Category: Tin Việt Nam

Nguyen Thi Chau

Ở miền Nam, ra đường một chút là thấy cảnh người nghèo mời mọc mua vé số. Ngồi cà phê hay nhậu nhẹt vỉa hè thì cái đầu phải lắc hoặc cái tay móc túi lấy tiền ra, rồi cất vé số vô hoài.

Người miền Nam xởi lởi bao dung, chạy xe giữa đường thấy người nghèo bán vé số dạo còn dừng lại mua giúp. Sáng mua vé số thì chiều chẳng cần biết trúng hay không, có người mua quên dò cả tháng, có khi trúng mấy giải nhỏ thì hạn lãnh tiền đã hết.

Người Sài Gòn mua vé số cốt chỉ để ủng hộ người nghèo sống qua bữa. Mua vé số chỉ để nghe bước chân người bán vé số dạo bớt nặng, chỉ để bớt nghe tiếng thở dài, để né ánh mắt buồn khổ tủi đau nhìn mình, chỉ để lòng thấy nhẹ nỗi xót xa.

Người Sài Gòn đủ lý do để mua tờ vé số của người nghèo bán dạo. Mua để thấy lòng vui mà trúng trật gì cũng vui. Người miền Tây thì có thêm lý do mua vé số để mong trúng đổi đời. Mua vé số đem về để lên bàn thờ ông thần tài thổ địa thắp hương khấn vái, mơ về con độc đắc hai tỷ xa vời đang đợi ở tết Công-gô.

Thị trường tiêu thụ vé số chính là ở Sài Gòn. Nhưng người Sài Gòn có mấy ai mua vé số để muốn đánh cược với các công ty XSKT bao giờ. Còn các công ty XSKT thì dường như đánh cược với thân phận của người đi bán vé số. Mới trước đó in 10 triệu tờ vé số (tương đương 100 tỷ đồng/kỳ/Công ty XSKT), giờ tăng lên 11 triệu tờ (tương đương 110 tỷ đồng/kỳ).

Vé số in tăng nhưng tỷ lệ vé tồn bán không hết trong ngày được trả rất thấp, thậm chí có công ty không cho trả vé tồn khiến áp lực đè nặng lên các đại lý. Rồi đại lý cấp cao đè cấp thấp, cấp thấp bóp cổ người nghèo cắt giảm hoa hồng bán vé số, từ được hưởng 1.100đ/vé giờ còn 1.050đ, có nơi còn 1.000đ/vé. Người nghèo vốn đã khổ càng thêm đói rách.

Rồi người Sài Gòn vẫn phải mua, người bán vé số dạo vẫn phải bán, các công ty XSKT vẫn phải thu lợi nhuận, các đại lý vẫn phải ngồi rung đùi chờ bóp cổ người nghèo. Con tạo khổ đau vẫn phải cứ xoay vòng. Đời người bán vé số cũng mãi chỉ quẩn quanh phận nghèo.

Nước mắt khó nhọc vẫn phải cứ nuốt vào trong, nụ cười vẫn lẩn khuất trong bụi rậm cõi đời, nét mặt vẫn hằn thêm khắc khổ, mồ hôi vẫn nhễ nhại trên làn da sạm nắng, bước chân và tiếng thở dài của họ – những người bán vé số dạo – vẫn nặng đầy nỗi xót xa chua cay.

Làm người, dẫu có ác, cũng đừng học theo kiểu của chó cứ cắn vào áo rách, tỏ ra không phải người.

Nguồn Mệ – Võ Đức Phúc

Tố Ngọc Trần Sưu tầm

---

 

8 SÀI GÒN

Hôm qua, tôi viết bài “Văn chương miền Nam trong mắt một đứa trẻ”, thì có người hỏi tôi: “Anh có biết số phận của những văn nghệ sĩ miền Nam sau ngày 30/4/1975 như thế nào không?”

Sau 75, hầu hết những cây bút gạo cội của nền văn chương miền Nam đều trải qua những tháng ngày trong lao tù của trại cải tạo. Bởi chính quyền mới cho rằng: cây bút của họ còn gây “tội ác” nặng nề hơn cả cây súng và chế độ mới gọi họ với cái tên: “Biệt kích văn hoá”.

Ta thử tìm lại một giai đoạn lịch sử, một đoạn đường đời đau thương của một vài người trong số họ:

Doãn quốc Sỹ:

Sau 30/4/75, Thầy – tôi gọi là Thầy vì những cuốn Việt văn tôi học ở Chủng viện đều do Thầy biên soạn – ở lại Sài gòn và tiếp tục giảng dạy một thời gian ngắn trước khi bị bắt.Thầy bị bắt ngày 3/4/1976 trong chiến dịch nhắm vào “biệt kích văn hoá” của chính quyền mới. Thầy bị giam từ 1976  tại trại giam Gia Trung – Tây Nguyên và được thả vào năm 1980 nhờ sự can thiệp của các tổ chức quốc tế. Trong khi chờ bảo lãnh sang Úc, thầy viết tác phẩm “Đi” dưới bút hiệu Hồ Khanh và gửi ra nước ngoài xuất bản. Vì lý do này, thầy bị bắt lại vào tháng 5/1984 và bị thêm nhiều năm tù đày. Dù trải qua hơn 14 năm tù, thầy luôn giữ phong thái ung dung tự tại, dùng nhân cách kẻ sĩ để đối đầu với bão táp, nên bạn bè văn hữu gọi là người “Thung Dung Trượng Nghĩa”.

Duyên Anh:

Sau 75, ông bị bắt đi cải tạo 6 năm từ 76 đến 81. Ông bị giam tại trại giam Đầm Đùn , mà sau này ông mô tả trong cuốn “Trại Đầm Đùn” đầy sự kinh khủng của cái đói, cái rét và sự khắc nghiệt. Năm 1983, ông vượt biên sang Pháp. Năm 1988, ông bị hành hung bởi những người Việt cực đoan tại Mỹ vì những quan điểm chính trị trong quá khứ và hiện tại. Cuộc hành hung gây cho ông thương tích khá nặng, nên sau đó ông bị tai biến và mất khả năng nói và qua đời tại Pháp trong sự lặng lẽ.

Mai Thảo:

Chỉ có cây đại thụ này né được nhà tù cải tạo nhờ trốn tránh ẩn dật với nhiều tên giả ở Việt Nam sau 75. Đến năm 1977, ông đã trốn thoát khỏi VN bằng đường biển. Sang Mỹ, ông sống cô độc và làm bạn với rượu và cây viết. Ông định cư tại Cali và tiếp tục mở lại tạp chí Văn để gom góp những mảnh vỡ của văn học miền Nam. Khi mất, ông để lại tập thơ “Ta thấy hình ta là những miếu đền” – như một tiếng thở dài về sự tàn phai và thân phận lưu vong.

Tô Thùy Yên:

Ông được coi là nhà thơ lớn nhất với tư duy triết học sâu sắc của miền Nam, nên ông là nhà thơ bị đi cải tạo lâu nhất, tổng cộng 13 năm.  Năm 88, ông ra tù, ông viết ” Bài thơ Ta về”_ một kiệt tác thời hậu chiến. Bài thơ không  có sự hận thù, chỉ có bao dung và nỗi buồn trước vận nước và lòng người. Năm 1993, ông sang Mỹ và sống lặng lẽ trong tâm thế một người đã đi đến tận cùng khổ đau.

