỏi danh mục hàng hóa cần mua sắm của GSA “trừ phi Canada phục hồi sự hỗ tương đầy đủ và công bằng cho các công ty và nông dân Mỹ.”

Ông cũng viết trên mạng rằng tập đoàn chế tạo phi cơ Bombardier của Canada sẽ không còn được phép bán phi cơ của họ tại Mỹ trừ phi họ sản xuất ở Mỹ; giá cổ phần của Bombardier lập tức giảm hơn 6% trên thị trường chứng khóan Toronto hôm nay, 8 Tháng Chín!

Những tổn thất nặng nề của Canada hãy còn ở phía trước.

Vì sao Canada “quay xe”

Có một thời chưa xa, Mỹ và Canada phối hợp chặt chẽ với nhau về chính sách thương mại. Hai ngành năng lượng và xe hơi của hai nước gắn bó với nhau mật thiết đến mức mỗi chiếc xe hơi xuất xưởng đều gồm nhiều cơ phận, phụ tùng của hai nước, đều có mồ hôi của những người thợ ở hai bên biên giới. Khi Tổng Thống Joe Biden quyết định đánh thuế nhập cảng 100% lên xe điện, thép và nhôm của Trung Quốc để bảo vệ ngành xe hơi Bắc Mỹ, Canada liền làm theo, bất chấp Bắc Kinh áp thuế trả đũa lên các mặt hàng xuất cảng của Canada như thịt heo, hải sản, dầu hạt cải. Canada cũng sẵn sàng bắt giam Mạnh Vãn Châu (Meng Wanzhou), giám đốc tài chính của tập đoàn Hoa Vĩ (Huawei) theo yêu cầu của Bộ Tư Pháp Mỹ dù Bắc Kinh lập tức bắt giam hai công dân Canada để trả đũa.

Thế rồi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc và bắt đầu đe nẹt Canada như trình bày trên. Ông Carney lên làm thủ tướng mùa Xuân năm ngoái với cam kết chống lại sự bắt nạt của ông Trump, mở rộng liên kết với các quốc gia khác. Những người ủng hộ ông Carney cho rằng, khi bị Mỹ xử ép, Canada không có lựa chọn nào khác là tìm đến các thị trường mới. Ông ta hy vọng sẽ giảm thiểu cú sốc kinh tế bằng cách đa dạng hóa thị trường, xây dựng khối liên minh thương mại với EU và các nước thuộc Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương để giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Dữ liệu Tháng Bảy cho thấy xuất cảng của Canada sang phần còn lại của thế giới đạt mức cao kỷ lục 25.6 tỷ CAD ($18,5 tỷ), tăng 56% kể từ khi Trump nhậm chức, trong khi đó xuất cảng sang Mỹ giảm 11.6%, xuống còn 50.5 tỷ CAD. Đa dạng hóa thị trường là tốt, nhưng sẽ kéo dài được bao lâu, các nước bên ngoài có thay thế được thị trường Mỹ, vừa kề cận vừa có sức mua khủng khiếp?

Bàn tay Trung Quốc

Vấn đề là cả ông Trump lẫn ông Carney đều chưa quan tâm đúng mức tới đối thủ Trung Quốc đang âm thầm xâm nhập sâu vào thị trường Bắc Mỹ để giải quyết cuộc khủng hoảng thừa của sản xuất công nghiệp nội địa. Xung đột giữa Canada và Mỹ mang lại cho Bắc Kinh cơ hội tốt hiếm có. Chính sách bắt nạt của ông Trump có phần đẩy Canada gần hơn Trung Quốc; nhưng ông Carney cũng mắc sai lầm. Trong chuyến thăm Bắc Kinh Tháng Giêng, 2026, ông đã vội vã thỏa thuận với ông Tập Cận Bình một quan hệ “đối tác chiến lược mới.” Ông kêu gọi Trung Quốc gia tăng đầu tư vào Canada trong các lĩnh vực năng lượng, cơ sở hạ tầng.

Ông cho phép nhập cảng mỗi năm 49,000 xe điện (EV) Trung Quốc với mức thuế 6.1% thay cho mức 100% hiện hành; đổi lại Trung Quốc giảm thuế nhập cảng dầu hạt cải Canada từ 85% xuống 15% và xem xét giảm thuế đối với tôm hùm, cua Canada! Thỏa thuận với Bắc Kinh của ông Carney làm cho cả Washington và Mexico City bất bình, và đó có thể là căn nguyên những phản ứng mang tính trừng phạt của ông Trump trong năm 2026.

Ở nước Mỹ, ông Trump có lẽ nhìn thấy những phản ứng bất lợi của công chúng đối với đòn bắt nạt Canada, một chính sách đối ngoại ngu xuẩn. Theo một cuộc thăm dò mới của Reuters/Ipsos, 57% người Mỹ phản đối các động thái đánh thuế của ông Trump lên hàng nhập cảng từ Canada, chỉ 20% ủng hộ. Khoảng 63% người Mỹ phản đối sắc lệnh hằn học của ông về việc đổi tên Hồ Ontario thành “Hồ America.” Phản ứng tiêu cực này đặc biệt rõ rệt tại các bang giáp biên giới như Michigan, nơi nền kinh tế gắn kết chặt chẽ với Canada. Nhưng ông Trump vốn dĩ là người coi thường dư luận nên ông sẽ khó thay đổi cách hành xử.

Vẫn còn thời gian để Mỹ và Canada tránh được những hậu quả tồi tệ nhất về mặt kinh tế và chính trị từ xung đột này trước khi Trung Quốc lợi dụng sự rạn nứt ở Bắc Mỹ để trục lợi. Để đối phó với Bắc Kinh, Mỹ và Canada đều cần có nhau, chia rẽ là chết! [kn]

---