Category: TIN TỨC

Nghệ Lâm Hồng

Đó là Sơn Nam !

Hồi ký Lê Phú Khải (Trích)

Sơn Nam kể với tôi: Hồi tao mới lên Sài Gòn kiếm sống, một lần bà già tao từ quê lên hỏi: Mày lên đây làm gì để sống? – Viết văn. Bà già hỏi lại: Viết văn là làm gì? Tao thưa: Viết văn là có nói thành không, không nói thành có (!). Bả nổi giận mắng: Mày là thằng đốn mạt. Tao không cãi, chỉ làm thinh! Sau chừng như thương con quá, bà lại hỏi: Thế viết văn có sống được không? Tao bảo: Viết một giờ bằng người ta đạp xích lô cả ngày! Bả thấy vậy không hỏi gì nữa rồi lặng lẽ ra về.

Sơn Nam đã viết văn từ đó đến nay, 50 năm có lẻ. Tập truyện nổi tiếng nhất của ông là Hương rừng Cà Mau đã tái bản nhiều lần. Ông được độc giả tấn phong là nhà “Nam bộ học” với hàng loạt tác phẩm khảo cứu: Lịch sử khẩn hoang miền Nam, Đồng bằng sông Cửu Long, Văn minh miệt vườn, Cá tính miền Nam, Bến Nghé xưa … Ông rành về phong tục, lễ nghi, ẩm thực của dân Nam bộ. Mỗi buổi sáng, ông thường uống cà phê ở quán sân Nhà truyền thống quận Gò Vấp đường Nguyễn Văn Nghi. Ai có việc gì cần hỏi về đất nước con người Nam bộ thường ghé tìm ông ở đó. Kể cả mời ông đi tế lễ ở đình chùa! Có người làm ăn khá giả tìm ông để biếu ít tiền uống cà phê (!)

Dạo nhà xuất bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập, có mời ông với tư cách là cộng tác viên ruột lên phát biểu trong buổi lễ long trọng đó. Ông nói ngắn gọn: “Tôi sức yếu quá, nếu khỏe như Huỳnh Đức thì đã đi đá banh rồi. Lại xấu trai nữa, nếu không đã đi đóng phim như Chánh Tín từ lúc còn trẻ. Vừa ốm yếu lại vừa xấu trai nên đành đi viết văn vậy. Bây giờ Nhà xuất bản Trẻ làm ăn khấm khá, các anh chị có cơm ăn, tôi cũng có chút cháo!” Mọi người cười rộ.

…Dạo Sài Gòn kỷ niệm 300 năm, Sơn Nam có theo một đoàn phim ra Quảng Bình dự lễ tưởng niệm Tướng quân Nguyễn Hữu Cảnh người Quảng Bình có công khai phá đất Nam bộ. Khi làm lễ, Sơn Nam giở gói đồ khăn đóng áo dài của mình đem từ Sài Gòn ra, mặc vô và tế lễ rất đúng bài bản. Các cụ Quảng Bình khen nức nở: Trong Nam người ta có lễ hơn cả mình ngoài này! Sơn Nam nói: Trong Nam cũng có nhiều thằng lưu manh lắm, nhưng cử người đi xa, phải cử thằng có lễ chớ! Các cụ Quảng Bình ngẩn người!

Trong giới nhà văn, Sơn Nam là tác giả được một nhà xuất bản lớn ở thành phố Hồ Chí Minh mua bản quyền hầu hết tác phẩm. Khi tôi hỏi nhà văn giá bao nhiêu ông lắc đầu: “bí mật” (!)

Những lần trà dư tửu hậu với Sơn Nam như thế, tôi thường mời ông ăn trưa, vì biết ông đi bộ đến quán cà phê rồi ở đó đến tối mới về. Vào quán, bao giờ ông cũng kêu: Cho cái món gì rẻ nhất, ngon nhất, và ngồi được lâu nhất (!)

