Phạm Chân Dũng

Đà Lạt vừa “giải phóng”, ông Phạm Khương thay mặt ban quân quản tiếp nhận ga Đà Lạt khi đầu máy, toa xe và toàn bộ tuyến đường đã nằm phơi sương suốt từ năm 1969 vì chiến tranh.

Dầu mazut, thứ dầu đặc chủng để chạy đầu máy răng cưa, cũng không còn. Vậy mà chỉ hai tháng sau, ngày 6.6.1975, chiếc đầu máy răng cưa lại lần đầu tiên lăn bánh gần 70km, vượt D’ran, vượt Eo Gió, vượt Krongpha về tới Tân Mỹ, chỉ còn chờ cầu Tân Mỹ hoàn nhịp là lăn bánh về đến ga cuối Tháp Chàm.

Không có dầu mazut, ông Khương đã cùng anh em kỹ sư còn lại ở ga Đà Lạt mày mò hoán đổi cho tàu chạy bằng than củi. Vậy mà tàu lăn bánh gọn gàng, công nhân đi hái trà ở Cầu Đất, cán bộ đi công tác xuống Phan Rang, rồi lâm nông sản xuôi ngược Phan Rang–Đà Lạt được tiếp tế cho nhau sau ngày giải phóng đều nhờ những toa tàu răng cưa vừa hồi sinh chở miễn phí.

Nhưng tàu chỉ chạy được đúng 27 chuyến. Cuối năm 1975, khi vừa chuyển giao tuyến đường cho Liên hiệp Xí nghiệp đường sắt VN thì ông nhận được lệnh sét đánh: ngừng chạy tàu, tháo toàn bộ tà vẹt trên tuyến đường Phan Rang–Đà Lạt để chuyển ra tu bổ cho đường sắt Thống Nhất đoạn Bình Định–Quảng Nam.

Không chỉ ông Khương mà cả chính quyền tỉnh Lâm Đồng lúc đó cũng bàng hoàng. Một sự đánh đổi cấp tốc được đề ra, Lâm Đồng quyết định hạ cây rừng, cấp 230.000 thanh tà vẹt gỗ cho ngành đường sắt. Nhưng số tà vẹt ấy vẫn không làm thay đổi được quyết định ban đầu.

Tàu răng cưa ngưng chạy. Đường sắt răng cưa vẫn bị tháo tà vẹt. Ông Phạm Khương một lần nữa gửi công văn hỏa tốc năn nỉ lần cuối cùng: xin tháo 70% tà vẹt để những thanh ray còn có điểm tựa (không bị gỡ đi vì khác kích cỡ với tuyến đường sắt Thống Nhất).

Nhưng tất cả đều bị khước từ. Sau đó thì gần như toàn bộ tuyến đường từ ga Trại Mát trở về Tháp Chàm đều bị gỡ sạch tà vẹt. Còn những thanh ray và cả những đoạn răng cưa mười mấy cây số thì được hóa giá đưa về các nông trường, nhà máy tận dụng làm các công trình và sau đó tiếp tục được người dân “tiếp sức” cho vào những xưởng phế liệu.

Quá khứ bị bán rẻ!

Vậy là tuyến đường răng cưa huyền thoại đã tan hoang chỉ sau một quyết định. Bảy đầu máy Fuka lầm lũi nằm lại ga Đà Lạt, Tháp Chàm và Krongpha phơi sương gió.

Những đầu máy răng cưa ấy có thể bị quên lãng trên chính xứ sở nó từng hoạt động, nhưng với những kỹ sư hỏa xa Thụy Sĩ, nơi cũng có một tuyến đường sắt răng cưa nhưng lại không còn chiếc đầu máy răng cưa hơi nước nào còn vận hành được, thì “đống sắt” trên những nhà ga ở miền cao nguyên Việt Nam là một báu vật.

Ông Khương nhớ đầu năm 1988, Ralph Schorno, một kỹ sư hỏa xa người Thụy Sĩ, đã tìm đến ga Đà Lạt và Tháp Chàm để xem những chiếc đầu máy răng cưa.

Trong số bảy chiếc đầu máy, Ralph Schorno chấm được bốn cái còn tốt có thể khôi phục và một số toa tàu của Mỹ để lại. Và sau chuyến thị sát ấy của kỹ sư Ralph Schorno, những cuộc mặc cả đã được đẩy đi nhanh chóng với sự trợ giúp của Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Hà Nội bởi một lý do rất đơn giản: Cả một tuyến đường đã bị phá dỡ, chỉ còn mấy đầu máy hoen gỉ bỗng dưng có người mang đến những khoản USD lớn xin mua thì tại sao phải ngại ngần. Số tiền đề nghị bán là 1 triệu USD nhưng sau nhiều lần đàm phán đã được chốt giá 650.000 USD, cả lúc đó và muôn đời sau, đó là một cái giá rẻ bèo cho các báu vật nầy.

Thương vụ diễn ra nhanh chóng đến mức không ai kịp can thiệp. Ông Phạm Khương kể khi tỉnh Lâm Đồng một lần nữa hay biết về quyết định đó đã triệu tập một cuộc họp suốt 3 ngày liền để tìm cách giữ lại những chiếc đầu máy răng cưa. Nhưng “tiền trao cháo múc”, tháng 8.1990 khi mọi người đang họp thì phía Thụy Sĩ đã đưa xe đặc chủng lên tới Đà Lạt.

Và cứ vậy, lần lượt những chiếc đầu máy và toa tàu răng cưa rời D’ran, rời Eo Gió, vượt Kronphra về Tháp Chàm rồi thẳng cảng Vũng Tàu, xuống tàu biển Thụy Sĩ. Câu chuyện về thương vụ bán những đầu máy răng cưa ấy đã vĩnh viễn đóng chặt giấc mơ nối lại tuyến đường xe lửa răng cưa trong ông Phạm Khương và rất nhiều người.

