Category: Tin Hoa Kỳ

BBC News Tiếng Việt

 CHÍNH QUYỀN TRUMP HOÀN TRẢ 100 TỶ USD TIỀN THUẾ QUAN

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoàn trả khoảng 100 tỷ USD tiền thuế quan cho các doanh nghiệp nhập khẩu, tương đương khoảng 60% tổng số tiền thu được từ chính sách thuế quan mang tên “Ngày Giải phóng”, theo một hồ sơ mới của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP).

Khoản hoàn trả này được thực hiện sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng Hai phán quyết rằng các mức thuế nhập khẩu diện rộng được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 là không hợp pháp.

Theo hồ sơ của CBP, khoảng 29 tỷ USD tiền hoàn thuế vẫn đang được cơ quan chức năng xem xét, trong khi thêm 1,6 tỷ USD chưa thể giải ngân do các doanh nghiệp chưa cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng.

Chính quyền Trump trước đó viện dẫn IEEPA để áp đặt các mức thuế nhập khẩu trên diện rộng với lý do ứng phó tình trạng khẩn cấp về kinh tế.

Tuy nhiên, chính sách này đã vấp phải phản đối từ các doanh nghiệp và đối tác thương mại do làm tăng chi phí nhập khẩu và gây lo ngại giá hàng hóa sẽ tăng.

Một số tập đoàn lớn của Mỹ đã nhận được các khoản hoàn thuế đáng kể.

Amazon cho biết đã được hoàn khoảng 600 triệu USD trong quý 2. Giám đốc tài chính Brian Olsavsky nói công ty sẽ hoàn trả một phần khoản tiền này cho khách hàng trong những trường hợp phát sinh phụ thu cụ thể, đồng thời sử dụng phần còn lại để hỗ trợ duy trì giá bán thấp.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, ông Trump từng áp dụng mức thuế phổ quát 10% như một giải pháp tạm thời trước khi thay thế bằng các mức thuế mới đối với 60 đối tác thương mại, đồng thời áp thuế 50% đối với hàng hóa từ Canada.

#BBCNewsTiếngViệt — #Donaldtrump 

---

 

Nguoi-Viet 

Nghi phạm gây ra vụ cháy thảm khốc ở Spokane (Washington) bị bắt

Văn phòng Cảnh sát trưởng Spokane loan báo vừa bắt giữ ông Aaron F. Farinacci, 37 tuổi, cư dân địa phương, từng có tiền án ngộ sát. Farinacci bị cáo buộc phóng hỏa cấp độ một, không kháng cự khi đội SWAT thực thi lệnh bắt giữ.

Farinacci là nghi phạm gây ra vụ cháy Old Trails – lớn nhất trong ba vụ cháy bùng phát từ thứ bảy (1/8/2026) ở phía tây bắc trung tâm Spokane rồi lan qua sông Spokane, thiêu rụi nhiều khu dân cư. Giới hữu trách cho biết cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn, bao gồm cả hai đám cháy còn lại là Autumn Lane và Fairview.

Ba đám cháy lớn hồi cuối tuần qua ở thành phố lớn thứ nhì bang Washington được gọi chung là “Spokane Complex Fire”, đã phá hủy hàng trăm công trình và khiến ít nhất 60.000 người phải di tản. Tính đến sáng thứ ba (4/8/2026), số công trình bị phá hủy đã vượt 700 và giới hữu trách dự đoán con số có thể vượt qua mức 1.000 vì chưa hoàn tất việc đánh giá thiệt hại. Khi quay về, nhiều gia đình chỉ thấy nền nhà và ống khói trơ trọi giữa đống tro tàn. Một cặp vợ chồng lớn tuổi, sống tại khu Indian Trail hơn 20 năm, chia sẻ với báo giới rằng chẳng còn thứ gì để cứu và họ đang phân vân có nên xây lại nhà hay không.

Trong ngày hôm qua (thứ hai 3/8/2026), hơn 900 lính cứu hỏa đã tham gia chữa cháy và con số này dự kiến sẽ tăng lên hơn 2.000 người. Giới hữu trách cũng cảnh báo dân chúng không sử dụng flycam gần khu vực cháy vì có thể cản trở hoạt động chữa cháy từ trên không. Riêng ngày 2/8/2026 đã ghi nhận 26 trường hợp làm gián đoạn việc chữa cháy có liên quan đến flycam. Thống đốc bang Washington đã ban bố tình trạng khẩn cấp toàn bang, cấm hầu hết hoạt động đốt lửa kể cả nhằm phục vụ hoạt động nông nghiệp. Ông cũng đã điện thoại cho Tổng thống Trump đề nghị hỗ trợ.

Không chỉ Spokane, nhiều khu vực khác ở miền Tây nước Mỹ cũng đang oằn mình chống chọi với cháy rừng. Một đám cháy do sét đánh đã thiêu rụi hơn 530 dặm vuông đồng cỏ ở miền tây Idaho và miền đông Oregon, đe dọa thiêu rụi hơn 600 ngôi nhà và 800 công trình khác. Tại Utah, chỉ trong cuối tuần, một đám cháy khác đã tăng gấp bốn lần diện tích, thiêu rụi gần 109 dặm vuông và làm chết hơn 100 gia súc.

___

Ảnh minh họa: Storyblocks

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

August 4, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Một người 65 tuổi nghỉ hưu trong năm 2026 có thể phải chi trung bình $185,500 cho chăm sóc sức khỏe trong quãng đời còn lại, tăng 7.5% so với ước tính năm trước, theo nhật báo Orange County Register, ngày 22 Tháng Bảy.

Đối với một cặp vợ chồng cùng nghỉ hưu ở tuổi 65, tổng chi phí y tế dự kiến lên tới $371,000. Con số này cho thấy tiền khám bệnh, thuốc men, bảo hiểm và những khoản tự trả đang chiếm phần ngày càng lớn trong ngân quỹ hưu trí của người Mỹ.

Chi phí chăm sóc sức khỏe trọn đời của người 65 tuổi nghỉ hưu năm 2026 dự trù tăng 7.5%, lên trung bình $185,500 mỗi người. (Hình minh họa: Storyblocks.com)

Theo báo cáo mới đây của Fidelity Investments, mức tăng chi phí y tế dành cho người nghỉ hưu đang diễn ra với tốc độ nhanh dần. Ước tính tăng 4% trong năm 2024, tăng 5% trong năm 2025 và tiếp tục tăng 7.5% trong năm nay.

Ông Marlon Deleon, chuyên viên tư vấn tài chính tại Fidelity, cho biết con số $185,500 không có nghĩa người sắp nghỉ hưu phải chuẩn bị ngay toàn bộ số tiền này. Tuy nhiên, kết quả ước tính nhấn mạnh rằng chi phí chăm sóc sức khỏe cần được tính ngay từ đầu trong kế hoạch thu nhập hưu trí.

Khoản tiền này thường được chi dần trong nhiều năm, bao gồm phí bảo hiểm Medicare, bảo hiểm bổ sung, thuốc theo toa và những dịch vụ y tế không được bảo hiểm thanh toán đầy đủ.

Dân số cao niên tăng, gánh nặng y tế lớn hơn

Áp lực tài chính có thể ảnh hưởng tới ngày càng nhiều gia đình khi dân số Mỹ tiếp tục già đi. Theo AARP, một tổ chức đại diện và bảo vệ quyền lợi của người từ 50 tuổi trở lên tại Mỹ, người từ 65 tuổi trở lên hiện chiếm khoảng một nửa số người trên 50 tuổi. Nhóm từ 75 tuổi trở lên là thành phần dân số cao niên tăng nhanh nhất.

Trong khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng theo tuổi tác, nhiều người Mỹ lại gặp khó khăn trong việc dành tiền cho lúc nghỉ hưu. Giá nhà ở cao, nợ thẻ tín dụng tăng và chi phí sinh hoạt đắt đỏ khiến nhiều gia đình phải hoãn việc tiết kiệm.

Một cuộc khảo sát gần đây của công ty quản lý đầu tư Schroders cho thấy khoảng một phần ba người tham gia các chương trình hưu trí tại nơi làm việc có số nợ thẻ tín dụng cao hơn số tiền họ tích lũy được trong tài khoản hưu trí.

Tình trạng thiếu tiền cũng khiến nhiều người phải trì hoãn hoặc bỏ qua việc chữa bệnh. Khó khăn này phổ biến hơn trong các gia đình có thu nhập thấp, nhưng người thuộc tầng lớp trung lưu và một phần các hộ có thu nhập cao cũng chịu ảnh hưởng.

Một cuộc khảo sát năm 2025 của West Health và Gallup cho thấy 47% người trưởng thành có thu nhập hằng năm từ $90,000 đến dưới $120,000 từng phải hy sinh ít nhất một nhu cầu sinh hoạt thường ngày để thanh toán chi phí y tế. Trong nhóm gia đình có thu nhập từ $240,000 trở lên, tỉ lệ này vẫn ở mức 11%.

Trong số người có bảo hiểm, cách ứng phó phổ biến nhất là kéo dài thời gian sử dụng thuốc theo toa, chẳng hạn dùng ít hơn hoặc trì hoãn mua thuốc mới. Có 14% người được hỏi cho biết từng áp dụng cách này.

Đối với người không có bảo hiểm, tình hình nghiêm trọng hơn. Khoảng 32% cho biết họ phải vay tiền để thanh toán hóa đơn y tế.

Người lao động có thể phải trả thêm

Chi phí y tế tăng cũng gây áp lực lên các doanh nghiệp. Một nghiên cứu của Mercer đối với các giám đốc tài chính và giới điều hành doanh nghiệp cho thấy 1/3 số doanh nghiệp được hỏi xếp chi phí phúc lợi y tế vào ba mối lo lớn nhất trong hoạt động kinh doanh.

Khi doanh nghiệp phải dành nhiều tiền hơn cho bảo hiểm sức khỏe của nhân viên, phần ngân sách dành cho tăng lương có thể bị thu hẹp. Chi phí này cũng có thể được chuyển vào giá hàng hóa và dịch vụ.