Sơn Nam để lại cho đời một sự nghiệp sáng tạo thật đồ sộ. Bao gồm nhiều đầu sách khảo cứu, truyện ngắn, tiểu thuyết. Đọc Sơn Nam người ta kinh ngạc về sự độc đáo của văn phong. Ông viết như nói, như một ông già Nam bộ kể chuyện đời trong quán cà phê. Nhưng sức nặng của thông tin và cảm xúc của người viết khiến lời văn biến hóa khôn lường. Đừng có ai đi tìm thể loại hay bố cục trong một truyện ngắn hay một cuốn sách của Sơn Nam. Nhưng đã chạm đến nó là phải đọc đến trang cuối. Vì càng đọc càng thấy yêu nhân vật của ông. Càng thấy yêu mảnh đất Nam bộ, miền cực nam của đất nước.

Lần cuối cùng tôi gặp Sơn Nam là cách đây vài tháng, tại nhà riêng của ông ở một con hẻm đường Đinh Tiên Hoàng. Hôm đó tôi đem một cái nhuận bút của báo Cà Mau về cho ông. Không ngồi dậy được, ông phải nằm tiếp khách. Bất ngờ ông hỏi tôi: Một tỷ là bao nhiêu tiền hả mày? Câu này ông đã hỏi tôi một lần, nghĩ là ông hỏi giỡn, nên lần đó tôi không trả lời. Nay ông lại hỏi, nên tôi thưa: Là một nghìn triệu “bố” ạ! Ông trợn mắt: Dữ vậy? Tôi nói: Không tin “bố” hỏi con gái “bố” kia kìa.

Khi biết rõ một tỷ là một nghìn triệu, nét mặt nhà văn nặng trĩu ưu tư. Có lẽ ông đang nghĩ đến những vụ tham ô, lãng phí cả trăm tỷ, ngàn tỷ mà ông đọc được trong những xấp báo đang để quanh người ông kia!

Nếu ai hỏi tôi về Sơn Nam, tôi sẽ trả lời: Sơn Nam là một nhà văn rất vui tính, đã… chết vì quá buồn!

14-8-2008

Sơn Nam đã đi xa. Nhiều người bây giờ còn nhớ câu nói dí dỏm của ông: “Làm văn chương là nghèo rồi. Nếu làm nghề này mà giàu được thì Ba Tàu Chợ Lớn đã làm rồi!”

Lúc còn sống, Sơn Nam ý thức một cách rõ ràng về cái sự nghèo của nhà văn. Bây giờ thì Sơn Nam của chúng ta không còn nữa. Nhưng nghĩ cho kỹ thì ông không nghèo. Trái lại, rất giàu có là đàng khác. Ngắm ngôi nhà lưu niệm Sơn Nam tọa lạc trên một thế đất 2000 mét vuông, nhìn ra phong cảnh cỏ cây, sông nước và những gì có trong ngôi nhà đó, người ta phải suy nghĩ như thế.

Ngày 13 tháng 7 năm Canh Dần, tức ngày 22 tháng 8 năm 2010, nhà lưu niệm Sơn Nam được vợ chồng chị Đào Thúy Hằng, con gái của nhà văn khánh thành nhân ngày giỗ thứ hai của ông, tại ấp 4 xã Đạo Thạnh ngoại ô thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang. Là một công trình văn hóa “phi chính phủ” nên ngày khánh thành không có giấy mời in ấn, dấu mộc nhiêu khê. Chỉ nhắn bằng điện thoại, ai biết thì tới.

