Category: Tin Thế Giới

Tác Giả: Nguyễn Khoa Thái Anh 

Ba’o Dan Chim Viet

14/05/2026

US President Donald Trump (L) takes part in a welcome ceremony with China’s President Xi Jinping at the Great Hall of the People in Beijing on May 14, 2026. (Photo by Brendan SMIALOWSKI / AFP)

Tác giả: WILL WEISSERT VÀ AAMER MADHANI

Cập nhật lúc 6:40 sáng PDT, ngày 14 tháng 5 năm 2026

https://apnews.com/article/trump-xi-china-iran-trade-a1d63a711a037472f5c1c330c2120bd5?user_email=d74f3d39dd9a4497dabf1155922c8568e37d19763d8e592e738d3b21c20f8dd2&utm_medium=APNews_Alerts&utm_source=Sailthru_AP&utm_campaign=NewsAlert_May14_2026_09:51AM&utm_term=AP%20News%20Alerts

Nguyễn-Khoa Thái Anh chuyển ngữ

Lời dịch giả. Ông Tập dư biết chuyện đón tiếp đình đám và long trọng sẽ làm hài lòng và may ra mua chuộc được TT Trump bớt tiếp viện hay ủng hộ quân sự cho Đài Loan. TT Trump, một vị lãnh đạo rất ưa chuộng hình thức bề ngoài như những  lễ tiệc nguy nga và tráng lệ, nhưng thực chất sẽ đạt được với Trung quốc và ông Tập vẫn chưa thể khẳng định. Nhất là chuyện thúc đẩy Trung quốc áp lực Iran mở cửa eo biển Hormuz vẫn là mong đợi cuối cùng của chính quyền Trump, ngoài chuyện giao thương đậu nành, thịt bò, đậu nành và máy bay Boeing với Trung quốc.

BẮC KINH (AP) — Hôm thứ Năm, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cảnh báo Tổng thống Donald Trump rằng xung đột giữa hai nước có thể xảy ra nếu vấn đề Đài Loan không được xử lý đúng đắn — một lời cảnh báo gay gắt bất thường, trái ngược hẳn với những lời khen ngợi mà nhà lãnh đạo Mỹ dành cho đối tác đồng cấp.

Cuộc trao đổi tại hội nghị thượng đỉnh Bắc Kinh mang nhiều kỳ vọng nhưng vẫn cho thấy khoảng cách vẫn còn rất lớn giữa Trump và Tập Cận Bình về các vấn đề nhạy cảm, gồm cuộc chiến ở Iran, tranh chấp thương mại và quan hệ của Washington với Đài Loan — một vùng lãnh thổ tự trị nhưng Trung Quốc tuyên bố là một phần của lãnh thổ mình.

Điều này cũng cho thấy chuyến thăm ba ngày ở Trung Quốc của Trump có thể sẽ chú trọng nhiều vào nghi lễ và biểu tượng hơn là những đột phá chính trị hay kinh tế thực chất.

Hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau trong khoảng hai giờ sau cánh cửa đóng kín tại Đại lễ đường Nhân dân, sau một lễ đón tiếp tráng lệ với tiếng đại bác vang dội, dàn nhạc tấu bài “The Star-Spangled Banner” và quốc ca Trung Quốc, cùng hàng trăm học sinh nhảy múa và phất phới vẫy hoa cùng cờ Mỹ và Trung Quốc.

Theo một bài đăng trên X của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning, ông Tập đã nói với ông Trump rằng “vấn đề Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung-Mỹ.”

“Nếu được xử lý đúng đắn, quan hệ song phương sẽ duy trì sự ổn định chung. Ngược lại, hai nước xung đột sẽ xảy ra và ngay cả chiến tranh, đe dọa nghiêm trọng đến toàn bộ quan hệ,” bà viết.

Lời phát biểu này được đưa ra sau một cuộc trao đổi công khai ngắn gọn trước khi cuộc họp bắt đầu, khi Trump nói với Tập Cận Bình: “Ông là một nhà lãnh đạo vĩ đại. Đôi khi mọi người không thích tôi nói lên điều đó, nhưng tôi vẫn nói vì đó là sự thật.”

“Được làm bạn với ông là một vinh dự,” Trump nói trước khi hứa hẹn rằng quan hệ Mỹ-Trung “sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết.”

Tập Cận Bình có những phát biểu mở đầu thẳng thắn hơn nhiều, bày tỏ hy vọng rằng Mỹ và Trung Quốc có thể tránh được xung đột và đặt câu hỏi: “Liệu hai nước có thể vượt qua ‘Bẫy Thucydides’ và xây dựng một mô hình mới cho quan hệ giữa các cường quốc hay không?”

Đó là một thuật ngữ phổ biến trong các nghiên cứu về chính sách đối ngoại, ám chỉ ý tưởng khi một cường quốc đang trỗi dậy đe dọa thay thế một cường quốc đã có vị thế vững chắc, kết quả thường là chiến tranh. Tập Cận Bình đã sử dụng thuật ngữ này trong nhiều năm, nhưng việc ông sử dụng nó trong bối cảnh Trump bày tỏ sự lạc quan là điều đáng chú ý và báo trước những luận điểm kín đáo của ông về Đài Loan.

Tuy nhiên, ông Tập Cận Bình đã thể hiện giọng điệu ôn hòa hơn khi đề cập đến mối quan hệ tổng thể giữa hai bên. “Hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên, trong khi đối đầu gây hại cho cả hai,” ông nói. “Hai nước nên là đối tác chứ không phải đối thủ.”

Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio sau đó cho biết chính sách của Mỹ đối với Đài Loan “vẫn không thay đổi”, nhưng cảnh báo rằng việc Trung Quốc dùng vũ lực chiếm Đài Loan sẽ là “một sai lầm khủng khiếp”.

Trong một cuộc phỏng vấn với NBC News, Rubio đã né tránh cảnh báo của ông Tập về một cuộc xung đột tiềm tàng với Mỹ và cho biết Trung Quốc luôn đề cập đến vấn đề Đài Loan trong các cuộc đàm phán.

“Họ luôn đề cập đến vấn đề đó từ phía họ. Chúng tôi luôn làm rõ lập trường của mình, và sau đó chuyển sang các chủ đề khác,” Rubio nói trong chuyến đi cùng tổng thống.

Cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ Trung Quốc-Mỹ

Sau buổi họp, ông Tập đưa ông Trump đi tham quan Đền Thiên Đàn, sau đó tổ chức tiệc thiết đãi cấp nhà nước cho ông. Nhà lãnh đạo Trung Quốc đã có lời chúc tụng trong tối đó để nhấn mạnh rằng ông và ông Trump đã duy trì mối quan hệ “ổn định tổng quát” Trung-Mỹ trong một thế giới đầy biến động.

“Việc thực hiện sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại có thể đi đôi với nhau,” ông Tập nói, đề cập đến đường hướng chính trị của ông Trump. “Chúng ta có thể giúp nhau thành công và thúc đẩy phúc lợi cho toàn thế giới.”

Trong lời chúc tụng của mình, ông Trump cho biết chuyến thăm của ông là “một vinh dự lớn” được đánh dấu bằng một “ngày tuyệt vời.” Ông nói rằng các vấn đề “đều có lợi cho Mỹ và Trung Quốc” đã được thảo luận.

