Ông Trần Minh Lợi, chủ trang Facebook “Diệt giặc nội xâm,” bị tuyên án 4 năm 6 tháng tù giam về tội đưa hối lộ.
Một người chuyên đấu tranh chống tham nhũng ở tỉnh Đắc Nông đã bị tuyên án tù về tội đưa hối lộ hàng chục triệu đồng.
Tòa án Nhân dân tỉnh Đắc Nông hôm 27 tháng 3 tuyên phạt ông Trần Minh Lợi, 49 tuổi, chủ trang Facebook “Diệt giặc nội xâm,” 4 năm 6 tháng tù giam về tội đưa hối lộ 90 triệu đồng, một cáo buộc mà ông Lợi bác bỏ.
Trong phần tự bào chữa, ông Lợi lập luận rằng việc làm này của ông là để thu tập tài liệu nhằm mục đích tố cáo tham nhũng. Trang tin VietNamNet tường thuật rằng ông Lợi đã đề nghị Hội đồng xét xử cho luật sư mở đoạn ghi âm cuộc đối thoại giữa ông với một cựu quan chức công an được nói là cho thấy quan chức này xin ông Lợi bỏ qua không tố cáo việc ông ta nhận hối lộ.
Tuy nhiên đại diện Viện kiểm sát nói rằng các luật sư và bị cáo không đưa thêm được tài liệu, chứng cứ mới nên viện kiểm sát không tranh luận lại, theo VietNamNet.
Ngoài ra ông Lợi cũng bị cáo buộc “xúi giục” những người khác thực hiện hành vi đưa hối lộ để thu thập chứng cứ. Hội đồng xét xử đi đến kết luận rằng hành động này “cần phải xử lý nghiêm để đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật,” theo báo Tuổi Trẻ.
Được biết tới trên mạng xã hội với chủ trương “chống tham nhũng không phải của riêng ai,” ông Lợi phanh phui những vụ tiêu cực bằng cách bí mật ghi âm, ghi hình những cán bộ công an liên quan đến việc chạy án, chạy việc sau đó gửi đơn tố cáo, báo Tuổi Trẻ cho biết.
Ông được nói là đã từng tố cáo nhiều lãnh đạo, cán bộ tại công an, Viện Kiểm sát Nhân dân liên quan đến việc chạy án, buôn lậu gỗ, khiến 11 cán bộ liên quan tại Công an huyện Cư Kuin bị kiểm điểm, kỷ luật.
Ông bị bắt vào ngày 22 tháng 3 năm ngoái, sau khi công an huyện Đắk Mil, tỉnh Đắc Nông tạm đình chỉ công tác ba cán bộ công an huyện bị ông tố cáo nhận hối lộ, trong một vụ việc được nói là do ông giúp ghi âm, ghi hình quá trình chung chi – nhận tiền.
Phiên tòa xét xử hôm thứ Hai cũng tuyên án tù giam và tù treo đối với bảy bị cáo khác trong vụ việc liên quan tới ông Lợi về về các tội danh đưa hối lộ, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trục lợi.
Một tàu chở hàng của Việt Nam ở cảng Hải Phòng hôm 27/5/2013. Ảnh minh họa.
AFP photo
Một tàu hàng của Việt Nam vào khoảng 0 giờ ngày 28 tháng 3 bị tàu lạ đâm chìm ngoài khơi khi đang trên đường chở hàng từ Hải Phòng đi Cần Thơ khiến 9 người mất tích. Văn phòng Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm- Cứu nạn cho biết tin này vào ngày 28 tháng 3.
Chiếc tàu bị nạn có tên Hải Thành 26 đang chở 3000 tấn hàng bất ngờ bị một tàu lạ đâm chìm khiến 11 thuyền viên rơi xuống biển. 2 thuyền viên sau đó đã được vớt từ phao cứu sinh của tàu ngoài khơi Vũng Tàu.
Việt Nam đã huy động 8 phương tiện bao gồm các tàu của Cảnh sát Biển, tàu Biên phòng, tàu của Petrolimex và tàu Hàng hải đến hiện trường để làm công tác cứu hộ, tìm kiếm người mất tích.
Tổng thống Barack Obama ký luật Magnitsky mở rộng phạm vi ra các nước khác trên thế giới hôm 8/12/2016.
AFP photo
BPSOS đề nghị chế tài 168 viên chức Việt Nam theo Luật Magnitsky
00:16/05:53
Tổ chức BPSOS ở Hoa Kỳ vừa loan báo hoàn tất danh sách 168 viên chức chính phủ Việt Nam với đề nghị chế tài vì đã vi phạm nhân quyền bằng cách sử dụng bạo lực đàn áp đối lập hoặc xung công trái phép đất đai của người dân.
Văn phòng BPSOS ở Virginia, Hoa Kỳ, loan báo đã hoàn tất 6 bộ hồ sơ với danh sách 168 viên chức vi phạm nhân quyền trong nước, đề nghị chính phủ Mỹ áp dụng những biện pháp chế tài đối với họ dựa theo Luật Magnitsky Toàn Cầu.
Theo Luật Magnitsky Toàn Cầu mà quốc hội Mỹ thông qua và được tổng thống Obama ký ban hành cuối tháng Mười Hai 2016, thì có hai nhóm đối tượng bị chế tài. Thứ nhất là giới chức chính quyền hoặc những công cụ của họ, tức những thành phần không nằm trong chính quyền nhưng tiếp tay cùng chính quyền để đàn áp người dân. Thứ hai, những viên chức chính quyền dính líu đến các vụ tham nhũng, trong đó có những trường hợp cưỡng chiếm đất đai và tài sản của người dân, sau đó còn đe dọa đàn áp những ai dám tố cáo họ.
Chiếu theo Luật Magnitsky Toàn Cầu, những viên chức có hành động như vậy sẽ bị chế tài tức là bị từ chối visa nhập cảnh Hoa Kỳ, kể cả những giới chức cao cấp có thể phải đi công du ở Mỹ. Mặt khác, đối với những giới chức vi phạm nhân quyền mà có của chìm của nổi tại Mỹ thì tài sản của họ đó sẽ bị đóng băng bởi chính quyền sở tại.
Sáu hồ sơ thực hiện và đúc kết lại từ trên 100 hồ sơ báo cáo vi phạm nhân quyền từ 2014 đến giờ đối với Việt Nam.
– Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng
Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng, giám đốc điều hành BPSOS, cho biết 6 hồ sơ gồm tên 168 nhân vật ở Việt Nam đã được chuyển qua Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ hôm 17 tháng Ba vừa qua, cũng là 6 hồ sơ ưu tiên mà tổ chức dùng để vận động từ giờ đến cuối năm:
Sáu hồ sơ thực hiện và đúc kết lại từ trên 100 hồ sơ báo cáo vi phạm nhân quyền từ 2014 đến giờ đối với Việt Nam. Trong 6 hồ sơ đó chúng tôi nhận diện ra được 168 nhân vật. 167 là giới chức chính quyền, trong đó có 5 giới chức trung ương, 38 giới chức lãnh đạo cấp tỉnh và thành phố. Còn lại là những người ở cấp thấp hơn hoặc ở cấp địa phương, trong đó một người không phải giới chức chính quyền nhưng là một công cụ của chính quyền nhằm thực thi việc đàn áp trong một vụ cưỡng chiếm đất đai rất lớn trước đây, năm 2010.
Căn cứ dựa vào để lập hồ sơ chế tài theo Luật Magnitsky Toàn Cầu bao gồm những hình thức tra tấn hoặc đánh chết người. Những trường hợp này phải được quốc tế biết đến nhằm quyết định mức độ khả tín của những hồ sơ đưa ra. Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng cho biết thêm:
Và điểm thứ ba là có thể truy cập trách nhiệm những thủ phạm dính líu đến những vụ đàn áp nhân quyền một cách trầm trọng như vậy. Đấy là những tiêu chuẩn để lọc ra 6 hồ sơ này.
Phải lấy thông tin trực tiếp từ nạn nhân hoặc nhân chứng có mặt tại hiện trường, không thể dựa trên những bản tin từ báo chí mà phải phối kiểm trực tiếp với người biết chuyện, người trong cuộc. Thứ hai là phải từ nhiều nguồn phối kiểm độc lập khác nhau. Thứ ba là được sự xác nhận của Liên Hiệp Quốc bởi chính họ cũng đã phối kiểm, hoặc là có sự xác nhận của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ qua Tòa Đại Sứ hoặc Tòa Tổng Lãnh Sự của họ ở tại Việt Nam. Đó là những tiêu chuản để xác minh được tính khả tín trong các hồ sơ mà chúng tôi chọn ra.
Thời điểm tiết lộ danh tánh
Về thời gian có thể tiết lộ danh tính 168 nhân vật vi phạm nhân quyền bị chế tài theo Luật Magnitsky Toàn Cầu, trong lúc hành pháp của tổng thống Donald Trump chưa công bố thể thức để thực thi luật này, giám đốc điều hành BPSOS cho biết có thể trong một cuộc họp báo đầu tháng Tư tới nhưng chỉ một phần danh sách được công bố mà thôi:
Chúng tôi cần phải vận động quốc hội cũng như phối hợp với các tổ chức nhân quyền lớn của Hoa Kỳ để áp lực hoặc kêu gọi hành pháp Hoa Kỳ cứu xét những hồ sơ mà chúng tôi nộp.
Cách thức làm là từng đợt sẽ công bố danh sách này nhưng cũng sẽ có một số nhân vật chúng tôi sẽ không công bố cho tới khi ngã ngũ. Đó là những nhân vật có thể có tài sản ở Hoa Kỳ mà chính phủ Hoa Kỳ không muốn cho biết trước bởi vì sợ họ có thể tẩu tảu tán tài sản ra khỏi Hoa Kỳ trước khi bị đóng băng.
Cách thức làm là từng đợt sẽ công bố danh sách này nhưng cũng sẽ có một số nhân vật chúng tôi sẽ không công bố cho tới khi ngã ngũ.
– Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng
Tổng thống Trump và nội các có vẻ bận rộn rất nhiều đến những việc khác, tuy nhiên đây là luật của Hoa Kỳ và luật thì phải chấp hành. Do đó có những bộ phận riêng của Bộ Ngoại Giao, Bộ Ngân Khố, Bộ Tư Pháp đang làm việc về vấn đề thể thức nhằm thực thi luật này.
Việc thứ hai mà chúng tôi muốn nhấn mạnh là quốc hội Hoa Kỳ theo dõi rất kỹ, luật mới được đề ra càng được theo dõi kỹ hơn. Chúng tôi đang bàn với một số vị dân biểu và thượng nghị sĩ để tổ chức một cuộc điều trần về việc thực thi Luật Magnitsky Toàn Cầu.
Được biết theo lẽ thì ngày 30 tháng Tư năm nay Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ phải nộp bản phúc trình đầu tiên về việc thực thi. Tuy nhiên tin từ Bộ Ngoại Giao báo qua cho quốc hội Mỹ biết là thể thức chưa xong nên chưa thể báo cáo.
Chính vì thế mà thời điểm nộp phúc trình được dời đến ngày 10 tháng Mười Hai là ngày Quốc Tế Nhân Quyền hàng năm. Đây cũng là lý do BPSOS tập trung mọi vận động liên quan đến Luật Magnitsky Toàn Cầu với danh sách 168 người có quyền thế trong chính phủ Việt Nam phải bị chế tài vì vi phạm nhân quyền của người dân một cách trầm trọng.
Bản tin của VTV trong chương trình thời sự “giờ vàng” tối thứ sáu, 24/3/2017, cũng như nhiều phóng sự khác của truyền hình quốc doanh đều có nhắc tới việc biển đã sạch, ngư dân miền Trung đã hồ hởi, phấn khởi ra biển đánh bắt hải sản.
Khi chúng tôi gặp gỡ người dân ở các huyện chịu ảnh hưởng nặng của thảm họa, như Kỳ Anh, Lộc Hà, họ đều thể hiện sự phẫn nộ với những gì VTV làm. Một ngư dân thuộc dạng “sói biển” với hàng chục năm hành nghề – ông Hoàng Trinh Danh, 64 tuổi – thậm chí còn tuyên bố sẵn sàng tiếp chuyện phóng viên VTV và trả lời phỏng vấn họ nếu họ về Kỳ Anh tác nghiệp.
