MỘT ANH HÙNG CỦA NƯỚC MỸ…

8 SÀI GÒN

MỘT ANH HÙNG CỦA NƯỚC MỸ…

Katherine Johnson ( trong hình) là nhà toán học được yêu thích tại Nasa. Một phụ nữ tuyệt vời đã giúp đưa các nhà du hành vũ trụ Mỹ đầu tiên lên Mặt trăng nhờ các công thức tính toán của bà.

Katherine sinh ra tại một vùng quê nghèo ở tiểu bang Tây Virginia, Mỹ. Khi còn là một cô gái trẻ, Katherine thích đếm. Cô đã đếm tất cả mọi thứ như số bước  đã đi trên đường, từng bước vào nhà thờ, số thìa và số dĩa khi rửa bát. Katherine cực kỳ thích Toán và thông minh. Do đó nên học nhảy cóc. 10 tuổi Katherine đã học trung học và 15 tuổi được nhận vào đại học.

18 tuổi cô tốt nghiệp đại học và trở thành cô giáo dạy Toán. Khi lấy chồng và sinh con, cô ở nhà làm nội trợ. Không may chồng bị bệnh, Katherine phải đi làm trở lại.

Khi đó Nasa đang tuyển nhân sự làm công việc tính toán vì hồi đó chưa hề có máy tính như sau này. Bà là  phụ nữ gốc Phi đầu tiên được tuyển dụng vào Nasa. Các phụ nữ như bà chỉ thuần túy là công việc thay cái máy tính. Nhưng Katherine khác hẳn. Bà liên tục đặt ra rất nhiều câu hỏi. Bà muốn tìm hiểu thêm về công việc của mình và về Nasa. Vì vậy, bà bắt đầu đi họp. Trước Katherine, chỉ có đàn ông tham dự những cuộc họp này.  Bà đã thay đổi điều đó! Bà đã học nhiều đến mức được bổ nhiệm là thành một thành viên trong nhóm làm việc cho các dự án không gian khác nhau ở Nasa. Bà từng là người phụ nữ Mỹ gốc Phi đầu tiên theo học và tốt nghiệp cao học ở West Virginia University ở Morgantown.

Năm 1962, Mỹ quyết định cử người lên Mặt Trăng. Vì vậy, Nasa đã tạo ra các nhóm lớn để giải quyết rất nhiều vấn đề phát sinh để làm sao thực hiện được nhiệm vụ này. Katherine đã nghiên cứu cách sử dụng hình học để du hành không gian.  Bà đã tìm ra các con đường để tàu vũ trụ đi vòng quanh Trái đất và hạ cánh trên Mặt trăng. Nasa đã sử dụng phép toán của Katherine và nó đã chính xác. Ban đầu Nasa thử nghiệm bằng việc đưa các phi hành gia vào quỹ đạo quanh Trái đất. Sau đó, tính toán của Katherine đã giúp đưa các phi hành gia lên Mặt trăng và quay trở lại an toàn.

Nasa và nước Mỹ không thể làm được những điều này nếu không có Katherine Johnson và tình yêu của bà dành cho toán học!

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2008, bà Johnson kể lại rằng: “Lúc đầu, khi các nhà lãnh đạo ở Nasa nói họ muốn tàu quay về Trái Đất ở một địa điểm cụ thể, họ cố gắng tính toán thời điểm bắt đầu. Tôi đã nói: ‘Hãy để tôi làm. Các ngài hãy cho tôi biết thời điểm và địa điểm tàu cần hạ cánh. Tôi sẽ làm sao để tàu quay trở về và cho biết thời điểm cất cánh. Đó là điểm mạnh của tôi”.

Sau đó, bà Johnson đã tính toán đường bay cho chuyến bay lịch sử năm 1961 của Alan Shepard – người Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ. Bà đã giúp để nhà du hành vũ trụ này hạ cánh ở Đại Tây Dương. Điều này vô cùng quan trọng, là vì nếu cho các phi hành gia hạ cánh đại xuống trái đất ở bất cứ chỗ nào, thì việc giải cứu được họ và đưa về nơi an toàn vô cùng khó khăn. Bà đã tham gia chương trình Apollo đưa con người lên Mặt Trăng lần đầu tiên. Tính toán của bà rất quan trọng đối với việc đưa tàu đổ bộ đáp xuống bề mặt Mặt Trăng, rồi sau đó quay trở lại tàu vũ trụ trên quỹ đạo quanh Mặt Trăng. Sau này, bà Johnson làm việc trong chương trình tàu con thoi vũ trụ cũng như chương trình vệ tinh . Bà là tác giả của 26 bài báo khoa học quan trọng.