Ông Trump cũng cho biết ông Tập sẽ có chuyến thăm đáp lễ ở Nhà Trắng vào ngày 24/9 — một buổi họp chưa từng được công bố trước đó.

Luận điệu tích cực này được phản ảnh qua đánh giá của Tòa Bạch Ốc về các cuộc họp trước đó, trong cả hai nhà lãnh đạo đã đề cập đến các cách thức nhằm tăng cường hợp tác kinh tế, gồm chuyện mở rộng quyền tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp Mỹ tại Trung Quốc và tăng cường đầu tư của Trung Quốc vào các ngành công nghiệp của Mỹ.

Bản tóm lược của Tòa Bạch Ốc không đề cập trực tiếp đến Đài Loan, nhưng liên quan đến Iran, cho biết cả hai bên đều nhất trí về Eo biển Hormuz — một tuyến hải hành quan trọng cho dầu mỏ và khí đốt — phải được mở. Việc đóng cửa eo biển này đã khiến các tàu chở dầu bị mắc kẹt và khiến giá năng lượng tăng vọt, đe dọa tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Cuộc chiến đang chi phối chương trình nghị sự trong nước của Trump và làm dấy lên lo ngại về triển vọng suy yếu của nền kinh tế Mỹ khi cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 — khi đảng Cộng hòa hy vọng duy trì quyền kiểm soát Quốc hội — đang đến gần.

Trung Quốc là nước nhập cảng dầu mỏ lớn nhất của Iran, và ông Rubio cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Fox News rằng ông Trump sẽ kêu gọi Bắc Kinh sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Iran, đồng thời nhấn mạnh rằng các quan chức chính quyền sẽ chỉ ra rằng “nền kinh tế đang sụp đổ vì cuộc khủng hoảng này,” điều này có nghĩa là người tiêu dùng đang “mua ít sản phẩm Trung Quốc hơn.”

Chưa rõ liệu ông Trump có thuyết phục được ông Tập sử dụng ảnh hưởng của mình hay không. Thay vào đó c Tòa Bạch Ốc thay cho biết ông Tập phản đối việc áp đặt phí đối với các tàu thuyền qua eo biển — như Iran đã đề xuất — và bày tỏ quan tâm đến việc Trung Quốc có thể mua thêm dầu của Mỹ để giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ vùng Vịnh trong tương lai.

Các vấn đề liên quan đến Đài Loan vẫn còn gây tranh cãi

Cảnh báo của Tập Cận Bình về Đài Loan phản ảnh sự bất mãn của Trung Quốc đối với kế hoạch của Mỹ bán vũ khí cho hòn đảo này. Chính quyền Trump đã phê duyệt gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho Đài Loan, nhưng vẫn chưa bắt đầu thực hiện.

Mỹ có cam kết lâu dài giúp hòn đảo này tự vệ nếu bị tấn công, nhưng Trump đã thể hiện thái độ lưỡng lự hơn đối với Đài Loan, làm dấy lên đồn đoán về việc liệu tổng thống có thể được thuyết phục để giảm bớt sự ủng hộ của Mỹ hay không.

Đài Loan cho biết sau cuộc gặp giữa ông Tập và ông Trump rằng họ cảm ơn sự “hỗ trợ lâu dài” của Washington.

“Chính phủ đánh giá cao tất cả các hành vi góp phần vào sự ổn định khu vực và quản lý các rủi ro tiềm ẩn từ sự bành trướng của chế độ độc tài,” Michelle Lee, phát ngôn viên của Thủ tướng Đài Loan, nói với các phóng viên. Bà cho biết thêm rằng Mỹ “cũng đã nhiều lần khẳng định lại lập trường vững chắc và rõ ràng về việc ủng hộ Đài Loan.”

Mỹ vẫn hy vọng đạt được những thắng lợi thương mại

Tòa Bạch Ốc khẳng định rằng Trump sẽ không thực hiện chuyến đi này nếu không hướng đến việc đạt được kết quả cụ thể, cho thấy có thể sẽ có những thông báo về thương mại sắp tới.

Điều đó có thể bao gồm cam kết của Trung Quốc về việc mua đậu nành, thịt bò và máy bay của Mỹ. Các quan chức chính quyền Trump cũng muốn hướng tới việc thành lập một Hội đồng Thương mại với Trung Quốc để giải quyết những khác biệt thương mại giữa hai nước.

Ông Trump và ông Tập đã thảo luận về thương mại vào thứ Năm, với ông Tập cho biết cánh cửa cơ hội của Trung Quốc sẽ mở rộng hơn. Ông Tập cũng đã gặp gỡ một nhóm các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tháp tùng ông Trump.

George Chen, đối tác tại công ty tư vấn The Asia Group, cho biết ông Tập đã làm rõ “ranh giới đỏ” của mình về Đài Loan. Tuy nhiên, ông Chen cho biết ông Tập cũng đã thể hiện thái độ cởi mở trên mặt trận kinh tế và mong muốn trấn an cộng đồng doanh nghiệp Mỹ rằng Trung Quốc là nơi có thể mang lại lợi nhuận.

Mỹ và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn thương mại vào năm ngoái, giúp xoa dịu mối đe dọa từ cả hai phía về việc áp đặt thuế quan cao đối với nhau. Nhà Trắng cho biết các cuộc thảo luận và hợp tác lẫn nhau vẫn đang diễn ra.

Theo Nhà Trắng, các nhà lãnh đạo cũng đã thảo luận về việc tiếp tục ngăn chặn các tiền chất hóa học fentanyl được đưa vào Hoa Kỳ và tăng cường nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp của Hoa Kỳ từ phía Trung Quốc.

___

Các phóng viên của Hãng tin Associated Press gồm Seung Min Kim và Darlene Superville tại Washington, Simina Mistreanu tại Bangkok và Kanis Leung tại Hồng Kông đã đóng góp cho bài báo này.

---

 

Lê Diễn Đức

*Giữa đối đầu và ràng buộc: thực chất chuyến đi Trung Quốc của Trump*

Nếu chỉ nhìn vào nghi thức tiếp đón trọng thể mà Bắc Kinh dành cho Donald Trump, nhiều người sẽ nghĩ quan hệ Mỹ–Trung đang bước vào một giai đoạn “tan băng”. Nhưng thực tế có lẽ phức tạp hơn nhiều.

Ông Tập Cận Bình vẫn tiếp Trump với sự long trọng mà ông Trump đặc biệt yêu thích: nghi lễ lớn, biểu tượng lịch sử, sự tôn trọng dành cho vị thế cường quốc. Trump cũng đáp lại bằng những lời ca ngợi quen thuộc dành cho Tập như một “nhà lãnh đạo vĩ đại”, đồng thời tránh những phát biểu đối đầu trực diện về Đài Loan.

Nhưng đằng sau những hình ảnh ngoại giao ấy là một sự thật rất rõ ràng: cả Washington lẫn Bắc Kinh đều hiểu rằng họ chưa thể tách rời nhau.

Mỹ cần Trung Quốc để giữ ổn định chuỗi cung ứng, thị trường tài chính và tránh một cú sốc kinh tế toàn cầu. Trung Quốc cũng cần thị trường Mỹ, công nghệ phương Tây và một môi trường quốc tế đủ ổn định để duy trì tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế nội địa đang gặp nhiều khó khăn.

Đó là lý do chuyến đi lần này không còn mang màu sắc “tuần trăng mật” như năm 2017, nhưng cũng chưa phải một cuộc đối đầu kiểu Chiến tranh Lạnh toàn diện.