Nhưng với người Thụy Sĩ lại mở ra một chương mới về sự hồi sinh của tuyến đường răng cưa mà từ nhiều thập kỷ trước đó, họ đã không còn đầu máy để chạy.

Chỉ hai tháng sau khi những đầu máy răng cưa rời Đà Lạt, ông Phạm Khương đã nhận được bưu phẩm của kỹ sư Ralph Schorno từ nhà ga Jungfraujoch.

Đó là một cuốn sách rất dày, in những tấm ảnh màu trên nền giấy tốt, kể lại hành trình tìm ra đầu máy răng cưa ở Đà Lạt, đưa về Thụy Sĩ. Và cuối sách là những hình ảnh về hai trong bốn chiếc đầu máy răng cưa mà họ đã khôi phục thành công đang nhả khói trên đường đèo vượt dãy Alpes.

Và rất lịch sự, người Thụy Sĩ đã không quên đính kèm một tấm bảng trên thành đầu máy, với dòng chữ về mốc thời gian mà chiếc đầu máy từng chạy trên tuyến đường Phan Rang–Đà Lạt. Như một sự nhắc nhớ về nguồn cội, nhắc nhớ về cả một nỗi đau trong những người Việt Nam từng yêu mến và tự hào về con đường răng cưa đã mất.

* Trong quá trình xây dựng và khai thác Thiết lộ Lâm Viên, Công ty Hỏa xa nhà nước CFI nhập cảng vào Việt Nam các đầu máy chạy được trên đường rầy răng cưa theo bốn đợt như bảng bên.

Các đầu máy HG 4/4 được xem là vật hiếm không thể tìm đâu ra ngoài Việt Nam vì công ty SLM ở Winterthur của Thụy Sĩ (Schweizerische Lokomotiv und Maschinenfabrik) chỉ chế tạo 7 chiếc đầu máy kiểu HG 4/4 và công ty MFE (Maschinenfabrik Esslingen) của Đức chế tạo thêm 2 đầu máy HG 4/4 dựa trên giấy phép nhượng quyền của SLM trong chương trình bồi thường chiến tranh cho Pháp khi Đức bại trận trong Đệ nhất Thế chiến theo hoà ước Versailles.

Tất cả 9 đầu máy nầy đều được đem sử dụng ở Việt Nam và không có ở nơi nào khác trên thế giới. Tất cả cũng đều là những đầu máy hơi nước mạnh nhất thế giới chạy được trên hệ thống răng cưa ABT.

* Đây không phải chỉ là một sai lầm lớn mà còn thể hiện sự ngu xuẩn cực độ. Bởi vì đường rầy xe lửa đoạn Sông Pha–Đà Lạt được chế tạo đặc biệt cho đường xe lửa răng cưa với tính toán kỹ lưỡng về thiết kế cho địa thế dốc.

Để có thể chịu được lực kéo khủng khiếp khi xe lửa leo núi trong một khoảng thời gian dài nên bản thân các tà vẹt đỡ phải được làm bằng thép có chất lượng cao nhất. Ngay cả đến những con ốc và bù lon cũng khác với loại dùng cho đường rầy xe lửa thông thường.

Do sự không hiểu biết về kỹ thuật cơ khí đường sắt của lãnh đạo, mặc dù có sự phản đối của các nhân viên hoả xa miền Nam cũ, Cục Đường Sắt vẫn ra lệnh tháo gỡ toàn bộ tuyến đường để đưa vào việc phục hồi tuyến đường sắt Xuyên Việt.

Thời kỳ nầy tiếng nói của những nhân viên làm việc cho chính quyền cũ không được xem xét. Ngay cả phản ứng của chính quyền cấp tỉnh mới ở sở tại cũng không mang lại hiệu quả, họ đành nhìn địa phương mình mất đứt đi một báu vật mà ngay trong thời điểm khó khăn về kinh tế, đây là một tuyến giao thông kinh tế huyết mạch mang tính sinh tồn.

Và có thể đoán chuyện gì xảy ra tiếp theo sau đó. Đường rầy đặc biệt này không thể ăn khớp khi kết nối với loại đường rầy ở nơi bằng phẳng. Họ quyết định biến chúng thành sắt phế thải, chất đống tại các kho chứa, nơi lũ kẻ cắp cưa vụn ra và các quan tham bán chúng đi với giá sắt vụn rẻ như bèo.

Đúng là một thảm kịch của lịch sử hỏa xa Đông Dương! Nếu đường xe lửa này không bị tháo gỡ, thì giờ đây đã có thể dễ dàng khôi phục để có những chuyến xe lửa du lịch kỳ thú từ các khu nghỉ dưỡng vùng duyên hải Nha Trang, Ninh Chữ, Mũi Né đi lên cao nguyên Lâm Viên.

(From Phạm Chân Dũng)

Photo (1948): Cầu đường sắt Tân Mỹ vào ga Tháp Chàm

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

November 14, 2024

Chuyện Vỉa Hè

Đặng Đình Mạnh

Sau khi nhậm chức vào hạ tuần Tháng Mười, ông Lương Cường đã có chuyến công du ra nước ngoài đầu tiên của mình trong cương vị tân chủ tịch nước. Theo thông tin chính thức, ông sẽ đến hai quốc gia Nam Mỹ gồm Chile và Peru để tham dự tuần lễ hội nghị cấp cao APEC.

Nhưng xem ra, chuyến công du đầu tiên của ông tân chủ tịch nước trở nên đáng nhớ hơn khi một trong số cảnh vệ của ông đã bị cảnh sát Chile bắt giữ với cáo buộc quấy rối tình dục. Ngay sau đó, như một động thái “đánh chó nể mặt chủ” khi ông Lương Cường đang là quốc khách của quốc gia này, thay vì bị khởi tố hình sự, người cảnh vệ này chỉ bị trục xuất khỏi Chile và cấm nhập cảnh trở lại trong vòng hai năm.