Nhà xây ba gian hai chái, hàn hiên rộng, thoáng mát, có cửa lá sách thông với ba gian bên trong. Một kiểu nhà ba gian hai chái ở miền Bắc, được các phú hào ở Nam bộ cải tiến cho hợp với miền Nam xứ nóng quanh năm. Đặc biệt, mái ngói hai tầng làm cho ngôi nhà rất bề thế. Anh Nghị, con rể nhà văn cho hay, chính anh lái máy ủi để ủi đất tạo thế một quả đồi thấp làm nền cho ngôi nhà. Vì thế, đứng từ thềm nhà nhìn ra, thấy được cả phong cảnh cỏ cây, sông nước phía trước. Để có được phong cảnh này, vợ chồng chị Hằng đã phải chắt chiu mua lại từng mảnh đất nhỏ của 5-6 chủ đất phía trước nhà trong gần hai năm. “Ông bà ta chỉ xây dựng phong cảnh một ngôi chùa, chứ không xây dựng một ngôi chùa.” Nguyễn Đình Thi đã có nhận xét xác đáng như vậy về kiến trúc đình chùa nước ta. Điều này rất đúng với nhà lưu niệm Sơn Nam.

Ấn tượng nhất là ngay lối trước sân, phía bên phải là tượng Sơn Nam tạc trên một phiến đá dựng đứng, bên trái là bút tích, cũng được tạc trên đá: bài thơ duy nhất của ông, không đề, mà ông lấy làm lời tựa cho cuốn Hương rừng Cà Mau trong đó có hai câu kết mà bao nhiêu người thuộc:

Phong sương mấy độ qua đường phố

Hạt bụi nghiêng mình nhớ đất quê.

Tôi đặc biệt thích thú một cái máy chữ cổ, do một sinh viên có tên là Bùi Thế Nghiệp tặng nhà lưu niệm, kèm theo lá thư Sơn Nam viết lúc tặng anh cái máy. Số là, sinh viên Nghiệp là bạn đọc hâm mộ nhà văn.. Cậu thường chở nhà văn đi chơi (Sơn Nam không biết đi xe đạp, xe máy – LPK). Lúc nhà văn bệnh nặng vào năm 2005, Nghiệp đến xin nhà văn một kỷ vật gì đó, phòng khi ông đi xa. Nhà văn đã cho anh cái máy chữ kèm theo lá thư nhỏ chứng nhận đây là máy chữ của Sơn Nam tặng. Nay đọc báo biết có nhà lưu niệm Sơn Nam, Nghiệp đến tặng lại.

Với những nhà lưu niệm do người dân tự tạo nên như nhà lưu niệm Sơn Nam, ai dám bảo đồng bằng sông Cửu Long là “vùng trũng” văn hóa?

L.P.K.

Ba’o Tieng Dan

21/08/2024

Blog VOA

Trân Văn

Thượng tọa Thích Chân Quang trong ngày nhận bằng tiến sĩ luật. (Ảnh: Cổng Thông Tin Điện Tử Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam)

Những thông tin và sự kiện liên quan đến Thượng tọa Thích Chân Quang (thế danh Vương Tấn Việt, sinh năm 1959), trụ trì Thiền tôn Phật Quang tọa lạc ở thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu) tiếp tục khiến công chúng sửng sốt.

Sau khi Sở Giáo dục – Đào tạo (GDĐT) TP.HCM khẳng định, ông Việt không có tên trong danh sách thí sinh đã tham dự kỳ thi tốt nghiệp Bổ túc văn hóa (BTVH) cấp ba khóa 1989, trong khi ông Việt từng sử dụng một văn bằng, chứng nhận ông đã hoàn tất chương trình BTVH cấp ba năm 1989 của TP.HCM để lập tự, làm trụ trì, học hai đại học, được chọn làm nghiên cứu sinh, nhận học vị Tiến sĩ Luật,… Thượng tọa Thích Thiện Thuận, Phó ban Trị sự của Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPG VN) ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (BRVT) lập tức loan báo: Thượng tọa Thích Chân Quang không phải là chức sắc trong GHPG VN, GHPG VN tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu chỉ quản lý thượng tọa Thích Chân Quang với tư cách hành chính [1]. Đại học Hà Nội nơi từng cấp cho ông Việt văn bằng Cử nhân Anh ngữ (2001) để ông lấy thêm văn bằng Cử nhân Luật, tham gia chương trình nghiên cứu sinh rồi nhận học vị Tiến sĩ Luật ở Đại học Luật Hà Nội cũng vội vàng loan báo: Không còn lưu hồ sơ tuyển sinh của ông Vương Tấn Việt [2]…