Việc cuộc gặp biểu tượng diễn ra ở Thiên Đàn thay vì “uống trà ở Tử Cấm Thành” như trước cũng mang nhiều hàm ý. Thiên Đàn không phải nơi thể hiện sự thân tình cá nhân, mà là biểu tượng của “đại cục”, của trật tự và ổn định thiên hạ. Nó phản ánh đúng trạng thái hiện nay của quan hệ Mỹ–Trung: cạnh tranh gay gắt nhưng vẫn phải giữ ổn định hệ thống.

Về Đài Loan, lập trường của Tập không thay đổi. Bắc Kinh tiếp tục xem đây là “lằn ranh đỏ” quan trọng nhất trong quan hệ với Mỹ. Nhưng Trump cũng khó có thể nhượng bộ Trung Quốc trong vấn đề này, bởi chính sách hỗ trợ Đài Loan giờ đây đã gắn chặt với luật pháp, chiến lược và đồng thuận chính trị của Washington.

Điều Trump có thể làm là giảm mức độ đối đầu công khai và duy trì sự “mập mờ chiến lược” nhằm tránh một cuộc khủng hoảng cùng lúc trên nhiều mặt trận: chiến tranh Iran, eo biển Đài Loan và chiến tranh thương mại.

Có lẽ điểm quan trọng nhất của chuyến đi lại nằm ở vấn đề Hormuz.

Cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều không muốn eo biển này bị phong tỏa. Trung Quốc cần dầu mỏ để duy trì nền kinh tế, còn Trump cần giá năng lượng ổn định để tránh lạm phát và áp lực chính trị trong nước.

Việc Bắc Kinh đồng ý với mục tiêu “mở lại Hormuz” cho thấy hai siêu cường vẫn còn những lợi ích chiến lược buộc phải hợp tác với nhau, dù cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Nhưng giải pháp cụ thể vẫn là một ẩn số.

Trung Quốc có ảnh hưởng với Iran, song Bắc Kinh cũng không muốn bị xem như đang phục vụ lợi ích chiến lược của Washington. Trong khi đó, Iran lại coi Hormuz là công cụ mặc cả sống còn của mình.

Vì vậy, điều đang diễn ra có lẽ không phải là một “sự hòa giải” giữa Mỹ và Trung Quốc, mà là một dạng đình chiến chiến lược tạm thời giữa hai siêu cường đang bị ràng buộc với nhau quá sâu để có thể thật sự tách rời.

Trong thế giới hôm nay, cạnh tranh vẫn tồn tại. Nhưng ngay cả đối thủ lớn nhất của nhau cũng buộc phải tìm cách cùng tồn tại để tránh kéo cả hệ thống toàn cầu vào khủng hoảng.

Photo: Trump và Tập thăm chùa Thiên Đàn thay vì uống trà tại Tử Cấm Thành năm 2017 .

---

 

Ba’o Tieng Dan

11/05/2026

Telex

Tác giả: Horváth Kávai Andrea

Dương Lệ Chi chuyển ngữ

10-5-2026

Đó là lời của Thủ tướng Péter Magyar trong bài phát biểu tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Hungary: “Tôi sẽ phục vụ đất nước, chứ không cai trị đất nước”. 

Sau khi các dân biểu quốc hội được bầu đã tuyên thệ nhậm chức, hôm thứ bảy, ngày 9 tháng 5, ông Péter Magyar được bầu làm Thủ tướng kế tiếp của Hungary với 140 phiếu thuận và 54 phiếu chống.

Tân thủ tướng Magyar phát biểu. Nguồn: János Bődey / Telex

Hàng ngàn người đã theo dõi diễn biến bên trong quốc hội qua các màn hình lớn tại Quảng trường Kossuth Lajos cạnh bên, nơi chính quyền mới mời tất cả người dân Hungary đến ăn mừng sự kết thúc của chế độ Orbán. Sau khi ông Magyar tuyên thệ nhậm chức, đám đông reo hò vang dội, trong khi các nghị sĩ đảng Tisza bên trong phòng họp vỗ tay và reo hò. Hầu hết các nghị sĩ đảng Fidesz, hiện đang là phe đối lập, đã không vỗ tay chúc mừng ông Magyar đắc cử.

Sau khi nhậm chức, ông Magyar có bài phát biểu đầu tiên của mình bằng cách tuyên bố rằng sự thay đổi chính phủ gần đây là lời cảnh báo cho mọi thủ tướng rằng quyền lực chỉ là tạm thời, trong khi hậu quả của các quyết định của chúng ta sẽ theo chúng ta đến nhiều thế hệ sau. “Tôi sẽ phục vụ đất nước, chứ không phải cai trị nó”, ông nói, giải thích rằng ông coi những lời của József Antall (Thủ tướng đầu tiên của Hungary được bầu cử một cách dân chủ) đã vạch ra con đường cho điều này:

“Tôi sẽ phục vụ cho tới khi nào sự phục vụ của tôi còn hữu ích; tôi sẽ làm điều này hết sức mình, cho tới khi tôi còn có thể làm được, và cho tới khi nào đất nước Hungary còn cần tôi làm điều đó”.

Ông Magyar nhấn mạnh rằng, ông không khác gì bất kỳ người dân nào trên đất nước này; lý do duy nhất khiến ông ngồi vào ghế thủ tướng hiện nay là vì hàng triệu người Hungary muốn có sự thay đổi. Đây là một vinh dự, một nghĩa vụ đạo đức, nhưng cũng là một cảm giác tuyệt vời. Ông nói: “Được phục vụ đất nước này là một niềm vinh hạnh đầy khích lệ. Tôi sẽ nỗ lực hết mình để xứng đáng với tấm gương của những bậc tiền bối như Lajos Batthyány, Imre Nagy và József Antall”.

Tầm quan trọng của việc đối mặt với quá khứ

Con đường mà Hungary và người dân Hungary đã đi trong hai năm qua là chưa từng có tiền lệ, ông nói, và bày tỏ lòng biết ơn đối với tất cả mọi người. Người dân Hungary đã trao cho chúng tôi quyền chấm dứt hàng thập niên trì trệ, không chỉ thay đổi chính phủ mà còn cả toàn bộ hệ thống.

Ông nhấn mạnh rằng sự thay đổi hệ thống và công lý không thể xảy ra nếu không có sự hòa giải, cũng như không thể đối mặt với quá khứ. Hai mươi hai năm sau khi Hungary được trao cơ hội lớn nhất trong lịch sử, giờ đây đất nước này đã trở thành một vùng đất bị cướp bóc, ông nói. Ông nói thêm rằng họ đã thừa hưởng một đất nước nơi 3 triệu người đang sống trong cảnh nghèo đói và sau đó đề cập đến sự thâm hụt ngân sách khổng lồ mà chính phủ tiền nhiệm đã tạo ra. Theo thủ tướng mới, hệ thống chăm sóc sức khỏe của đất nước đã bị vắt kiệt, và tuổi thọ trung bình của người dân Hungary ngắn hơn 5 năm so với tuổi thọ trung bình của người dân châu Âu.