Thanh Tâm Tuyền:

Vừa là sĩ quan tâm lý chiến cấp Đại úy, vừa được coi là nhà thơ khai phóng thể thơ tự do, vừa là nhà viết tiểu thuyết hiện sinh, nên ông bị bắt đi cải tạo ngay sau 30/4 suốt 7 năm từ 75 đến 82. Trong tù, ngoài nỗi đau thế xác, ông còn chịu một nỗi đau thầm kín là một người con ông bị mất tích trên đường đi tìm tự do. Năm 1990, ông sang Mỹ theo diện H.O. Ông qua đời năm 2006 vì ung thư phổi.

Phan Nhật Nam:

là sĩ quan binh chủng Dù và là nhà văn quân đội với những bút ký chiến sự rực lửa, ông bị đi học tập cải tạo ngay sau 30/4. Ông chịu cảnh tù đày suốt 14 năm qua nhiều trại giam khắc nghiệt từ nam ra bắc, trong đó có 8 năm biệt giam. Năm 1993, ông sang Mỹ định cư theo diện H.O.

Vợ chồng Trần Dạ Từ và Nhã Ca:

Sau 30/4, cả hai vợ chồng đều bị bắt và liệt vào “biệt kích văn hoá”. Nhã Ca bị giam khoảng 2 năm và được thả về chăm sóc cho 6 đứa con nhỏ. Còn Trần Dạ Từ phải chịu tù đày 12 năm từ 75 đến 88 tại nhiều trại giam. Nhờ sự vận động của các tổ chức quốc tế và sự can thiệp của chính phủ Thụy Điển, gia đình vợ chồng được bảo lãnh sang Thụy Điển vào tháng 9/1988.

Nhưng cũng có nhiều người không thể vượt qua sự khắc nghiệt của trại cải tạo và đã chết.

Nguyễn Mạnh Côn:

Ông bị bắt năm 1976 và đưa đi cải tạo ở trại giam Xuyên mộc. Để phản đối chính sách của trại giam, ông đã tuyệt thực, và rồi kiệt sức và qua đời ngày 1/6/1979. Khí tiết của ông được các bạn tù nhắc lại như một huyền thoại về phẩm giá.

Hồ Hữu Tường:

Một  nhà trí thức, một nhà văn lớn cũng qua đời năm 1980 trong thời gian giam giữ tại các trại cải tạo.

Vũ Hoàng Chương:

Bị bắt vào trại cải tạo sau 30/4 nhưng được  thả về năm 76 vì bệnh tật, nhưng vì quá suy sụp sau thời gian bị giam cầm khiến ông qua đời chỉ 5 ngày sau khi về nhà.

Hoạ sĩ Choé:

Tên thật là Nguyễn Hải Chí, là một tài năng bẩm sinh, nổi danh với những bức hí hoạ chính trị sắc sảo. Sau vài tháng làm báo với chế độ mới, ông bị bắt đi cải tạo từ 76 đến 85. Sau khi ra tù, ông tìm cách vượt biên nhưng không thành nên bị tù thêm một thời gian nữa. Năm 1997, ông bị đột quỵ và hai mắt vị loà nên ông chuyển qua làm thơ. Cuối năm 2002, ông được đưa sang Mỹ chữa trị nhưng không khỏi mù. Ông mất năm 2003 tại Virginia.

Số phận các nhà văn nữ ít nghiệt ngã hơn.

Nguyễn Thị Hoàng:

Sau 75 , bà cùng gia đình đi kinh tế mới ở Suối Dầu – Khánh Hòa khoảng 3 năm, làm đủ thứ nghề từ rẫy ruộng cho đến buôn bán nhỏ để nuôi con.

Túy Hồng:

Sau 75 định cư ở Mỹ. Bà tiếp tục viết văn và cộng tác với các tạp chí cho đến khi qua đời vào ngày 19/7/2020 tại Oregon, Hoa kỳ.

Lệ Hằng:

Bà rời VN sang Úc định cư 1989. Bà tiếp tục viết và cộng tác với các tạp chí văn học Việt.

Nguyễn Thị Thuỵ Vũ:

Riêng bà, là khổ. Sau 75 bà ở lại VN và trải qua những giai đoạn khó khăn, phải sống lê lết vì nuôi đứa con gái út bị bệnh. Hiện tại, bà sống ở Lộc ninh – Bình Phước với cuộc sống cũng tạm ổn nhờ sự giúp đỡ của bạn bè và các tổ chức văn bút.

Còn một số người ở lại VN như Sơn Nam, Võ Hồng, Quách Tấn, Vũ Hạnh. Có người hội nhập hợp tác với chế độ mới, có người lặng lẽ “gác bút”.

Câu chuyện về số phận của những văn nghệ sĩ miền Nam sau 30/4/1975 không chỉ là một câu chuyện văn chương, mà còn là những mảnh ghép từ nhiều phận đời với đầy đủ bi thương của một giai đoạn lịch sử vào thế kỷ 20, khi cây bút bị coi là “tội ác”.

DYNH ANH

---

 

Đặng Đình Mạnh

Bài viết đăng tải trên Người Việt

Sau 50 năm, kể từ khi cuộc chiến huynh đệ tương tàn tại miền Nam kéo dài gần hai thập kỷ kết thúc cho đến nay, truyền thông của nhà cầm quyền Cộng Sản trong nước đã công khai cho biết có đến 310 nghìn quân Trung Cộng đã từng được Hà Nội đưa vào lãnh thổ Việt Nam để tham chiến tại miền Nam.

Tuy thông tin này không mới, vì một vài chính khách, hoặc học giả phương tây đã từng đưa tin này từ khá lâu, nhưng khi ấy, do thông tin được đưa từ một phía, nên vẫn còn gây nhiều nghi hoặc cho công chúng. Thế nhưng, khi lần này thông tin được thừa nhận chính thức từ truyền thông trong nước thì đây là lần đầu tiên.

Chúng đã giúp tái khẳng định một điều mà công chúng vốn đã nghi ngờ từ lâu về sự tham chiến trực tiếp của binh sĩ Trung Cộng, bên cạnh những sự trợ giúp về khí tài, phương tiện, tài chính, kỹ thuật và cố vấn quân sự từ một số quốc gia Cộng Sản như Liên Xô (cũ), Bắc Hàn, Trung Cộng…

Nghi vấn được đặt ra rằng tại sao sự việc đã được nhà cầm quyền Cộng Sản giấu diếm ngần ấy năm (hơn 50 năm), thì bây giờ lại sẵn sàng tự nhiên bạch hóa thông tin về chúng? Mặc cho việc bạch hóa thông tin này đã có thể bóc mẽ sự giả dối của chế độ về động cơ thúc đẩy cuộc cưỡng chiếm miền Nam dưới danh nghĩa “Đánh đuổi quân Mỹ xâm lược”.