Một khảo sát khác của Mercer cho thấy gần một nửa các công ty lớn tại Mỹ dự định điều chỉnh chương trình bảo hiểm y tế vào năm 2027. Những thay đổi có thể bao gồm tăng mức khấu trừ và tiền đồng trả, khiến người lao động phải tự chi nhiều hơn mỗi khi khám bệnh, mua thuốc hoặc điều trị.

Chưa tính chi phí chăm sóc dài hạn

Ước tính $185,500 của Fidelity chưa bao gồm chi phí chăm sóc dài hạn, một trong những khoản tốn kém nhất đối với người cao niên.

Chăm sóc dài hạn có thể bao gồm dịch vụ điều dưỡng tại nhà, người chăm sóc cá nhân, trung tâm hỗ trợ sinh hoạt hoặc viện dưỡng lão. Tùy tình trạng sức khỏe và thời gian sử dụng dịch vụ, tổng chi phí có thể tăng thêm hàng trăm ngàn đô la.

Theo phân tích của Viện Chính Sách Công AARP dựa trên số liệu chỉ số giá tiêu dùng của chính phủ liên bang, chi phí chăm sóc sức khỏe tại nhà tăng 7.9% trong 12 tháng kết thúc ngày 31 Tháng Năm. Chi phí viện dưỡng lão tăng 4.6% trong cùng thời gian.

Khi tuổi thọ trung bình tăng và người cao niên chiếm tỉ lệ lớn hơn trong dân số, chi phí chăm sóc sức khỏe tiếp tục chiếm phần ngày càng lớn trong nguồn lực kinh tế quốc gia.

Chi tiêu y tế tại Mỹ đạt $5.3 ngàn tỉ trong năm 2024, tương đương 18% tổng sản phẩm quốc nội. Theo dự báo của các chuyên gia thuộc Trung Tâm Dịch Vụ Medicare và Medicaid, con số này có thể lên gần $9 ngàn tỉ vào năm 2034, tương đương 20.6% nền kinh tế Mỹ.

Các chuyên gia tài chính khuyến cáo người lao động không nên chờ đến sát ngày nghỉ hưu mới tính toán chi phí y tế. Việc lập kế hoạch sớm, duy trì tiền tiết kiệm, giảm nợ và tìm hiểu rõ quyền lợi Medicare có thể giúp hạn chế nguy cơ tiền chữa bệnh làm cạn kiệt nguồn thu nhập hưu trí. (T.C.) [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

July 29, 2026

Mai Phi Long/Người-Việt (tổng hợp)

WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump hôm 28 Tháng Bảy quyết định sau năm 2026 sẽ chấm dứt chương trình trợ cấp tạm thời nhằm giữ ổn định phí bảo hiểm thuốc theo toa Medicare Part D.

Hãng thông tấn Reuters cho hay, Cơ Quan Dịch Vụ Medicare và Medicaid, gọi tắt là CMS, cho rằng các hãng bảo hiểm đã có đủ kinh nghiệm để tự định giá cho năm 2027 mà không cần khoản hỗ trợ đặc biệt. CMS dự báo phí bảo hiểm hằng tháng của các chương trình Part D tăng chưa tới $10 đối với phần lớn người tham gia. Tuy nhiên, đây chỉ là dự báo chung, không phải mức trần bắt buộc cho từng chương trình.

Bác Sĩ Mehmet Oz (trái), giám đốc Cơ Quan Quản Lý Medicare & Medicaid,và Tổng Thống Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc hồi Tháng Mười, 2025. (Hình: Saul Loeb/AFP via Getty Images)

Nhiều người hiểu Medicare đơn giản là một chương trình do chính phủ trực tiếp cung cấp và thanh toán toàn bộ chi phí y tế cho mọi người từ 65 tuổi trở lên. Thực tế, Medicare không miễn phí mà là một hệ thống bảo hiểm chung, được tài trợ bằng thuế Medicare trên tiền lương, ngân sách liên bang, phí bảo hiểm hàng tháng và những khoản người thụ hưởng phải tự trả như deductible, copay hoặc coinsurance. 

Đối với Medicare Part D, CMS dùng tiền ngân sách ký hợp đồng và trợ cấp các hãng bảo hiểm tư nhân. Người thụ hưởng trả thêm phí bảo hiểm hàng tháng cho chương trình mình chọn. Như vậy, phía sau một toa thuốc là cả một chuỗi tiền đi từ người đóng thuế, ngân sách liên bang và người thụ hưởng sang hãng bảo hiểm, nhà thuốc, đơn vị trung gian và cuối cùng là hãng sản xuất thuốc.

Khi chính phủ rút trợ cấp, chi phí không biến mất mà được phân chia lại giữa ngân sách, hãng bảo hiểm và người cao niên.

Từ tiền thuế đến quyền lợi Medicare

Medicare Part D là bảo hiểm thuốc theo toa, được tài trợ từ phí của người tham gia, ngân sách liên bang, một số khoản đóng góp của tiểu bang và phụ phí của người có thu nhập cao.

Chính phủ không trực tiếp điều hành phần lớn các chương trình Part D. CMS ký hợp đồng với hãng bảo hiểm tư nhân để họ cung cấp bảo hiểm thuốc cho người cao niên.

Mỗi năm, hãng bảo hiểm ước tính khách hàng sẽ sử dụng bao nhiêu thuốc, số người mắc bệnh mãn tính, chi phí điều hành và mức rủi ro. Hãng sau đó gửi CMS một mức giá đề nghị, gọi là “bid.” CMS xem xét các mức giá để tính khoản trợ cấp của chính phủ và phần phí bảo hiểm người thụ hưởng phải trả.

Reuters cho biết mức đề nghị trung bình toàn quốc dùng trong công thức trợ cấp năm 2027 là $296.05 mỗi tháng. Đây không phải hóa đơn của từng người hay khoản CMS trả cố định cho mỗi người, mà là mức giá trung bình được dùng làm chuẩn để tính trợ cấp.

CMS cũng ấn định mức phí căn bản dùng để khởi đầu công thức tính phí Part D năm 2027 là $41.33 mỗi tháng. Đây không phải số tiền mọi người đều phải trả. Phí thực tế có thể cao hoặc thấp hơn tùy mức giá của từng chương trình, nơi cư trú, quyền lợi kèm theo và tình trạng trợ cấp của từng người.

Chương trình ổn định phí Part D hoạt động ra sao?

Đạo Luật Giảm Lạm Phát được cựu Tổng Thống Joe Biden ký ban hành ngày 16 Tháng Tám, 2022. Trong lĩnh vực y tế, luật này chủ yếu nhằm giảm gánh nặng tiền thuốc cho người thụ hưởng Medicare qua việc giới hạn số tiền người tham gia Part D phải tự trả, bảo vệ họ khi chi phí thuốc lên rất cao, giới hạn giá insulin và miễn khoản cùng trả cho một số vaccine.

Để cung cấp các quyền lợi đó, đạo luật thay đổi cách phân chia hóa đơn thuốc. Người bệnh được bảo vệ nhiều hơn, còn hãng bảo hiểm Part D và hãng dược phẩm phải chịu trách nhiệm lớn hơn. Nói đơn giản, chính quyền Biden muốn chuyển một phần gánh nặng từ túi tiền người cao niên sang hãng bảo hiểm, hãng dược phẩm và ngân sách Medicare.

Tuy nhiên, hãng bảo hiểm có thể đưa phần chi phí mới vào mức giá cho năm kế tiếp, tăng phí, siết danh sách thuốc hoặc rút khỏi những thị trường ít lợi nhuận. Vì vậy, năm 2024, chính quyền Biden lập Chương Trình Thí Điểm Ổn Định Phí Medicare Part D, bắt đầu áp dụng năm 2025. Mục đích là ngăn phí tăng đột ngột, đồng thời cho hãng bảo hiểm thời gian thích nghi và thu thập dữ kiện để định giá chính xác hơn.

Theo chương trình, chính phủ giảm $15 trong phần phí bảo hiểm căn bản của các chương trình Part D độc lập tham gia, không cho tổng phí của một chương trình tăng quá $35 so với năm trước và chia sẻ thêm rủi ro nếu chi phí thuốc thực tế vượt xa dự đoán.

Chương trình phục vụ cả phía người cao niên tránh bị tăng phí quá nhanh, còn hãng bảo hiểm không phải tự gánh toàn bộ rủi ro chuyển đổi.

Thí dụ, nếu hãng tính cần thu $60 mỗi tháng nhưng nhờ chương trình này giúp giảm $15, người cao niên có thể chỉ trả khoảng $45. Ngân sách liên bang bù phần còn lại cho hãng.

Dưới thời chính phủ Tổng Thống Trump

Khi chính quyền Trump tiếp quản chương trình trong năm 2025, CMS bắt đầu rút dần hỗ trợ. Đối với năm 2026, khoản liên bang giúp giảm phí bảo hiểm bị hạ từ $15 xuống $10, giới hạn tăng phí được nới từ $35 lên $50 và cơ chế chia sẻ thêm rủi ro với hãng bảo hiểm bị loại bỏ. CMS nói các hãng đã có thêm kinh nghiệm và Part D cần trở lại “điều kiện thị trường thông thường.”

Nay chính quyền Trump quyết định chấm dứt toàn bộ chương trình sau năm 2026. Bác Sĩ Mehmet Oz, giám đốc CMS, gọi khoản hỗ trợ này là một “gói cứu trợ” không còn cần thiết và nói phần lớn người tham gia chỉ bị tăng phí Part D chưa tới $10 mỗi tháng. Nhưng con số đó không bảo đảm mức tăng của từng chương trình.

Quy định mới này cho thấy trọng tâm chính sách thay đổi. Đó là chính quyền Tổng Thống Trump giảm trợ cấp liên bang và để thị trường tự định giá, thay vì dùng ngân sách bảo vệ người cao niên trước biến động lệ phí bảo hiểm.

Trong hệ thống này, hãng bảo hiểm có nhiều cách bảo vệ lợi nhuận. Họ có thể tăng phí, chuyển thuốc sang bậc có copay cao hơn, thay copay cố định bằng coinsurance, tăng deductible trong giới hạn luật pháp hoặc yêu cầu bác sĩ xin phép trước.