Giống như Quốc Ấn Mai với nhận xét: Giờ quay lưng y chang gà quẹt mỏ [3] – Kiều My, một thành viên của nhóm Chuyện tuổi Trung niên trên Facebook – cũng có cảm nhận tương tự: Ngay cả giới thầy tu cũng chơi trò đá bóng, phủi trách nhiệm [4]! Đó cũng là lý do khiến Nguyễn Thanh Bình cám cảnh, nhắn ông Thích Chân Quang: Lúc hoạn nạn mới biết ai là bạn mình thầy ạ. Lúc thầy nhận bằng tiến sĩ thì người ta bu quanh quỳ lạy, tâng bốc thầy lên tận trời xanh, nào là bậc chân tu hiền sĩ, Tấn Việt là nước Việt …tiến lên. Bây giờ khi biết thầy chưa xong bổ túc cấp ba, người ta quay xe hết rồi thầy ạ [5].

Tuy nhiên với công chúng, những thông tin, sự kiện liên quan đến ông Vương Tấn Việt/Thượng tọa Thích Chân Quang không đơn thuần chỉ là “thế thái, nhân tình”! Chẳng phải tự nhiên mà Duong Thang thắc mắc: Ông Thích Trúc Thái Minh tài cao đến thế, thậm chí có khả năng ‘trục vong’ khỏi các thai nhi vậy mà không chịu ra tay trục vong giúp ông Vương Tấn Viêt/Thích Chân Quang để ông này bị vong quấy nhiễu, bị nghiệp quật, bị ma đưa lối quỷ đưa đường… đang yên, đang lành, nguồn thu đang cực kỳ ổn bỗng đi dùng bằng giả để kiếm hai bằng đại học, một bằng cao học, một bằng tiến sĩ… Giờ thì không chỉ sẽ bị tước hết các loại bằng, danh tiếng bị hủy hoại mà chiểu theo pháp luật hiện hành về việc xài bằng giả, nguy cơ bị đi tù là rất cao và cũng liên lụy đến vô số người, chẳng hạn như Giáo sư Hoàng Chí Bảo ‘đáng kính’.

Duong Thang nửa đùa, nửa thật: Tại sao có một đồng đạo cao tay như Thích Trúc Thái Minh mà ông Thích Chân Quang không nhờ vả nhỉ? Chuyện phi thường như một sợi tóc 4.000 năm tuổi mà ông ấy còn lôi ra trưng bày … thì việc hô ‘biến’, cho ra một văn bằng BTVH xịn chỉ mới từ 1989 có là gì đâu. Cũng có thể vì đầu năm nay ông Thích Chân Quang quên không nhờ ông Thích Thanh Quyết dâng sao giải hạn cho chính mình. Nếu có nhờ chắc giờ này hạn nào, nặng đến mấy cũng được ông Quyết hóa giải cho bằng hết. Song nên lưu ý, nếu nhờ ông Quyết ‘dâng sao giải hạn’ thì nhớ gửi từ 500.000 trở lên nhé, dưới là thày Quyết ‘lỗ chỏng vó’ đấy [6].