Ông Lại Đắc Tuấn, cận vệ của Chủ Tịch Nước Lương Cường, ra tòa ở Chile vì “lạm dụng tình dục” và bị trục xuất về nước. (Hình: Báo Chile)

Tuy ông Lương Cường không phải là thủ phạm trong vụ bê bối tình dục, thế nhưng, từ nay cho đến hết sự nghiệp chính trị của ông Lương Cường, câu chuyện đáng xấu hổ tại Chile sẽ còn gắn chặt mãi với danh tính ông tân chủ tịch nước, một chức vụ bị xem là có “huông” “lành ít, dữ nhiều” từ đời Chủ Tịch Nước Trần Đại Quang.

Từ trước đến nay, chức vụ chủ tịch nước vốn thường bị xem thường với vai trò “kèn trống,” vì vai trò nặng về tính chất nghi lễ của chức vụ hơn là thực quyền. Tuy vậy, chức vụ này vẫn được chế độ Cộng Sản trong nước xếp vào nhóm tứ trụ, tức là một trong bốn chức vụ có quyền lực bậc nhất trong hệ thống chính trị.

Chức vụ thứ hai trong tứ trụ là chủ tịch Quốc Hội.

Thượng tuần Tháng Bảy, 2018, chủ tịch Quốc Hội bấy giờ là bà Nguyễn Thị Kim Ngân có chuyến công du chính thức đến Nam Hàn theo lời mời từ chủ tịch Quốc Hội Nam Hàn.

Có lẽ đây là một cơ hội tốt để bà ấy diện 300 chiếc áo dài mà công chúng đã từng xuýt xoa khi được nhà thiết kế áo dài cho bà ấy, vô tình tiết lộ công khai.

Thế nhưng, những tà áo dài công, phượng vô cùng lộng lẫy của bà ấy, đã chìm khuất trước thông tin làm bùng nổ mạng xã hội về chiếc chuyên cơ của bà chủ tịch Quốc Hội đã chở theo chín người “vượt biên có phép” để “nhập cư trái phép” dưới danh nghĩa doanh nhân Việt Nam tháp tùng bà chủ tịch xinh đẹp!

Cũng bà Nguyễn Thị Kim Ngân, công chúng hẳn chưa quên cảm giác ủ ê đến đỏ mặt khi nhắc đến sự kiện vào Tháng Năm, 2016, khi bà ấy đưa ông Obama, tổng thống Hoa Kỳ đi thăm ao cá trong khuôn viên Phủ Chủ Tịch… Trong một phút “hiện nguyên hình” bản chất, bà ấy đã hắt cả xô thức ăn vào hồ cá, khiến vị quốc khách mắt mở chữ O, mồm há chữ A đầy kinh ngạc…

Trong phi vụ ngoại giao đầy tai tiếng đến Nam Hàn nói trên, ít nhất cũng có điểm son hiếm hoi của hệ thống truyền thông Việt Nam khi họ đưa tin rầm rộ lên mặt báo.

Vì lẽ, không phải bê bối nào của lãnh đạo cũng đều được truyền thông trong nước đưa tin tận tình như vậy. Câu chuyện dưới đây về một chức vụ tứ trụ khác là một trường hợp điển hình.

Cách nay hơn hai năm, vào một ngày trung tuần Tháng Năm, 2022, phái đoàn Việt Nam do ông Phạm Minh Chính, thủ tướng, dẫn đầu có chuyến công du tại Hoa Kỳ để tham gia Hội Nghị Hoa Kỳ-ASEAN.

Khi ông thủ tướng cùng phái đoàn của mình đang nói chuyện phiếm để chờ hội kiến song phương với ông Anthony Blinken, ngoại Trưởng Hoa Kỳ, một máy ghi hình của truyền thông Hoa Kỳ đã thu trọn vẹn hình ảnh ông Phạm Minh Chính đang chửi thề theo cách không thể côn đồ hơn được “rõ ràng, sòng phẳng, mẹ nó, sợ gì.”

May mắn, nước chủ nhà Hoa Kỳ đã không chấp nê. Cho nên, video ghi hình ông thủ tướng Việt Nam chửi thề không trở thành một sự cố ngoại giao. Nhưng rõ ràng, nó đã để lại ấn tượng vô cùng xấu về quan chức cao cấp Việt Nam trong con mắt cộng đồng quốc tế văn minh.

Video ấy đã lan truyền đi khắp hệ thống truyền thông thế giới như một scandal (vụ tai tiếng), thế nhưng, truyền thông Việt Nam có mắt như mù, có miệng như câm trước thông tin ấy. Không chỉ câu chuyện về ông thủ tướng chửi thề như một kẻ côn đồ đường phố, mà dưới đây còn có câu chuyện về một tứ trụ khác cho đủ mâm, đủ bát.

Đầu Tháng Chín, 2022, ông Bùi Tuấn Lâm, một công dân sinh sống tại Đà Nẵng bị bắt giữ. Sau đó, ông bị tuyên mức án năm năm tù giam về tội danh “tuyên truyền chống nhà nước…”

Ông còn có một danh xưng khác là Peter Bui, nhưng thật ra, công chúng biết đến ông nhiều hơn với danh xưng “Thánh Rắc Hành” khi ông nhại lại những thước phim loan truyền trên mạng xã hội về “Thánh rắc muối-Salt Bae,” có tên thật là Nusret Gökçe, đầu bếp người Thổ Nhĩ Kỳ và là ông chủ của chuỗi nhà hàng sang trọng vốn rất nổi tiếng về món ăn bò dát vàng. Công chúng tin rằng ông Bùi Tuấn Lâm đã phải trả giá khi dám “trêu” ông Tô Lâm, khi ấy đang là bộ trưởng Bộ Công An siêu quyền lực.