Vì lẽ, với sự hiện diện, tham chiến trực tiếp của binh sĩ Trung Cộng trên lãnh thổ miền Nam Việt Nam thì về bản chất pháp lý, chúng không có gì khác biệt đối với sự hiện diện, tham chiến của binh sĩ Hoa Kỳ cả. Cho nên, nếu nói quân Mỹ xâm lược thì cùng lúc đó, nói quân Trung Cộng xâm lược cũng chẳng có gì là sai.

Theo đó, khi thừa nhận công khai việc đưa hơn 310 nghìn binh sĩ Trung Cộng vào lãnh thổ Việt Nam tham chiến vào các năm 1965-1968, trong đó, trả giá bằng số thương vong lên đến gần 2.500 người. Xem ra, chế độ Hà Nội đang kể lể cho công chúng nghe về công trạng to lớn của Trung Cộng góp phần trong chiến thắng ngày 30 Tháng Tư 1975. Nhờ thế, giúp chế độ Cộng Sản nắm giữ độc quyền quyền lực chính trị trên toàn lãnh thổ Việt Nam trong suốt 50 năm qua.

Qua đó, đã gởi những tín hiệu rất đáng lo ngại cho đất nước trong những ngày sắp đến.

Một mặt, để chế độ Hà Nội thuyết phục người dân về tính chính đáng khi mời binh sĩ Trung Cộng vào lãnh thổ để tham gia diễn binh trong ngày kỷ niệm “chiến thắng” của chế độ.

Mặt khác, chuẩn bị tâm lý cho người dân để chấp nhận sự hà hiếp, lấn lướt của Trung Cộng trong mọi vấn đề, bao gồm cả vấn đề lãnh thổ, hải đảo trong tương lai như một cách để trả ơn.

Chưa kể đến việc tạo sự quen mắt cho công chúng khi trong tương lai, quân đội Trung Cộng có thể sẽ đổ bộ vào Việt Nam dưới danh nghĩa bảo vệ cho chế độ Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam “anh em” khi bị đe dọa về khả năng mất chính quyền.

Như để “thẩm định” điều này, ngày 24 Tháng Tư 2025, trong khi Trung Cộng gởi gần 120 binh sĩ qua Việt Nam để tập dượt, chuẩn bị cho buổi diễn binh tại Sài Gòn, thì mặt khác, truyền thông chính thức của Trung Cộng là Tân Hoa Xã cũng đã công khai thông tin về việc binh sĩ Trung Cộng đổ bộ lên bãi đá Hoài Ân, thuộc cụm đảo Thị Tứ, Trường Sa mà Việt Nam đã tuyên bố chủ quyền.

Kèm theo tin, báo Trung Cộng đăng ảnh 4 binh sĩ thuộc lực lượng hải cảnh Trung Cộng đang căng quốc kỳ trên bãi đá sau khi đã đổ bộ lên đây. Điều đáng nói, vẫn theo thông tin từ Tân Hoa Xã, việc đổ bộ trùng vào ngay thời điểm người đứng đầu Trung Cộng là Chủ Tịch nước Tập Cận Bình đang có chuyến thăm và làm việc chính thức tại Hà Nội.

Liệu chừng chế độ Hà Nội sẽ tiếp tục lên tiếng phê phán hành động xâm nhập hải đảo, tuyên bố chủ quyền trái phép của Trung Cộng để bảo lưu chủ quyền của đất nước theo công pháp quốc tế, hay sẽ phải giữ im lặng để… trả ơn cho món nợ chiến tranh?

Mặt khác, việc nhà cầm quyền Cộng Sản công khai thừa nhận những công ơn to lớn của Trung Cộng, đã hỗ trợ cho Hà Nội giành chiến thắng trong cuộc chiến Việt Nam, vô hình trung, làm lộ mặt trái trong mối quan hệ hai nước trong những năm cuối thập kỷ bảy mươi. Khi ấy, trong sự mâu thuẫn tột độ giữa hai quốc gia Cộng Sản là Liên Xô và Trung Cộng, thì Hà Nội đã công khai chọn phe đứng về phía Liên Xô.

Rõ ràng, sau khi đã đạt được mục đích của mình là cưỡng chiếm miền Nam, nắm giữ được quyền lực độc quyền trên toàn lãnh thổ, thì việc chế độ Hà Nội chọn theo phe Liên Xô để chống lại Trung Cộng. Đồng thời, đàn áp, xua đuổi Hoa Kiều về nước là thái độ “Ăn cháo, đá bát”, “Qua cầu rút ván” khiến Trung Cộng phải động binh, đưa quân đội tràn vào 6 tỉnh biên giới để “Dạy cho Việt Nam bài học” là có nguyên nhân chính đáng, không oan uổng gì cả.

Cái oan uổng là dân chúng của 6 tỉnh biên giới không có tội tình gì mà phải chết tức tưởi, tan cửa, nát nhà vì sự bất trung, bất tín của những kẻ lãnh đạo Cộng Sản Việt Nam đối với đàn anh Trung Cộng.

Ngày nay, chế độ Hà Nội muốn dựa vào Trung Cộng để duy trì lâu hơn sự độc tài của mình trên đất nước, cho nên, phải ra mặt công khai kể lể ơn nghĩa ngày trước. Qua đó, ép buộc người dân phải chịu đựng những sự ức hiếp sắp tới sẽ càng ngày càng gia tăng của Trung Cộng trong tất cả các mặt đời sống xã hội, chứ không chỉ trong phạm vi chủ quyền lãnh thổ, biển đảo.

Thế nên, xét ra, công trạng của Trung Cộng chỉ mang lại lợi ích cho chế độ Cộng Sản Hà Nội, giúp Cộng Sản giành được chính quyền trên toàn lãnh thổ, giúp Cộng Sản duy trì sự độc tài để thu vén lợi ích cho đảng, cho cá nhân và đàn áp nhân dân.

Nhưng đối với nhân dân Việt Nam, công trạng của Trung Cộng không mạng lại lợi ích gì cho nhân dân cả, mà trái lại, còn là tai họa cho nhân dân. Theo đó, nhân dân Việt Nam không mang ơn gì của Trung Cộng cả.

Viết từ Hoa Thịnh Đốn, tháng 04/2025

* Ảnh binh sĩ Trung Cộng tham gia diễu binh tại Sài Gòn

---

 

Việt Luận – Viet’s Herald

Nguyễn Tuấn

Nghe tin “Sài Gòn” được định danh cho một phường làm tôi liên tưởng đến ca khúc bất hủ: “Sài Gòn Niềm Nhớ Không Tên” của Nguyễn Đình Toàn. Và, một vấn đề lớn hơn: hoà giải dân tộc.

Tiếng súng chiến tranh đã lặng im nửa thế kỷ rồi. Nhưng những vết thương lòng của dân tộc vẫn chưa lành.

Sài Gòn là địa danh nổi tiếng, từng là nhịp tim của miền Nam, của Việt Nam Cộng Hòa. Sài Gòn, cùng với vài thành phố ở Đông Nam Á, từng được mệnh danh là “Hòn ngọc Viễn Đông” rực rỡ.