Nhân một năm xảy ra thảm họa môi trường biển miền Trung (tháng 4/2016), trong những ngày tới, chúng tôi (Green Trees, Con Đường Việt Nam, No-U…) sẽ có các bài viết và bản tin truyền hình phản ánh hai vấn đề sau:
1. Tình cảnh thực tế của ngư dân miền Trung như là hậu quả của thảm họa biển do Formosa gây ra; VÀ ĐẶC BIỆT NGHIÊM TRỌNG LÀ
2. Chính sách chia rẽ giáo dân và lương dân, chia rẽ nhân dân, phá hoại xã hội dân sự và khối đại đoàn kết dân tộc, của đảng Cộng sản và an ninh Việt Nam.
Clip dưới đây là một đoạn trả lời phỏng vấn – trong nước mắt – của chị Trần Thị Hồng, chủ cơ sở đông lạnh Hà Hồng, xã Thạch Bằng, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh:
“… Cuộc sống gia đình, con cái ăn học nhờ vào cái nghề này. Cha mẹ cho con cái tiền của không bằng cho cái nghề làm ăn. Hiện giờ là con cái chúng tôi ăn học trông vào cái nghề này. Hiện giờ cơ sở của chúng tôi bị phá sản, giờ không biết… Tiền lãi ngân hàng thì hàng tháng… thì họ cầm tài sản của chúng tôi rồi. Vấn đề ở đây là nợ của dân. Tiền lãi mẹ đẻ lãi con giờ không làm gì ra để trả lại. Chúng tôi trước đây là cơ sở biết làm ăn, biết kinh doanh, giỏi giang… không phải đến nỗi như thế này…”.
* * *
Một lời nhắn đến Bộ Công an Việt Nam, an ninh tỉnh Hà Tĩnh và công an các huyện Lộc Hà, Kỳ Anh: Chúng tôi biết là sau khi các clip như thế này được phát trên mạng, các ông sẽ tìm đến đe dọa, quấy nhiễu, hoặc chuyển sang mua chuộc, dụ dỗ những người dân đã xuất hiện trong clip.
Chúng tôi muốn các ông hiểu rằng: Không một chính thể đàng hoàng nào lại làm cái việc hạch sách, hành hạ những người dân đã “trót” trả lời phỏng vấn báo chí hay chỉ đơn giản là đã nói lên tâm sự của họ, suy nghĩ của họ. Càng làm như thế, càng chỉ chứng tỏ các ông là TÀ QUYỀN, không hơn.
Chúng tôi sẽ có những biện pháp của mình để bảo vệ những người dân đã, đang và sẽ là nạn nhân của tà quyền các ông.
Logo Facebook trên smart phone và laptop. Ảnh chụp ở London ngày 21 tháng 11 năm 2016.
AFP photo
Human Rights Watch lên án Việt Nam hạn chế phản biện trên mạng xã hội
05:10/07:29
Chỉ trong vòng 1 tháng qua, Việt Nam đã bắt giữ ít nhất 5 facebookers là những người có những bài viết và video chỉ trích chính quyền trên các trang mạng xã hội như Facebook hay youtube.
Tổ chức Theo dõi nhân quyền Quốc tế cho rằng đây có thể là một làn sóng đàn áp mới của chính quyền nhằm hạn chế thông tin bất lợi cho chính quyền trên các trang mạng xã hội..
Kiểm soát thông tin trên mạng xã hội
Ông Phil Robertson, Phó Giám đốc phụ trách khu vực châu Á của Human Rights Watch nói với đài Á châu tự do:
Theo tôi rõ ràng là chính phủ Việt Nam đang tìm cách đối phó với một số những người hoạt động xã hội trên facebook vì họ nhận ra rằng facebook bây giờ là một công cụ mạng xã hội phổ biến ở Việt Nam. Điều mà họ tìm kiếm không nhất thiết phải là những người nổi tiếng trên thế giới mà chỉ là những người có nhiều người theo trên Facebook ở Việt Nam. Họ tìm cách tấn công những người dẫn đầu đưa ý kiến ở đây. Tất cả là nhằm hạn chế quyền tự do thông tin, ngăn cản những luồng thông tin khác đến người dân qua mạng xã hội mà họ không thể kiểm soát nổi.
Chỉ trong vòng chưa đầy 1 tháng, Việt Nam đã cho bắt giữ ít nhất 5 facebookers là những người thường xuyên có các bài viết, nhận xét hay video clip trên các trang mạng xã hội hay youtube chỉ trích chính quyền hay kêu gọi biểu tình. Trường hợp gần đây nhất là facebooker Đăng Solomon, tên thật là Nguyễn Hữu Đăng. Lệnh bắt khẩn cấp vào ngày 24 tháng 3 của công an thành phố Hồ Chí Minh cáo buộc facebooker này tôi tuyên truyền chống nhà nước theo điều 88 Bộ Luật Hình Sự, điều luật vốn bị các tổ chức theo dõi nhân quyền chỉ trích là mù mờ và thường được chính phủ dùng để đàn áp các tiếng nói đối lập.
Tất cả là nhằm hạn chế quyền tự do thông tin, ngăn cản những luồng thông tin khác đến người dân qua mạng xã hội mà họ không thể kiểm soát nổi.
– Ông Phil Robertson
Đây cũng là điều luật mà Việt Nam áp dụng để bắt giữ hai facebooker khác trước đó là Bùi Hiếu Võ và Phan Kim Khánh. Hai người này bị bắt vào các ngày 17 tháng 3 và 21 tháng 3. Vào hồi đầu tháng 3, chính quyền cũng bắt giữ hai facebooker khác là Vũ Quang Thuận và Nguyễn Văn Điển vì cáo buộc phát tán các clip có nội dung xấu trên mạng xã hội. Trước khi bị bắt một ngày, facebooker Nguyễn Văn Điển đã chia sẻ facebook live ‘hướng dẫn biểu tình đúng luật’.
Không chỉ dừng ở việc bắt giữ những facebooker có những bài viết, video chỉ trích chế độ, Bộ Thông tin và Truyền thông mới đây cũng cảnh báo các công ty hoạt động ở Việt Nam không nên quảng cáo trên các trang mạng xã hội nổi tiếng như youtube hay facebook cho đến khi những mạng này tìm được cách ngăn chặn các thông tin xấu chống chế độ.