Trong một video dài 41 giây, được đăng tải ngày 3 Tháng Mười Một, 2021, trên tài khoản TikTok của Nusret Gökçe với gần 11 triệu người theo dõi, ông ấy tự tay chế biến và phục vụ món bò dát vàng. Trong video, ông cắt miếng thịt bò dát vàng và đút ăn tận miệng cho Bộ Trưởng Tô Lâm.

Ông Lại Đắc Tuấn khoe nhiều hình ảnh mình đi công tác trên trang cá nhân. Trang này đã bị khóa lại. (Hình: Facebook Tuấn Lại Đắc)

Rất có thể ông Tô Lâm là khách được mời bữa ăn xa hoa đó. Hoặc giả, ông cũng có thể thừa khả năng để thanh toán bữa ăn có giá trị tương đương bằng 80 tấn lúa tại Việt Nam. Thế nhưng, vào thời điểm đất nước chỉ vừa thoát khỏi cơn đại dịch COVID-19 gây thiệt hại vô cùng lớn về nhân mạng lẫn tiền của, việc một quan chức cao cấp ăn uống, sống xa hoa một cách công khai như thế là không phù hợp và đúng đắn về phương diện đạo đức xã hội, nhất khi mình là một công bộc của dân.

Để tham khảo, trong một trường hợp tương tự từ trước đó đúng một thập niên. Năm 2011, Thủ Tướng Ý Silvio Berlusconi đã tổ chức những bữa tiệc tình dục xa hoa và trác táng khét tiếng. Dĩ nhiên, là một tỷ phú, ông hoàn toàn có đủ khả năng để chi trả những bữa tiệc như thế, nhưng điều đó vẫn không thể xem là phù hợp và đúng đắn khi hoàn cảnh nước Ý lúc ấy đang có nguy cơ lâm vào cuộc khủng hoảng tài chính, y như trường hợp Hy Lạp đã vỡ nợ trước đó không lâu.

Thế nên, ông đã bị công chúng chỉ trích dữ dội về phương diện đạo đức xã hội, cho dù những bữa tiệc xa hoa của ông ấy hoàn toàn mang tính cách riêng tư.

Không chỉ hình ảnh tai tiếng bò dát vàng ở Anh Quốc. Mà hình ảnh ông Tô Lam tìm “phao thi” trong phần vấn đáp tại trường Đại Học Columbia, nhân chuyến công du Hoa Kỳ vào hạ tuần Tháng Chín, 2024, khi ông ấy đã giữ chức vụ tổng bí thư cũng lại là một thảm họa về hình ảnh lãnh đạo Việt Nam.

Trên đây chỉ là số ít trong vô vàn câu chuyện cười ra nước mắt của đầy đủ mâm tứ trụ: Chủ tịch nước, chủ tịch Quốc Hội, thủ tướng và tổng bí thư trong những chuyến công du “mang chuông đi đánh xứ người” đầy tai tiếng. Theo đó, những chuyến công du có mang lợi ích gì cho đất nước thì chưa rõ, nhưng nỗi quốc nhục cho xứ sở thì không có gì có thể rõ hơn được nữa.

Phải chịu đựng Cộng Sản độc tài cùng với những lãnh đạo như kể trên, xem ra, người dân Việt Nam thật vô phúc không biết đến khi nào?

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

November 13, 2024

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Trong lúc các báo ở Việt Nam tiếp tục giữ im lặng vụ ông Lại Đắc Tuấn, viên cảnh vệ tháp tùng ông Lương Cường, chủ tịch nước CSVN, thăm chính thức Chile bị bắt và trục xuất vì tội “lạm dụng tình dục,” mạng xã hội rò rỉ tin ông này được trao huân chương.

Theo một ảnh chụp văn bản được chia sẻ nhiều trên Facebook hôm 14 Tháng Mười Một, ông Lại Đắc Tuấn, 59 tuổi, phó trưởng phòng Hậu Cần, Bộ Tư Lệnh Cảnh Vệ, Bộ Công An Việt Nam, là một trong năm người được trao huân chương “Bảo Vệ Tổ Quốc” hạng ba hồi Tháng Bảy năm ngoái.

Ông Lại Đắc Tuấn khoe nhiều hình ảnh mình đi công tác trên trang cá nhân. (Hình: Facebook Tuấn Lại Đắc)

Văn bản nêu trên do bà Võ Thị Ánh Xuân, phó chủ tịch nước, ký hôm 5 Tháng Bảy, 2023.

Việc trao huân chương cho ông Tuấn và những người khác cùng đợt được giải thích là vì họ “đã có thành tích xuất sắc trong quá trình huấn luyện, phục vụ chiến đấu, xây dựng lực lượng công an…”

Văn bản này ban đầu được đăng tải trên trang web Văn Phòng Chủ Tịch Nước, nhưng hiện đã bị gỡ bỏ.

Trong khi đó, trang Facebook Tuấn Lại Đắc được cho là của ông Tuấn, hiện bị các Facebooker để lại nhiều bình luận tiêu cực.

Facebooker “Ta Quoc Thang” bình luận: “Làm trong ngành giữ vị trí đặc biệt quan trọng mà còn chơi Facebook công khai thế này là toi rồi đồng chí ơi. Bị ‘phốt’ là phải nhanh tay khóa ngay Facebook, chứ ai còn để công khai thế này cho cả thiên hạ biết hết à?”

Facebooker “Duc Le” cho biết: “Tôi nghĩ là bạn bị chúng gài đúng không? Người CSVN bây giờ đi đến đâu cũng không ai có cảm tình đâu, đó là do chế độ thối nát đã tạo ra con người bần tiện, tham lam ngu dốt và thù hằn ích kỷ.”

Việc ông Tuấn không cập nhật Facebook cũng như không xóa các bình luận tiêu cực khiến dấy lên suy đoán rằng ông này hiện đã bị khống chế trong lúc chờ đảng ra biện pháp kỷ luật.