Một số hãng có thể áp dụng cách buộc bệnh nhân thử thuốc rẻ hơn trước khi được chấp thuận thuốc đắt tiền. Họ cũng có thể thu hẹp danh sách nhà thuốc ưu tiên, khiến người cao niên phải đổi nơi mua thuốc hoặc trả nhiều hơn.

Các hãng bảo hiểm còn có thể thương lượng mạnh hơn với công ty dược phẩm và công ty quản trị quyền lợi thuốc để đòi bồi hoàn cao hơn. Những chương trình ít lợi nhuận có thể bị đóng, hợp nhất hoặc ngừng bán tại một số khu vực.

Đây mới là những phản ứng có thể dự đoán. CMS dự kiến công bố phí và chi tiết cuối cùng trong Tháng Chín.

Khi chương trình kết thúc, khoản $10 chính phủ hỗ trợ trong năm 2026 sẽ không còn được tự động bù lại.

Tác động đến các nhóm cao niên trong Medicare

1. Người có bệnh nặng hoặc sử dụng nhiều thuốc

Đây là nhóm có rủi ro cao nhất. Với họ, mức tăng $5 hoặc $10 mỗi tháng chưa chắc là vấn đề lớn nhất.

Quan trọng hơn là thuốc còn nằm trong danh sách được bảo hiểm hay không, bị chuyển sang bậc nào, copay tăng bao nhiêu, có cần xin phép trước hay nhà thuốc quen thuộc còn được ưu đãi hay không.

Người mắc ung thư, tiểu đường, bệnh tim, bệnh phổi hoặc bệnh tự miễn không nên chọn chương trình chỉ dựa trên phí hằng tháng. Một chương trình rẻ hơn $15 nhưng không bảo hiểm tốt cho một loại thuốc cần thiết có thể làm tổng chi phí cả năm tăng hàng trăm hoặc hàng ngàn dollar.

2. Người có thu nhập cao

Người có thu nhập cao thường phải trả phí Part D cộng với phụ phí dựa trên thu nhập, gọi là IRMAA. Nhóm này không đủ điều kiện nhận Extra Help và phải tự gánh phần tăng.

Họ vừa đóng thuế nhiều hơn, vừa trả phí bảo hiểm và IRMAA. Người vừa nghỉ hưu hoặc bị giảm thu nhập nên kiểm tra hồ sơ thuế cũ và có thể yêu cầu Sở An Sinh Xã Hội xét lại IRMAA.

3. Người có thu nhập thấp

Người có thu nhập thấp dễ bị tổn thương trước bất kỳ mức tăng nào, nhưng có nhiều lớp bảo vệ hơn.

Extra Help có thể hỗ trợ phí Part D, deductible và copay. Người có cả Medicare và Medicaid, tại California là Medi-Cal, hoặc đang được Medicare Savings Program hỗ trợ thường có thể tự động đủ điều kiện.

Extra Help, Medi-Cal và Medicare Savings Programs không bị chấm dứt cùng chương trình ổn định phí. Tuy nhiên, các chương trình này không thay thế hoàn toàn khoản trợ cấp đối với mọi người cao niên.

4. Nhóm thu nhập trung bình dễ bị bỏ quên

Người có thu nhập cao có thể trả thêm; người có thu nhập rất thấp có thể được Extra Help. Nhóm dễ rơi vào khoảng trống nhất là người có thu nhập trung bình, sống chủ yếu bằng Social Security nhưng vượt giới hạn trợ cấp.

Họ đã đóng thuế nhiều thập niên, vẫn trả phí Part B và Part D, nhưng phải tự chịu phần tăng phí, copay và deductible. Thêm $10 mỗi tháng là $120 một năm; nếu thuốc bị chuyển bậc hoặc nhà thuốc thay đổi, tổng chi phí có thể tăng nhiều hơn.

Ai thật sự gánh chi phí?

Trong hệ thống này, người cao niên vừa là người thụ hưởng vừa là người đóng thuế.

Khi chính phủ trợ cấp, tiền đến từ thuế và ngân sách. Khi chính phủ rút trợ cấp, người cao niên có thể phải trả thêm qua phí bảo hiểm hoặc chi phí thuốc. Câu hỏi chính không phải chi phí có biến mất hay không, mà là nó được chuyển sang ai.

Chính phủ cắt bớt chi tiêu nhân danh tiết kiệm ngân sách. Hãng bảo hiểm có thể bảo vệ lợi nhuận bằng cách tăng phí hoặc siết quyền lợi. Hãng dược phẩm có thể tiếp tục giữ giá thuốc nếu không bị thương lượng giảm xuống. Người cao niên lại là phía ít khả năng kiểm soát nhất, dù đã góp phần tài trợ hệ thống bằng tiền thuế nhiều năm.

Chính quyền Trump gọi khoản trợ giúp giảm phí là một “gói cứu trợ” không còn cần thiết. Nhưng với người sống bằng thu nhập cố định, khoản trợ cấp là tấm đệm trước chi phí tăng quá nhanh.

Khi tấm đệm bị rút, chi phí không biến mất mà chỉ chuyển từ ngân sách liên bang sang nơi khác. Và nơi cuối cùng thường là túi tiền của những người cao niên đã đóng thuế suốt phần lớn cuộc đời. [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

July 28, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Hôm Thứ Ba, 28 Tháng Bảy, chính quyền Tổng Thống Donald Trump bắt đầu khai một kế hoạch nhằm đưa hàng trăm ngàn người xin tị nạn vào thẳng quy trình trục xuất, thay vì có cơ hội phỏng vấn với nhân viên phụ trách vấn đề tị nạn. Quy định này có thể ảnh hưởng đến 440,000 trường hợp.

Theo LA Times, với thay đổi này, Cơ Quan Di Trú Và Nhập Tịch Hoa Kỳ (USCIS) đã loại bỏ yêu cầu nhân viên phụ trách tị nạn phải phỏng vấn một số đương đơn nhất định. Thay vào đó, các trường hợp này sẽ được chuyển trực tiếp đến các chánh án di trú để tiến hành thủ tục trục xuất.

Tòa án di trú tại tòa nhà liên bang Jacob K. Javits ở New York vào ngày 12 Tháng Năm, 2026. (Hình: Michael M. Santiago/Getty Images)

Thay đổi mới nhất này nhằm siết chặt hệ thống nhập cư hợp pháp, là một thay đổi sâu rộng với mục đích giảm bớt số lượng tồn đọng 1.4 triệu hồ sơ xin tị nạn. Quy định tạm thời cuối cùng có hiệu lực từ hôm nay, Thứ Ba và sẽ được đưa ra lấy ý kiến ​​công chúng trong vòng 60 ngày.

“Đã quá lâu rồi, hệ thống tị nạn bị lợi dụng nhằm mục đích trì hoãn và xin giấy phép làm việc, thay vì phục vụ các yêu cầu được bảo vệ chính đáng,” giám đốc USCIS Joseph Edlow cho biết trong một thông cáo báo chí, theo LA Times.

“Hệ thống xin tị nạn của di trú Hoa Kỳ tồn tại để bảo vệ những cá nhân thực sự lo sợ bị ngược đãi. Quy định này sẽ giúp bảo đảm rằng các nguồn lực được tập trung vào việc giải quyết kịp thời những yêu cầu đó, thay vì dành cho những người muốn lợi dụng hệ thống như một kẽ hở pháp lý,” ông Edlow nói thêm.

Tuy nhiên, các nhà vận động vì quyền lợi người nhập cư cùng nhiều chuyên gia khác cho rằng sự thay đổi này khiến những người xin tị nạn – vốn đã nỗ lực tuân thủ pháp luật – có nguy cơ bị giam giữ và trục xuất, trong khi lại không giúp giải quyết tình trạng tồn đọng các vụ việc nhập cư.

Bà Doris Meissner, giám đốc chương trình chính sách nhập cư Hoa Kỳ tại Viện Chính Sách Di Cư (Migration Policy Institute), nhận định: “Mục đích cuối cùng của việc thực hiện thay đổi này dường như là nhằm bác bỏ càng nhiều hồ sơ càng tốt, bất chấp tính công bằng trong quá trình xét duyệt.”

Theo LA Times, những người nhập cảnh Hoa kỳ hợp pháp (bằng visa) và vẫn duy trì tình trạng cư trú hợp pháp có thể nộp đơn lên USCIS để được viên chức phụ trách tị nạn xem xét và ra quyết định về hồ sơ của họ. Ngược lại, những người vượt biên trái phép hoặc không có giấy tờ hợp lệ thường chỉ nộp đơn xin tị nạn sau khi đã bị đưa vào quy trình trục xuất. Khi đó, họ sẽ trình bày hồ sơ của mình trước chánh án di trú.

Các buổi phỏng vấn với nhân viên phụ trách tị nạn được xem là không mang tính đối kháng, bởi các nhân viên này được đào tạo để am hiểu tình hình tại quốc gia của người xin tị nạn, và buổi phỏng vấn diễn ra trong phòng kín đáo, riêng tư. Trong khi đó, tại các phiên tòa di trú, nơi có sự tham gia của công tố viên đại diện chính phủ liên bang, người nhập cư không có quyền được luật sư đại diện như trong các vụ án hình sự.

Sự thay đổi này mang ý nghĩa quan trọng, vì nó này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng Thống Trump đã sa thải hơn 100 chánh án di trú và thay thế họ bằng các luật sư quân đội cùng các cựu công tố viên của Bộ Nội An (DHS), theo LA Times. (KL) [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

July 26, 2026

PULLMAN, Washington (NV) – Ông gốc Việt ở tiểu bang Washington thú nhận đã đốt nhà không lâu trước khi đối đầu với cảnh sát đặc nhiệm SWAT, theo nhật báo Moscow-Pullman Daily News hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Bảy.

Sáng 24 Tháng Bảy, tại Tòa Thượng Thẩm Whitman County, ông Thomas Nguyễn, 36 tuổi, cư dân Pullman, nhận tội đại hình cố ý phóng hỏa. Ông sẽ bị kết án vào ngày 21 Tháng Tám tới đây.