Khác với nhiều người, Cuong Huy Ngo long trọng ‘cám ơn ông Thích Chân Quang’ vì: Cái giả dối của ông đã giúp cho cả nước nhìn ra một sự thật, mà trước kia hễ đụng vào sự thật đấy khi chưa có sự phát giác ra cái giả dối của ông thì kẻ đụng đến ít nhất là bị chửi khó tìm ra lối thoát, thậm chí còn bị đe dọa bỏ tù. Vậy không cảm ơn ông sao được? Cái sự thật về nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sỹ chỉ biết đọc những quy định trên giấy của nhà nước, thậm chí không hiểu đúng và diễn giải lại chúng bằng những lời lẽ thông thường để truyền đạt cho học trò nhưng lại gọi đó là dạy luật. Cái sự thật về nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sỹ bị hút hồn trở thành ngơ ngẩn, trở thành đơ bởi vẻ bề ngoài hào nhoáng, địa vị xã hội cao, hay những lời lẽ uốn lượn vô tri mê hoặc… để không còn nhận ra được sự giả dối mà người thường chỉ cần bâng quơ cũng đủ thấy. Cái sự thật về việc ‘dồn hết cả trứng’ vào một khóa học trò tốt nghiệp được giữ lại trường và hiện nắm giữ các vị trí chủ chốt. Cái sự thật về cơ quan nào đó có thẩm quyền thiếu sâu sát để tin tưởng nhầm mà suýt nữa thì phá hỏng cả hệ thống đào tạo luật bằng việc trao cầm trịch xác định chuẩn đào tạo. Cái sự thật về nhiều người được phong hàm giáo sư, phó giáo sư mà điếc về nghiên cứu khoa học tới mức ca ngợi đứt lưỡi một công trình giả nhân, giả nghĩa có tính phản động chống lại điều kiện tồn tại bình thường của nhân loại [7].

***

Trước những thông tin, sự kiện càng ngày càng khiến thiên hạ vừa kinh ngạc, vừa cảm thấy não nề vì toàn những sự thật chưa từng tưởng tượng, Nguyễn Văn Phước than: Vương Tấn Việt – Thích Chân Quang đã làm bằng giả tốt nghiệp cấp ba! Chỉ có thể ở Việt Nam – chưa tốt nghiệp cấp ba mà lấy bằng Tiến sĩ! Và ở Việt Nam còn nhiều trường hợp như vậy nữa? Ai? Những ai [8]? Gọi những thông tin, sự kiện liên quan đến ông Vương Tấn Việt – Thượng tọa Thích Chân Quang là ‘drama hài’, sau những ‘tập’ như: Mất hồ sơ, Không thuộc giáo hội, Con nhang Giáo sư Tiến sĩ quay xe, Cù Mai Công dự đoán: Drama hài còn nhiều tập. Đón xem hồi sau sẽ rõ [9]!

Chú thích

[1] https://thanhnien.vn/vu-bang-cap-cua-thuong-toa-thich-chan-quang-ghpgvn-tinh-ba-ria-vung-tau-noi-gi-185240814164636328.htm

[2] https://tuoitre.vn/truong-dh-ha-noi-khong-con-luu-ho-so-tuyen-sinh-cua-ong-vuong-tan-viet-20240814221555699.htm

[3] https://www.facebook.com/quocan.mai/posts/pfbid0D7jxwkeWd5SmKKV4tc8hgGYMRdgrQ3XapbhxRMXQFsrdDAJwSRKTe1eKwZ1LQUUgl

[4] https://www.facebook.com/groups/267411247747886/posts/1290564298765904/

[5] https://www.facebook.com/binh.thanh.963/posts/pfbid02fkBy6fD8CANGt5LgBfirW3qqLry7deR5kcuvgefzgUvKPPUqxMBWWrf9LUVbUJnml

[6] https://www.facebook.com/duong.thang.10/posts/pfbid02b3bqcoPeyo76bQ3Yuqs6RmftURi92fGHYw7ie6TH8Fm114ZESSVPfzqEBwoXC8Hrl

[7] https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02XUktawvWefeNXEFDf5EackxaXh7j1JuHWxqsPAL3ykHC3C75e6o5bWKAH6Fg4Ackl&id=100010780718014

[8] https://www.facebook.com/nguyenvanphuocfirstnews/posts/pfbid02Lrp5ZuDceUwv11p7vAT5vpvoFJ8dCAZFDKz9ATVCaWbe4GAUSqXr2Whe5PWifLFQl