Ông cũng đề cập đến vấn đề bảo vệ trẻ em, lưu ý rằng những đứa trẻ dễ bị tổn thương đã bị bỏ mặc cho chúng tự lo liệu trong khi hàng ngàn tỷ forint đã biến mất “từ các quỹ, từ Ngân hàng Trung ương, do các khoản đầu tư quá đắt đỏ và không cần thiết, và vào túi của những người thân hữu chính trị”. Hungary đã trở thành quốc gia tham nhũng nhất; theo ông Magyar, số tài sản mà chính phủ tiền nhiệm “đã cướp đoạt từ túi người dân Hungary” ước tính lên tới 20 ngàn tỷ forint (ND: Theo tỉ giá hiện tại, 1 đô la tương đương 302 forint. 20 ngàn tỷ forint, tương đương 66.16 tỉ đô la).

“Chúng ta thừa hưởng một đất nước mà chính trị cố tình chia rẽ người dân Hungary với nhau”, ông nói, mô tả cách thức truyền thông của chính phủ tiền nhiệm được xây dựng trên sự thù hận, sợ hãi và kích động.

“Một lần nữa, chúng ta sẽ học cách coi chính mình là một quốc gia”, ông hứa.

Các chính trị gia của đảng Fidesz cuối cùng sẽ phải đối mặt với hậu quả cho các hành động của mình. Thủ tướng Péter Magyar nói rằng, sau khi đối mặt với quá khứ—và “chỉ sau đó”—công lý phải được thực thi. “Công lý là một trong những điều kiện tiên quyết cơ bản cho việc tái thiết dân chủ”, điều đó có nghĩa là Hungary không thể xây dựng một tương lai mới trên nền tảng của những tội ác bị che đậy. Hungary sẽ không còn là một quốc gia [mà những kẻ tham nhũng] không phải gánh chịu hậu quả nữa.

Ông nói về việc người dân đã mất niềm tin vào tính độc lập của hàng chục thể chế công cộng, và hệ thống kiểm soát và cân bằng, nền tảng của dân chủ, đã bị phá hủy như thế nào. Ông kêu gọi các quan chức nhà nước từ chức trước cuối ngày hôm nay, hoặc chậm nhất là ngày 31 tháng 5, vì lợi ích của sự đổi mới dân chủ ở Hungary.

“Tổng thống Tamás Sulyok phải là người đầu tiên”, ông Magyar tuyên bố, trước khi dành vài phút liệt kê những lần Tổng thống, người đại diện cho toàn thể người dân Hungary, đã chọn sự im lặng kể từ khi nhậm chức, trong khi máy quay chiếu cận cảnh khuôn mặt ông Sulyok khi ông bối rối trong tình huống vô cùng nhục nhã này. Trong số những điều mà ông [Magyar] chỉ trích [Tổng thống] Sulyok là vì ông ta đã không lên tiếng khi Viktor Orbán gọi công dân Hungary là “sâu bọ”, vì [Tổng thống Sulyok] đã không đứng lên bảo vệ các nạn nhân trẻ em bị lạm dụng, và vì [Tổng thống Sulyok] đã không phản đối các quyết định vi hiến và sự tùy tiện về mặt pháp lý của chính phủ tiền nhiệm. “Thưa ngài Tổng thống, đã đến lúc ngài phải ra đi”.

Những lời xin lỗi

Tân Thủ tướng đã gửi lời xin lỗi tới tất cả những ai cảm thấy rằng trong những năm qua, nhà nước đã không đối xử bình đẳng với mọi công dân của mình. Ông đặc biệt gửi lời xin lỗi tới các nhà hoạt động thuộc các tổ chức phi chính phủ, giáo viên, nhà báo, nhân viên y tế và các nhân vật của công chúng, những người từng bị chính quyền tiền nhiệm kỳ thị hoặc bôi nhọ vì đã lên tiếng hay bày tỏ quan điểm khác biệt. [Các nghị sĩ thuộc đảng] Fidesz đã không vỗ tay cho bất kỳ lời xin lỗi nào cả.

Magyar cũng gửi lời xin lỗi tới các nạn nhân từng bị ngược đãi tại trại trẻ Bicske và khu vực phố Szőlő, cũng như tới tất cả những ai đã phải chịu đựng dưới hệ thống bảo vệ trẻ em của Hungary, bởi lẽ chính Nhà nước Hungary đã không đưa ra lời xin lỗi nào dành cho họ. Ông cũng chia sẻ về việc những năm gần đây, sự kỳ thị và lòng thù hận đã xé toạc các gia đình; về “những đứa trẻ lớn lên giữa vòng vây của những chiến dịch thù hận chính trị không ngừng nghỉ”, và về việc những người cao tuổi phải sống trong nỗi sợ hãi về tương lai cũng như viễn cảnh chiến tranh.

Ông nói: “Bằng cách lợi dụng nỗi sợ hãi được tạo ra một cách giả tạo, chính trị đã đầu độc tâm lý tập thể của cả một quốc gia. Nhà nước Hungary không bao giờ được phép làm điều này với chính công dân của mình nữa. Ngày 12 tháng 4, kỷ nguyên này đã chấm dứt hoàn toàn”.

Các ưu tiên của chính phủ mới

Ông chỉ ra rằng, người dân Hungary có quyền được biết công quỹ đã bị biến thành tài sản tư nhân, thành một hệ thống phong kiến, thành các đặc quyền và công cụ gây sức ép chính trị như thế nào. Chính vì lẽ đó, một trong những dự luật đầu tiên được trình lên Quốc hội khóa mới sẽ là đạo luật thành lập Văn phòng Thu hồi và Bảo vệ Tài sản Quốc gia. Thông báo này nhận được những tràng pháo tay vang dội từ các nghị sĩ thuộc đảng Tisza cũng như đám đông đang theo dõi bài phát biểu bên ngoài tòa nhà, trong khi các nghị sĩ của đảng Fidesz và Mi Hazánk lại không hề vỗ tay hưởng ứng.

Ông Magyar cho biết, nhiệm vụ của thể chế mới này là phơi bày những hành vi lạm dụng quyền lực đã diễn ra trong suốt 20 năm qua. Cơ quan này sẽ điều tra các vụ án tham nhũng, bao gồm vụ án liên quan đến Ngân hàng Quốc gia (MNB), các gói mua sắm công bị thổi phồng giá, các quỹ đầu tư tư nhân, và bất kỳ giao dịch nào có dấu hiệu nghi vấn về việc chiếm đoạt tài sản công, tham ô, rửa tiền hay gian lận ngân sách. Văn phòng này sẽ không chịu sự kiểm soát của chính phủ mà sẽ hoạt động như một thực thể độc lập. Ông Magyar cam kết sẽ bảo đảm sự độc lập, tính chuyên nghiệp và sự minh bạch trong hoạt động.

Ông kêu gọi cử tri hãy “quan sát và buộc các chính trị gia phải chịu trách nhiệm về các hành động của họ. Hãy cùng nhau rút ra bài học từ những sai lầm trong quá khứ; đừng phó mặc cho các chính trị gia tự tung tự tác trong nền chính trị!” Ông thúc giục công dân hãy luôn giám sát các chính trị gia của mình, hãy phê bình họ, và không cho phép bất kỳ ai lạm dụng trọng trách mà xã hội đã tin tưởng giao phó cho Quốc hội này.