Sau 1975, Sài Gòn đã bị xóa khỏi bản đồ, nhường chỗ cho “Thành phố hcm”.

Sự đổi tên ấy, như một nhát dao cắt đứt sợi dây liên hệ với quá khứ, khiến người miền Nam thảng thốt.

Một nhà văn tài hoa đã cất tiếng than thành nhạc: “Sài Gòn ơi! Ta mất người như người đã mất tên”.

Không chỉ là mất đi một địa danh, mà là mất đi cả một phần hồn cốt, một bản sắc từng là niềm tự hào của bao thế hệ.

Hành động đổi tên này, khi đặt cạnh cách các nền văn hóa khác đối đãi với địa danh, càng làm nổi bật sự khắc nghiệt của nó.

Khi người Anh đặt chân đến Úc, họ không xóa sạch dấu vết của người thổ dân. Những cái tên như Canberra, Woolloomooloo, Cabramatta, Parramatta. v.v. vẫn vang vọng âm hưởng bản địa. Đó là một lời tri ân cho vùng đất và con người nơi đã tạo dựng nên những vùng đất đó.

Người Mỹ cũng vậy: giữ nguyên những San Francisco, San Diego, Los Angeles – những cái tên mang hơi thở Tây Ban Nha và bản địa. Đó là cách họ ôm lấy di sản của những nền văn hóa đã có trước.

Dù không hoàn hảo, những lựa chọn này là nhịp cầu nối giữa kẻ đến và người ở, là sự thừa nhận rằng lịch sử không phải là một bản nhạc độc tấu.

Ngược lại, sau 1975 khi nhà cầm quyền Bắc Việt mới bước vào Sài Gòn, họ vội vã đổi tên thành phố, như muốn xóa sạch ký ức của một miền Nam.

Thậm chí, những địa danh như Tân Sơn Nhứt – cách viết và phát âm thân thuộc của người miền Nam – cũng bị sửa thành Tân Sơn Nhất theo giọng điệu miền Bắc. Đó là một sự ngạo mạn với lịch sử.

Sự đồng hóa này, từ tên thành phố đến cách viết từng con chữ, là một tuyên ngôn về quyền lực.

Không chỉ quyền lực, đó cũng là một nhát cắt vào trái tim người miền Nam.

Không giống như người Anh hay người Mỹ, những người tìm cách dung hòa di sản, chánh quyền mới đã chọn cách áp đặt, biến Sài Gòn thành biểu tượng của sự chinh phục hơn là hòa giải và hoà hợp.

Dẫu vậy, trong tâm hồn người miền Nam, Sài Gòn vẫn sống. Họ vẫn nói “Đi Sài Gòn”, như một lời thì thầm của ký ức, một sự phản kháng thầm lặng trước dòng chảy của thời gian. Cái tên ấy là ngọn lửa không tắt, là minh chứng rằng hòa giải không thể nở hoa trên mảnh đất mà một phần lịch sử bị chôn vùi.

Phường Sài Gòn?

Gần đây, có đề xuất đặt tên một phường ở Quận 1, là phường “Sài Gòn”. Ý tưởng này đã khuấy động những con sóng cảm xúc.

Thoạt đầu nghe qua có vẻ là một nhành ô liu, một cử chỉ tưởng như muốn xoa dịu nỗi đau của quá khứ, nhưng trong thực tế đó lại là một một sự sỉ nhục và ngạo mạn trá hình.

Sài Gòn, từng là đô thành, nay bị thu nhỏ thành một phường! Một mảnh vỡ bé nhỏ của chính mình.

Đối với những trái tim vẫn khắc khoải cái tên Sài Gòn, đây không chỉ là sự hạ thấp, mà là một vết thương mới, như thể ký ức của họ bị giam cầm trong một góc nhỏ của lịch sử.

Ý tưởng này (lấy một phường đặt tên Sài Gòn), chẳng những thiếu sự nhạy cảm, mà còn xây thêm một bức tường ngăn cách. Hòa giải không thể đến từ những hành động làm mờ đi những địa danh lịch sử.

Cần những sáng kiến trân trọng di sản Sài Gòn, những bảo tàng kể câu chuyện miền Nam, những con đường mang tên những anh hùng đã có công mở rộng bờ cõi và bảo vệ miền Nam, hay những không gian công cộng nơi mọi tiếng nói được cất lên. Chỉ khi ấy, Sài Gòn mới có thể trở thành biểu tượng của hòa hợp, chứ không phải chia rẽ.

Sau 50 năm hoà bình, từ nỗi đau mất tên Sài Gòn, đến đề xuất “phường Sài Gòn” đầy tranh cãi, đất nước vẫn đang tìm lối vượt qua những lằn ranh của quá khứ. Bài học từ người Anh và người Mỹ, với sự tôn trọng dành cho địa danh bản địa, như ánh sao dẫn đường, nhắc nhở rằng hòa hợp nên bắt đầu từ việc ôm lấy di sản của nhau.

Bằng cách mở rộng trái tim và trí óc, lắng nghe mọi tiếng nói của lịch sử, Việt Nam có thể chữa lành những vết thương chia rẽ. Hòa giải không phải là xóa bỏ khác biệt, mà là để những khác biệt ấy cùng ngân vang trong bài ca dân tộc.

Nguyễn Tuấn

---

 

My Lan Pham

 Cô H’Linh Hmok, 38 tuổi trong hình hiện là tiến sĩ Vật lý, giảng viên Đại học QGTT Mexico. Cô xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở thị trấn Ea Drăng (Ea H’leo, Đắk Lắk) và được coi là nữ tiến sĩ khoa học đầu tiên của người Ê đê. Con đường của cô từ quê nhà Ea Drang tới ngày hôm nay rất dài, nhưng đầy ấn tượng và đáng khâm phục, theo tin từ nhiều báo và mạng xa hoi.

Cha mẹ của H’Linh có 4 con. Tuổi thơ của cô đầy thiếu thốn: “Nhà mình nghèo, không có đủ ván để che bốn bức tường, không đủ tôn để lợp trên mái nên mỗi lúc mưa thì nhà lại dột. Nước chảy lênh láng, ướt cả giường ngủ. Nhiều đêm, 6 thành viên trong gia đình ngồi co ro với miếng áo mưa che lơ lửng trên đầu. Những lúc nhà hết gạo, H’Linh và các em phải đi ngủ với cái bụng đói cồn cào”. Cô tâm sự trên báo SVVN.

Cô bé Ê đê này rất cực khổ để không bị thất học. Cô ráng đi xin lại sách cũ của các bạn đã học lớp trước để lại, tìm giấy nháp đóng thành vở học bài. Từ lớp 6 trở đi, vào mùa hè, cô đi nhổ cỏ, lượm cà phê, rửa chén bát cho quán bún phở để có tiền mua sách bút. Dù làm gì, H’Linh đều tranh thủ học bài. Kết quả cô học hết cấp 2 và thi đậu trung học nội trú N’Trang Long, tỉnh Đắk Lắk.