Trong một cuộc họp vào hồi giữa tháng này với các công ty hoạt động ở Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Trương Minh Tuấn cho biết dù chính phủ đã thúc ép các công ty nhu Youtube, Google tìm cách ngăn cản những video clip ‘xấu độc’ với chế độ nhưng hiện tại công ty Google mới chỉ đồng ý gỡ 42 video clip trong số khoảng 8,000 video clip được cho là xấu.
Đe dọa facebookers
Ông Bùi Hiếu Võ (trái) và anh Phan Kim Khánh, hai người bị bắt trong tháng 3 với cáo buộc tuyên truyền chống nhà nước. File photo
Việc bắt giữ những facebooker gần đây của chính phủ theo ông Phil Robertson cũng nhằm một mục đích để cảnh báo những nhà hoạt động xã hội và facebooker khác tại Việt Nam
Theo tôi điều mà họ muốn làm nữa là bằng cách bắt giữ những người này họ sẽ làm cho những người khác lo sợ. Nếu họ định nói gì, đăng gì trên facebook thì họ phải lo sợ những gì sẽ xảy ra sau đó. Những người bị bắt bây giờ là những người dung cảm và mạnh dạn nói lên những gì họ nghĩ trên facebook. Có nhiều người theo dõi họ trên facebook thậm chí cổ vũ họ nhưng không hẳn đã đi theo con đường của họ. Chính phủ muốn đe dọa người khác và khiến họ phải tự kiểm duyệt mình khi lên facebook.
Tuy nhiên theo facebooker Nguyễn Lân Thắng ở Hà nội, việc bắt giữ các facebooker không có gì mới:
Trong thời gian vừa qua có những vụ bắt bớ những người hoạt động đấu tranh ở trên mạng internet cũng như hoạt động đấu tranh bên ngoài đường phố. Theo nhận xét của tôi thì thực ra cũng không có gì mới. Thực ra những người bị bắt là những người mà phương pháp và cách thức thể hiện hơi mạnh mẽ quá chẳng hạn, đi hơi xa quá với hoạt động của khối quần chúng ủng hộ, có những người hoạt động đơn lẻ quá và họ không xây dựng được mối quan hệ anh em bạn bè, những người cùng chí hướng để lên tiếng có thể bảo. Từ trước đến nay thì họ cũng không phải là những trường hợp đầu tiên vì đã có những người đấu tranh đã bị bắt bớ, bị những vấn đề liên quan đến chính quyền như vậy rồi.
Theo facebooker Phạm Minh Vũ, việc chính phủ bắt giữ những facebooker sẽ không ngăn cản nổi những facebooker khác nói lên tiếng nói của mình trên các trang mạng xã hội
Quan điểm của mình là mình nói lên sự thật, không có gì mình phải thay đổi cách nói. Theo văn phong của mình từ trước đến giờ thì mình cứ duy trì như thế. Em thấy theo dõi trên youtube, họ nói rất hay và người ta xem rất nhiều. Họ nói không có gì là quá đáng hay không có gì sai sự thực cả. Trên youtube hay bài viết thì mình vẫn duy trì như thế thôi.
Bất chấp những nỗ lực nhằm quyền soát truyền thông mạng, chính phủ Việt Nam đã không thể làm được điều mình muốn.
– Giáo sư Zachary Abuza
Theo giáo sư Zachary Abuza thuộc Học viện Chiến tranh của Mỹ, một người theo dõi chặt chẽ và có nhiều bài viết về tình hình Việt Nam, việc chính quyền tìm cách kiểm soát các trang mạng xã hội nhằm kiểm soát thông tin là rất khó thực hiện vì sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự phổ cập của internet tại Việt nam:
Bất chấp những nỗ lực nhằm quyền soát truyền thông mạng, chính phủ Việt Nam đã không thể làm được điều mình muốn. Sự thâm nhập internet ở Việt Nam cao thứ ba trong khu vực Đông Nam Á. Nó còn cao hơn cả những nước có sự dân chủ hơn trong xã hội dân sự, sự thâm nhập internet ở thành thị còn cao hơn ở nông thôn, và điều này sẽ không thay đổi. Việt Nam có sự tăng trưởng cao trong điện thoại di động thông minh và các ứng dụng. Chính phủ Việt Nam cố gắng kiểm duyệt mà không được. Có quá nhiều trang mạng, nhiều trang mạng là trang ảo ở các trang khác tại nước ngoài mà chính phủ không thể kiểm soát được.
Phúc trình thường niên về tự do internet 2016 của Tổ chức Freedom House công bố hồi cuối năm ngoái xếp Việt Nam vào hạng 76 trong số 88 quốc gia về tự do internet. Tổ chức này cho rằng chính phủ Việt Nam vẫn duy trì chính sách kiểm soát internet, hạn chế thông tin và tiếp tục vi phạm quyền của người sử dụng mạng.
Ông Shankar cho rằng động cơ mà ĐCSTQ đàn áp Pháp Luân Công là vì lý niệm của Pháp Luân Công có ma sát với cách chính quyền điều hành đất nước. Vô thần luận khiến ĐCSTQ tùy ý diễn giải thế nào là tốt, thế nào là xấu, khiến kẻ thống trị mơ hồ về ranh giới giữa hủ bại và tuân thủ pháp luật, từ đó có thể không ngượng ngùng tuyên truyền mình là “vinh quang, vĩ đại, đúng đắn“. Trong khi đó, người tập Pháp Luân Công chiểu theo tiêu chuẩn chân, thiện, nhẫn để đo lường đúng sai. Đối với ĐCSTQ mà nói, bất kỳ tín ngưỡng tinh thần hữu hình nào cũng đều cấp cho con người một tiêu chuẩn bất biến để đo lường tốt xấu. Tất nhiên, điều này sẽ trở thành chướng ngại đối với nỗ lực không ngừng trong việc “thống nhất tư tưởng của người dân, để tiện bề xác lập địa vị bản thân của ĐCSTQ”.
Ngày 26/3 hôm qua, hàng nghìn người trên khắp nước Nga đã xuống đường biểu tình chống tham nhũng và đòi Thủ tướng Dmitry Medvedev từ chức. Hơn 500 người bị câu lưu, trong đó có lãnh đạo phe đối lập Alexei Navalny.