Không rõ liệu ông Tuấn có đi theo ông Lương Cường sang Peru dự Hội Nghị APEC hay phải về Việt Nam ngay lập tức sau vụ bê bối.

Nguồn tin riêng của nhật báo Người Việt cho biết ông Tuấn từng tốt nghiệp bác sĩ đa khoa Đại Học Y Hà Nội trước khi tham gia Lực Lượng Cảnh Vệ.

Las Ultimas Noticias tường thuật rằng sự việc xảy ra tối Chủ Nhật, 10 Tháng Mười, tại khách sạn Sheraton, nơi phái đoàn ông Lương Cường cư ngụ, trong chuyến thăm Chile từ ngày 9 đến ngày 12 Tháng Mười Một, trước khi đến Lima, Peru, dự hội nghị thượng đỉnh APEC.

Nữ nhân viên khách sạn khai rằng ông Tuấn yêu cầu cô mang thức uống lên phòng. Khi cô bước vào phòng, ông Tuấn, lúc đó mặc đồ lót, đóng cửa lại và yêu cầu cô đấm bóp (massage). Cô này báo cảnh sát, và ông Tuấn bị bắt ngay đêm đó.

Ông Lại Đắc Tuấn là một trong năm người được trao huân chương “Bảo Vệ Tổ Quốc” hạng ba hồi Tháng Bảy năm ngoái. (Hình: Chụp qua màn hình)

Hình ảnh và video cho thấy, ông Tuấn ra tòa hôm Thứ Hai, 11 Tháng Mười Một, tay bị còng, ngồi trước mặt Chánh Án Ely Rothfeld.

Ông Tuấn phủ nhận có hành vi lạm dụng tình dục, nói rằng chỉ yêu cầu cô nhân viên xoa bóp vùng đầu.

Sau đó, theo AP tiếng Tây Ban Nha, ông Tuấn được thả theo một số điều kiện, bao gồm phải rời Chile trong vài giờ đồng hồ, không được tiếp xúc với nạn nhân, và không được tái nhập cảnh Chile trong ít nhất hai năm.

Ông Alberto van Klaveren, bộ trưởng Bộ Ngoại Giao Chile, cũng xác nhận có vụ này và nói rất lấy làm tiếc. Ông cũng cho biết có nói chuyện với ông Bùi Thanh Sơn, phó thủ tướng kiêm bộ trưởng Bộ Ngoại Giao Việt Nam. Ông Sơn xin lỗi và hứa “sẽ hoàn toàn hợp tác để giải quyết vấn đề.” (N.H.K) [kn]

---

 

BBC

Báo chí Chile đăng bài về vụ việc cán bộ an ninh Việt Nam bị bắt với cáo buộc lạm dụng tình dục

12 tháng 11 2024

Tòa án tại Chile đã ra phán quyết vào thứ Hai rằng một thành viên trong phái đoàn của Chủ tịch nước Lương Cường, người vừa có chuyến thăm chính thức tới quốc gia Nam Mỹ này, phải rời khỏi Chile và không được phép nhập cảnh trở lại trong ít nhất hai năm sau khi bị cáo buộc lạm dụng tình dục.

Bộ Ngoại giao Chile hôm 11/11 đăng thông cáo chính thức cho biết vào đêm Chủ nhật 10/11, một thành viên đội an ninh của phái đoàn Việt Nam đang thăm chính thức Chile đã bị cáo buộc lạm dụng tình dục.

Người này đã ngay lập tức bị bắt giam.

“Bộ Ngoại giao vô cùng lấy làm tiếc về sự việc xảy ra gây ảnh hưởng đến người khiếu nại và sẵn sàng hỗ trợ các cơ quan chức năng theo bất kỳ cách nào cần thiết,” thông cáo trên website của Bộ Ngoại giao Chile viết.

Quảng cáo

BBC News Tiếng Việt đã gửi thư điện tử tới Bộ Ngoại giao Việt Nam và Bộ Ngoại giao Chile đề nghị bình luận về vụ việc.

Một số trang báo tiếng Tây Ban Nha của Chile đã đồng loạt đăng tin này hôm thứ Hai 11/11.

Vụ việc cũng được hãng tin AP đăng tải.

Lạm dụng tình dục

Hàng loạt trang báo tiếng Tây Ban Nha ở Chile đã viết bài tường thuật rất đậm về vụ việc.

Theo đó, nhân vật bị cáo buộc lạm dụng tình dục tên là Lai Dac Tuan (tiếng Việt không dấu), 59 tuổi, trưởng đội an ninh bảo vệ chuyến công du của Chủ tịch nước Lương Cường.

Theo tìm hiểu của BBC News Tiếng Việt, ông này là một cán bộ sĩ quan tại Bộ Tư lệnh Cảnh vệ.

Một bài đăng trên mạng xã hội X của nhà báo Javier Olivares người Chile chia sẻ thông tin vụ việc và hình ảnh người đàn ông được cho là sĩ quan an ninh bị cáo buộc.

Báo Las Últimas Noticias tiếng Tây Ban Nha tường thuật lại vụ việc như sau:

Sự việc xảy ra vào tối Chủ nhật 10/11 tại khách sạn Sheraton, nơi đoàn đại biểu Việt Nam tháp tùng Chủ tịch nước Lương Cường trong chuyến thăm chính thức Chile lưu trú.

Nạn nhân là nhân viên khách sạn cho biết viên sĩ quan an ninh của Việt Nam đã yêu cầu cô mang đồ uống lên phòng.

Khi cô đến, ông này đang mặc đồ lót và đóng cửa lại rồi ra hiệu yêu cầu cô mát xa.

Sau đó, nữ nhân viên này đã tố cáo vụ việc lên cảnh sát và nghi phạm đã bị bắt giam ngay trong đêm Chủ nhật 10/11.

Tới ngày hôm sau, ông ta đã xuất hiện trước Tòa án Bảo lãnh số 8 ở Santiago với cáo buộc phạm tội lạm dụng tình dục người trên 14 tuổi một cách bất ngờ và/hoặc không có sự đồng ý.