Được đi học ở đây khiến cuộc sống của cô tốt hơn. Cô có đủ sách vở để học, được thày cô chăm sóc tử tế. Cuối cùng cô thi đậu vào khoa  SP Vật lý của ĐH Tây Nguyên. Vào đại học là phải đối mặt với phương pháp học mới, trong khi nhà rất nghèo, có những lúc cô muốn gục ngã. Nhưng rồi H’Linh lại ráng vượt qua để trở thành sv đứng đầu lớp, và ở trong top 10 của khoa.

Cơ hội rất mong manh đến với cô khi Khoa Vật lý của Đại học La Habana, Cuba qua đại học Tây Nguyên cấp 1 suất học bổng duy nhất. H’Linh apply với mọi nỗ lực cao nhất… Và may mắn mỉm cười với cô. Cô được nhận qua Cuba học tập với học bổng toàn phần một năm học ngoại ngữ và 5 năm học chuyên ngành.

Niềm vui chưa tới bao lâu thì cha cô lâm bạo bệnh và mất. Cô cho biết khi đó gia đình cô đang lúc khó khăn đến cùng cực: “Tin mừng mở ra một cơ hội quý giá nhưng làm sao mình có thể đi du học, khi ngay đến tiền làm hồ sơ cũng không có? Mùa hè ấy, mình đi dọn cỏ thuê ở các rẫy cà phê, cực quá mà tiền công chỉ 20 nghìn đồng một ngày. Mình khóc trong tuyệt vọng nhưng rồi mình nghĩ đến bố, nghĩ về tương lai, nghĩ về ước mơ của mình. Không thể đầu hàng.” Mẹ cô đi vay tiền cho con từ quê đi xe đò 100 km về Buôn Ma Thuột để tìm cách có tiền làm hồ sơ. Và cuối cùng cô đã thuyết phục được tỉnh nhà giúp đỡ.”

1 tháng sau, cô gái trẻ đang chịu tang cha đó lên đường đi du học. Đây là lần đầu tiên cô được ra khỏi biên giới quốc gia, bay vượt nửa vòng trái đất, với nỗi mất cha vẫn nhức nhối bên trong.

6 năm đi du học là 6 năm gian khổ. Nhưng với H’Linh, được đi học là một niềm hạnh phúc. Cô học rất chăm chỉ, chịu khó, vừa học, vừa tham gia nghiên cứu khoa học, viết các bài báo chuyên ngành. Kết quả, cô tốt nghiệp cử nhân loại giỏi.

Không chấp nhận dừng lại, cô muốn mình đi xa hơn. H’Linh apply và tiếp tục nhận được học bổng toàn phần của Hội đồng Khoa học và Công nghệ Quốc gia Mexico để học lên thạc sĩ tại Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Giáo dục đại học của Ensenada, Mexico. Cô chuyển qua Mexico học và sau khi tốt nghiệp thạc sỹ, thì thi đậu học bổng tiến sĩ. Cô đã hoàn tất và thi lấy bằng tiến sỹ ở ĐHQG Mexico, sau đó theo học sau tiến sĩ và trở thành giảng viên của trường.

Nay thì cô đã đi được nhiều nơi, làm nhiều việc. H’Linh tập trung vào việc nghiên cứu và phát triển các vật liệu ferroics và multiferroics không chứa chì. Đây là hướng nghiên cứu nhằm giảm thiểu tác động độc hại của kim loại này đối với sức khỏe con người và môi trường, đặc biệt trong các lĩnh vực như thiết bị điện tử và cảm biến thông minh. Cô từng tham dự nhiều hội nghị khoa học tại Mỹ, châu Âu, và thêm nhiều hiểu biết.

Giờ đây cô tha thiết muốn có thêm những nữ sinh dân tộc làm được như mình. “Là người con của Tây Nguyên, mình mong muốn truyền cảm hứng cho các bạn trẻ, đặc biệt là nữ sinh dân tộc thiểu số, để các bạn tin vào giáo dục, khoa học và khả năng thay đổi tương lai của chính mình. Hãy dám mơ lớn và hành động. Nếu không có cơ hội, hãy tự tìm hoặc tạo ra cơ hội. Nếu không có ai dẫn đường, hãy mạnh dạn bước đi trước. Mỗi bước nhỏ bạn đi hôm nay đều đưa bạn đến một tương lai tốt đẹp hơn.” H’Linh nói trên báo TPO.

Một cô gái thông minh, xinh đẹp và đầy can đảm. Xin chúc mừng cô và mong rằng ngày càng có nhiều cháu học sinh, sinh viên có thể học hỏi được những điều thú vị và bổ ích từ H’Linh.

Nguyễn Thị Bích Hậu

Hình của H’Linh tại thư viện ĐHQGTT Mexico, tại lễ TN tiến sĩ, và tại 1 hội nghị khoa học ở California, Mỹ – đăng trên các báo VNN, TPO, SVVN

From: Bang Uong

---

 

Ba’o Nguoi – Viet

April 18, 2026 FacebookTwitterEmailPrint

LOS ANGELES, California (NV) – Cuộc chiến Iran đẩy giá xăng tăng vọt tại California, mức cao nhất toàn quốc, đang đẩy hàng trăm ngàn tài xế Uber và Lyft vào tình thế khó khăn, buộc nhiều người phải giảm giờ làm hoặc bỏ việc, theo bản tin của Los Angeles Times ngày Thứ Bảy, 18 Tháng Tư.

Dữ liệu từ American Automobile Assn., giá xăng trung bình tại California hiện gần $6 mỗi gallon, trong khi mức trung bình toàn quốc chỉ hơn $4. Một số trạm xăng tại Los Angeles thậm chí có giá hơn $8 cho mỗi gallon. 

Xăng trên $8/gallon ở Los Angeles, California, từ đầu Tháng Tư. (Hình: Mario Tama/Getty Images)

Giá xăng tăng vọt này diễn ra trong bối cảnh chiến tranh tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu, khiến chi phí nhiên liệu leo thang nhanh chóng, ảnh hưởng trực tiếp vào hoạt động làm việc của các tài xế trong dạng hành nghề tự do “gig” mà họ phải tự gánh chi phí vận hành. 

Ông John Mejia, một tài xế Lyft tại San Francisco Bay Area, cho biết thu nhập của ông giảm mạnh. Trước đây, ông có thể kiếm $400 chỉ trong ba giờ, nhưng hiện nay ông phải “cày” suốt 12 giờ mà chỉ được $200.

“Đó là bài toán kinh tế giữa việc trả ít cho tài xế và giá xăng,” ông Mejia nói. “Điều đó khiến mọi người phải bò nghề.” 

Không chỉ ông Mejia, nhiều tài xế khác cũng chia sẻ tình trạng tương tự. Bà Margarita Penalosa, tài xế toàn thời gian tại Los Angeles, cho biết trước đây bà có thể kiếm $300 trong tám giờ làm việc. Hiện nay, bà chỉ đạt khoảng $250 dù làm đến 14 giờ mỗi ngày.

“Trừ chi phí xăng, hao mòn xe và bảo trì, coi như tôi chỉ còn lại khoảng 11 đồng mỗi giờ,” bà nói. 