[9] https://www.facebook.com/he.via.54/posts/pfbid05HePoppWd1RsUjYn6bZMeTN381UnPgzVkMfvx9zyX6vUeQ3onid34eQZvkBntyUFl

 Ba’o Tieng Dan

Đoàn Bảo Châu

18-8-2024

Bao nhiêu đau khổ của người dân mất đất, cả suối nước mắt dân Thủ Thiêm đã đổ, có cả những mạng người đã mất trong quằn quại uất ức…

Nước mắt, những tiếng khóc kia sẽ thành cái gì? Những khuôn mặt già nua mà khóc nức nở như trẻ con ở chốn công cộng… Chắc trong lòng họ uất ức, đau khổ lắm. Sự thiệt thòi, nỗi đau bị cướp đất cướp nhà đã kéo dài đến mấy chục năm, nên sự tích lũy của uất ức, của cảm giác bất lực khi công lý chỉ là một tiếng kêu tuyệt vọng chìm vào chốn hư không đen đặc chắc đã dày lên theo năm tháng.

Những giọt nước mắt của họ không chỉ là giọt nước; đó là những giọt đau thương, rơi vào bóng tối và bị đập nát bởi sự thờ ơ của chính quyền. Nhưng sự vô cảm và bất công này cũng như lửa dưới lớp than tro, chỉ chờ ngày bùng lên thiêu đốt tất cả. Những cơn gió của thời gian không thể nào dập tắt được ngọn lửa công lý đã bị che giấu quá lâu.

Tôi vốn không tin vào cách suy diễn đơn giản về thuyết nhân quả. Thế giới này phức tạp hơn thế, và nhân quả đến theo một cách khác. Những kẻ đã gây đau khổ cho người dân sẽ mở miệng dạy con cái thế nào về sự tử tế? Về bài học lao động? Về tính thiện trong đối đãi với đồng loại? Bọn chúng sẽ chỉ dạy con cách làm loài sói mang bộ dạng con người, làm loài quái vật hút máu đồng loại để trở nên giàu có. Đồng tiền mà bọn chúng có được sẽ đưa cho con cái. Nhưng những đứa con được hưởng đồng tiền vấy máu và nước mắt của dân lành chắc chắn sẽ phung phí. Không kẻ nào lại trân trọng đồng tiền cướp được cả.

Con cháu của chúng dù có giả vờ mù loà câm điếc, cũng hiểu rằng cha ông chúng là những kẻ cướp, những kẻ ăn thịt uống máu đồng loại. Nhà cửa có thể hoành tráng lộng lẫy, xe có thể bóng loáng xa xỉ, nhưng liệu những con sói khát máu có thể sống như con người đích thực? Rồi sói sẽ cắn nhau; sói con không thể tôn trọng sói cha khi bài học chúng nhận được là sự ác ôn, lưu manh, ăn thịt đồng loại. Nhận được bài học ăn thịt đồng loại, thì sói con cắn xé sói bố là điều thường tình.

Đó là sự mục ruỗng trong tâm hồn, và đó chính là cái gọi là nhân quả mà chúng ta hay bàn đến. Nhưng chẳng lẽ những giọt nước mắt dân lành kia, những tiếng khóc ai oán kia, sẽ thực sự rơi vào hư không một cách vô nghĩa mà không có kết quả gì sao?

Chính bởi suy nghĩ ấy mà tôi không thể không viết những dòng này. Tôi không muốn nỗi đau khổ của họ trở thành vô nghĩa. Để không thành vô nghĩa, chúng ta cần phải quan tâm tới họ, tới nỗi đau của họ. Nếu không, rồi sẽ đến lượt chúng ta gào khóc, chỉ để cho chính chúng ta tự nghe tiếng khóc của mình mà thôi.

Tệ hơn nữa là rồi có ngày con cháu của những kẻ như vậy sẽ tiếp tục làm những kẻ ăn thịt uống máu đồng loại, và con cháu chúng ta sẽ lại là nạn nhân.