Xe cảnh sát Pullman, Washington. (Hình: Pullman Police Department)

Vào sáng sớm ngày 19 Tháng Năm, ông Thomas gọi 911, cho hay ông đang cầm vũ khí và muốn tự tử, theo hồ sơ tòa án. Trong lúc cố gắng nói chuyện với ông Thomas tại căn nhà trên đường Northwest Davis, cảnh sát Pullman thấy lửa bùng lên trong nhà.

Nhân viên tình trạng khẩn cấp di tản người trong nhà ra ngoài an toàn. Không ai bị thương, và sau đó, lính cứu hỏa dập tắt được đám cháy, theo hồ sơ tòa án.

Cảnh sát gọi đặc nhiệm SWAT của Whitman County tới sau khi ông Thomas từ chối đưa tay lên theo mệnh lệnh cảnh sát, theo hồ sơ tòa án.

Sau hai tiếng đối đầu với cảnh sát, cuối cùng, ông Thomas đầu hàng và bị bắt. Trong lúc vụ đối đầu diễn ra, ông Thomas cầm búa, không cầm súng, theo hồ sơ tòa án.

Đám cháy bùng lên bên trong giỏ giặt đồ dưới tầng hầm căn nhà, ông Darren Jones, giới chức Sở Cứu Hỏa Pullman, xác nhận.

Trong lúc bị bắt, ông Thomas thú nhận ông gây ra đám cháy đó, theo hồ sơ tòa án.

Tính tới Thứ Bảy, ông Thomas vẫn bị giam tại nhà tù Whitman County, và tiền thế chân tại ngoại được ấn định $250,000. (Th.Long) [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

July 23, 2026

Mai Phi Long/Người Việt (tổng hợp)

WASHINGTON, DC (NV) – Kể từ Tháng Bảy, 2025, đến Tháng Hai, 2026, khi bắt đầu áp dụng “Luật To Đẹp” (One Big Beautiful Bill) của Tổng Thống Donald Trump đánh dấu bằng việc 3.5 triệu người bị mất các tài trợ thực phẩm qua chương trình SNAP, hay quen gọi là food stamp, theo phân tích của trung tâm Center On Budget and Policy Priorities (CBPP), một viện nghiên cứu chính sách phi đảng phái.

Giữa lúc người dân Mỹ vất vả đối mặt với chi phí thực phẩm, xăng và những nhu yếu phẩm ngày càng cao, hệ quả từ cuộc chiến Iran và chính sách đánh thuế hàng nhập cảng (tariffs), giờ lại chồng thêm tình trạng ngặt nghèo khi “Luật To Đẹp” dần dần có hiệu lực.

Bảng thông báo nhận trả bằng food stamp tại một tiệm bán thực phẩm ở Miami, Florida. (Hình: Joe Raedle/Getty Images)

Theo tường thuật của KTLA và AP, có một con số lạnh lùng rằng 41 tiểu bang đứng trước nguy cơ mất một phần ngân khoản SNAP vì tỷ lệ sai sót vượt 6%, vốn chỉ chín tiểu bang đạt dưới mức này trong tài khóa 2025. 

Luật One Big Beautiful Bill quy định các tiểu bang vượt ngưỡng sai sót 6% phải tự trả từ 5% đến 15% chi phí trợ cấp, bắt đầu sớm nhất từ Tháng Mười, 2027. Luật đặt hóa đơn trước cửa tiểu bang và buộc họ tìm tiền, cắt chương trình khác hoặc loại người đang thụ hưởng ra khỏi SNAP.

Trump áp dụng mức 6% chưa từng có tiền lệ

Mức giới hạn 6% không phải phát minh của chính quyền Tổng Thống Donald Trump. Trước năm 2025, đây là tiêu chuẩn kiểm soát hành chính khi tiểu bang có tỷ lệ sai sót từ 6% trở lên phải nộp kế hoạch sửa chữa, nếu tiếp tục để sai sót cao kéo dài có thể chịu mức chế tài riêng. 

Tuy nhiên, tiền trợ cấp SNAP vẫn do chính phủ liên bang chi trả 100%. Mốc 6% khi ấy chủ yếu là chiếc đèn báo động buộc tiểu bang sửa hệ thống, chứ chưa phải đồng hồ tính tiền trên toàn bộ trợ cấp. 

Luật One Big Beautiful Bill biến chiếc đèn báo động thành hóa đơn. Từ tài khóa 2028, tiểu bang sai sót từ 6% đến dưới 8% phải trả 5% chi phí SNAP; từ 8% đến dưới 10% phải trả 10%; từ 10% trở lên phải trả 15%. Đây là lần đầu Washington chuyển một phần chi phí quyền lợi SNAP sang tiểu bang dựa trực tiếp trên tỷ lệ sai sót. Cùng lúc, phần chi phí điều hành mà tiểu bang phải gánh tăng từ 50% lên 75% bắt đầu từ tài khóa 2027.

Nghịch lý là muốn giảm sai sót, tiểu bang cần thêm nhân viên và hệ thống điện toán; nhưng Washington lại giảm kinh phí. Khi vừa thiếu tiền vừa bị đe dọa phải trả hàng trăm triệu đô la, con đường rẻ nhất có thể làm là tạo khó khăn thêm khiến ít người đạt đủ tiêu chuẩn để được ở lại trong chương trình hơn.

Sai sót không đồng nghĩa với gian lận

“Payment error rate” không phải tỷ lệ gian lận nhưng bao gồm cả việc trả thừa tiền lẫn trả thiếu tiền. Nguyên nhân có thể là người nhận khai báo sai, lợi tức chưa cập nhật, nhân viên tính nhầm, hồ sơ thiếu hoặc quy định quá phức tạp. 

Cơ Quan Nghiên Cứu Quốc Hội nhấn mạnh đây không phải thước đo gian lận vì các hoạt động mua bán trái phép quyền lợi SNAP tại cửa hàng được đo bằng chỉ số khác.

Cho nên việc dùng toàn bộ tỷ lệ sai sót để tạo cảm giác người nghèo “ăn gian” là đánh tráo khái niệm.

Một gia đình được trả thiếu cũng làm tỷ lệ tăng. Một hồ sơ bị tiểu bang tính sai cũng làm tỷ lệ tăng. Nhưng hậu quả có thể rơi xuống người hội đủ điều kiện mà không đủ khả năng đi qua “một núi giấy tờ.” 

Các chuyên gia được CNBC phỏng vấn cho biết người dân đang mất trợ cấp vì không liên lạc được, giấy tờ không được duyệt hoặc đơn bị từ chối sai.

SNAP duy trì ổn định kinh tế

Chương trình SNAP giúp hơn 42 triệu người mua thực phẩm mỗi tháng với khoảng 70% người thụ hưởng là trẻ em, người cao niên hoặc người khuyết tật. Chương trình mang tính “tỷ lệ nghịch” là khi kinh tế suy yếu thì số người thụ hưởng tăng, kinh tế phục hồi thì nhu cầu giảm. 

Bởi vậy, SNAP phải đáp ứng theo thực trạng từng tiểu bang, chứ không thể bị đóng khung bằng mục tiêu tiết kiệm cố định từ Washington.

Về kinh tế vĩ mô, tiền SNAP được tiêu gần như ngay lập tức tại chợ, siêu thị và cửa hàng địa phương. Theo Giáo Sư Sara Bleich, khoa kinh tế của trường Đại Học Harvard, mỗi $1 SNAP tạo ra khoảng $1.50 đến $1.80 trong chu trình hoạt động kinh tế, hỗ trợ việc làm bán lẻ và lợi tức của nông dân. SNAP còn giảm thiếu an ninh thực phẩm, giảm nghèo và hạ chi phí y tế. Cắt SNAP không chỉ lấy đi thức ăn nhưng rút sức mua khỏi những cộng đồng nghèo, nơi mỗi Mỹ kim được “xoay vòng nền kinh tế” nhanh nhất.

Các trung tâm phát thực phẩm miễn phí (ngân hàng thực phẩm/food bank) không thể thay thế SNAP: cứ một bữa ăn do ngân hàng thực phẩm cung cấp thì SNAP cung cấp chín bữa. Kêu gọi từ thiện lấp chỗ trống là chuyển nghĩa vụ quốc gia sang các tổ chức dân sự không đủ nguồn lực.

Cắt gần $187 tỷ trước, rồi để nhu cầu thực tế tự xoay xở

Cần nói chính xác rằng luật không ghi mỗi tiểu bang phải cắt theo hạn ngạch để tổng cộng đúng $187 tỷ. Đây là con số Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội ước tính mức chi liên bang cho các chương trình trợ cấp thực phẩm, tăng dinh dưỡng giảm trong 10 năm, khoảng $186.65 tỷ. 

Nhưng cấu trúc luật được xây dựng trong tiến trình cân đối ngân sách để tạo khoản tiết kiệm ấy, qua yêu cầu làm việc, thu hẹp điều kiện hội đủ, hạn chế cách tính trợ cấp, chuyển chi phí sang tiểu bang và giảm ngân khoản điều hành.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nhu cầu SNAP không phát sinh theo lịch trình “tiết kiệm” của các dân cử Cộng Hòa tại Quốc Hội mà thay đổi theo tình trạng thất nghiệp, tiền thuê nhà, giá thực phẩm, thiên tai, sức khỏe và mức lương địa phương. 

Trung tâm CBPP ghi nhận số người nhận SNAP giảm mạnh trong khi tỷ lệ thất nghiệp gần như đứng yên quanh mức 4% cho thấy rất khó kết sự suy giảm xảy ra là vì người dân bớt cần trợ giúp.

Cơ Quan Ngân Sách Quốc Hội (CBO) dự đoán riêng cơ chế bắt tiểu bang chia sẻ chi phí có thể khiến khoảng 300,000 người mất SNAP trong một tháng trung bình và ảnh hưởng quyền lợi dinh dưỡng của khoảng 96,000 trẻ em. Các thay đổi về giới hạn thời gian làm việc được dự đoán làm giảm khoảng 2.4 triệu người tham gia mỗi tháng trong giai đoạn 10 năm.

