Bùi Tín

7-5-2016

Thế là rõ.

Có chạy đằng trời !

Đã một tháng nay bao nhiêu người băn khoăn, sốt ruột đi tìm đích danh thủ phạm vụ gây hàng ngàn vạn cá chết suốt vùng ven biển Đông nước ta.

Thì đây, bài báo của nhà báo Mỹ Diane Wilson đã kịp thời cất tiếng trên tin tức của Tổ chức “Eth-Econ Foundation”, do hai chữ Ethic và Economic kết liền nhau, với nghĩa Ethic là Đẹp đẽ, Economic là Kinh tế, một nền kinh tế Đẹp, sạch, thân thiện với môi trường.

Diane Wilson là nhà báo, một mũi nhọn đấu tranh bảo vệ môi trường quốc tế, năm 2006 được nhận giải thưởng cao quý nhất của Eth-Econ Foundation, Mang tên “Hành Tinh Xanh 2006” – “Blue Planet Award”.

Bài báo của D. Wilson chỉ rõ thành tích bất hảo có hệ thống của Công ty Formosa – Plastics đóng tại Đài Loan và có chân rết vươn ra các đại lục. Người cầm đầu công ty lớn này là công dân Đài Loan họ Vương, Vương Vĩnh Khánh. Người điều hành kinh doanh ở nước ngoài là Lý Chí Thuyên.

Từ những năm 1995, 1997, 1999 Công ty này đã nhiều lần đem hóa chất cực độc rải lén xuống ven biển tiểu bang Texas, rồi sau đó rải rất rộng ven Vịnh Mehicô bị lên án và kiện cáo nhiều lần, có lần phải đền 13 triệu đôla cho ngư dân Texas.

Vẫn chưa hết, Formosa còn từng cho tàu đến cảng Sihanukville của Cambốt, lợi dụng đêm bão đổ rác cực độc xuống cửa biển, bị chính quyền cảng bắt quả tang cảnh cáo và tống cổ khỏi cảng này, không dám quay lại.

Năm 2009 Formosa buộc phải nhận bằng khen mang tên “Hành Tinh Đen 2009” – “Black Planet 2009”, coi như một vết nhơ ghi trên trán, đặt bên thương hiệu của nó để toàn thế giới nhận rõ mặt nhơ bẩn và xa lánh.

Hiện Formosa còn cả một hệ thống bãi phế thải cực độc gồm có 169 bãi rác độc lớn nhỏ trên đất Đài Loan, chỉ có dịp là mang đi đổ phi tang xuống sông xuống biển các nước khác.

Chất độc của nó chủ yếu là hơn 4.000 tấn thủy ngân Mercury cực độc hại, là hàng ngàn tấn Ethylene Dicloride, Vinyl Cloride … hủy hoại các tế bào sống.

Cán bộ các Bộ TN và MT, Bộ NN và PTNT, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Kế hoạch Đầu tư có xem xét kỹ lịch sử, uy tín, hạnh kiểm kinh doanh của đại công ty gang thép – điện lực- hóa chất – cầu cảng có giá trị vài trăm tỷ đô la này hay không? Hay là những chiếc liếc tình, phong bì dày cộp, hoa hồng đưa dưới bàn ăn đã làm các vị say sưa mụ mẫn hết cả rồi. Và nay thì ăn làm sao nói làm sao. Cụ Tổng Lú nhà ta có vẻ không lú một chút nào trong phi vụ cực lớn này. Cụ có vẻ chùi mép không kém gì ai đâu. Cứ quan sát kỹ mà xem.

Còn đợi gì mà không ra lệnh đóng cửa ngay cái Công ty Tội ác này, nó đang muốn biến ven biển Đông thành vùng biển đen, vùng biển chết suốt theo chiều dài của đất nước ta. Và phải truy chúng nó ra Tòa án quốc tế về Bảo vệ môi trường toàn hành tinh sống của cả loài người, và bồi thường cho hàng triệu ngư dân ta.

Các vị quan tâm xin hãy nối link với EthEcon : info@ethecon.org và www.ethEcon.org để có thêm tài liệu sinh động.

7-5-2016

“Đáy biển không còn chi nữa rồi! Cá chết nằm la liệt. Nhím, ngao, sò, ốc, vẹm chỉ còn lại vỏ. Rặng san hô đẹp như vườn hoa lung linh sắc màu, giờ ngả nghiêng, xiêu vẹo, ố vàng, nám đen xám xịt” – ngư dân Phạm Văn Thùy thông báo sau cú lặn thứ 2 xuống đáy biển, ngay phía trước xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình).

Ngư dân sợ lặn biển

Cả một buổi sáng, PV Tiền Phong rong ruổi khắp xã Nhân Trạch nhưng chẳng ai nhận lời lặn xuống thám sát đáy biển, nơi có rặng san hô kéo dài mấy km cách bờ biển Nhân Trạch và Quang Phú chừng 1 hải lí. Thông tin đáy biển la liệt xác hải sản khiến chúng tôi nóng lòng, nhưng ngư dân ở đây nói, rất sợ lặn xuống biển vì không biết chất độc gì đang nằm dưới đó.

Cậy nhờ đến ông Phạm Văn Khiển, trưởng thôn Nhân Quang động viên mọi người nhưng vẫn không ăn thua. Chỉ đến khi ông Khiển nói, các phóng viên đang giúp bà con mình phản ánh thông tin để Nhà nước biết, về tìm nguyên nhân xử lí, thì hai ngư dân Phạm Văn Thùy, Phạm Văn Quý, là con cháu của ông Khiển mới nhận lời.