Viên sĩ quan công an Việt Nam tham dự phiên tòa trong tư thế bị còng tay sau khi bị giam vào đêm Chủ nhật.

Trước tòa, ông ta phủ nhận mình có hành vi lạm dụng tình dục. Ông ta nói rằng mình chỉ yêu cầu xoa bóp vùng đầu.

Công tố viên phụ trách vụ án Félix Rojas đã đề nghị một “giải pháp thay thế”, đó là một thỏa thuận với sự đồng ý của cả nạn nhân lẫn người bị cáo buộc và luật sư của họ.

“Dàn xếp này được gọi là đình chỉ tố tụng có điều kiện, và nó có nghĩa là trong thời gian thỏa thuận có hiệu lực, trong trường hợp này là hai năm, bị cáo phải tuân thủ các điều kiện: cấm quay trở lại Chile, cấm tiếp cận nạn nhân,…” công tố viên Félix Rojas nêu chi tiết.

Thẩm phán Ely Rothfeld giải thích chậm rãi để người phiên dịch nhắc lại nội dung kết luận của phiên tòa.

“Theo Điều 366 của Bộ luật Hình sự về tội lạm dụng tình dục, hành vi này không bị coi là tội phạm và có mức hình phạt thấp hơn, nên biện pháp được đưa ra là đình chỉ tố tụng có điều kiện. Một thỏa thuận với Văn phòng Công tố là hành vi của ông ta phải được giám sát trong hai năm.”

Thẩm phán nói tiếp rằng thỏa thuận có nghĩa là viên sĩ quan công an Việt Nam “phải rời khỏi đất nước vào thời điểm này và không được quay lại Chile trong vòng hai năm. Bây giờ ông sẽ được tự do, ông sẽ đến thẳng đại sứ quán Việt Nam ở Chile…”

Nghi phạm đã được tự do với điều kiện ông ta không được tiếp cận nạn nhân và, do đó, không thể quay lại khách sạn nơi xảy ra sự việc.

Viên sĩ quan công an Việt Nam trả lời bằng tiếng Việt rằng mọi thứ đều “ổn”, theo bản dịch của phiên dịch viên. Tại lối ra của tòa án, công tố viên Félix Rojas giải thích rằng thủ tục rút gọn không liên quan gì đến chức vụ của người bị tố cáo.

“Các quy định là khách quan và áp dụng cho tất cả mọi người,” ông nói.

Ngoại trưởng Chile Alberto van Klaveren nói với báo chí rằng ông đã nói chuyện với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Bùi Thanh Sơn.

Ông Sơn đã xin lỗi về vụ việc và cho biết “Việt Nam sẵn sàng hợp tác hết mình để làm rõ vụ việc này”, theo tường thuật của đài phát thanh Cooperativa của Chile.

---

 

Ba’o Tieng Dan

Thái Hạo

9-11-2024

Xã hội Việt Nam nhìn đâu cũng thấy “điểm nghẽn”. Tôi chỉ nói một điểm thôi, cái “điểm nhỏ” và từ lâu đã bị coi là “tiểu tiết”, quen thuộc tới mức dường như đã không ai còn thấy nó là vấn đề nữa cả, đó là chuyện “chạy việc”.

Hãy hình dung, giáo dục làm sao mà không đổ nát khi giáo viên phải bỏ tiền ra để chạy việc? Ai cũng biết ai cũng thấy, ai cũng nói về nó, nhưng là với một tâm lý rất đỗi bình thường như là việc tất yếu. Ít thì dăm chục một trăm, nhiều như thành phố có thể mấy trăm, thậm chí nghe nói còn lên đến tiền tỉ. Vì sao phải chạy, chạy ai, ai nhận tiền, tiền về đâu? Trả lời những câu hỏi ấy sẽ đụng đến “điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn”.

Từ “xin việc” đến chạy việc, rồi mua việc, nó lù lù trong xã hội như con voi đứng giữa phòng, nhưng không ai còn thấy giật mình nữa, thậm chí nhiều người không còn nhìn thấy con voi nữa, dù nó vẫn đứng đó và có vẻ ngày càng to béo phì nộn. Đó là một sự bất thường, phi lý đến cùng cực, nhưng cứ tồn tại, cứ “phát triển”, cứ điềm nhiên.

Nhà giáo (hay bất cứ nhà nào cũng thế), một khi đã bỏ tiền ra chạy việc, nghĩa là họ đã đặt xuống chân họ lòng trung thực, tự trọng, tính liêm sỉ; mua việc, thì họ tiếc tiền chứ đâu tiếc việc nữa, họ bị phụ thuộc và buộc phải đánh mất tư thế nghiêm trang của bản thân. Còn việc hay mất việc, được làm chỗ tốt hay chỗ xấu, chỗ ngon hay chỗ dở, là do người khác ban/bán cho. Mua rồi nhưng cũng chẳng có quyền sở hữu suốt đời, nó sẽ bị tước đi nếu có người “không vui”. Thế là bất an, là lo sợ, là nô lệ. Cái tư cách của một nhà giáo đã mất đi hoàn toàn khi họ “xuống tiền”, thế thì dạy dỗ ai đây? Sẽ giáo dục điều gì cho học sinh?

Dân gian tổng kết rằng, khi nhỏ chạy lớp chạy trường, lớn lên chạy điểm, ra trường chạy việc, có việc chạy chỗ, có chỗ chạy thi đua… Bỏ vốn ra chạy tức là đi buôn lậu, buôn lậu thì phải thu hồi vốn, phải có lời. Người ta chỉ còn nghĩ đến tiền và sự an toàn, ai còn nhớ gì tới trách nhiệm và lương tâm. Cứ chạy suốt đời như thế, thời gian tâm trí đâu mà làm việc nữa?