Cắt thức ăn giữa lúc giá cả và chiến phí tăng

Vào Tháng Sáu, 2026, giá tiêu thụ tại Mỹ cao hơn một năm trước 3.5%; giá thực phẩm tăng 3%, năng lượng tăng 15.7% và xăng tăng 26.7%. Chiến tranh Iran và gián đoạn quanh eo biển Hormuz không phải nguyên nhân duy nhất của lạm phát, nhưng đã tạo thêm cú sốc dầu khí và đẩy giá xăng trung bình tại Mỹ vượt $4 một gallon trong Tháng Bảy.

Trong khi đó, Bộ Quốc Phòng cho biết chiến tranh Iran tiêu tốn khoảng $37.5 tỷ tính đến ngày 21 Tháng Bảy và xin thêm $67.1 tỷ. 

Hạ Viện do Đảng Cộng Hòa lãnh đạo vừa thông qua đề nghị ngân sách $95 tỷ, trong đó $60 tỷ dành cho Ngũ Giác Đài và $13 tỷ cho các nhu cầu an ninh khác. 

Không thể nói mỗi Mỹ kim cắt khỏi SNAP được chuyển thẳng sang một trái hỏa tiễn; ngân sách liên bang không vận hành bằng cách đánh dấu từng đồng đô la. Nhưng sự đối chiếu cho thấy thứ tự ưu tiên: tiền chiến tranh được gọi là khẩn cấp, còn tiền cho bữa ăn của trẻ em lại bị đặt dưới phép thử sai sót hành chính. 

SNAP giúp hơn 42 triệu người mua thực phẩm mỗi tháng với khoảng 70% người thụ hưởng là trẻ em, người cao niên hoặc người khuyết tật. (Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)

“Bán cái” cho tiểu bang để Washington thoái thác nghĩa vụ 

Mục tiêu công khai của chính quyền ông Trump là buộc tiểu bang chịu trách nhiệm với việc chống lãng phí và bảo vệ người đóng thuế. Nhưng cơ chế này còn “bán cái” cho tiểu bang qua việc Washington đặt tiêu chuẩn, giảm tài trợ kinh phí rồi chuyển hóa đơn xuống dưới. 

Nếu tiểu bang phải tăng thuế, cắt giáo dục, giảm dịch vụ khác hoặc siết SNAP để cứu đói cho cư dân thì chính phủ liên bang đổ hô rằng “đó là lựa chọn của tiểu bang.”

Đây cũng là cách cắt chương trình mà không phải công khai tuyên bố sẽ lấy thức ăn của hàng triệu người. Một lá thư thất lạc hoặc tài liệu không tải được lên mạng có thể dẫn đến kết quả cắt trợ cấp cho một cư dân đứng trước nguy cơ đói ăn.

Cũng không thể nói một khoản SNAP cụ thể trực tiếp trả cho một khoản giảm thuế cụ thể. Tuy nhiên, đáng đề cập đến là các chương trình dành cho người lợi tức thấp bị cắt trong cùng đạo luật kéo dài nhiều ưu đãi thuế cá nhân và doanh nghiệp, gồm khấu hao nhanh, khấu trừ chi phí nghiên cứu và ưu đãi đối với lợi tức kinh doanh. 

Phân tích của CBO cho thấy gia đình thuộc 10% lợi tức thấp nhất mất trung bình khoảng $1,214 nguồn lực mỗi năm, trong khi 10% cao nhất được thêm khoảng $13,622 và nhóm giàu nhất nhận gần 64% tổng mức gia tăng nguồn tài chính. Đó là bằng chứng rõ về chiều phân phối của đạo luật cắt từ thành phần phía dưới dồn lên trên. (Congressional Budget Office)

“To Đẹp” với người giàu, khắc nghiệt với người đói

Tên gọi One Big Beautiful Bill nghe như một lời quảng cáo bóng bẩy. Nhưng với gia đình trong hoàn cảnh tài chánh chật vật phải chọn giữa tiền thuê nhà, thuốc men và thực phẩm, vẻ “đẹp” ấy rất khó nhìn thấy. 

Với học sinh nghèo mất con đường tự động vào bữa ăn miễn phí, với người cao niên phải chứng minh lại từng giấy tờ, và với tiểu bang bị đặt giữa tăng thuế và cắt trợ cấp. Luật “To” này không hề “Đẹp.”

Điều mỉa mai là nhiều cử tri lợi tức thấp tiếp tục bỏ phiếu cho những chính trị gia với khẩu hiệu đầy mỹ từ về bảo tồn giá trị văn hóa, duy trì bản sắc nhưng thực tế làm ngân sách theo hướng có lợi nhất cho người giàu và đại công ty. 

Không phải là họ thiếu hiểu biết, nhưng cái bẫy quá tinh vi hơn thế. Họ được mời bỏ phiếu vì nỗi sợ và lòng trung thành đảng phái, trong khi sự chuyển giao tài sản diễn ra bằng những công thức khó hiểu như “tỷ lệ sai sót 6%.”

Sau cùng, Big Beautiful Bill có thể thật sự “big” đối với hóa đơn chiến tranh, “beautiful” đối với các mục giảm thuế của người giàu cuối năm, nhưng đối với người nghèo và học sinh cần một bữa ăn, ba chữ cái thứ nhì trong bảng mẫu tự đứng chung với nhau, “BBB” còn có nghĩa là: “Đói!” [kn]

---

 

Tỷ phú Buffett cắt khoản quyên góp cho quỹ Bill Gates sau vụ Epstein

Ba’o Nguoi-Viet

July 14, 2026

OMAHA, Nebraska (NV) – Tỷ phú Warren Buffett đã cắt khoản quyên góp cho Quỹ Gates, chấm dứt mối quan hệ hợp tác từ thiện kéo dài hai thập niên, sau khi những thông tin về các cuộc gặp gỡ giữa nhà từ thiện, người đồng sáng lập Microsoft (MSFT.O) Bill Gates và tội phạm tình dục Jeffrey Epstein bị phơi bày.

Thay vào đó, ông Buffett sẽ quyên góp khoảng $6 tỷ cho bốn quỹ liên quan đến gia đình mình, không hề nhắc đến Gates trong thông báo hôm Thứ Ba, 14 Tháng Bảy, theo Reuters.

Tỷ phú Bill Gates (trái) và tỷ phú Warren Buffett (phải) (Hình: Spencer Platt/Getty Images)

Tỷ phú Buffett cho biết trong tuyên bố rằng ông muốn toàn bộ cổ phiếu Berkshire Hathaway còn lại của mình, trị giá hơn $140 tỷ, được quyên góp cho từ thiện trước cuối năm 2034. “Tất nhiên, sự sống là không thể đoán trước, nhưng số cổ phiếu còn lại của tôi sẽ được quyên góp cho bốn quỹ này bằng cách này hay cách khác trước ngày 31 Tháng Mười Hai, năm 2034,” ông Buffett nói.

Tổng số tiền quyên góp khoảng $6 tỷ năm nay tương đương với mức quyên góp của mùa Hè năm ngoái, với các quỹ gia đình của Buffett: Quỹ Susan Thompson Buffett, Quỹ Sherwood, Quỹ Howard G. Buffett và Quỹ Novo, nhận được nhiều hơn đáng kể so với những năm trước. Cơ bản là khoản tiền lẽ ra sẽ dành cho Quỹ Gates, theo Reuters.

Hãng thông tấn AP nhận định, sự “phớt lờ” này đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý so với mối quan hệ hợp tác kéo dài của hai nhà tỷ phú. Ông Buffett và ông Gates từng là những người bạn rất thân thiết, thường xuyên trò chuyện, chơi bài trực tuyến và cùng tổ chức những kỳ nghỉ với nhau. Ông Gates từng ngồi trong hội đồng quản trị của Berkshire nhiều năm trong khi ông Buffett từng phục vụ trong hội đồng quản trị Quỹ Gates.

Phần lớn hoạt động từ thiện của ông Buffett, hơn $61 tỷ, đã đổ vào Quỹ Gates kể từ khi ông công bố cam kết quyên góp vào năm 2006. Nhưng ông Buffett nói với CNBC hồi Tháng Ba rằng ông đã không nói chuyện với ông Bill Gates trong nhiều tháng, kể từ trước khi các tài liệu liên quan đến hồ sơ Epstein được công bố vào năm 2025.

Khi nhắc đến vụ bê bối, ông Buffett nói với CNBC rằng “thật đáng kinh ngạc khi một người có thể thành công đến vậy với tư cách là kẻ lừa đảo,” ám chỉ khả năng của tội phạm Epstein trong việc lợi dụng điểm yếu của người khác.

Liên quan đến tỷ phú Bill Gates, gần đây ông đã trao đổi về mối quan hệ với Epstein cùng đội ngũ nhân viên của mình và xuất hiện nhiều lần trong các tài liệu của Bộ Tư Pháp liên quan đến cuộc điều tra Epstein, bao gồm các email trao đổi về các dự án từ thiện, các mục lịch trình và ảnh chụp tại các sự kiện.

Ông Gates đã điều trần trước Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện về mối quan hệ này vào ngày 10 Tháng Sáu. Ông phủ nhận biết bất kỳ điều gì về tội ác của Epstein và chưa bị cáo buộc có hành vi sai trái. Ông Gates khẳng định ông chỉ gặp Epstein với hy vọng giúp gây quỹ cho các mục đích từ thiện.

Tội phạm tình dục Jeffrey Epstein được cho là đã tự tử tại nhà tù liên bang ở Manhattan vào Tháng Tám, năm 2019, theo giám định pháp y thành phố New York, trong lúc đang đối mặt với các cáo buộc lạm dụng tình dục hàng chục bé gái vị thành niên. (KL) [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

July 12, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Thượng nghị sĩ kỳ cựu tiểu bang South Carolina, Lindsey Graham, một trong những đồng minh thân cận nhất của Tổng Thống Donald Trump tại Quốc Hội và là tiếng nói hàng đầu của đảng Cộng Hòa về chính sách đối ngoại, qua đời vào tối Thứ Bảy, hưởng thọ 71 tuổi. Văn phòng của ông xác nhận vào sáng sớm Chủ Nhật, 12 Tháng Bảy, theo NBC News.

