Anh Chi TTV2 – Quan điểm cá nhân
Một người phụ nữ đang hấp hối nói với một người lính rằng cô là người Do Thái.
Câu trả lời chỉ ba chữ của anh đã thay đổi cuộc đời họ mãi mãi.
Ngày 7 tháng 5 năm 1945, Volary, Tiệp Khắc.
Cô đứng ở cửa một nhà máy.
Gầy trơ xương. Gần như sắp chết.
Hai mươi tuổi — nhưng không còn trông giống một con người.
Chỉ còn 30 ký.Tóc bạc trắng vì đói. Quần áo rách nát, đầy chấy rận.
Ba năm không được tắm rửa. Sau lưng cô, 119 phụ nữ khác nằm la liệt trên mặt đất, thoi thóp thở.
Họ là những người còn sót lại cuối cùng.
Ba tháng trước đó, 4.000 phụ nữ Do Thái bị ép phải đi bộ. Một cuộc hành quân tử thần từ Đức sang Tiệp Khắc. 560 km giữa mùa đông.
Không áo khoác. Gần như không có thức ăn. Ai ngã xuống — bị bắn chết tại chỗ.
Gerda Weissmann đã chứng kiến 3.880 phụ nữ chết dọc đường.
Bạn thuở nhỏ. Những người xa lạ rồi trở thành chị em.
Tất cả đều chết. Cô vẫn tiếp tục bước đi. Không phải vì cô mạnh hơn.
Không phải vì còn hy vọng. Mà vì trong túi áo cô có một tấm ảnh duy nhất của gia đình. Và chừng nào còn bước tiếp, họ vẫn chưa hoàn toàn biến mất.
Cha mẹ. Anh trai.
Tất cả đều đã bị giết trong các trại tập trung.
Cô là người cuối cùng còn sống.
Ba năm trước cuộc hành quân, Gerda đã sống sót qua các trại lao động của phát xít Đức. Đói khát. Bệnh tật.Sự tàn bạo không thể diễn tả.
Nhưng cô giữ được một thứ mà Đức quốc xã không thể cướp đi:
Danh tính của mình.
Ngày 7 tháng 5 năm 1945, cô nghe thấy tiếng xe tiến lại.
Lính Mỹ. Một viên trung úy trẻ bước xuống từ chiếc jeep.
Ánh mắt anh chạm vào ánh mắt của cô gái gầy gò, kiệt quệ — trông già hơn tuổi rất nhiều.
Gerda nói bằng tiếng Anh ngập ngừng, câu duy nhất cô có thể thốt ra:
“Chúng tôi là người Do Thái.” Người lính dừng lại. Rồi nói hai chữ:
“Tôi cũng vậy.”
Anh tên là Kurt Klein.
Một người Do Thái gốc Đức, đã chạy sang Mỹ năm 1937.
Anh gia nhập quân đội Mỹ để chiến đấu chống lại chế độ đã phá hủy thế giới của mình.
Và giờ đây, anh đứng trước mặt một cô gái đang hấp hối.
Điều Kurt làm tiếp theo, Gerda sẽ nhớ suốt 77 năm.
Anh giữ cửa cho cô. Một cử chỉ rất nhỏ.
Nhưng là điều cô chưa từng được cảm nhận từ năm mười lăm tuổi.
Phẩm giá. Sự tôn trọng. Tính người.
Sau này Kurt nói:
“Cô ấy bước về phía tôi, và tôi đã gặp người vĩ đại nhất mà tôi từng biết.”
Trong những tuần tiếp theo, anh giúp chăm sóc các nạn nhân sống sót.
Anh và Gerda trò chuyện.
Giữa cái chết, sự tàn phá, nỗi kinh hoàng không thể tưởng tượng…
một điều bất ngờ đã xảy ra. Sự kết nối. Sau khi Kurt được điều đi nơi khác, họ viết thư cho nhau.
Lời nói thành cảm xúc. Cảm xúc thành sự chắc chắn. Ngày 18 tháng 6 năm 1946, Paris.
Họ kết hôn.
Họ chuyển đến Buffalo, New York. Kurt đi làm. Gerda nuôi ba đứa con.
Họ xây dựng một cuộc đời từ tro tàn.
Nhưng Gerda không thể quên 3.880 người còn lại.
Năm 1957, bà xuất bản hồi ký: All But My Life — Mất tất cả, trừ mạng sống.
Cái tên đã nói lên tất cả.
Đức quốc xã đã lấy đi gia đình bà.
Tuổi thơ. Sức khỏe. Quá khứ.
Nhưng không lấy được mạng sống.
Cuốn sách trở thành một tư liệu quan trọng về Holocaust.
Được giảng dạy ở trường học, đại học.
Hàng triệu người đọc. Gerda trở thành tiếng nói cho những người không còn tiếng nói.
Bà đi khắp nơi nói chuyện. Không mệt mỏi. Suốt nhiều thập kỷ.
Thông điệp của bà không bao giờ thay đổi:
Hãy nhớ. Hãy lên tiếng trước thù hận. Hãy bảo vệ tự do — mong manh.
Hãy chọn phẩm giá và lòng trắc ẩn.
Năm 1995, bộ phim tài liệu One Survivor Remembers đoạt giải Oscar.
Năm 2010, Tổng thống Obama trao cho bà Huân chương Tự do Tổng thống.
Kurt qua đời năm 2002. Họ có 56 năm hôn nhân.
Gerda tiếp tục một mình.
Tiếp tục nói. Tiếp tục dạy. Tiếp tục nhắc thế giới phải nhớ.
Cho đến ngày 3 tháng 4 năm 2022.
Bà 97 tuổi.
Bà đã sống sót qua điều tưởng như không thể sống sót.
Biến chấn thương thành chứng nhân.
Biến nỗi đau thành mục đích sống.
Và tất cả bắt đầu từ hai chữ:
“Tôi cũng vậy.”
Một người lính giữ cửa cho một cô gái đang hấp hối.
Rồi dành 56 năm sau đó để tiếp tục giữ cửa cho cô — cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Họ không chỉ sống sót sau Holocaust.
Họ đã chiến thắng nó. Không phải bằng cách quên đi. Mà bằng cách ghi nhớ.
Và xây dựng một cuộc đời có ý nghĩa từ đống đổ nát của diệt chủng.
4.000 phụ nữ bắt đầu cuộc hành quân vào tháng 1 năm 1945.
120 người sống đến tháng 5.
Gerda dành 77 năm để tưởng nhớ 3.880 người không sống sót.
Đó không chỉ là sống sót.
Đó là biến bi kịch thành mục đích.
Biến điều tồi tệ nhất của loài người thành cuộc đấu tranh cho điều tốt đẹp nhất.
Bà đã ra đi. Nhưng tiếng nói của bà còn đó. Lời chứng của bà còn đó.
Và lời nhắc của bà vẫn còn: Hãy nhớ. Đừng bao giờ quên.
Không bao giờ tái diễn nữa.
Gerda Weissmann Klein (1924–2022)
Bà mất tất cả, trừ mạng sống. Và rồi bà dành chính mạng sống ấy cho những người đã mất. Và chúng ta sẽ nhớ.
Bởi sau tất cả những gì bà đã sống sót, và tất cả những gì bà đã trao lại cho nhân loại, đó là điều tối thiểu chúng ta phải làm.
TG Văn Chương