“Chúng tôi sẽ làm việc cho mỗi người dân Hungary; chính phủ của đảng Tisza sẽ là chính phủ của toàn thể người dân Hungary”. Hướng lời kêu gọi tới cả cộng đồng người Hungary ở nước ngoài, ông cam kết sẽ xây dựng một đất nước sẵn sàng chào đón những người con Hungary ở nước ngoài, trở về quê hương. Ông khẳng định rằng, chính quyền Tisza sẽ nỗ lực bảo đảm rằng các công việc ở đây mang lại một cuộc sống ổn định và xứng đáng, nhờ vào một hệ thống thuế công bằng hơn.

“Chúng ta sẽ xây dựng một nước Hungary nơi mà ngân sách công thật sự trở lại là ngân sách công; chúng ta sẽ hàn gắn các mối quan hệ của Hungary và đưa nguồn vốn từ EU trở về phục vụ đất nước“. Ông cũng cho biết chính phủ mới sẽ củng cố hệ thống kiểm soát và cân bằng quyền lực, đồng thời đề xuất giới hạn số nhiệm kỳ mà một thủ tướng có thể đảm nhiệm.

“Tự do không phải là một danh từ, mà là một động từ”

Phần kết luận, một lần nữa ông nhắc đến phong trào quần chúng rộng lớn đã hình thành trên đất nước này trong hai năm qua: “Người dân Hungary đã quyết định chứng minh cho thế giới thấy rằng, tự do không phải là một danh từ, mà là một động từ—một hành động cao đẹp mà không thế lực nào có thể ngăn cản. Vì điều này, chúng ta xin gửi lời tri ân sâu sắc tới mỗi người dân Hungary”.

Ông nói rằng, giờ đây, trọng trách ấy thuộc về chính họ — những nhà lãnh đạo vừa đắc cử — trong việc vận dụng tinh thần đó để xây dựng một đất nước nhân văn hơn. Nếu thành công, chỉ vài năm nữa thôi, họ sẽ có thể tự hào mà tuyên bố rằng, họ không chỉ thay đổi được chính phủ, mà còn biến Hungary trở thành một nơi tốt đẹp hơn.

“Cầu Chúa ban phước lành cho Hungary, và cầu Chúa ban phước cho mỗi người dân Hungary—dù đang ở ngay tại đây, ở quê nhà hay ở bất cứ nơi nào trên thế giới”.

Sau nghi thức hát quốc ca, các thành viên của đảng Tisza đã bước ra hòa cùng đám đông đang tụ họp tại Quảng trường Kossuth Lajos; tại đây, ông Magyar đã có bài phát biểu thứ hai, tiếp nối bằng một chương trình văn nghệ ngắn.

Ông đã phát biểu trước những người đang tụ họp phía trước Tòa nhà Quốc hội với một giọng điệu hoàn toàn khác biệt, nhấn mạnh vào tinh thần hân hoan và ăn mừng. Ông nhấn mạnh rằng, nhiệm vụ quan trọng nhất trong những năm tới chính là việc người dân Hungary phải học cách nhìn nhận lại bản thân như một cộng đồng thống nhất. Ông kêu gọi mọi người hãy mở rộng vòng tay với những ai hiện đang cảm thấy thất vọng, sợ hãi, hay đang trải qua giai đoạn này như một sự mất mát. Ông nói: Đừng tìm cách hạ thấp hay làm họ bẽ mặt; thay vào đó, hãy lắng nghe và đối thoại cùng họ, bởi lẽ đây cũng là đất nước của họ, và sự đóng góp của họ cũng vô cùng cần thiết để cùng nhau tái thiết đất nước này.

Theo tân Thủ tướng, câu chuyện mà chúng ta đang chứng kiến ​​ hôm nay không phải do các tân nghị sĩ viết nên, cũng chẳng phải do những chiến lược gia hay chuyên gia tuyên truyền đứng sau hậu trường dàn dựng; mà đúng hơn, “chính là tất cả các bạn. Các bạn đã viết nên câu chuyện ấy—thông qua công sức lao động, niềm hy vọng, nỗi trăn trở và sự quyết tâm của chính mình. Bây giờ là cuộc chuyển đổi sang nền dân chủ của chính các bạn; đây là quê hương của các bạn, là Quốc hội của các bạn—và chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến các bạn!”

Theo ông Magyar, trong suốt nhiều năm qua, người dân Hungary đã liên tục bị nhồi nhét rằng chiến tranh chính là hòa bình, sự dốt nát chính là sức mạnh, và bất cứ ai có tư duy khác biệt đều là những kẻ kém cỏi hơn, không xứng đáng là người Hungary hơn. Tuy nhiên, chính quyền Orbán đã thất bại trong việc thuyết phục họ; và nền chuyên chế tàn bạo nhất rốt cuộc đã bị đánh bại bởi những con người bình thường, bằng xương bằng thịt, bởi lẽ chính họ mới đại diện cho sức mạnh vĩ đại nhất. “Những trang sử sau này sẽ viết về câu chuyện ánh sáng chiến thắng bóng tối”, ông nói.

Ông cũng chia sẻ rằng: “Sức mạnh thật sự của một quốc gia không được đo đếm bằng số lượng ghế mà đảng chiến thắng nắm giữ trong nghị viện, mà được đo đếm bằng cách quốc gia đó đối xử với những tầng lớp dễ bị tổn thương nhất trong xã hội như thế nào”.

Kết thúc bài diễn văn, ông nhắn nhủ mọi người hãy lưu giữ lại một điều gì đó từ ngày hôm nay: Niềm hân hoan, sự cởi mở và tình yêu thương; bởi lẽ trong những năm tháng sắp tới chính là những điều mà Hungary sẽ cần đến hơn bao giờ hết. “Hãy nhớ đến ngày hôm nay như một kỷ niệm; hãy ghi nhớ ngày này suốt phần đời còn lại của các bạn. Hãy nhớ mãi hình ảnh của đất nước Hungary trong ngày hôm nay. Có lẽ sau này, các bạn sẽ kể cho con cháu mình nghe rằng: Đây chính là diện mạo của ngày đầu tiên, ngày mở đầu cho một nước Hungary tự do và dân chủ”, ông nói lời kết, đồng thời chúc mọi người có một khoảng thời gian ăn mừng thật tuyệt vời, bình yên và tràn ngập niềm vui.

---

 

Việt Tân 

UKRAINE CÔNG BỐ VIDEO PHỎNG VẤN CÔNG DÂN VIỆT NAM BỊ NGA ÉP RA CHIẾN TRƯỜNG

Ngày 11/5, phía Ukraine công bố video phỏng vấn ông Lương Minh Tuấn, 50 tuổi, người Việt đầu tiên được biết đến đã đầu hàng lực lượng Ukraine sau khi tham gia quân đội Nga.

Ông Tuấn sang Nga bằng visa du lịch để thăm con gái đang học ở Moscow. Khi visa hết hạn, ông bị bắt trong đợt truy quét người nhập cư và được gợi ý ký hợp đồng phục vụ quân đội Nga để tránh bị trục xuất.

Không biết tiếng Nga, tưởng chỉ làm hậu cần, nhưng cuối cùng ông bị đẩy thẳng ra mặt trận Kharkiv giữa lúc Nga thiếu quân. Trong video, ông tố cáo nhiều lính nước ngoài bị dùng như mồi nhử ở những vị trí nguy hiểm nhất.

Sau các đợt pháo kích khiến đơn vị tổn thất nặng, ông đào ngũ chạy sang phía Ukraine để giữ mạng sống. Phía Ukraine bắt giữ, chữa trị y tế và cho ông cơ hội lên tiếng.

