Phạm Quang Long
Khi một cái ôm làm dấy lên tranh cãi: Bức ảnh Đức Giáo hoàng Lêô XIV và bài học về phán xét
BARCELONA — Ngày 8/6/2026, dưới bầu trời đêm của Sân vận động Olympic Lluís Companys, gần 40.000 bạn trẻ tụ họp cho buổi canh thức cầu nguyện cùng Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Giữa dòng người, một khoảnh khắc ngắn ngủi đã vượt khỏi khuôn viên sân vận động và trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội Công giáo: một cô gái trẻ lao đến, vòng tay ôm Đức Giáo hoàng. Ngài đáp lại bằng ánh nhìn chăm chú và nụ cười hiền.
Hai ngày sau, khi bức ảnh được Vatican Media phát hành chính thức, cuộc tranh luận vẫn chưa lắng xuống. Với người này, đó là hình ảnh của lòng trắc ẩn. Với người khác, đó là sự suồng sã, thiếu tôn trọng ngai tòa Phêrô. Câu hỏi đặt ra không chỉ là về nghi thức, mà là về cách chúng ta nhìn nhau.
1- Bối cảnh đằng sau bức ảnh
Cô gái trong ảnh tên Carmina. Vài phút trước cái ôm, cô đứng trước đám đông để kể câu chuyện của mình: trầm cảm, một lần tự tử bất thành, và câu hỏi dồn nén “Thiên Chúa ở đâu khi bóng tối quá lớn?”. Đức Lêô XIV trả lời, giọng chậm và ấm: “Thiên Chúa không muốn đau khổ. Người mang nó cùng chúng ta.” Ngài cũng chỉ trích văn hóa ám ảnh thành tích khiến nhiều người trẻ chịu đựng trong im lặng.
Vatican không giấu bức ảnh. Họ chọn nó. Bộ Truyền thông Tòa Thánh, với đội ngũ biên tập và nhiếp ảnh chuyên nghiệp, hiểu rõ mỗi hình ảnh được phát ra đều mang một thông điệp. Thông điệp ở đây không phải về một cử chỉ thân mật, mà về một cuộc gặp gỡ: giữa vết thương và hy vọng.
2- Lịch sử lặp lại
Hơn 2.000 năm trước, Tin Mừng Luca kể một cảnh tương tự. Tại nhà ông Simon biệt phái, một người phụ nữ bị gọi là “tội lỗi” lao vào, khóc, lấy tóc lau chân Chúa Giêsu. Đám đông xầm xì: “Nếu ông này là ngôn sứ…”. Họ nhìn cử chỉ. Chúa nhìn trái tim.
Hôm nay, câu hỏi gần như lặp lại: “Sao Đức Giáo hoàng để cô ấy ôm?”. Một bên tập trung vào quy tắc. Bên kia, vị mục tử tập trung vào con người. Bức ảnh cho thấy không có sự lúng túng, không có nỗ lực đẩy ra. Chỉ có sự hiện diện. Trong khoảnh khắc đó, cái ôm giống một phép lành thinh lặng hơn là một hành vi phạm.
3- Nghi thức và ngoại lệ
Giáo hội là cộng đoàn, nhưng cũng là định chế có trật tự. Trong nhiều thế kỷ, tiếp kiến Đức Giáo hoàng tuân theo nghi thức: cúi đầu, bắt tay, trao đổi ngắn. Những cử chỉ tự phát luôn là ngoại lệ, không phải quy chuẩn. Sai lầm là lên án cô gái, hoặc biến ngoại lệ thành chuẩn mực mới.
Sự khôn ngoan Kitô giáo nằm ở chỗ phân biệt: đâu là quy tắc để bảo vệ phẩm giá, đâu là khoảnh khắc mục vụ để chữa lành. Carmina không đại diện cho tất cả. Cô đại diện cho những người đã đi đến bờ vực và cần một ánh nhìn không phán xét.
4- Khi nghi kỵ thay thế phân định
Bức ảnh làm lộ một thực tế của thời đại: chúng ta sống trong văn hóa nghi kỵ. Những scandal trong quá khứ khiến nhiều tín hữu mất niềm tin, và vết thương chưa lành có thể bóp méo nhận thức. Kết quả là ta nghi ngờ trước khi hiểu, buộc tội trước khi lắng nghe.
Nhưng phân định khác với nghi kỵ. Phân định tìm sự thật. Các nhà tâm lý gọi đây là “chữa lành trong mối quan hệ”: một ánh nhìn đón nhận, một lời nói không lên án, có thể trở thành mốc quan trọng cho người từng muốn kết thúc đời mình. Đó chính là điều Đức Lêô XIV nhấn mạnh tại Barcelona: “Chúng ta được tạo dựng cho cõi vĩnh hằng. Không đêm đen nào kéo dài mãi.”
5- Kết
Cuối cùng, bức ảnh không nói về một cái ôm. Nó nói về cách chúng ta chọn nhìn thế giới. Khi đứng trước điều mình chưa hiểu, ta chọn nghi kỵ như người biệt phái, hay chọn lòng thương xót như Chúa Giêsu?
“Phúc cho ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương” (Mt 5,7).
Trong thời đại hình ảnh lan truyền trong tích tắc, câu trả lời cho câu hỏi ấy có lẽ quan trọng hơn cả bức ảnh.
— Phạm Quang Long dịch bản tin của Duchess Audrey