Trước áp lực chi phí, các tài xế buộc phải thay đổi cách làm việc. Nhiều người chọn lọc kỹ chuyến xe, tránh khu vực kẹt xe nặng, hoặc chờ những cuốc xe có giá cao hơn. Một số tài xế đang tính đến chuyện chuyển sang xe điện hoặc tìm nguồn thu nhập khác.

California hiện có hơn 800,000 tài xế làm việc theo dạng công nghệ, theo California Gig Workers Union. Với quy mô lớn như vậy, bất kỳ biến động nào về chi phí nhiên liệu đều có thể tạo ra ảnh hưởng lan rộng đến thị trường lao động và dịch vụ vận chuyển.

Các công ty như Uber và Lyft cho biết họ đã đưa ra một số biện pháp hỗ trợ, bao gồm hoàn tiền khi đổ xăng hoặc giảm giá thông qua các chương trình liên kết. Tuy nhiên, nhiều tài xế cho rằng các chương trình này có quá nhiều điều kiện, khiến lợi ích thực tế không đáng kể.

“Nếu tính toán kỹ, rất vô lý,” ông Mejia nói. “Họ không giúp gì cho chúng tôi cả.” 

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo ngay cả khi nguồn cung dầu ổn định trở lại, giá xăng cũng khó giảm nhanh. Ông Mark Zandi, kinh tế gia trưởng tại công ty phân tích thị trường Moody’s Analytics, nhận định giá nhiên liệu thường “tăng như hỏa tiễn nhưng giảm như lông chim rơi,” ám chỉ quá trình giảm giá sẽ diễn ra chậm.

Trong bối cảnh đó, ngành dịch vụ gọi xe công nghệ có thể đối mặt với những thay đổi đáng kể. Nếu nhiều tài xế tiếp tục rời bỏ, các công ty có thể buộc phải tăng giá cước để giữ chân lực lượng lao động, càng thúc đẩy chi phí sinh hoạt tăng cao hơn nữa.

Sự việc phản ánh một vòng xoáy kinh tế quen thuộc đó là giá nhiên liệu tăng không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn trực tiếp tác động đến những người lao động ở mọi tầng lớp. (MPL) [dt]

---

 

Loc Duong

 SỰ HY SINH THẦM LẶNG

Sau khi hai Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và Nguyễn Thanh Long lần lượt bị mất chức và đi tù vì tham nhũng và buôn thuốc tây giả, chính phủ ta đã đưa một người không biết gì về y tế lên làm bộ trưởng. Đó là bà Đào Hồng Lan, người có khuôn mặt mũm mĩm, xinh ra phết, vốn là một nhà giáo đã có nhiều đóng góp cho ngành giáo dục nhưng rốt cuộc cũng chẳng đi đến đâu.

Vừa lên ngôi, bà tân Bộ trưởng đã phát động cuộc thi viết về “ Sự hy sinh thầm lặng” của ngành y tế. Giải thưởng rất hấp dẫn. Có nhiều bài viết gửi về. Trong số đó có bài của một em học sinh lớp 6  bị ném ngay vào thùng rác, giống như dân Facebook vẫn hay nói là “bị loại từ vòng gửi xe”. Bài viết của em như sau:

Người ta cứ bảo bác sĩ, y tá là lương y như từ mẫu, là những chiến sĩ thầm lặng, em thấy không đúng. Cả nước đều biết nếu không có phong bì hay tiền ứng trước viện phí, người bịnh sẽ có nhiều cơ hội bị bỏ nằm nhúc nhích ngoài hành lang, vừa thở vừa chờ cho tới sáng. Hay ai cần thay băng mà không lòi tiền bồi dưỡng ra, sẽ được các nhân viên y tế thay mạnh tay còn hơn đô vật…Cho nên em chỉ thấy những bịnh nhân bình thường như mẹ em mới xứng đáng đoạt danh hiệu “ sự hy sinh thầm lặng”.

Mẹ em là một cô giáo, ở trong trường thì được chính phủ gọi là kỹ sư tâm hồn, nhưng lúc mẹ em bị bướu cổ phải đi bịnh viện thì không khác gì một con chuột đang bị cả hệ thống y tế xúm vô hành hạ.

Mẹ em phải dậy sớm đi vô bệnh viện lúc 3 giờ rưỡi sáng để lấy số thứ tự. Ba em nằm trên giường cằn nhằn “ Chỉ có ăn trộm mới đi giờ này”.  Em cũng phải đi “ăn trộm” với mẹ em, vì ba em nói chiều nay mắc nhậu, không giữ em được.

Lấy số xong, mẹ em ngồi chờ tới trưa cũng không thấy đọc tên, trong khi có nhiều người tới sau thì lại được mấy cô y tá vui vẻ nắm tay dẫn vô trước. Có một ông ngồi ngủ gục cạnh mẹ em, lâu lâu mở một con mắt ra nói “Không có người quen giới thiệu, không có tiền khám dịch vụ thì chị ngủ một giấc đi cho khoẻ tấm thân ngà”.

Tới hồi nghe đọc tên, mẹ em mừng muốn khóc, mẹ chạy lại ô cửa sổ. Cô y tá, khuôn mặt nghiêm khắc, sau khi điền tên tuổi, giấy tờ xong, nói với mẹ em “Đóng viện phí rồi tới phòng khám số 6”. Mẹ em nhẹ nhàng hỏi “ Phòng số 6 ở đâu chị ?”. Cô y tá nạt “ Ở trong miệng chị chứ ở đâu. Đi ra ngoài mà hỏi”.

Tại đây, sau khi chờ mòn mỏi thêm nữa tiếng nữa, mẹ em được vô gặp bác sĩ. Ông bác sĩ, mồ hôi đầy trên mặt và nách, chắc tại phải làm việc quá sức. Nhìn ổng, em không thấy giống bác sĩ chút nào, mà thấy giống mấy người bán keo dán chuột. Bác sĩ hỏi “Bệnh sao?”. Mẹ em đang trình bày thì bác sĩ đã ghi xong toa thuốc, ông nói : “ Đi chụp X quang và mua thuốc”.

Mẹ em dẫn em ra ngoài, im lặng đi như một xác chết. Em hỏi mẹ :“ Sao mình chờ hết buổi sáng mà chỉ được gặp bác sĩ không tới 3 phút vậy mẹ ?”. Mẹ thở dài : “Ở đây, bác sĩ là chủ tịch nước. Con đói chưa, ra mẹ mua xôi con ăn rồi mình ghé quầy thuốc tây mua thuốc”. “ Mẹ không đi chụp phim hả mẹ”. “ Không kịp chiều nay đâu con ơi, người ta xếp hàng dài thế kia, để mai mẹ sẽ xin nghỉ dạy thêm một ngày nữa đi chụp”.