Tin mới nhất từ hãng thông tấn AP cho hay, theo kết quả sơ bộ của cơ quan giám định y khoa do văn phòng ông Graham công bố, thượng nghị sĩ qua đời vì bị vỡ động mạch chủ. Vết vỡ này có liên quan đến tình trạng xơ vữa động mạch của ông Graham. Nguyên nhân tử vong chính thức sẽ được công bố sau khi hoàn tất các xét nghiệm độc chất và kiểm tra vi thể.

Cố Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (Hình: Jim WATSON / AFP via Getty Images)

Trước đó, sáng sớm Chủ Nhật, văn phòng của ông Graham cho biết ông đã qua đời sau “một cơn bạo bệnh bất ngờ và rất nhanh, nhưng không cung cấp thêm chi tiết. Vào Thứ Sáu, 10 Tháng Bảy, ông đã có mặt tại Ukraine để gặp Tổng Thống Volodymyr Zelensky.

Theo đoạn ghi âm từ hệ thống liên lạc của cảnh sát mà NBC News thu thập được, đội ngũ cấp cứu đã có mặt sau khi nhận tin báo về một trường hợp “ngưng tim” tại nhà riêng của ông Graham ở khu Đồi Capitol vào tối Thứ Bảy. Các đoạn ghi âm từ dịch vụ y tế khẩn cấp (EMS) sau đó cho thấy quy trình hồi sức tim phổi (CPR) đang được thực hiện.

Những hình ảnh tại hiện trường mà NBC News xem được cho thấy các nhân viên y tế đang khiêng một người nằm trên cáng, từ nhà của ông Graham ra chiếc xe cứu thương đang chờ sẵn. Xe cảnh sát và xe cứu hỏa cũng có mặt tại hiện trường.

Văn phòng ông cho biết trong một tuyên bố: “Gia đình Thượng Nghị Sĩ Graham mong nhận được những lời cầu nguyện vào lúc này và mong được giữ sự riêng tư trong giai đoạn vô cùng khó khăn này.” Không có thêm chi tiết nào về nguyên nhân được công bố.

Ảnh hưởng đến cán cân quyền lực ở Thượng Viện?

Cái chết của Thượng Nghị Sĩ Graham lẽ ra không gây tác động ngắn hạn đến cán cân quyền lực tổng thể tại Thượng Viện, theo CNN.

Sáng Chủ Nhật, Tống Thống Donald Trump trả lời trong chương trình Meet The Press của NBC cho biết: “Tôi đã có người mà tôi thích để thay thế ông Graham, nhưng còn quá sớm để tiết lộ.”

Theo luật của tiểu bang South Carolina, cho biết, thống đốc tiểu bang là ông Henry McMaster, đảng Cộng Hòa sẽ chỉ định người thay thế tạm thời để lấp đầy ghế trống cho đến Tháng Giêng, trong khi một cuộc bầu cử sơ bộ đặc biệt dự trù diễn ra vào khoảng ngày 11 Tháng Tám, để chọn ứng viên mới của đảng Cộng Hòa cho cuộc bầu cử Tháng Mười Một, vì ông Graham đã giành được đề cử của đảng cho nhiệm kỳ thứ năm. Với lịch trình đó, thời gian nộp hồ sơ ứng cử sẽ kéo dài từ ngày 21 Tháng Bảy đến ngày 28 Tháng Bảy, theo CNN.

Cũng theo CNN, nhiều khả năng Thống Đốc McMaster sẽ chịu áp lực phải sớm đưa ra quyết định bổ nhiệm, bởi nhóm thượng nghị sĩ Cộng Hòa Thượng Viện đã phải hoạt động thiếu một thành viên trong những tuần gần đây do Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell (Cộng Hòa – Kentucky) phải nhập viện và tình hình sức khỏe của ông hiện là một dấu hỏi lớn.

Người chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ sẽ đối đầu với ứng viên của đảng Dân Chủ là bác sĩ nhi khoa Annie Andrews.

Ông Graham, lần đầu được bầu vào Thượng Viện năm 2002 sau khi phục vụ tại Hạ Viện, đang trong quá trình vận động cho nhiệm kỳ thứ năm và là chủ tịch Ủy Ban Ngân Sách Thượng Viện, đồng thời từng lãnh đạo Ủy Ban Tư Pháp trước đây.

Tổng Thống Trump viết trên Truth Social: “Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham, một trong những người vĩ đại nhất và thượng nghị sĩ tuyệt vời nhất mà tôi từng biết, đã qua đời!” Tổng thống gọi ông là “một người yêu nước Mỹ chân chính.” Lãnh Đạo Đa Số Thượng Viện John Thune nói rằng “trái tim tôi trĩu nặng” trước sự ra đi của “người bạn và đồng nghiệp” của mình.

Ông Graham vừa trở về sau chuyến thăm Ukraine lần thứ mười. Tại Ukraine, ông đã gặp Tổng Thống Volodymyr Zelensky vào Thứ Sáu. Ông Zelensky cho biết ông “vô cùng đau buồn” trước tin tức này. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói: “Israel đã mất đi một trong những người bạn vĩ đại nhất của mình. Nước Mỹ đã mất đi một người yêu nước vĩ đại,” trong khi truyền thông nhà nước Iran ghi nhận cái chết của ông và mô tả ông là một nhân vật diều hâu lâu năm chống lại Tehran.

Theo NBC, cố Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham sinh năm 1955, lớn lên tại thị trấn nhỏ Central thuộc tiểu bang South Carolina. Cha mẹ ông kinh doanh nhà hàng và trò chơi bida. Ông là người đầu tiên trong gia đình học đại học và lấy bằng luật tại University of South Carolina trước khi bắt đầu sự nghiệp quân ngũ với tư cách là luật sư trong Không Quân Hoa Kỳ.

Ông Graham đã phục vụ tổng cộng 33 năm trong Không Quân, Lực Lượng Dự Bị Không Quân và Lực Lượng Vệ Binh Quốc Gia Không Quân tiểu bang South Carolina. Ông vẫn hoàn thành nghĩa vụ dự bị ngay cả khi đang giữ ghế tại Quốc Hội. Ông giải ngũ vào năm 2015 với cấp bậc đại tá.

Ông Graham tham gia vào Quốc Hội với tư cách là thành viên Hạ Viện từ năm 1995 đến năm 2003. Năm 2002, ông tranh cử vào Thượng Viện và trở thành thượng nghị sĩ tiểu bang South Carolina. (KL) [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

July 6, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Bão lớn và nắng nóng khắc nghiệt hoành hành ở phần lớn nước Mỹ vào Lễ Độc Lập lần thứ 250 cuối tuần qua, làm hàng trăm ngàn gia đình bị cúp điện, theo CBS News hôm Thứ Hai, 6 Tháng Bảy.

Kỳ Lễ Độc Lập năm nay, hàng triệu người khắp vùng Đông Bắc hứng chịu nhiệt độ cao kỷ lục. Ở một loạt tiểu bang vùng Trung Tây, mưa dông quật ngã cây cối, làm đứt dây điện và khiến cho việc lái xe vừa khó vừa nguy hiểm.

Tính tới sáng Thứ Hai, hơn nửa triệu gia đình vẫn bị cúp điện, nhiều nhất ở Pennsylvania và Michigan, theo PowerOutage.us.

Ở khu vực thành phố New York, bão lớn ập vào cuối hôm Thứ Sáu, làm hàng trăm ngàn căn nhà bị cúp điện giữa trời nóng gay gắt.

Ở New Jersey, ít nhất 25 người chết do nắng nóng mấy ngày qua, giới chức y tế tiểu bang này loan báo.

Theo dự báo, thời tiết khắc nghiệt sẽ tiếp tục trong tuần này. Ở vùng Đông Bắc, Cơ Quan Khí Tượng Quốc Gia (NWS) ban bố lệnh đề phòng lũ lụt cho 34 triệu người tới cuối ngày Thứ Hai.

Mưa lớn liên tiếp ở vùng Đại Tây Dương có thể gây lũ quét ở khu vực đô thị của vùng Đông Bắc. Một số nơi, như Philadelphia, Pennsylvania, và thành phố New York, có thể mưa tới 4 inch từ Thứ Hai tới Thứ Ba.

Mưa dông lớn cũng có thể xuất hiện từ vùng Trung Đại Tây Dương tới vùng đồng bằng phía Bắc. Trong khi đó, mưa rào và mưa dông dự trù tiếp tục xuất hiện ở những tiểu bang xa nhất về phía Bắc và nhiều nơi ở vùng Great Basin do một đợt lạnh di chuyển qua khắp vùng này.

Lốc xoáy cũng có thể xảy ra rải rác ở vùng đồng bằng, nhưng mối nguy hiểm chính sẽ là gió mạnh và mưa đá. (Th.Long)

---

 

Đoàn Xuân Thu

 Nhân cách Jimmy Carter

Có những con người mà khi họ đi qua đời sống chính trị, dấu chân của họ không dừng lại ở dinh tổng thống hay phòng họp quốc hội, mà còn in xuống những nền đất bùn, những khung nhà gỗ, và cả những bàn tay chai sạn của kẻ nghèo. Trong số hiếm hoi ấy, có một người Mỹ tên là Jimmy Carter – một cựu Tổng thống không chọn lui vào bóng mát quyền lực, mà lại chọn đứng giữa nắng gió công trường suốt mấy chục năm trời sau khi rời nhiệm sở.

Câu chuyện bắt đầu bằng một buổi sáng Chủ nhật tưởng như bình thường. Ông vừa tròn chín mươi lăm tuổi được năm ngày thì té ngã trong nhà, trán va vào cạnh sắc, phải vào bệnh viện khâu mười bốn mũi. Người ta tưởng sau cú ngã ấy, một con người ở tuổi “cổ lai hy” như vậy sẽ chịu nằm yên. Nhưng không. Vài hôm sau, ông xuất hiện với vết bầm đen trên mặt, băng trắng dán ngang trán, đội mũ bóng chày, bước lên sân khấu ở Nashville giữa tiếng vỗ tay của hàng trăm tình nguyện viên.

Và sáng hôm sau, ông lại có mặt ở công trường. Cầm búa.