Nói những chuyện to tát, tốt thôi, nhưng cái nhọt trong bàn tay như chuyện chạy việc mà không lể đi, thì chẳng ai còn làm gì nên cơm cháo nữa cả. Cả một xã hội giả vờ làm việc, giả vờ “cống hiến”, giả vờ tử tế. Ai cũng biết với ai là giả vờ cả, nhưng cứ diễn cứ múa với nhau, cứ hô hào, cứ khẩu hiệu, cứ quyết tâm. Một xã hội chạy việc thì dần dà chỉ còn đa số là những kẻ vô sỉ và dốt nát trong bộ máy, người tài và ngay thẳng ra đi. Sự lụn bại mỗi lúc một sâu.

Con người là quan trọng, nhưng để có con người cho ra người thì cần một cơ chế, một phương pháp tuyển dụng thật sự khoa học để đảm bảo tính minh bạch và liêm chính, chọn được người giỏi người tốt, thải loại những kẻ kém cỏi cơ hội.

Đó cũng là cách căn bản để vực dậy đạo đức xã hội. Một xã hội công bằng (chỉ người tài giỏi và tử tế là được trọng dụng, và phải được sống đường hoàng) thì con người sẽ phải nỗ lực mà thực học thực làm, phải tốt lên, phải sống cho tử tế lên. Phục sinh, xây dựng, kiến tạo đạo đức và văn hóa, không thể bằng giáo điều, nó cần những hành động thực tế căn cứ trên các phương pháp khoa học. Có thể bắt đầu từ đây, đó là cái câu chuyện nhức nhối trong tuyển dụng con người. Không dễ, vì nó có căn nguyên từ “điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn”, nhưng chẳng lẽ cứ mãi vờ như không thấy để đứng nhìn xã hội mỗi lúc một tan hoang?

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

November 5, 2024

Bình Thiên/SGN

Cuối Tháng Mười, Bộ Trưởng Bộ Công An Lương Tam Quang dẫn đầu một phái đoàn cao cấp sang thăm và làm việc tại Bộ Nội Vụ Liên Bang Đức. Chuyến thăm này đáng lẽ phải được tiếp đón bởi người đồng cấp của ông Quang, Bộ Trưởng Bộ Nội Vụ Nancy Faeser. Tuy nhiên, trái với thông lệ ngoại giao thông thường, bà Faeser ủy quyền cho Thứ Trưởng Hans-Georg Engelke, tiếp đón. Cuộc hội đàm diễn ra trong khoảng một giờ đồng hồ.

Nữ phát ngôn viên Bộ Nội Vụ Đức phát biểu về chuyến thăm một cách khái quát: “Trọng tâm là các vấn đề hợp tác song phương và quốc tế, đặc biệt là các vấn đề an ninh và đấu tranh chống tội phạm, như chống ma túy và buôn bán người.” Bà cũng cho biết thêm rằng: “Tình hình nhân quyền ở Việt Nam cũng đã được thảo luận.”

Tuy nhiên, dư luận Việt Nam cho rằng, một trong những nội dung của cuộc gặp gỡ này được cho là xoay quanh trường hợp của bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn. Dư luận đồn đoán Bộ Trưởng Quang muốn đề nghị phía Đức bắt giữ và dẫn độ bà Nhàn về Việt Nam để đổi lấy việc Việt Nam sẽ thả Nguyễn Xuân Thanh và trao trả cho Đức.

Bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn được tờ báo TAZ của Đức xác nhận là đã có mặt tại Đức từ giữa năm 2023 và hiện đang sinh sống tại một thành phố lớn. Hành trình lẩn trốn của bà được cho là bắt đầu từ Nhật Bản, sau đó đến London, nơi con gái bà được cho là đang sinh sống, trước khi đến Đức. Hiện tại, bà Nhàn đang được mật vụ Đức bảo vệ nghiêm ngặt, một phần do ảnh hưởng từ vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh vào năm 2017. Sự việc này đã tạo ra tiền lệ khiến Đức đặc biệt thận trọng trong việc bảo vệ bà Nhàn.

Về thông tin trao đổi Nguyễn Xuân Thanh lấy bà Nhàn, Bộ Nội Vụ Đức từ chối bình luận. Khi được hỏi về chi tiết cuộc hội đàm, họ trả lời: “Xin hãy thông cảm rằng chúng tôi không thể kể ra chi tiết hơn về nội dung của cuộc nói chuyện kín, riêng giữa hai bên.” Điều này càng làm dấy lên sự tò mò và nhiều đồn đoán về nội dung thực sự của cuộc hội đàm.

Bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn được biết đến là một nữ thương gia ngoại thương tài năng, thông thạo nhiều ngôn ngữ bao gồm tiếng Việt (tiếng mẹ đẻ), tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Nhật và một chút tiếng Trung. Bà là giám đốc điều hành của Công Ty Cổ Phần Tiến Bộ Quốc Tế AIC, một công ty Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực ngoại thương, đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài, nhưng cũng hoạt động trong các dự án xây dựng trong nước.

Bà Nhàn cũng là nhân vật có tiếng tăm trên trường quốc tế, là phụ nữ đầu tiên của châu Á và Việt Nam được Viện Hàn Lâm Quốc Tế về các nghiên cứu hệ thống Liên bang Nga (IASS) trao tặng hai danh hiệu: Viện sĩ có thành tích xuất sắc nhất giai đoạn 2004-2014 và giải thưởng ngôi sao Vernadski. Năm 2018, bà được chính phủ Nhật Bản trao tặng Huân Chương Mặt Trời Mọc – một trong những huân chương cao quý nhất của nước này.

Bà Nhàn cũng được cho là có mối quan hệ tốt với Israel và từng được truyền thông Israel cho rằng là người môi giới trong các thương vụ mua bán vũ khí giữa Israel và Việt Nam.