Chuẩn bị ra khơi bắt đầu chuyến lặn biển

Anh Thủy trong bộ đồ lặn chuyên nghiệp xuống nước

Rặng san hô là nguồn sống của gần 1/3 ngư dân xã Nhân Trạch và Quang Phú. Muốn bắt thủy hải sản ở rặng san hô chỉ có duy nhất là lặn xuống đáy biển dùng lao hoặc tay không. Loài cá thì dùng lao để phóng khi phát hiện chúng nấp trong hang hốc; còn ngao, sò, ốc, vẹm, nhím biển thì chỉ cần dùng tay nhặt bỏ vào giỏ mang về. Mỗi ngày một thợ lặn có thể thu nhập từ 500 nghìn đến vài triệu đồng từ việc đánh bắt hải sản.

“Rặng san hô này ngày xưa đẹp lắm, đỏ có, xanh có, tím có, trắng có… như một vườn hoa lung linh sắc màu. Từ ngày cá chết, ngư dân bọn em chẳng ai ra đó vì sợ nước biển nhiễm độc. Đặc biệt, sau khi nghe thông tin mấy thợ lặn ở Vũng Áng bị nhiễm độc, có một người chết thì không ai dám ra tắm biển chứ đừng nói đến lặn biển. Hôm nay nể trưởng thôn lắm, bọn em mới đi đấy. Có đoàn các nhà khoa học từ Nha Trang ra, không thuê được thợ lặn ở đây, phải đưa thợ lặn từ Nha Trang ra để lấy mẫu của rặng san hô, bọn em chỉ nhận chở họ ra đó thôi” – anh Thùy nói.

“Nghĩa địa” trong lòng biển

Thuyền ra cách bờ chừng 500m, chúng tôi đề nghị dừng thuyền để lặn thám sát đáy biển. Anh Quý cho biết, ở đây chưa đến rặng san hô, nước sâu chừng 10m. Khoảng 2 phút, anh Thùy ngoi lên khỏi mặt nước, trong chiếc giỏ mang theo, đựng đầy xác cá, xác vẹm, còn túi bóng đựng bùn đất được lấy từ đáy biển. Anh Thùy cho biết, nước ở tầng đáy có màu vàng đục khác thường, xác thủy hải sản chết nằm la liệt. Ngoài những bộ xương cá, còn có rất nhiều xác cá đang phân hủy và cá mới chết. Phần cát trộn với bùn đất lấy từ đáy biển có mùi hôi khó chịu.

Hiện vật đầu tiên mà anh Thùy mang lên từ đáy biển, bao gồm xác cá, xác ngao và một ít bùn đất

Hiện vật thứ 2 khiến mọi người thảng thốt.

Chiếc thuyền tiếp tục tiến ra rặng san hô, cách bờ chừng 1 hải lí. Cú lặn thứ hai của anh Thùy cũng nhanh như lần trước. “Đáy biển không còn chi nữa rồi! Dưới đó cá chết nằm la liệt. Nhím, ngao, sò, ốc, vẹm chỉ còn lại vỏ. Rặng san hô đẹp như vườn hoa lung linh sắc màu, giờ ngả nghiêng, xiêu vẹo, ố vàng, nám đen xám xịt hết rồi” – anh Thùy thông báo.

Cú lặn thứ 3 của anh Thùy cách bờ chừng 1,5 hải lí, sóng to khiến chiếc ống dẫn ôxy  bị bung đoạn khớp nối, nhưng anh Thùy cũng kịp mang lên một cây san hô đỏ nặng chừng 1,5kg. Cây san hô bị nám đen phần gốc, còn phần thân bị ố vàng, chỉ còn lại phần ngọn dính một ít màu đỏ sẫm. Anh Thùy nói, bình thường để nhổ được cây san hô rất khó vì nó dính chặt vào rạn đá, nhưng nay chỉ cần cầm vào nhấc nhẹ là lấy được. Điều này chứng tỏ nó đã chết nên phần gốc bị phân hủy. Mùi của cây san hô này cũng tanh nồng như xác cá chết.

Anh Quý cầm cặp nhím biển trên tay ngao ngán.

Trời về chiều, gió nồm càng lớn, chiếc thuyền nghiêng ngả có nguy cơ không trụ nổi, chúng tôi quyết định vào bờ. Sau 3 cú lặn ở 3 điểm khác nhau nhưng những gì mà thợ lặn mang lên đều chung kết quả, chỉ là xác chết của hải sản. Anh Thùy khẳng định, ở đây, đáy biển không còn thấy con vật gì sống sót, chỉ toàn xác chết của các loài hải sản nằm la liệt.

Đón chúng tôi trên bờ, ông Hồ Văn Nam, Bí thư Chi bộ thôn Nhân Quang với gương mặt buồn rầu nói: “Giờ chỉ mong là sao các cấp, các ngành sớm công bố nguyên nhân, chỉ ra ai đã gây ra thảm họa này để bắt họ phải chịu trách nhiệm. Dân chúng tôi sống nhờ vào biển, giờ biển thế này thì không biết sẽ ra sao. Cũng mong sao các nhà khoa học có cách gì xử lí tình trạng ô nhiễm đáy biển, nếu không sẽ là thảm họa đối với con người”.

Ngày 5/5/2016, ngay khi nhận được thông tin phản ánh tình trạng thủy hải sản chết nằm la liệt dưới đáy biển, Sở TN&MT Quảng Bình đã có Công văn số 768, báo cáo tình hình và đề nghị Bộ TN&MT cử chuyên gia vào cuộc đánh giá, cũng như tìm biện pháp xử lí môi trường đáy biển.