Nissan Versa Sedan 2017, chiếc xe hơi giá rẻ nhất nước Mỹ. (Hình: consumerreports.org)
Đối với sinh viên mới ra trường, người đi làm lương tối thiểu, những ai xem xe hơi chỉ là phương tiện để di chuyển từ điểm A đến điểm B, thì những chiếc xe hơi mới tinh chỉ ở mức trên dưới $15,000, tức giá chỉ tương đương xe đã qua sử dụng, nên tha hồ lựa chọn.
Tất nhiên, những chiếc xa này không thể rộng rãi, tiện nghi, và “vọt” như những chiếc xe tiêu chuẩn cao hơn. Tuy nhiên, xét về tiêu chuẩn an toàn và hiệu quả, những chiếc xe giá rẻ này hiện nay đã cải thiện hơn xưa rất nhiều.
Theo ý kiến của nhiều người lái xe có kinh nghiệm, lái xe mới tinh có cái sướng nhất là sẽ không phải lo chuyện hư lặt vặt trong tối thiểu năm năm trời. Chứ mua xe cũ, dù là những hiệu xe nổi tiếng, chỉ mới đi vài năm, cũng vẫn không yên tâm bằng. Đó là chưa kể xe cũ thì phụ thuộc vào… chủ cũ. Đời chủ trước đã “nâng niu” hay “tàn phá” xe ra sao, mình không thể biết được. Thôi thì… “cưới vợ mới” vẫn yên tâm hơn!
Trang web chuyên ngành xe hơi Autoblog giới thiệu một số chiếc xe hơi giá rẻ nhất đáng lưu ý trong năm 2017. Hãy cùng điểm qua một số chiếc xe “rẻ, đẹp, mới” đó.
1-Nissan Versa Sedan: Giá $12,855. Tức là bằng một chiếc Honda Accord, hay Toyota Camry đã qua vài năm sử dụng. Đây là giá thấp nhất cho một chiếc xe mới tại Hoa Kỳ từ trước đến giờ. Động cơ 109 mã lực, năm số tay, máy lạnh, Bluetooth, hệ thống an toàn ABS. Xem như đầy đủ tiện nghi ở mức tối thiểu cho một chiếc xe hơi. Người lái phải chịu khó quay kính xe bằng tay, và khóa cửa xe cũng bằng tay. Giá rẻ thế, thì lao động một chút, đâu có sao!
2-Mitsubishi Mirage: Giá $13,830. Theo Autoblog, chính ra chiếc xe này phải có giá rẻ nhất mới đúng. Động cơ ba xi lanh chỉ có 78 mã lực, không có Bluetooth, không có cruise control. Nó chỉ hơn chiếc Nissan Versa S Sedan ở một điểm, đó là quay kiếng và khóa của xe tự động! Vậy “cái tiện nghi này có đáng tiền hay không” thì tùy theo lựa chọn của người mua!
3-Chevrolet Spark: Giá $13,875. Chiếc này khá tương đồng với chiếc Mitsubishi Mirage về kiểu dáng, kích thước, động lực. Lý do mắc hơn $45 có thể do động cơ bốn máy 98 mã lực, Bluetooth, Android Auto, CarPlay, và có chỗ gác tay nữa. Cũng đáng tiền đó chứ! Chỉ có điều là phải trở lại tiêu chuẩn “tập thể dục” trên xe: Quay kính xe bằng tay, và khóa cửa xe cũng bằng tay.
4-Ford Fiesta Sedan: Giá $ 14,535. Với mức giá vượt qua ngưỡng $14,000, thì chiếc Ford Fiesta khá giống với các xe ở mức tiêu chuẩn bình thường. Đó là một lợi điểm đáng chú ý. Chỗ ngồi băng sau rộng rãi hơn, và có thể chở được năm người, cho dù cốp xe chứa đồ đạc chưa được nhiều. Và với động cơ 120 mã lực, chiếc xe vẫn thuộc nhóm giá rẻ này cũng có thể “vọt” không kém những chiếc xe tiêu chuẩn là bao. Thêm một ít tiền là có thể lựa chọn kiểu hatchback (năm cửa) nữa.
5-Kia Rio: Giá $15,060. Tăng giá quá con số $15,000, chiếc Kia Rio có thêm một lợi thế là hộp số tiêu chuẩn sáu số tay. Đây cũng là chiếc xe nằm trong nhóm giá rẻ có công suất động cơ lớn nhất, 138 mã lực. Đó là những đặc tính kỹ thuật hấp dẫn nhất của Kia Rio. Phần nội thất thì vẫn… tối thiểu: Quay kính bằng tay, không có chỗ gác tay.
6-Smart For Two Pure: Giá $15,400. Đây cũng là chiếc xe nhỏ nhất trên đường phố Mỹ, chỉ có hai chỗ ngồi. Đây là phiên bản thứ nhì của chiếc Smart For Two, một sản phẩm… chú lùn khá kỳ dị của hãng xe khổng lồ Mercedes. Có vẻ chiếc xe này thích hợp ở thị trường Âu Châu, nơi chỗ đậu xe vô cùng thiếu thốn, hơn là ở Mỹ.
7-Hyundai Accent: Giá $15,580. Chiếc xe này khá “đỏm dáng” theo kiểu tài tử Nam Hàn. Thích hợp cho những ai muốn tiết kiệm tiền mua xe, nhưng không muốn mất đi tất cả những tiện nghi căn bản của một chiếc xe hơi. Hyundai Accent quay kính tự động, khóa cửa tự động, băng ghế sau có thể gấp lại riêng rẽ, có jack cắm phụ cho điện thoại và máy nghe nhạc.
8-Fiat 500: Giá $15,990. Nhiều người đã tỏ ra ngạc nhiên, khi chiếc xe kiểu hatchback rất điệu đàng kiểu Ý này lại nằm trong danh sách xe cạnh tranh bằng giá rẻ. Nhưng thực ra, Fiat 500 là một chiếc xe thuộc dạng size nhỏ, và giá trên chỉ áp dụng cho loại xe hai cửa, được cho là bất tiện đối với một số người. Cũng như chiếc Smart For Two, dạng xe tí hon này chỉ thể hiện ưu điểm ở những nơi thành phố đông đúc, ít chỗ đậu xe như Âu Châu.
9-Chevrolet Sonic: Giá $16,200. Thật là ngạc nhiên khi hãng xe Hoa Kỳ danh tiếng này bây giờ cũng chen chân cạnh tranh ở phân khúc thị trường xe giá rẻ. Chevrolet được đánh giá là thích thú khi lái, và trang bị khá tiêu chuẩn. Động cơ 1.8 lít, 138 mã lực.