Hiện tại, bà Nhàn đang bị chính quyền Việt Nam truy nã với tội “đưa hối lộ” và “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” dẫn tới thiệt hại ước tính lên tới 350 tỷ đồng. Tính đến hôm nay, bà Nhàn bị xét xử trong bốn vụ án với số năm tù bị tuyên và bị đề nghị lên đến 76 năm tù. Tuy vậy, tổng số năm tù mà bà Nhàn phải thụ án chỉ là 30 năm, theo quy định của Điều 55 Bộ luật hình sự năm 2015. Tài sản của bà ở Việt Nam cũng đã bị phong tỏa và tịch thu, trong đó có một biệt thự bên hồ ở Hà Nội.

Tại sao ông Lương Tam Quang vẫn xin dẫn độ bà Nhàn dù biết rằng không thể?

Từ Tháng Năm 2022, Việt Nam nỗ lực truy tìm bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn với áp lực cao. Thậm chí, có thông tin cho rằng Bộ Công An đã từng tìm cách bắt cóc bà Nhàn về Việt Nam, bất chấp các rủi ro pháp lý to lớn với chính phủ Đức.

Cuối Tháng Chín 2024, xuất hiện thông tin cho rằng Bộ Trưởng Lương Tam Quang, nhân dịp chuyến công tác sang Nga, đã liên lạc và nhờ sự phối hợp của Cơ Quan Tình Báo Nga (GRU) và Cơ Quan An Ninh Liên Bang Nga (FSB) bắt giữ bà Nhàn. Đồng thời, Bộ Công An Việt Nam cũng được cho là đã kích hoạt cơ sở nằm vùng tại Hungary của Cục Tình Báo (B04) và tăng cường nhân sự thâm nhập vào Đức thông qua các con đường du học, học nghề và tu nghiệp sinh.

Theo báo TAZ, một số cơ quan an ninh Đức nhận thấy mối đe dọa thực sự đối với bà Nhàn khi mật vụ Việt Nam biết bà ở Đức. Cảnh sát Đức liên lạc trực tiếp với bà và cảnh báo về nguy cơ bà bị mật vụ Việt Nam truy lùng. Đồng thời, Bộ Ngoại Giao Đức cũng đưa ra lời cảnh báo với phía Việt Nam:

“Chính Phủ Liên Bang Đức đã nói rõ với Chính phủ Việt Nam rằng vụ bắt cóc [Trịnh Xuân Thanh] năm 2017 là hoàn toàn không thể chấp nhận được, nó không tôn trọng luật pháp Đức và trong mọi trường hợp không được phép xảy ra lần nữa. Bộ Ngoại Giao Đức và Đại Sứ Quán Đức tại Việt Nam tiếp tục trao đổi thường xuyên với Chính phủ Việt Nam về vấn đề này.”

Những động thái này cho thấy kế hoạch bắt cóc bà Nhàn theo cách thức tương tự vụ Trịnh Xuân Thanh hơn 10 năm trước đã hoàn toàn phá sản.

Tuy nhiên, trong chuyến thăm Đức của Bộ Trưởng Lương Tam Quang vào cuối Tháng Mười vừa qua, báo chí Việt Nam đưa tin hai bên đã “nhất trí phối hợp đấu tranh chuyên án, điều tra, xác minh và truy bắt số đối tượng truy nã liên quan đến công dân hai nước.” Hai bên cũng “nhất trí thúc đẩy ký kết hiệp định tương trợ tư pháp hình sự, hiệp định dẫn độ tội phạm và hiệp định chuyển giao người bị kết án phạt tù.’

Có thể thấy, chuyến đi của ông Quang không chỉ nhằm mục đích thử “dâng quà trao đổi” giữa ông Thanh và bà Nhàn với phía Đức, mà còn để xúc tiến các hiệp định dẫn độ, tạo cơ sở pháp lý để yêu cầu Đức dẫn độ bà Nhàn về Việt Nam.

Tuy nhiên, ngay cả nếu hiệp định dẫn độ giữa Đức và Việt Nam được ký kết, chính quyền Đức vẫn sẽ rất thận trọng. Đức là một nhà nước dân chủ pháp quyền, tôn trọng quyền con người, trong khi Việt Nam không có một hệ thống tư pháp độc lập. Điều này khiến việc thuyết phục Chính Phủ Đức dẫn độ bà Nhàn trở nên vô cùng khó khăn.

Sở Tư Pháp Liên Bang Đức từng từ chối đơn yêu cầu dẫn độ bà Nhàn từ phía Việt Nam hồi năm 2023, sau khi biết bà Nhàn đang tị nạn ở Đức, theo TAZ. Giới chức chính phủ Đức cho biết, kể từ vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh năm 2017, tất cả các yêu cầu dẫn độ về Việt Nam, trên nguyên tắc chung, đều bị từ chối.

Hơn nữa, theo báo TAZ, chính phủ Đức còn cho rằng vụ án của bà Nhàn có động cơ chính trị, liên quan đến Thủ Tướng Phạm Minh Chính. Các phương tiện truyền thông Israel cho rằng đằng sau lệnh bắt giữ bà Nhàn là cuộc tranh giành quyền lực giữa lãnh đạo Đảng và Thủ Tướng Chính về việc mua vũ khí. Israel đã trở thành một nhà cung cấp vũ khí quan trọng cho Việt Nam, bao gồm các phương tiện bay không người lái (drone), hệ thống phòng không, xe tăng và hỏa tiễn, và bà Nhàn là người môi giới các thương vụ quan trọng này. Tuy nhiên, lãnh đạo Đảng Nguyễn Phú Trọng và Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm lúc bấy giờ lại muốn giao dịch mua vũ khí với các đối tác truyền thống là Nga và Trung Quốc, một phần vì người của phe ông có lợi ích kinh tế trong vai trò môi giới tại các quốc gia này, và một phần vì Nga là đối tác không thể thiếu trong việc đào tạo Hải Quân Việt Nam.

---