Tại quầy bán thuốc tây, cũng lại cảnh xếp hàng và chen lấn. Nhiều người ngồi luôn xuống đất cho đỡ mỏi chân. Em cũng ngồi nhưng mẹ em thì không. Chắc mẹ nghĩ trong bệnh viện mẹ vẫn là cô giáo chứ không phải bệnh nhân bướu cổ. Đứng lâu lắm thì mẹ cũng mua được một loại thuốc, còn hai loại khác người bán bảo rằng “ngành y tế đang thiếu thuốc, chị ra ngoài chợ đen mà mua”. Mẹ thất vọng, lảo đảo đi ra như người say nắng. Thời may, có một bà tiên mập mạp hiện ra trước mặt cứu nguy. Bà tiên móc từ trong áo ngực ra mấy vỉ thuốc : “Em có hai loại thuốc chị cần nè, chị lấy em để rẻ cho”. Nhưng mẹ em cám ơn và nắm tay em lôi đi. Mẹ bảo mẹ sợ mua nhầm thuốc giả của mấy con buôn.

Ngồi trên xe buýt về nhà, em thấy suốt ngày hôm nay khủng khiếp quá. Bịnh viện đông như kiến. Đông thế nhưng không kiếm ra một nụ cười. Ai cũng gắt gỏng. Ai cũng lê lết chầu chực để được khám qua loa. Mùi mồ hôi, mùi mấy người bịnh khiến em cũng muốn bịnh theo luôn. Vậy mà mẹ em vẫn im lặng chịu đựng. Lúc gần ra về, có cụ già nuôi bệnh, bị móc túi hết tiền, ngồi khóc lóc thảm thiết, mẹ em lẳng lặng lấy ra cho mấy ngàn, không nói một câu. Mẹ chỉ đổ quạu khi về tới nhà thấy ba em nằm say xỉn, ói tùm lum. Dọn đống ói xong, mẹ lại hấp tấp chạy đi mua nước chanh về cho ba uống giải rượu.

Nhìn theo bóng dáng mẹ chạy đi mua nước chanh, em thấy thương sự hy sinh thầm lặng của mẹ vô cùng, cho nên em viết bài dự thi này. Mong bà Bộ trưởng cho em được giải để em đưa hết tiền lãnh thưởng cho mẹ em trị bịnh bướu cổ. Chứ bịnh viện kiểu này, không có tiền thì chắc mẹ em chỉ có nước sống và trị bịnh bằng niềm tin.

Kính chúc bà Bộ trưởng dồi dào sức khoẻ, ngồi ghế được lâu, suy nghĩ được gì giúp ích cho dân nghèo bịnh hoạn, chứ đừng như ông Bộ trưởng trước, mới ngồi chưa nóng đít đã tham nhũng, phải vô khám ngồi bóc lịch mà nước mắt ổng cá sấu cứ rưng rưng.

Loc Duong

---

 

Ba’o Tieng Dan

09/04/2026

Mạng lưới Nhân quyền VN

Tuyên bố Chung của Mạng lưới Nhân quyền Việt Nam và tổ chức Người Bảo vệ Nhân quyền

Thông cáo Báo chí

Ngày 7 tháng 4 năm 2026

Kể từ khi đảm nhận vai trò lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam vào tháng 8 năm 2025, ông Tô Lâm đã liên tục viện dẫn các ngôn từ về “thượng tôn pháp luật,” sự minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, những tuyên bố này lại không đi đôi với thực tế. Thay vào đó, chúng chỉ đóng vai trò như một lớp vỏ bọc che đậy cho một chiến dịch ngày càng gia tăng nhằm bịt ​​miệng những tiếng nói bất đồng và củng cố quyền kiểm soát.

Trong thời gian trước và sau Đại hội Đảng lần thứ 14, các cơ quan chức năng đã leo thang đàn áp trên khắp cả nước. Những công dân dám lên tiếng—dù là các nhà hoạt động, cựu tù nhân chính trị hay những người dùng mạng xã hội bình thường—ngày càng bị coi là mối đe dọa đối với nhà nước.

Leo thang đàn áp những người bất đồng chính kiến

Chỉ trong vòng sáu tháng qua, gần 30 nhà hoạt động đã bị bắt giữ, hầu hết đều dựa trên các điều khoản an ninh quốc gia mơ hồ được thiết kế để hình sự hóa việc bày tỏ quan điểm một cách ôn hòa. Những đạo luật này đang được sử dụng đúng như mục đích ban đầu của chúng: trừng phạt công dân vì đã thực thi các quyền cơ bản được chính Hiến pháp Việt Nam và các cam kết quốc tế bảo đảm.

Mô hình này đã trở nên rõ ràng. Vào đầu tháng 3, cảnh sát Hà Nội đã bắt giữ cựu tù nhân lương tâm Lê Anh Hùng lần thứ ba theo Điều 117 (tuyên truyền chống Nhà nước). Vài tuần sau đó, chính quyền tại Đắk Lắk đã tuyên phạt cựu tù nhân chính trị Huỳnh Ngọc Tuấn mức án tám năm sáu tháng tù giam, tiếp theo là năm năm quản chế—cũng lại theo Điều 117. Đây không phải là những trường hợp đơn lẻ; chúng là một phần của chính sách đàn áp có hệ thống.

Gia tăng kiểm soát đối với truyền thông

Vào cuối tháng 3, Đảng đã chính thức hóa quyền kiểm soát của mình đối với các thể chế quốc gia chủ chốt—bao gồm Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam—bằng cách tái phân loại các cơ quan này thành những tổ chức trực thuộc Đảng. Các thể chế được tài trợ bằng ngân sách công giờ đây đã bị chuyển đổi mục đích một cách rõ ràng để trở thành công cụ phục vụ cho sự kiểm soát chính trị.

Đồng thời, công dân phải đối mặt với những khoản tiền phạt mang tính trừng phạt vì những phát ngôn trên không gian mạng. Trong một trường hợp điển hình, một cá nhân đã bị phạt 7,5 triệu đồng vì đưa ra dự đoán về việc giá nhiên liệu sẽ tăng—một nhận định hoàn toàn chính xác. Những hành động như vậy càng làm nổi bật một thực tế đơn giản: Chính sự thật cũng đang trở thành điều đáng bị trừng phạt.

Mở rộng giám sát và kiểm soát xã hội

Chính phủ đang nhanh chóng mở rộng bộ máy giám sát của mình, từ việc lắp đặt hàng loạt camera an ninh cho đến việc buộc công dân và các doanh nghiệp phải giao nộp dữ liệu cá nhân. Vấn đề ở đây không phải là an toàn công cộng mà là sự kiểm soát.

Làm trầm trọng thêm những lo ngại này, Bộ Công an đang thúc đẩy một nghị định quy định phạt tiền lên tới 70 triệu đồng đối với các cá nhân vì không “tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của chính mình”. Quy định này vừa phi lý lại vừa nguy hiểm, thực chất là chuyển trách nhiệm của nhà nước sang cho công dân, đồng thời tạo ra những công cụ mới để áp đặt các hình phạt tùy tiện.

Kết luận và lời kêu gọi hành động

Khoảng cách giữa lời nói và thực tế tại Việt Nam đã trở nên hoàn toàn thiếu tin cậy. Những lời hứa cải cách của ông Tô Lâm trở nên sáo rỗng khi đối diện với thực trạng đàn áp có hệ thống đang diễn ra dưới sự lãnh đạo của ông.