10-Toyota Yarris: Giá $16,530. Toyota Yarris 2017 được đánh giá là hấp dẫn hơn những chiếc thuộc thế hệ trước do kiểu dáng thể thao hơn, đẹp hơn theo phong cách Âu Châu, và được trang bị nhiều hơn. Điểm đáng chú ý của những trang bị tiêu chuẩn trong Toyota Yarris chính là ứng dụng Toyota Entune, cho phép kết nối xe với điện thoại di động. Điều này khá quan trọng đối với các tay lái trẻ. Động cơ 106 mã lực với năm số.
Nghĩ lại cũng khá ngạc nhiên, thị trường Mỹ cách đây vài thập niên chỉ chuộng những chiếc xe kềnh càng, tiện nghi tối đa, uống xăng thoải mái để chạy cho thật lẹ. Vậy mà bây giờ, phân khúc thị trường xe giá rẻ cũng đông đúc, xôm tụ, và có mặt cả những hãng xe Hoa Kỳ danh tiếng.
“Cách thức sản xuất và xuất khẩu gạo của chúng ta có thể nói đã quá “cổ lỗ sĩ” , mô hình này đã được vận hành từ những năm 60 – 70 và cho đến nay không còn phù hợp”.
Theo TS. Đào Thế Anh, Phó Viện trưởng Viện cây lương thực và cây thực phẩm (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) chia sẻ, gạo Việt Nam xuất khẩu sang những thị trường yêu cầu chất lượng cao thường bị “chê” chất lượng thấp, thậm chí, bán sang Châu Phi còn bị “lắc đầu”.
Theo tin báo chí trong nước, vào Tháng Ba năm nay, Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn thuộc Bộ Văn Hóa Thông Tin-Du Lịch vừa quyết định “tạm thời dừng lưu hành năm ca khúc sáng tác trước năm 1975.” Đây là những nhạc phẩm đã được cấp phép trước đó, bây giờ lại có lệnh tạm dừng phổ biến.
Trong thời buổi này người ta khó để đi tìm một định nghĩa cho nhạc vàng, đã được nhìn lệch lạc qua lăng kính chính trị, nhất là sau năm 1975, sự thừa thắng và kiêu ngạo đã làm cho người Cộng Sản có cái nhìn ác độc thiếu công bình cho nền văn học tự do trước thời kháng chiến hay sau khi đất nước chia đôi, ở miền Nam. Nhạc vàng được những nhà cầm quyền miền Bắc gán ghép cho là thứ âm nhạc bệnh hoạn, sầu não, bi luỵ thiếu “chiến đấu tính.” Có người còn hồ đồ cho đó là thứ nhạc sến. Cường điệu thêm theo cách nói của Nguyễn Hữu Liêm là “cái âm điệu tủi thân bi đát,” hay là một loại “nước dừa tang thương bằng âm nhạc.”
Nhưng có lẽ chính xác hơn hết, chúng ta phải tìm đến định nghĩa của nhạc vàng của Jason Gibbs trên trang Talawas: “Âm nhạc Tây phương phi cộng sản cũng như âm nhạc thịnh hành ở đó trở thành một đối tượng quan tâm lo ngại trong chính sách văn hoá của những người cộng sản. Nhạc vàng – cái tên đặt cho loại nhạc không chính thống này – bị “gác” và cấm cho đến cuối những năm 1980…”
Sau khi đất nước chia đôi năm 1954, ở miền Bắc văn học được định nghĩa như là một công cụ cho chính trị, ca nhạc, văn sĩ được xem như là những cán bộ văn nghệ của chế độ, mệnh danh là “văn công.” Âm nhạc được mang một màu đỏ để cổ vũ tinh thần chiến đấu của chiến sĩ, phục vụ chiến tranh, truyền đạt những chính sách của nhà nước, khuyến khích tình yêu lý tưởng cộng sản, cũng có cả những bài hát trữ tình, thể hiện tình yêu quê hương đất nước hoặc cổ vũ lao động, xây dựng, nhưng không rời xa việc kết nối với lãnh tụ, đảng và chính sách.
Trong suốt 30 năm “kháng chiến đã thành công,” các nhạc sĩ lãng mạn lừng lẫy một thời không di cư vào Nam được, chấp nhận lột xác, kiểm thảo về quá khứ sai lầm, lên án các tác phẩm của mình để sống còn. Sau phong trào Nhân Văn Giai Phẩm nhạc tiền chiến bị cấm hẳn. Loại nhạc được lưu hành tại miền Bắc trong thời kỳ 1954-1975, được gọi là nhạc đỏ. Suốt 30 năm, miền Bắc không có nổi một bản nhạc ca tụng tình mẹ, cho tình yêu, nếu trước đó chưa chịu chia phần cho đảng! (*)
Ở Hà Nội năm 1971, một vụ án liên quan đến “nhạc vàng” được xem là “nghiêm trọng,” đó là vụ án “Toán Xồm – Lộc Vàng,” miền Bắc kết án những người này chủ trương phổ biến “văn nghệ đồi truỵ,” dùng các bản nhạc vàng bi quan, sầu thảm, lả lướt, lãng mạn để truyền bá lôi, kéo thanh niên…” Kết quả là hai người đàn ông, một chịu bản án một người 10 năm, một 15 năm tù. Một người còn sống, một người đã chết ngoài đường phố sau khi mãn hạn tù đày.
Tại miền Bắc, Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa với sự lãnh đạo của đảng Lao Động Việt Nam, tân nhạc cũng như điện ảnh, có nhiệm vụ chính là cổ vũ chiến đấu. Dòng nhạc “cách mạng” chiếm vị trí độc tôn, các nhạc sĩ lãng mạn hầu như không còn sáng tác.