Ông Bill Barry, sử gia của Nasa đánh giá đóng góp của bà. Ông nói: “Nếu muốn trở lại Mặt Trăng hay lên tới Sao Hỏa, chúng ta sẽ phải dùng công thức toán học của Katherine Johnson”.

Katherine Johnson đã làm việc cho NASA hơn 30 năm. Bà nghỉ hưu vào năm 1986. Trong thời gian nghỉ hưu, bà thích đi du lịch, chơi bài và dành thời gian cho gia đình và bạn bè. Bà cũng thích nói chuyện với học sinh về trường học. Bà khuyến khích học sinh tiếp tục học tập và làm việc chăm chỉ. Bà luôn nói với học sinh và sinh viên để thôi thúc các em tìm hiểu thêm về toán học và khoa học. Và bà nói hãy đừng bao giờ từ bỏ ước mơ!

Bà vinh dự được nhận Huân chương Tự do của Tổng thống Mỹ năm 2015. Bà từng nhận lãnh rất nhiều giải thưởng, huân chương cao quý từ Nasa và nước Mỹ. Bà có tên trong Đại lộ danh vọng phụ nữ Mỹ. Và bà từng nhận rất nhiều bằng tiến sĩ danh dự từ các đại học tại Mỹ và trên thế giới. Năm 2016, cuộc đời của bà đã được dựng thành phim Nhân tố bí ẩn, hết sức xúc động. Ngày nay, có một cơ sở nghiên cứu máy tính của Nasa ở Langley mang tên bà.

Katherine Johnson sinh năm 1918 tại Tây Virginia. Bà mất vào ngày 24 tháng 2 năm 2020. Bà thọ 101 tuổi. Bà có chồng, 3 con, 6 cháu và 11 chắt. Bà là thành viên của nhà thờ Caver Memorial Prebyterin trong 50 năm, nơi bà hát trong dàn đồng ca ở đây. Bà cũng là thành viên của Anpha Kappa Anpha Sorocity, Hội nữ sinh gốc Phi đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ.

Sau khi bà qua đời,  Jim Bridenstine, nhà quản trị của Nasa đã gọi bà là “một anh hùng của nước Mỹ” và tuyên bố rằng “di sản tiên phong của bà sẽ không bao giờ bị lãng quên”.

Kaycee chia sẻ từ fb NT Bích Hậu

Hình tư liệu từ Nasấ

Hoạt ảnh do META AI


 

Trump ngậm cái gân gà Iran. Nuốt không trôi; nhả ra bị quê – Đoàn Xuân Thu

Đoàn Xuân Thu

Trump ngậm cái gân gà Iran. Nuốt không trôi; nhả ra bị quê.

Trong chính trị thế giới, có những lúc người ta cứ tưởng trò chơi chỉ là “ai mạnh hơn ai”. Nhưng với Donald Trump và Iran hiện nay, thì “mạnh” không chỉ tính bằng súng ống, mà còn bằng lời lẽ, ánh mắt và… truyền hình trực tiếp.

Hình ảnh hàng ngàn người Iran đổ ra đường, hô vang “Chết cho Mỹ nó chết” dưới biển cờ Iran đã trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất.

Trong khi đó, Trump thì dùng mạng xã hội như gươm báu, đe dọa, nhưng vẫn chưa dám mạo hiểm bước chân vào lãnh thổ Iran.

Ai đang thắng, ai đang thua, hay chỉ là đang “gặm gân gà” một cách căng thẳng?

Hàng đêm, ở Tehran, người dân được chính quyền vận động tham gia các cuộc “họp đêm”, hô khẩu hiệu, giương cờ, và học cách sử dụng AK-47. Các cô gái trẻ, mặc chador đen, còn được hướng dẫn tháo lắp súng như những chiến binh cừ khôi.

Trên sóng truyền hình nhà nước, MC Hossein Hosseini bắn súng lên trần studio; Mobina Nasiri thì cầm súng tươi cười, thông báo rằng cô cũng nhận được vũ khí từ Quảng trường Vanak để… học bắn.

Một kịch bản vừa nghiêm trọng, vừa có phần hài hước – như trong phim hành động Hollywood – nhưng lại là thực tế ngoài đời.

Tuy nhiên, không phải tất cả người Iran đều mơ thấy bom đạn và khẩu súng. Ở công viên gần Bảo tàng Điện ảnh, những cặp tình nhân tay trong tay, người già đọc sách, trẻ em chơi đùa, nhắc nhở rằng cuộc sống vẫn diễn ra bình thường giữa tâm bão.

Một giáo sư đại học thì lén nói với phóng viên “Chúng tôi chỉ muốn sống trong một đất nước bình thường, nơi con cái có tương lai.”