Cái hình ảnh ấy, nếu nhìn bằng con mắt hành chánh thuần túy, có thể chỉ là một ông già “không biết giữ gìn sức khỏe”. Nhưng nếu nhìn bằng con mắt của một xã hội từng trải, nó lại giống như một lời tuyên ngôn lặng lẽ: con người này không sống để nghỉ ngơi, mà sống để tiếp tục làm việc có ích cho tha nhân.

Ông Carter sinh năm 1924 tại Plains, Georgia – một thị trấn bé đến mức nếu không để ý, người ta có thể chạy ngang mà tưởng chỉ là một trạm xăng cũ. Gia đình ông không có tiện nghi hiện đại trong những năm đầu đời. Điện, nước máy, những thứ mà thành thị xem là hiển nhiên, chỉ đến với ông khi đã gần tuổi thiếu niên. Cha là nông dân, mẹ là y tá – một người phụ nữ về sau, ở tuổi gần bảy mươi, lại tình nguyện tham gia Peace Corps, như thể đời sống vẫn chưa đủ dài để ngừng phục vụ người khác.

Trong môi trường ấy, khái niệm “phục vụ” không phải là khẩu hiệu chính trị. Nó là nếp sống.

Ông đi qua Hải quân Hoa Kỳ, rồi bước vào chính trường Georgia, làm Thống đốc, rồi trở thành Tổng thống thứ 39 của Hoa Kỳ từ năm 1977 đến 1981. Nhưng điều khiến người ta nhớ đến ông không nằm ở những bức tường Nhà Trắng, mà nằm ở điều xảy ra sau khi ông rời khỏi nơi đó.

Thông thường, cựu tổng thống là một vị trí nghỉ ngơi có tổ chức: diễn thuyết, hồi ký, cố vấn, quỹ từ thiện mang tên mình. Nhưng Carter lại rẽ sang một hướng khác, có phần… thô sơ hơn, nếu nói theo kiểu chính trị: ông cầm búa, đội mũ bảo hộ, đi xây nhà cho người nghèo.

Từ năm 1984, ông tham gia Habitat for Humanity – một tổ chức chuyên xây dựng và sửa chữa nhà ở cho người thu nhập thấp. Ban đầu, có lẽ ông nghĩ đó chỉ là một lần thử. Nhưng đời sống đôi khi không hỏi ý định ban đầu của con người. Nó chỉ lặng lẽ biến một thói quen thành định mệnh.

Carter không xây nhà một mình. Ông kéo theo vợ mình, bà Rosalynn Carter, đi từ công trình này sang công trình khác. Hai người già, giữa đám tình nguyện viên trẻ, cùng trộn hồ, đóng ván, dựng tường. Có khi họ xuất hiện ở New York, thấy một công trình thiếu người, liền xắn tay vào làm và gọi thêm người khác đến.

Người ta nói về “lãnh đạo bằng hành động” rất nhiều trong sách vở. Nhưng ở đây, nó không còn là lý thuyết. Nó là mùi gỗ mới cắt, là mồ hôi thấm áo, là những mái nhà hoàn thành cho những gia đình vốn không có gì ngoài hy vọng.

Trong hơn ba thập kỷ, vợ chồng Carter đã góp phần xây dựng, sửa chữa và phục hồi hàng ngàn căn nhà trên khắp thế giới. Không phải để ghi tên, mà để người khác có chỗ mà ghi địa chỉ.

Thế rồi đến năm 2015, ông bước vào một thử thách khác: ung thư di căn lên não. Ở tuổi chín mươi, với chẩn đoán ấy, người ta thường chuẩn bị cho đoạn kết. Nhưng Carter, vẫn với giọng bình thản lạ lùng, nói rằng ông đã có một cuộc đời đẹp và sẵn sàng cho bất cứ điều gì đến.

Nhưng y học hiện đại, với liệu pháp miễn dịch mới, lại viết thêm một đoạn khác cho câu chuyện ấy. Sau vài tháng điều trị, bệnh tình lui lại. Và ông tiếp tục trở lại công trường, như thể vừa rời một cuộc họp dài hơi.

Có một chi tiết rất nhỏ nhưng đáng nhớ: ông từng ngã lần nữa vào năm 2019, chấn thương hông. Người ta lại tưởng lần này ông sẽ dừng. Nhưng không lâu sau, ông lại xuất hiện, vẫn công việc cũ, vẫn nhịp búa cũ.

Rồi đến một buổi sáng Chủ nhật khác, năm chín mươi lăm tuổi, cú ngã trong nhà, mười bốn mũi khâu, gương mặt bầm tím. Nhưng chỉ vài ngày sau, ông lại đứng trên sân khấu Ryman Auditorium, và sáng hôm sau lại ra công trường.

Người ta có thể đặt câu hỏi: đây là nghị lực hay là cố chấp? Là lý tưởng hay là thói quen? Nhưng có lẽ, với Carter, ranh giới ấy không còn quan trọng. Bởi khi một đời sống đã gắn với việc “làm điều có ích”, thì việc dừng lại trở nên khó hiểu hơn việc tiếp tục.

Có một câu nói rất giản dị nhưng mang nhiều tầng nghĩa: “Some people talk about what they believe. Jimmy Carter built it.” – có người nói về điều họ tin, còn Carter thì xây nó lên.

Nếu nhìn rộng hơn, câu chuyện này không chỉ là tiểu sử của một cựu tổng thống Mỹ. Nó là một kiểu phản chiếu cho thời đại: thời đại mà quyền lực thường được đo bằng chức vụ, nhưng giá trị lâu dài lại được đo bằng mức độ con người đó có thể rời bỏ quyền lực mà vẫn tiếp tục hữu ích cho xã hội hay không.

Trong một thế giới mà danh vọng thường đi kèm với nghỉ ngơi, Carter chọn lao động. Trong một thời đại mà tuổi già thường được định nghĩa bằng sự rút lui, ông lại biến nó thành một dạng tiếp tục.

Ông qua đời ngày 29 tháng 12 năm 2024 tại Plains, Georgia, thọ một trăm tuổi – trở thành vị tổng thống sống thọ nhất lịch sử Hoa Kỳ. Nhưng điều đáng nói không phải là con số trăm năm ấy, mà là cách ông đã sử dụng gần như trọn vẹn thời gian sau khi rời quyền lực.

Người ta có thể đồng ý hoặc không đồng ý với các chính sách của ông khi còn tại vị. Lịch sử chính trị không bao giờ đơn giản. Nhưng khi nhìn lại phần đời sau cùng, khó ai có thể phủ nhận một điều: ông đã biến khái niệm “phục vụ công chúng” thành một hành vi kéo dài, không cần chức danh, không cần diễn đàn.

Trong một xã hội dễ mỏi mệt, nơi con người thường ngừng lại rất sớm vì nghĩ rằng mình đã “làm đủ”, hình ảnh một ông già chín mươi lăm tuổi đội mũ bóng chày, cầm búa trên công trường, có thể không giải quyết được vấn đề gì lớn lao. Nhưng nó gợi một câu hỏi khác, âm thầm hơn: rốt cuộc, chúng ta dừng lại vì đã hết khả năng, hay vì đã hết ý muốn?

Và có lẽ, chính ở chỗ đó, câu chuyện của Carter không kết thúc bằng cái chết, mà tiếp tục sống trong những căn nhà mà ông từng giúp dựng lên – nơi có người ở, có ánh đèn, có tiếng trẻ con, và có một dấu vết rất nhỏ của một người tin rằng việc sống là để làm điều gì đó cho người khác.

Đoàn Xuân Thu. (Melbourne)

---

 

Tiệm nail và nhà hàng trả lương bằng tiền mặt có hợp pháp không?

Ba’o Nguoi-Viet

June 25, 2026

Tom Huỳnh, J.D. (949) 943-4396

Tại Hoa Kỳ, Luật Lao Động Liên Bang (Fair Labor Standard Act – FLSA), luật thuế vụ, và luật tại các tiểu bang không cấm chủ doanh nghiệp trả lương cho người lao động bằng tiền mặt. Tuy nhiên, mặc dù chủ doanh nghiệp có quyền trả lương bằng tiền mặt, nhưng không chỉ đơn giản cứ đưa tiền mặt cho người lao động là xong việc. Thật ra thì điều này chỉ hợp pháp khi chủ doanh nghiệp biết tuân thủ luật lệ lao động và thuế vụ do liên bang và tiểu bang quy định.

(Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Theo quy định chung của luật pháp Mỹ, ngoại trừ những người đi làm hội đủ điều kiện để được xem là làm việc độc lập (independent contractor), hầu hết người lao động đều được xem là nhân viên (employee) của chủ và sẽ nhận Mẫu W-2 do chủ cung cấp để khai thuế lợi tức hàng năm.

Trả lương bằng tiền mặt cho nhân viên 

Về luật lao động, chủ trả lương bằng tiền mặt cho nhân viên phải chấp hành các tiêu chuẩn về tiền lương và giờ làm việc, nghĩa là nhân viên phải được trả ít nhất là mức lương tối thiểu cho mỗi giờ làm việc theo FLSA và luật lao động tiểu bang hoặc địa phương. Thêm vào đó, FLSA còn quy định việc trả lương giờ làm phụ trội (overtime) cho nhân viên không thuộc diện miễn trừ (non-exempt employees). Nếu nhân viên làm việc hơn 40 giờ trong khung thời gian một tuần lễ bảy ngày, họ phải được trả lương gấp rưỡi so với mức lương thông thường cho những giờ làm phụ trội. Đặc biệt, tại Alaska, California, Colorado, và Nevada còn có luật cho nhân viên hưởng lương giờ phụ trội khi làm hơn 8 giờ trong một ngày (daily overtime). Luật lao động tại các tiểu bang cũng buộc chủ phải cung cấp bảo hiểm tai nạn lao động (Workers Compensation Insurance) cho nhân viên. Tại hầu hết các tiểu bang, chủ doanh nghiệp không mua bảo hiểm lao động  cho nhân viên là một vi phạm hình sự có thể bị phạt tiền và phạt tù.