Một người Việt sang Nga thăm con, cuối cùng lại bị biến thành bia đỡ đ-ạ-n cho cuộc chiến của Kremlin. Đó là sự thật cay đắng phía sau những mỹ từ như hữu nghị, đồng minh, người bạn lớn.

Trong khi lãnh đạo trong nước vẫn ca ngợi Nga, vẫn tham dự duyệt binh và nói về tình hữu nghị truyền thống, thì thực tế Nga sẵn sàng ném cả công dân Việt Nam ra chiến trường như vật hy sinh.

Trong khi đó, phía Ukraine, đất nước luôn bị truyền thông thân Nga ở Việt Nam mô tả như phát xít, tay sai phương Tây lại đối xử với tù binh theo hướng nhân đạo hơn nhiều so với những gì người đàn ông này phải chịu dưới quân đội Nga.

Đến cuối cùng, ai mới là phía tôn trọng con người hơn? Ai mới thật sự đối xử nhân đạo với người Việt?

Sự việc này không chỉ là câu chuyện của riêng ông Lương Minh Tuấn. Nó là lời cảnh tỉnh cho rất nhiều người Việt vẫn còn nhìn cuộc chiến Ukraine bằng lăng kính tuyên truyền cũ kỹ. Và cũng là câu hỏi lớn dành cho những người đang nhân danh tình bạn để ủng hộ một cuộc chiến tranh xâm lược.

#Ukraine

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

May 6, 2026

MEXICO CITY, Mexico (NV) – Mexico City, thủ đô Mexico, đang lún nhanh tới mức có thể nhìn thấy từ không trung, theo CNN hôm Thứ Ba, 5 Tháng Năm.

Hình chụp bằng hệ thống radar rất mạnh của Cơ Quan Hàng Không và Vũ Trụ Quốc Gia của Mỹ (NASA) cho thấy Mexico City đang lún hơn nửa inch một tháng – trở thành một trong những thủ đô lún nhanh nhất thế giới.

Đường sá bị nứt tại quảng trường Zocalo ở Mexico City, Mexico. (Hình: Hector Vivas/Getty Images)

Mexico City, cũng là một trong những thành phố lớn nhất thế giới, trải dài khắp một hồ nước ở trên cao và nằm bên trên tầng nước ngầm cổ, cung cấp khoảng 60% lượng nước uống cho 22 triệu cư dân siêu đô thị này.

Qua nhiều năm, tầng nước ngầm bị bơm quá mức, làm đất bên trên bị lún. Tình trạng bơm nước quá mức còn góp phần gây ra khủng hoảng nước triền miên, khiến Mexico City có nguy cơ không lâu nữa sẽ hết nước uống.

Tình trạng sụt lún nhanh của Mexico City càng thêm trầm trọng do việc đô thị hóa không ngừng vì cơ sở hạ tầng mới làm tăng sức nặng đè lên lớp đất đầy đất sét của thành phố này.

Tình trạng sụt lún của Mexico City được lưu vào hồ sơ lần đầu tiên vào những năm 1920. Kể từ đó, cư dân bắt đầu chứng kiến hậu quả: Đường sá bị nứt, nhà cửa bị nghiêng và hệ thống đường rầy bị hư hại.

Hình ảnh mới từ vệ tinh NISAR, dự án của NASA với Tổ Chức Nghiên Cứu Vũ Trụ Ấn Độ, cho thấy thành phố này lún nhanh tới mức đáng giật mình.

Từ Tháng Mười, 2025 tới Tháng Giêng, 2026, giữa mùa khô ở Mexico City, hình ảnh do NISAR chụp cho thấy nhiều nơi ở thành phố này lún khoảng 0.8 inch một tháng, tương đương hơn 9.5 inch một năm.

Trong những nơi bị lún nặng nhất, có Phi Trường Quốc Tế Benito Juarez, phi trường chính của Mexico City.

Tượng đài Thiên Thần Độc Lập, công trình biểu tượng của Mexico City, cho thấy rõ hậu quả. Được xây dựng năm 1910 để kỷ niệm 100 năm ngày Mexico độc lập khỏi Tây Ban Nha, công trình cao 114 foot này phải xây thêm 14 bậc thềm dưới chân do mặt đất bị lún. (Th.Long)

---

 

Việt Tân 

AI LÀ TÊN SÁT NHÂN SỐ 1 THẾ GIỚI THẾ KỶ 20?

Giết người – Một tội ác ghê rợn khi chính con người cướp đi mạng sống của đồng loại mình. Người ta có thể giết nhau bằng rất nhiều cách:

1. Tự sát: giết hại chính bản thân mình.
2. Dùng các loại vũ khí, sức lực hoặc kỹ năng để trực tiếp giết người.
3. Dùng trí thông minh để gián tiếp giết người.

Nhưng có 1 loại sát nhân tàn bạo với số lượng nạn nhân vô cùng lớn. Đó là cách người ta dùng 1 thứ vũ khí vô hình nhưng có sức hủy diệt lớn gấp nhiều lần bom nguyên tử. Đó là thể loại gì?

ĐÓ LÀ DÙNG TƯ TƯỞNG ĐỂ GIẾT NGƯỜI

Lịch sử ghi nhận 2 tên sát nhân tầm cỡ nhất của thế kỷ 20. Thật tình cờ cả 2 đều đến từ nước Đức. Đó là ai?

1. Người đầu tiên không thể không nhắc đến đó là Adolf Hitler – Chủ tịch đảng công nhân Đức quốc gia xã hội chủ nghĩa – Quốc trưởng của Phát xít Đức

Vũ khí mạnh nhất ông ta dùng không phải là vũ khí hay khoa học kỹ thuật mà nước Đức sở hữu thời bấy giờ. Vũ khí lớn nhất của ông ta là 1 quyển sách tên là “Mein Kampf”. Nó chứa đựng tư tưởng của ông ta tư tưởng CHỦNG TỘC. Ông ta cho rằng dân tộc ông ta là dân tộc thượng đẳng và có kiếm đi xâm chiếm và đô hộ người khác. Nghe có vẻ lố bịch nhưng hàng triệu người Đức thời điểm ấy sau khi đọc cuốn sách đó lại tiếp thu một cách cuồng tín.

Kết hợp cùng với tư tưởng bài Do Thái của mình (một trong những bí mật vẫn chưa được giải đáp tại sao Hitler lại căm thù người Do Thái?), ông ta tiến hành giết chóc trên diện rộng. Hậu quả có khoảng 26 triệu người Do Thái bị sát hại và khoảng 50 triệu người chết trong thế chiến thứ 2 – cuộc chiến do chính Hitler và tư tưởng của ông ta phát động.

2. Người thứ 2, người gây rất nhiều tranh cãi mặc dù chết vào năm 1883 nhưng những hậu quả của ông gây ra chủ yếu trong thế kỷ 20. Đó là Karl Marx

Vũ khí ông ta sử dụng đó là học thuyết về “Chủ nghĩa xã hội khoa học”, một tư tưởng mà thậm chí còn được nhiều triệu người tin tưởng đi theo. Đó là chủ nghĩa xây dựng 1 xã hội dựa trên tiêu chí chủ yếu “Làm theo năng lực. hưởng theo nhu cầu”, xóa bỏ giai cấp tư sản.