Với đường lối cộng sản, ảnh hưởng âm nhạc của Trung Quốc và Nga ngày càng sâu đậm theo tỷ số ngày càng cao của các nhà soạn nhạc được gởi đi du học ở các nước cộng sản. Sau Tháng Tư, 1975, dân miền Nam, lần đầu tiên được nghe loại nhạc mang âm hưởng Trung Quốc, líu lo, được các giọng tenor và soprano hát như “Cô Gái Vót Chông,” “Bóng Cây Kơ-Nia,” “Tiếng Đàn Ta Lư…”
Ở miền Bắc người ta đã nghe thấy hàng chục bản nhạc ca tụng lãnh tụ Hồ Chí Minh và “đảng Cộng Sản quang vinh” ra rả trên đài phát thanh và truyền hình suốt ngày. Các nhạc sĩ mẫn cán dưới thời lãnh tụ Tố Hữu ra sức bình sinh, viết một hai bài dâng bác và đảng để biểu diễn lòng trung thành tuyệt đối, được lòng tin cậy của đảng, lại có thêm chút tem phiếu! Nếu Tố Hữu có 50 bài thơ viết về bác và đảng thì đàn em cũng phải có một hai bản nhạc ca tụng lãnh tụ và “đảng quang vinh.” Đó là “Việt Bắc nhớ Bác Hồ” (Phạm Tuyên), “Hồ Chí Minh Đẹp Nhất Tên Người ” (Trần Kiết Tường), “Đôi Dép Bác ” (Văn An), ” Nhớ Ơn Hồ Chí Minh” (Tô Vũ), “Lời Ca Dâng Bác ” (Trọng Loan), “Trồng Cây Lại Nhớ Đến Người” (Đỗ Nhuận), v.v… hay “Chào Mừng Đảng Lao Động Việt Nam” (Đỗ Minh), “Dưới Cờ Đảng Vẻ Vang” (Lưu Hữu Phước), “Vững Bước Dưới Cờ Đảng” (Phạm Đình Sáu), “Tiến Bước Dưới Cờ Đảng” (Văn Ký), “Dâng Đảng Quang Vinh” (La Thăng), “Từ Khi Có Đảng” (Nguyễn Xuân Khoát)…
Trong không khí ấy, người dân miền Bắc, nhất là lớp tuổi đi theo kháng chiến khi đã có trí khôn, bắt đầu tiếc nuối thời tiền chiến mơ mộng và thèm khát nói lên tiếng nói chân thật của trái tim. Người dân miền Bắc, qua những chiến lợi phẩm mà con cháu họ mang về từ miền Nam với những cuốn băng và cái máy cassettecủa “bọn đế quốc,” những bản nhạc, mới nghe qua, khá lạ lùng về lời ca, nhạc điệu, nhưng thật sự là gần gũi làm rung động tâm hồn của họ. Đó chính là loại nhạc vàng vẫn thường nghe nhà nước tuyên truyền là bệnh hoạn và vô cùng độc hại!
Người ta kể chuyện sau khi vào thăm Sài Gòn sau năm 1975, món quà quý nhất mà nhà thơ Huy Cận mang về Bắc là băng nhạc cassette thu thanh băng nhạc “Ngậm Ngùi” thơ của ông, do Phạm Duy phổ nhạc, với tiếng hát của nhiều ca sĩ miền Nam. “Ngậm Ngùi” là bài thơ trước chiến tranh, mà chế độ miền Bắc đã khai tử, người lớn không ai còn nhớ, và trẻ con chưa hề biết!
Cũng không phải ngẫu nhiên mà những năm gần đây, nhiều ca sĩ hải ngoại đã thay phiên nhau về nước hát nhạc vàng, và đã được người trong nước đón nhận khá nồng nhiệt. Chương trình của những ca sĩ hải ngoại như Tuấn Vũ, Thanh Tuyền, Giao Linh, Khánh Hà, Phi Nhung, Hương Lan, Ý Lan… tổ chức với mật độ dày đặc và thường xuyên hơn ở Hà Nội và Sài Gòn. Thái độ thích nghe loại nhạc này của trong nước thu hút nhiều ca sĩ hải ngoại về hát. Nhiều công ty ca nhạc trong nước cũng phấn khởi với những chương trình ca nhạc bán hết vé của các ca sĩ hải ngoại. Đó là nỗi khao khát được nghe loại nhạc vàng “bệnh hoạn” “độc địa” của một thời để giải toả cái khộng khí u uất giam cầm của những loại nhạc ca tụng lãnh tụ và đảng.
Có bao nhiêu bài hát được ca sĩ hải ngoại về hát ở trên sân khấu trong nước, đã được “cho phép” hay “bị cấm,” khó ai có thể kiểm chứng được, nó tuỳ lúc, tuỳ thời, tuỳ người và tuỳ…tiện. Vì “tuỳ tiện” nên nhiều ca khúc bị cấm mà người ta không hiểu vì sao bị cấm. Mỗi lần mùa Xuân tới, bản “Ly Rượu Mừng” dân chúng hát nát ra mấy chục năm nay để thay cho loại nhạc “mừng Xuân, mừng Đảng,” mà cho tới nay chính phủ mới cho phép dùng. Nhưng hãy coi chừng, một ngày kia, chính quyền nhức đầu sổ mũi lại cấm hát thì biết thếnào mà lần! Để ăn chắc, mỗi lần đang hát thì bị công an lên sân khấu lập biên bản, từ nay cứ làm đơn xin duyệt, mỗi lần xin duyệt tốn thêm chút cà phê, thuốc lá; nhưng đã có cái khuôn dấu rồi, vẫn chưa ăn chắc, vì chính quyền, tổ chức, vốn ba đầu sáu tay, rừng nào cọp nấy! Cũng có cô ca sĩ và bài hát được xử dụng ở Hà Nội những không được trình diễn ở Huế.
Chính quyền Cộng Sản lại là những anh nhát gan, sợ ma. Thôi thì vì trào lưu thanh niên trong nước muốn mặc quân phục VNCH, hát nhạc thời chiến trước năm 1975, thì ta cấm hẳn nhạc lính đi, nhưng vì sao cứ nói đến mùa Thu là ngại người ta nhớ đến ngày cướp chính quyền. Mùa thu chết của Phạm Duy lấy ý từ bài thơ của nhà thơ Pháp Apollinaire (1880-1918) thì theo Nguyễn Lưu, bài này là “đỉnh cao chống Cộng của Phạm Duy, với một bút pháp sâu cay, đểu giả…”
Ngay như những công dân chính thức CHXHCN Việt Nam là Phạm Duy và Trịnh Công Sơn, người đã được nhà nước Cộng Sản vinh danh, đặt tên đường, một số nhạc của họ giờ này vẫn chưa được phép phổ biến, nghĩa là đang còn bị xếp loại cấm hát. Theo BBC, mặc dầu Phạm Duy đã trở về Việt Nam định cư từ năm 2005, tuy nhiên, cho tới nay, mới khoảng 1/10 số bài hát của ông được phép biểu diễn ở trong nước. Với Trịnh Công Sơn, bài “Nhớ Mùa Thu Hà Nội,” cũng bị cấm hai năm, những người Cộng Sản “chẻ sợi tóc làm tư” để tìm những gì mà họ cho là ẩn ý trong từng lời hát!