Một xã hội ổn định và thịnh vượng không thể được xây dựng dựa trên nỗi sợ hãi. Xã hội đó đòi hỏi phải có sự tin cậy, trách nhiệm giải trình và sự tôn trọng đối với các quyền tự do cơ bản—bao gồm quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí.

Chúng tôi kêu gọi giới lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam chấm dứt ngay lập tức việc đàn áp những người bất đồng chính kiến, bãi bỏ các đạo luật mang tính đàn áp, và cho phép xã hội dân sự độc lập hoạt động mà không bị can thiệp.

Chúng tôi cũng kêu gọi các chính phủ dân chủ và cộng đồng quốc tế không chỉ dừng lại ở những tuyên bố bày tỏ quan ngại, mà hãy thực hiện những hành động cụ thể. Việt Nam phải chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của mình theo luật nhân quyền quốc tế. Nếu không có những thay đổi thực chất, những tuyên bố về sự tiến bộ và phát triển sẽ vẫn bị lung lay tận gốc rễ bởi chính sách đàn áp liên tục của chính phủ đối với người dân của mình.

Nguyễn Bá Tùng, Giám đốc Điều hành Mạng lưới Nhân quyền Việt Nam

Vũ Quốc Ngữ, Giám đốc Người Bảo vệ Nhân quyền

_______

Bản tiếng Anh: Vietnam Must End Human Rights Violations—Not Just “Walk the Talk”

Joint Statement by the Vietnam Human Rights Network and Defend the Defenders

Press release, April 7, 2026

Since assuming leadership of the Communist Party of Vietnam in August 2025, Mr. To Lam has repeatedly invoked the language of “rule of law, transparency, and accountability.” These statements do not match reality. Instead, they serve as a veneer for an intensifying campaign to silence dissent and consolidate control.

Escalating Crackdown on Dissidents

In just the last six months, nearly 30 activists have been arrested, most under vague national security provisions designed to criminalize peaceful expression. These laws are being used exactly as intended: to punish citizens for exercising basic rights guaranteed under Vietnam’s own Constitution and international commitments.

The pattern is clear. In early March, Hanoi police arrested former prisoner of conscience Le Anh Hung for the third time under Article 117 (“propaganda against the State”). Weeks later, authorities in Dak Lak sentenced former political prisoner Huynh Ngoc Tuan to eight years and six months in prison—again under Article 117. These are not isolated cases; they are part of a systematic policy of repression.

Increased Control over the Media

In late March, the Party formalized its control over key national institutions, including Vietnam Television, the Voice of Vietnam, and the Vietnam News Agency, by reclassifying them as Party-affiliated bodies.

At the same time, citizens face punitive fines for online expression. In one telling case, an individual was fined 7.5 million dong for predicting a fuel price increase—an entirely accurate statement. Such actions underscore a simple reality: truth itself is becoming punishable.

Expanding Surveillance and Social Control

The government is rapidly expanding its surveillance apparatus, from the mass installation of security cameras to forcing citizens to hand over private data. This practice is not about public safety; it is about control.

Compounding these concerns, the Ministry of Public Security is advancing a decree that would fine individuals up to 70 million VND for failing to “protect their own personal data.” This provision is as unreasonable as it is dangerous, effectively shifting state responsibility onto citizens while creating new tools for arbitrary punishment.

Conclusion and Call to Action

The gap between rhetoric and reality in Vietnam is no longer credible. Mr. To Lam’s promises of reform ring hollow in the face of systematic repression carried out under his leadership.

We call on the leadership of the Communist Party of Vietnam to immediately end the persecution of dissidents, repeal repressive laws, and allow independent civil society to operate without interference.

We further call on democratic governments and the international community to move beyond statements of concern and take concrete action. Vietnam must be held accountable for its obligations under international human rights law.

Tung Nguyen, Executive Director of Vietnam Human Rights Network

Ngu Vu, Director of Defend the Defenders

---

 

Ba’o Nguoi – Viet

April 9, 2026

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tù nhân Trương Huy San, tự nhà báo Huy Đức, được ghi nhận có tên trong danh sách đặc xá nhân dịp 30 Tháng Tư mà ông Tô Lâm, tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Việt Nam, ký phê duyệt.

Facebooker Hoàng Dũng, người thạo tin về chính trường Việt Nam, cho biết tin này trên trang cá nhân hôm 9 Tháng Tư.

Bị cáo Trương Huy San, bút danh Huy Đức, được làm nhòe ảnh khi ra tòa. (Hình: TTXVN).

Ông Trương Huy San, 64 tuổi, thường được biết đến là nhà báo và blogger, từng công tác tại các báo Tuổi Trẻ, Sài Gòn Tiếp Thị.

Ông Huy Đức được biết đến là cây bút bình luận chính trị-xã hội sắc bén với trang blog Osin, đồng thời là tác giả của bộ sách “Bên Thắng Cuộc,” tường thuật các diễn biến chính trị tại Việt Nam sau ngày 30 Tháng Tư, 1975.

Tác phẩm này bị cấm phát hành tại Việt Nam.

Theo ghi nhận của Wikipedia, vào ngày 1 Tháng Sáu, 2024, ông Huy Đức được cho là “mất tích,” trong lúc mạng xã hội loan tin ông đã bị bắt. Cùng ngày, ông vắng mặt trong một sự kiện mà mình là diễn giả chính và người thân cũng không thể liên lạc được với ông.

Một ngày sau, trang Facebook “Osin Huyduc” của ông bị đóng không rõ nguyên do.

Sau đó một tuần, Bộ Công An Việt Nam xác nhận đã bắt ông Huy Đức và Luật Sư Trần Đình Triển với cùng cáo buộc “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.”

Vài ngày trước lúc bị bắt, ông Huy Đức có viết một số bài chỉ trích lãnh đạo Việt Nam.

Ông Trương Huy San lúc bị bắt. (Hình: Thanh Niên).

Cụ thể, ngày 26 Tháng Năm, 2024, ông đăng bài “Một quốc gia không thể phát triển dựa trên sự sợ hãi” trên trang cá nhân, chỉ trích sự tập trung quyền lực của Bộ Công An dưới thời ông Tô Lâm.

Hai ngày sau, ông đăng tiếp bài “Những suy nghĩ không rời rạc,” bình luận về các vấn đề pháp quyền tại Việt Nam và cho rằng việc tái lập các ban đảng thời Nguyễn Phú Trọng, lúc đó tại vị chức tổng bí thư, là “một bước lùi về chính trị.”

Tại phiên tòa sơ thẩm diễn ra vào ngày 27 Tháng Hai năm ngoái, ông Huy Đức thừa nhận tội danh bị truy tố và cho rằng trong 13 bài viết bị dùng để buộc tội ông, có “một số nội dung xâm phạm đến lợi ích của nhà nước, của một số tổ chức, cá nhân.”

Tuy nhiên, ông khẳng định những bài viết của mình “không nhằm mục đích chống phá.”

Tòa Án Hà Nội kết án ông hai năm rưỡi tù, được coi là nhẹ hơn so với những bản án dành cho các nhà bất đồng chính kiến tại Việt Nam. (N.H.K) [dt]