Ông ta có một số lượng học trò đông đảo trên nhiều quốc gia, học thuyết được thấm đẫm trong đầu óc của nhiều người. Và chắc bạn thắc mắc tại sao ông ta lại có thể giết được người. Cái ông ta đặt nền móng là chủ nghĩa cộng sản. Ông ta hoàn toàn phải chịu trách nhiệm do những tội ác mà cộng sản gây ra. Hãy cùng điểm qua những vụ thảm sát của cộng sản.

– Liên Xô: Dưới sự lãnh đạo của Stalin – Tổng bí thư đảng cộng sản Liên Xô, ông ta ra sức đàn áp các thế lực chống đối trong nước. Những người không theo ông ta chỉ có 1 con đường chết. Qua những cuộc thanh trừng “Khủng bố đỏ”, “Đại thanh trừng” diễn ra trên diện rộng khắp đất nước mà theo ước tính có khoảng 20 triệu người đã bị giết hại.

– Trung Quốc: Trung Quốc vốn nổi tiếng bởi sự tàn bạo của mình. Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản những vụ thảm sát diễn ra còn tinh vi và kín kẽ hơn nhiều.

o Đầu tiên là “Cách mạng văn hóa”: Do Mao Trạch Đông – Chủ tịch đảng cộng sản Trung Quốc khởi xướng, mục tiêu là loại bỏ những thành phần tư sản tự do nhưng thực chất là để củng cố địa vị của tên đồ tể này. Hậu quả có 40 triệu người chết vì chết đói! Vâng, chết đói.

o Thảm sát Thiên An Môn: Vụ đàn áp những thành phần sinh viên, trí thức đòi dân chủ. Có khoảng 10.000 chết tại chỗ và khoảng 2 triệu người bị bắt bớ và tra tấn sau vụ việc này.

o Đàn áp Pháp Luân Công: Đây vẫn là một trong những vụ thảm sát khó hiểu nhất lịch sử nhân loại được khởi xướng bởi Giang Trạch Dân – Chủ tịch đảng cộng sản Trung Quốc – khi một tổ chức chính trị đàn áp 1 môn khí công phi chính trị. Hậu quả rất nhiều học viên môn khí công này bị bỏ tù, tra tấn đến chết, mổ lấy nội tạng bán.

– Bắc Việt: Cải Cách Ruộng Đất được khởi xướng bởi Hồ Chí Minh, là phong trào xóa bỏ phong kiến. Có khoảng 50.000 người bị giết.

– Campuchia: Được khởi xướng bởi Pol Pot (người Campuchia gốc Trung Quốc) – Chủ tịch đảng cộng sản Campuchia – gây ra cái chết của khoảng 1,5 triệu người.

Nhìn những con số nạn nhân có thể thấy sự tàn bạo và hậu quả không lường của một tư tưởng. Nó có sức tàn phá lớn gấp nhiều lần bất cứ loại vũ khí nào con người có thể chế tạo ra.

Bạn thì sao? Quan điểm của bạn là gì?

Bài của LUBI, độc giả gửi đến FB/VT

---

 

(RFI)

Theo các hãng tin Iran, được AFP hôm nay, 03/05/2026, dẫn lại, Teheran vừa chuyển cho Mỹ đề xuất « 14 điểm » đàm phán trong vòng 30 ngày để đạt giải pháp chấm dứt xung đột. Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ xem xét đề nghị mới của Teheran, nhưng không loại trừ việc oanh kích Iran trở lại.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Ảnh tư liệu ngày 23/05/2025. AP – Alexander Kazakov

Theo hãng thông tấn Tasnim, đề xuất của Teheran, gửi đến Nhà Trắng thông qua Pakistan, yêu cầu Mỹ rút quân khỏi các khu vực gần Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran, giải tỏa tài sản bị đóng băng của Iran, thanh toán tiền bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh trừng phạt, thiết lập một « cơ chế » liên quan đến eo biển Hormuz, « chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Liban ». Vấn đề hạt nhân, vốn là một đòi hỏi trọng tâm của Mỹ, không được nhắc đến trong đề xuất này.   

Lê Diễn Đức

Những điều được ghi nhận từ bữa quốc yến tại Nhà Trắng trong chuyến thăm của Vua Charles III không chỉ là một nghi thức ngoại giao trang trọng, mà còn là một màn “đi dây lịch sử” tinh tế — nơi những câu đùa nhẹ nhàng lại có sức nặng hơn cả một bài diễn văn chính trị.

Donald Trump vốn quen với lối diễn đạt đặt nước Mỹ ở trung tâm mọi câu chuyện lịch sử: nếu không có Mỹ, châu Âu đã nói tiếng Đức. Một kiểu “lịch sử rút gọn” rất đặc trưng — nơi vai trò của đồng minh thường chỉ là phông nền cho câu chuyện về nước Mỹ.

Nhưng Vua Charles III, với phong thái điềm đạm đặc trưng của hoàng gia Anh, đã đáp lại bằng một câu khiến cả khán phòng bật cười — và không ít người phải khựng lại vài giây:

“Và nếu không có chúng tôi, thì Ngài đã phải nói tiếng Pháp.”

Nghe như một câu đùa. Nhưng là kiểu đùa mà lịch sử đứng phía sau thì không ai dám cười quá to.

Bởi vì, ẩn sau sự hài hước ấy là một nhắc nhở rất gọn nhưng rất sắc: đừng tưởng chỉ có Mỹ cứu thế giới; trước khi Mỹ thành siêu cường, Đế quốc Anh đã định hình chính nước Mỹ; và cái thứ tiếng Anh mà Trump đang dùng để lên lớp thiên hạ… cũng là di sản của London.

Không cần nâng giọng. Không cần tranh luận. Chỉ cần một câu, đặt đúng chỗ, là đủ để kéo cả “tự sự vĩ đại” về lại mặt đất lịch sử.

Điều đáng nói là đây không phải một phản pháo kiểu chính trị gia, mà là một cú tát “bọc nhung” đúng nghĩa hoàng gia: mềm, lịch thiệp, nhưng đủ sắc để người nghe tự hiểu mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy lịch sử mà mình tưởng mình đang độc quyền kể lại.

Còn Trump? Vẫn cười. Nhưng là kiểu nụ cười rất đặc trưng — nơi ranh giới giữa “được tán thưởng” và “vừa bị nhắc khéo” trở nên mơ hồ đến mức khó phân biệt ngay tại bàn tiệc.

Trong ngoại giao, có những cú đánh không cần tiếng động lớn.

Chỉ cần một câu nói đủ tinh tế để người ta không thể phản ứng mà không tự làm lộ cảm giác của chính mình.

Và tối đó ở Washington Vua Charles III đã làm điều đó — một cách rất Anh.

Điều thú vị nhất: Charles cố tình làm vậy. Đây không phải câu bông đùa ngẫu hứng. Trong ngoại giao hoàng gia Anh, từng câu toast đều được chuẩn bị rất kỹ.

Việc Vua Charles chọn đúng câu này nghĩa là ông muốn gửi thông điệp: “London không thích cái giọng Mỹ ban phát công lao cho châu Âu như Trump vẫn làm”!