Nhạc vàng đi ngược lại đường lối, chủ trương của đảng, ru ngủ làm mất sức sản xuất, lao động và học tập của dân chúng, hay là chỉ vì nó dễ ghét, vì lòng ganh tỵ vì được quá nhiều người thích.
Lấy kính hiển vi soi rọi vào năm bài hát vừa bị cấm hay mới bị cấm trở lại, thấy cũng không có lính, không có cờ, không có mùa Thu mà vẫn bị cấm, nên trên facebook có người mới hát nhại rằng: “Có đường không cho đi, cấm đi người vẫn đi, hỏi tại sao cấm đi?”
Chuyện buồn cười hơn là cả một bài hát vớ vẩn, “Đừng Gọi Anh Bằng Chú” của Diên An, cũng bị lên danh sách cấm. Thì ra đây là chuyện thù vặt, bài này nguyên là của nhạc sĩ Anh Thy, một quân nhân hải quân VNCH, tác giả những bài hát lính như “Hải Quân Việt Nam,” “Hải Đăng,” “Hoa Biển,” “Lính Mà Em,” “Tâm Tình Người Lính Thuỷ…” Có lẽ vì gặp khó khăn với chế độ trong nước, nên ca khúc này được đổi tên tác giả là Diên An. Cái tồi của trong nước là không dám nói thẳng vì Anh Thy là lính VNCH nên bản nhạc phải cấm. Anh đã là lính VNCH thì dù anh có viết những bài không dính líu gì đến lính, tôi vẫn cấm anh! Đó là đường lối chủ trương “hoà hợp hoà giải minh bạch” của đảng!
Có những thứ đã chết mà người ta tôn vinh, xây lăng cho nó, nó vẫn chết, nhưng có những thứ người ta muốn chôn vùi, huỷ hoại, nó vẫn đội mồ sống dậy.
Ủng hộ, ký tên và chia sẻ, copy để mọi người yêu môi trường trong sạch cùng ký tên.
KÝ TẾN ĐUỔI FORMOSA KHỎI LÃNH THỔ, LÃNH HẢI VIỆT NAM
#GNsP -) – Sau một năm thảm họa môi trường xảy ra tại các tỉnh Miền Trung, nhưng hậu quả nặng nề nó gây ra vẫn chưa được giải quyết.
Formosa Hà Tĩnh đã nhận trách nhiệm và có hứa đền bù 500 triệu Mỹ Kim. Tuy vậy, số tiền đó chẳng thấm vào đâu so với con số thiệt hại thực tế. Hơn nữa số tiền này đến nay vẫn chưa đến được tay người dân.
Nguy hại hơn, Formosa tiếp tục là đại họa của Dân Việt khi nó vẫn chờ trực gây ra thảm họa ô nhiễm môi trường kéo dài trên lãnh thổ, lãnh hải Việt Nam.
Chính phủ làm ngơ, quan chức Việt như thông đồng với kẻ gây ra thảm họa khi dùng nhiều cách khác nhau ngăn chặn tiếng nói của người dân lên tiếng ngăn chặn thẳm họa, yêu cầu Formosa Hà Tĩnh đóng cửa.
Người dân lên tiếng
Một website (thamhoaformosa.com) đã được lập với thư Kiến Nghị về việc Giải Quyết Thảm Họa Formosa.Kiến Nghị về việc Giải Quyết Thảm Họa Formosa.
Đây là sáng kiến “được thực hiện bởi Ban hỗ trợ nạn nhân ô nhiễm môi trường biển Giáo phận Vinh, với sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội dân sự.” như website thamhoaformosa.com giới thiệu.
Hiện đã có hơn 60 ngàn người ký tiên trước lời kêu gọi của Ban hỗ trợ nạn nhân của Giáo phận Vinh và các tổ chức xã hội dân sự.
Mời các bạn ký tên và phổ biến với địa chỉ sau:
KÝ TÊN GỬI KIẾN NGHỊ
“Một mình tôi chưa làm được,
Một mình bạn cũng chưa làm được,
NHƯNG CHÚNG TA THÌ CHẮC CHẮN LÀM ĐƯỢC!” https://thamhoaformosa.com/#ky-ten
Cá chết trên sông Sài Gòn được người dân vớt lên với đủ loại lớn nhỏ.
Photo courtesy of Tuoitre online
Người dân sống quanh khu vực thượng nguồn sông Sài Gòn hôm thứ Bảy 25/3/2017 cho biết họ phát hiện cá chết hàng loạt tại khu vực cầu Sài Gòn.
Những ngày qua người dân vớt được hơn 2 tấn cá chết. Cá chết chủ yếu là cá trắng, cá mè, cá rô phi và một lượng nhỏ cá lăng.
Báo Tuổi Trẻ trích dẫn người dân ấp 4, xã Minh Tâm, huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước, sống quanh khu vực cầu Sài Gòn nói rằng, cá chết từ ngày 23-3 đến nay.
Hiện nay cá vẫn tiếp tục chết, và địa điểm cá chết có thể bắt nguồn từ con suối Ru thuộc ấp 4, xã Minh Tâm, huyện Hớn Quản.
Cũng theo báo Tuổi Trẻ, khu vực thượng nguồn sông Sài Gòn hiện có một số doanh nghiệp hoạt động với các ngành nghề như sản xuất chế biến bột mì, nuôi heo…
Trước hiện tượng này, chính quyền tỉnh Bình Phước đang phối hợp với các cơ quan chức năng để lấy mẫu nước tại thượng nguồn sông Sài Gòn đưa đi giám định để tìm hiểu nguyên nhân.
Trước mắt, chính quyền tỉnh Bình Phước khuyến cáo người dân không vớt cá chết, không dùng cá chết để chế biến ăn và không được mang đi bán.