Nói chung, chủ doanh nghiệp, dù trả lương bằng tiền mặt cho nhân viên, cũng phải tìm hiểu và tuân thủ FLSA hoặc luật lao động của tiểu bang, hầu tránh phải trả những khoảng tiền phạt vạ và bồi thường rất lớn khi bị kiểm toán, hoặc phải đối đầu với những vụ thưa kiện dân sự vô cùng tốn kém của nhân viên.

Đối với luật thuế vụ, chủ trả lương bằng tiền mặt cho nhân viên cũng có nghĩa vụ khấu trừ thuế lợi tức của nhân viên và nộp thêm phần thuế của mình dựa trên tiền lương của nhân viên. Các loại thuế này bao gồm thuế An Sinh Xã Hội và Medicare (FICA), cũng như thuế thất nghiệp cấp liên bang và tiểu bang (FUTA/UI). Chủ cũng phải kê khai tổng số lương trả bằng tiền mặt vào Mẫu W-2 hàng năm để nhân viên khai và nộp thuế lợi tức.

Dù trả lương bằng chi phiếu (check) hay tiền mặt cho nhân viên, luật lao động và thuế vụ quy định chủ phải lưu giữ hồ sơ chi tiết và chính xác cho mỗi nhân viên, trong đó bao gồm số giờ làm việc mỗi ngày và mỗi tuần, và mức lương đã trả.

Ngoại trừ Alabama, Arkansas, Florida, Georgia, Louisiana, Mississippi, Ohio, South Dakota, và Tennessee, các tiểu bang khác tại Hoa Kỳ đều có những luật riêng biệt bắt buộc chủ phải cung cấp cho nhân viên phiếu lương hoặc bảng kê tiền lương cho mỗi kỳ trả lương (pay stub). Tại các tiểu bang có luật này, chủ trả lương bằng tiền mặt cho nhân viên cũng cần phải kèm theo “pay stub.” Tại Califonia trong thời gian gần đây, việc cung cấp “pay stub” không đúng quy định của tiểu bang là nguyên nhân hàng đầu khiến rất nhiều chủ tiệm nail và nhà hàng bị cơ quan lao động của tiểu bang phạt vạ, hoặc phải chịu nhiều tốn kém vì những vụ thưa kiện của người làm công ngày càng xảy ra nhiều hơn.

Trả lương bằng tiền mặt cho người làm việc độc lập (independent contractor)

Khi người lao động là người làm việc độc lập (independent contractor), chủ doanh nghiệp sẽ không bị luật lao động ràng buộc trong vấn đề mức lương và giờ làm việc áp dụng cho nhân viên, và cũng không cần có bảo hiểm tai nạn lao động. Về mặt thuế vụ, chủ cũng không cần khấu trừ các thứ thuế khi trả tiền công cho người làm việc độc lập, và cũng không buộc phải trả thuế FICA và FUTA/UI, mà chỉ cần cấp Mẫu 1099 cho người đó tự khai thuế.

Tuy nhiên, việc phân định người làm công là người làm việc độc lập phải dựa vào những quy định rất phức tạp và tròng tréo của Sở Thuế IRS, FLSA, và luật lao động của mỗi tiểu bang. Chủ doanh nghiệp tùy tiện phân loại người làm công là người làm việc độc lập không đúng luật sẽ bị phạt vạ rất nặng khi bị các cơ quan thuế vụ và lao động kiểm toán.

Việc trả lương bằng tiền mặt cho người làm việc độc lập không hề vi phạm luật thuế vụ nếu số tiền mặt đã trả được tổng kết đầy đủ trên Mẫu 1099 cấp cho người người làm việc độc lập tự khai thuế lợi tức hàng năm. Nếu Mẫu 1099 không phản ánh tổng số tiền mặt đã trả cho người làm việc độc lập trong năm đó, chủ doanh nghiệp sẽ gặp rắc rối khi bị IRS kiểm toán.

Trong nghề nail từ bấy lâu nay, rất nhiều thợ đòi nhận tiền mặt để tránh thuế lợi tức hoặc vì sợ mất trợ cấp của chính phủ dành cho người có thu nhập thấp. Trong khi đó, vì cần thợ, chủ tiệm nail vô tình tiếp tay cho các hình thức gian lận đó của thợ.  Điều đáng nói là chủ tiệm thường không biết rằng khi bị các cơ quan thuế vụ liên bang hoặc tiểu bang kiểm toán, thì chủ tiệm là người bị tội gian lận chứ thợ nail ít khi bị rắc rối. Và đây cũng là trường hợp của ông bà Vinh Q. Hồ và Thanh Lan Đỗ, là chủ nhân trực tiếp điều hành hơn 60 tiệm nail cao cấp hoạt động tại nhiều tiểu bang Hoa Kỳ dưới các thương hiệu Anthony Vince’ Nail Salons, Prive Nail Spas, và Zen Nail & Spas.

Theo bản cáo trạng của công tố liên bang nộp tại tòa liên bang Ohio ngày 26 Tháng Ba, ông Vinh và bà Thanh là cư dân Woodlands, Texas, và Liberty Township, Ohio, bị truy tố tội gian lận thuế vì đã cấp Mẫu 1099 cho thợ mà không bao gồm phần tiền mặt hơn $116 triệu trả cho thợ trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến năm 2025, gây thất thu ít nhất là $32 triệu tiền thuế của liên bang. Ông Vinh còn bị truy tố thêm tội trốn thuế vì man khai trong hồ sơ thuế lợi tức cá nhân trong những năm 2020 và 2021. Hai ông bà đã nhận tội và chờ trở lại tòa án để đối diện án tù có thể lên đến nhiều năm, đồng thời còn có thể phải bồi hoàn số $32 triệu tiền thuế cho IRS.

Cũng theo cáo trạng thì hồi Tháng Năm, 2022, bà Thanh cung cấp sai lệch những thông tin quan trọng khi các điều tra viên liên bang hỏi bà về vấn đề trả tiền mặt cho thợ, và cáo trạng cũng ghi rõ rằng hệ thống tiệm nail của ông Vinh và bà Thanh đã trả khoảng 40% số lương của thợ bằng tiền mặt mà không báo cáo trên Mẫu 1099 cấp cho thợ, với sự hiểu biết rằng điều đó được thực hiện để giúp thợ nail che giấu lợi tức trước các cơ quan thuế vụ liên bang và tiểu bang.

Thật ra thì ngoài trường hợp của ông bà vừa kể trên đây, từ lâu nay cũng có nhiều người gốc Việt chủ tiệm nail hoặc nhà hàng ở Mỹ bị truy tố và lãnh án tù vì vi phạm luật thuế và luật lao động, và sự việc này vẫn còn xảy ra trong thời gian gần đây.

Điển hình là vào Tháng Bảy, 2025, bà Tâm Phan, chủ tiệm Happy Nails tại Middleton, Wisconsin, bị truy tố tội gian lận hồ sơ thuế lợi tức cá nhân năm 2022 vì không khai đúng phần tiền mặt thu từ khách hàng của tiệm nail, khi IRS điều tra cho thấy có rất nhiều khách hàng đã trả tiền mặt cho Happy Nails trong những năm 2021 đến 2023.  Bà Tâm, sau khi nhận tội, đã bồi hoàn cho IRS $481,000 tiền thuế khai gian, nộp $30,000 tiền phạt và bị án tù giam tại nhà tù liên bang trong thời gian một năm và một ngày.

Tháng Hai, 2022, ông Andrew Huy Nguyễn, chủ nhà hàng Call It Pho và tiệm Venus Nails Spa tại Clarksville, Tennessee, nhận tội trốn thuế vì trả lương cho thợ nail và cho người làm trong nhà hàng bằng tiền mặt ít nhất là từ năm 2017 đến năm 2019. Ngay sau khi bị truy tố, ông Andrew Huy Nguyễn đồng ý bồi hoàn ngay $426,620 tiền thuế mà IRS yêu cầu phải trả, và sau đó bị án sáu tháng tù giam và $10,000 tiền phạt.

Tại California vào năm 2018, chủ tiệm Young’s Nail Spa tại Temecula bị cơ quan lao động tiểu bang phạt hơn $1.2 triệu vì các vi phạm liên quan đến lương bổng và giờ làm việc của 36 thợ nail.

Tóm lại, dù sử dụng “employee” hoặc “independent contractor,” việc trả lương bằng tiền mặt là không hề vi phạm luật pháp, miễn sao người chủ thực hiện đầy đủ bổn phận quy định theoluật thuế vụ và luật lao động.  Chủ doanh nghiệp không thể dùng tiền mặt để lách luật. Hiện nay, IRS liệt kê việc trả lương “chui” bằng tiền mặt, thường gọi là “trả lương dưới gầm bàn” (under the table) là một trong những cách phổ biến nhất mà chủ doanh nghiệp dùng để trốn thuế. Hành vi này là bất hợp pháp và có thể khiến chủ doanh nghiệp phải chịu các khoản phạt nặng nề hoặc bị tù giam.

Ngày 7 Tháng Tư vừa qua, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ thành lập một bộ phận, tên là “National Fraud Enforcement Division,” có nhiệm vụ chính yếu là điều tra và truy tố các trường hợp gian lận khắp Hoa Kỳ.  Do đó, rồi đây sẽ còn nhiều chủ doanh nghiệp bị truy tố vì cố ý gian lận thuế hoặc vì xem thường hay không hiểu rõ những quy định của luật pháp.

Từ sau khi có tin chủ nhân của Anthony Vince’ Nail Salons bị truy tố và nhận tội trốn thuế, giới chủ tiệm nail gốc Việt tại Hoa Kỳ trở nên rất xôn xao, lo lắng, và càng hoang mang hơn nữa với các thứ gọi là thông tin đang lan truyền vô tội vạ trên Internet. Trong tình hình này, và để yên tâm làm ăn, không gì thực tế cho bằng tìm sự cố vấn và hướng dẫn trực tiếp của những luật sư và chuyên viên có nhiều kinh nghiệm trong các lãnh vực liên quan. Bởi vì, ngoài luật thuế vụ liên bang, chủ tiệm nail cần phải hiểu rõ và tuân hành cả FLSA và luật lao động áp dụng rất khác nhau tại từng tiểu bang. [đ.d.]

---