 

---

 

BBC

Các công nhân dọn dẹp hiện trường vụ va chạm tàu ​​hỏa sau khi đầu máy của một đoàn tàu chở khách đâm xuyên toa cuối của một đoàn tàu chở khách khác tại ga Bekasi Timur ở thành phố Bekasi, Indonesia (ảnh chụp hôm 28/4/2026)

Tài xế của một chiếc VinFast thuộc hãng taxi Green SM Indonesia đã bị tạm giữ tại trụ sở Cảnh sát Metro Thành phố Bekasi liên quan đến vụ tai nạn tàu hỏa ở Indonesia vào đêm 27/4 khiến ít nhất 16 người chết.

Người tài xế này đã được đưa về trụ sở trên “để phục vụ công tác điều tra”, báo Kompas của Indonesia trích lời Trung tá Sandhi Wiedyanoe, Trưởng bộ phận Thu thập và Phân tích Dữ liệu Tai nạn Giao thông thuộc lực lượng Cảnh sát Giao thông Quốc gia Indonesia.

Tại hiện trường vụ tai nạn hôm 28/4, ông Sandhi nói rằng ông nghi chiếc taxi đã gặp sự cố điện khi đang băng qua đường ray, khiến động cơ bị chết máy ngay giữa điểm giao cắt.

“Tai nạn bắt nguồn từ việc chập điện hoặc lỗi hệ thống điện trên chiếc taxi điện bốn bánh này,” ông lập luận.

Kompas dẫn lời vị trung tá rằng mặc dù vụ va chạm giữa tàu nội đô và chiếc taxi không gây thương vong về người, nhưng đã gây thiệt hại lớn về tài sản và làm gián đoạn các chuyến tàu khác, cuối cùng dẫn đến việc tàu đường dài Argo Bromo Anggrek đâm vào đuôi một con tàu chở khách khác tại ga tàu hỏa Bekasi Timur.

Như BBC đã đưa tin trước đó, một vụ va chạm đã xảy ra giữa chiếc taxi và một đoàn tàu tại một điểm giao cách nhà ga vài trăm mét.

Điều này đã khiến một đoàn tàu chở khách khác phải dừng lại tại ga và bị đoàn tàu đường dài đâm vào phía sau.

Ông Sandhi đặt giả thuyết rằng việc hai chiếc tàu này đâm nhau “có thể là do thiếu phối hợp hoặc thiếu thông tin”.

Ông cũng giải thích rằng cơ quan chức năng chưa thể kết luận liệu chiếc taxi có cố tình vượt rào chắn hay không.

“Chúng tôi không thể khẳng định xe có vượt rào hay không vì tại điểm giao cắt này vốn không có hệ thống barie chính quy như mọi người thấy đấy,” ông nói trên trang Kompas.

“Các rào chắn ở đây đều do người dân địa phương tự nguyện lắp đặt nhằm hỗ trợ đảm bảo an toàn giao thông.”

Chiếc taxi được xác định là một chiếc VinFast thuộc công ty dịch vụ xe công nghệ Green SM Indonesia, tiền thân là Xanh SM, một công ty của tỷ phú giàu nhất Việt Nam Phạm Nhật Vượng.

Tính đến sáng ngày 29/4, đã có 16 người thiệt mạng trong vụ tai nạn nói trên. Toàn bộ đều là phụ nữ.

Giám đốc Bệnh viện Bekasi, bà Ellya Niken Prastiwi, xác nhận người tử vong thứ 16 đã qua đời khi đang được điều trị trong khoa hồi sức tích cực (ICU) vào ngày 29/4.

Bà cho biết thêm rằng hiện vẫn còn 22 người khác đang được điều trị tại bệnh viện này, trong đó có ba trường hợp nằm tại khoa ICU, nơi tiếp nhận các bệnh nhân nặng và nguy kịch.

Toa cuối của đoàn tàu chở khách bị đâm nói trên vốn là toa dành riêng cho phụ nữ – đã bị hư hại nặng nề sau cú va chạm.

Các quan chức địa phương cho biết hầu hết các nạn nhân bị mắc kẹt bên trong đống đổ nát của những khung thép bị biến dạng.

Ngoài ra, vụ tai nạn cũng đã khiến 87 hành khách khác bị thương.

Công tác đưa các hành khách ra khỏi các toa tàu sau vụ va chạm đã hoàn tất.

Trong khi đó, toàn bộ 240 hành khách trong đoàn tàu đường dài Argo Bromo Anggrek vẫn an toàn.

ANTARA FOTO/Fakhri Hermansyah

Một đoàn tàu đường dài chạy ngang qua chiếc taxi hãng VinFast của công ty Green SM Indonesia bị hư hỏng liên quan đến vụ tai nạn xảy ra vào đêm 27/4 (ảnh chụp hôm 28/4/2026)

Điều tra sơ bộ cho thấy gì?

Theo BBC News Tiếng Indonesia, kết quả điều tra sơ bộ cho thấy phản ứng dây chuyền bắt nguồn từ vụ va chạm giữa chiếc taxi VinFast và một đoàn tàu do chiếc taxi bị chết máy trên đường ray.

“Cụ thể, một chiếc taxi đã va chạm với tàu nội đô KRL tại điểm giao cắt gần Bulak Kapal, khiến đoàn tàu [KRL] này phải dừng lại,” ông Franoto Wibowo, Giám đốc Quan hệ Công chúng của KAI Daop 1 Jakarta, chia sẻ với báo giới.

Trong khi đang dừng đỗ, đoàn tàu KRL này đã bị tàu đường dài Argo Bromo Anggrek chạy cùng tuyến đâm mạnh từ phía sau.

Tổng Giám đốc Bobby Rasyidin của Kereta Api Indonesia (PT KAI), đơn vị vận hành đường sắt quốc gia chính của nước này, khẳng định vụ va chạm với chiếc xe taxi đã “khiến hệ thống đường sắt tại khu vực ga Bekasi Timur bị gián đoạn cục bộ”.

Hiện tại, PT KAI đã bàn giao toàn bộ công tác điều tra cho Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Indonesia (KNKT).

Phía PT KAI cũng gửi lời “chia buồn sâu sắc và lời xin lỗi chân thành về sự cố đáng tiếc này”.

Đại diện đội ngũ truyền thông của KNKT cho biết ba điều tra viên của họ đã có mặt tại hiện trường để tiến hành khảo sát từ tối 27/4, thời điểm xảy ra vụ tai nạn.

Công tác điều tra vẫn đang được tiếp tục.

Ở một diễn biến khác, nhiều cư dân mạng Indonesia đã bày tỏ sự phẫn nộ đối với công ty Green SM Indonesia.

Một số người còn bình luận trên kênh Instagram của BBC News Tiếng Indonesia rằng chính quyền nước này nên thu hồi giấy phép hoạt động của công ty.

Công ty Green SM Indonesia đã xác nhận trên các kênh mạng xã hội chính thức rằng chiếc taxi trong vụ tai nạn nói trên thuộc quyền sở hữu của công ty.

“Chúng tôi xin bày tỏ nỗi buồn sâu sắc và lời chia buồn chân thành nhất tới gia đình cũng như những người thân yêu của các nạn nhân. Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến sự việc này và cầu mong tất cả những bên liên quan sớm hồi phục và được bình an,” theo một tuyên bố trên trang Instagram chính thức của Green SM Indonesia vào hôm 28/4.

Green SM Indonesia cũng cho biết rằng “chưa có kết luận chính thức từ cơ quan chức năng” và tuyên bố sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để hỗ trợ tiến trình điều tra.

Lesthia Kertopati và Muhammad Irham từ BBC News Tiếng Indonesia tường thuật bổ sung

---