August 17, 2024

Sonnie Tran/SGN

Hôm 6 Tháng Tám vừa qua, tỷ phú Phạm Nhật Vượng làm “sục sôi” thị trường chứng khoán Việt Nam khi công bố thông tin Hội Đồng Quản Trị Công Ty Vinhomes (mã cổ phiếu: VHM) thông qua kế hoạch mua lại 370 triệu cổ phiếu VHM để làm cổ phiếu quỹ, với lý do “Thị giá VHM đang ở mức thấp hơn so với giá trị thực của công ty, việc mua lại cổ phiếu nhằm bảo đảm quyền lợi của công ty và cổ đông.”

Có thật sự mua lại 370 triệu cổ phiếu VHM làm cổ phiếu quỹ?

Ai theo dõi chuyện của Phạm Nhật Vượng cũng đều còn nhớ, năm 2019, Vinhomes đã từng mua lại một phần cổ phiếu của chính mình (gọi là cổ phiếu quỹ) với giá 92,425 đồng/cổ phiếu. Lý do họ đưa ra là giá cổ phiếu đang thấp hơn giá trị thực, nhằm bảo vệ quyền lợi của công ty và cổ đông. Đến năm 2021, khi giá cổ phiếu tăng lên hơn 110,000 đồng, Vinhomes bán hết số cổ phiếu quỹ này để kiếm lời và bổ sung vào vốn lưu động.

Tuy nhiên, lần mua cổ phiếu quỹ này khác với trước đó. Theo Luật Chứng Khoán Việt Nam năm 2019 có hiệu lực từ năm 2021, việc mua lại 370 triệu cổ phiếu sẽ khiến vốn điều lệ của Vinhomes giảm 3,700 tỷ đồng do doanh nghiệp phải hủy số cổ phiếu đã mua. Điều này đồng nghĩa với việc Vinhomes không thể làm trò ảo thuật với cổ phiếu quỹ để kiếm lời và bổ sung vốn lưu động như năm 2019 nữa.

Vinhomes viện dẫn lý do rằng khi mua lại và hủy cổ phiếu quỹ, số lượng cổ phiếu lưu hành sẽ giảm. Điều này sẽ làm tăng lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu (EPS), và từ đó có thể khiến giá cổ phiếu VHM tăng lên, mang lại lợi ích cho cổ đông.

Nhưng bạn có biết Earning per Share, hay EPS là gì? Hãy tưởng tượng công ty kiếm được 100 triệu đồng lợi nhuận và có 10 triệu cổ phiếu đang lưu hành. EPS sẽ là 100 triệu / 10 triệu = 10.000 đồng/cổ phiếu. Nói cách khác, EPS cho biết mỗi cổ phiếu mang lại lợi nhuận bao nhiêu. EPS càng cao, cổ phiếu càng có giá trị và hấp dẫn hơn với nhà đầu tư.

Lần mua cổ phiếu quỹ này nếu thành công sẽ làm tổng số cổ phiếu VHM đang lưu hành giảm đi. Ví dụ, nếu Vinhomes mua lại và hủy 1 triệu cổ phiếu, với lợi nhuận vẫn là 100 triệu, EPS sẽ tăng lên 100 triệu / 9 triệu = 11,111 đồng/cổ phiếu.

Với mức giá đóng cửa 34.800 đồng/cp vào phiên ngày 6 Tháng Tám, ước tính Vinhomes sẽ phải chi hơn 12.876 tỷ đồng để mua lại 370 triệu cổ phiếu quỹ, tương đương 8,5% khối lượng cổ phiếu đang lưu hành.

Tuy nhiên, ngay cả khi mua lại thành công toàn bộ số cổ phiếu này, EPS thực tế cũng chỉ tăng khoảng 8-9%, mang lại lợi ích không đáng kể cho cổ đông so với chi phí bỏ ra. Thực tế, nếu công ty hoạt động hiệu quả, giá cổ phiếu thấp sẽ là cơ hội cho nhà đầu tư mua vào, chứ không nhất thiết phải hủy niêm yết để tăng EPS như Vinhomes biện minh.

Hơn nữa, cần lưu ý rằng gần 70% cổ phiếu VHM đang được nắm giữ bởi người trong nội bộ, chủ yếu là VinGroup và ông Phạm Nhật Vượng. Trong khi đó, các quỹ đầu tư chỉ nắm giữ khoảng 6,83%, phần còn lại thuộc về các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Do đó, lợi ích từ việc tăng EPS, nếu có, chủ yếu chỉ thuộc về ông Vượng và những người liên quan.

Trong khi đó, báo cáo tài chính nửa đầu năm 2024 của Vinhomes cho thấy lượng “tiền và tương đương tiền” của công ty chỉ còn khoảng 17,000 tỷ đồng. Liệu trong bối cảnh này, ông Vượng có thực sự chi tới 13.000 tỷ đồng, tương đương 70% lượng tiền mặt còn lại, chỉ để mang lại lợi ích ít ỏi cho cổ đông thông qua việc mua lại cổ phiếu quỹ? Đặc biệt khi Vinhomes đang cần nguồn vốn lớn để triển khai dự án Vinhomes Royal Island ở Vũ Yên, Hải Phòng và bơm tiền để nuôi “đứa em nghiện ngập” VinFast, đứa em cùng mẹ VinGroup?

Câu trả lời khả năng cao là không.

Thực tế, thời hạn tối đa cho việc mua lại chỉ vỏn vẹn 30 ngày kể từ khi được Ủy Ban Chứng Khoán Việt Nam thông qua,  khả năng cao ông Vượng sẽ thông báo chỉ mua được một ít cổ phiếu quỹ, hoặc thậm chí không mua được với lý do quen thuộc mà ông ta hay biện bạch là “điều kiện thị trường không cho phép,” tức công ty không thể mua được cổ phiếu quỹ vì giá tăng cao so với dự kiến.

Lúc này, kế hoạch “chơi lớn” của Vinhomes mua cổ phiếu quỹ đã trở thành trò hề và tất cả những nhà đầu tư nhỏ lẻ FOMO theo đều trở thành những con gà bị ông Vượng vặt lông.

Sự thật đằng sau việc ông Vượng tung tin thổi giá cổ phiếu VHM

Vậy thực sự tại sao ông Vượng phải tung tin để thổi giá cổ phiếu VHM mà không để nó tiếp tục giảm giá theo xu thế thị trường. Câu trả lời nằm ở việc ông Vượng không thể để giá cổ phiếu VHM giảm quá sâu, vì ông đã dùng một số lượng lớn để đem đi thế chấp vay ngân hàng.

Báo cáo giữa năm 2024 của Vinhomes cho thấy đã có hơn 35,000 tỷ đồng là các khoản vay “được bảo đảm bằng một số cổ phần của một số công ty trong tập đoàn, quyền tài sản từ một phần của dự án, một số tài sản…”

Có thể không phải là tất cả, nhưng khả năng lớn là cổ phiếu VHM nằm trong nhóm những tài sản đảm bảo cho các khoản vay. Vì hiện nay, trừ Vincom Retail về danh nghĩa là đã bán một phần cho Techcombank thì trong hệ sinh thái VinGroup còn mảng nào đem lại lợi nhuận tốt hơn Vinhomes đâu. Không lẽ lấy cổ phiếu VFS của đứa con nghiện VinFast ra làm tài sản bảo đảm!

Khi giá trị tài sản thế chấp càng ngày càng giảm như cổ phiếu VHM thì nguy cơ số cổ phiếu được thế chấp sẽ bị thanh lý hàng loạt càng cao. Nếu ông Vượng để điều đó xảy ra sẽ chả khác gì một hiệu ứng domino vỡ trận cho các khoản vay và hạn mức tín dụng của tập đoàn này.