Một thanh niên trẻ lướt qua thì lắc đầu: “Không chiến tranh!”

Điều này chứng tỏ rằng, bên cạnh chính quyền cứng rắn, vẫn tồn tại một lớp dân thường tìm kiếm hòa bình, minh chứng rằng không phải ai cũng muốn đứng trên mặt trận.

Còn Trump thì sao? Ông tổng thống Mỹ vẫn tung lời đe dọa trên mạng xã hội, kiểu: “Đối với Iran, đồng hồ đang đếm ngược, họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ không còn gì lại cho họ.”

Nghe thì oai phong, nhưng thực tế, ông chỉ dám bắn tên lửa từ căn cứ ở nước láng giềng, có thể dẫn đến lính Mỹ tử vong, mà chưa dám đặt chân vào đất Iran. Chính sách này giống như “ăn gân gà”: đối phương căng thẳng, nhưng không liều lĩnh nhảy vào chảo lửa. Chiêu này vừa tạo sức ép ngoại giao, vừa giảm nguy cơ thiệt hại trực tiếp cho quân đội Mỹ – một kiểu toán học chiến tranh vừa an toàn, vừa… căng thẳng tinh thần.

Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc. Trump muốn nhờ Tập Cận Bình gây áp lực Iran nhượng bộ về hạt nhân, nhưng ngược lại, Tập có thể đòi hỏi Mỹ nhượng bộ về Đài Loan. Chuyện này làm cho bàn cờ quốc tế càng thêm phức tạp. Một bên “đang ăn gân gà”, một bên “giữ dao trong tay”, cả ba phe đều đang xem ai sẽ nháy mắt trước.

Chương trình hạt nhân của Iran là trung tâm của mọi tính toán. Người dân Iran thừa nhận chưa có bom hạt nhân, nhưng nhấn mạnh quyền phát triển công nghệ hạt nhân và tên lửa để bảo vệ biên giới. “Chúng tôi cần năng lượng sạch, không phải bom,” họ nói.

Trong khi đó, Trump muốn Iran chấm dứt chương trình hạt nhân, coi đó là điều kiện để ngừng chiến tranh.

Một bế tắc ngoạn mục: người Mỹ ép, người Iran phòng vệ, và dân chúng chia rẽ giữa chiến tranh và hòa bình.

Thông điệp từ Tehran còn được nhấn mạnh trên sóng truyền hình: những người dẫn chương trình cầm súng bắn trực tiếp, các quầy huấn luyện công khai, học sinh, phụ nữ, trẻ em đều được dạy cách dùng vũ khí. Đây là chiến lược “răn đe mềm”, vừa nhắm vào tâm lý dân chúng, vừa gửi thông điệp tới Mỹ: Iran sẵn sàng chiến đấu nếu bị khiêu khích. Và quả thật, Trump biết rằng một bước sai lầm có thể khiến mọi thứ bùng nổ ngoài kiểm soát.

Xét tổng thể, tình hình hiện nay là một vở kịch ngoại giao kỳ lạ: Trump “ăn gân gà”, Iran vừa chuẩn bị chiến tranh vừa duy trì hình ảnh đoàn kết dân tộc, Trung Quốc đứng bên cạnh như một người cầm cân nảy mực.

Mọi động thái nhỏ đều có thể tạo ra hiệu ứng domino: từ leo thang xung đột Trung Đông đến tác động chiến lược toàn cầu. Chính trị quốc tế, vì thế, không chỉ là súng đạn, mà còn là lời hăm dọa, truyền thông, và cả… nghệ thuật diễn xuất.

Bài học rút ra là, trong thế giới hôm nay, chiến tranh và hòa bình nằm trong tay lời nói, hình ảnh, và chiến lược tinh thần nhiều hơn là trong khẩu súng. Dù Trump tung lời đe dọa, Iran tập huấn dân chúng, hay Trung Quốc quan sát từ xa, ranh giới giữa áp lực và chiến tranh thật mong manh. Trump muốn thắng, nhưng giờ giống như Trump nhai gân gà.

Trong khi thế giới theo dõi từng nhịp điệu của cuộc chơi chính trị này, câu hỏi vẫn còn đó: liệu ngoại giao có thể thắng chiến tranh? Hay tất cả sẽ chỉ là một chuỗi hăm dọa, huấn luyện súng ống và căng thẳng tinh thần, để rồi cuối cùng, ai cũng mệt, nhưng chưa ai thực sự giành phần thắng? Chỉ có thời gian sẽ trả lời, nhưng một điều chắc chắn: trong trò chơi này, cả Trump lẫn Iran đều phải tập “gặm gân gà” thật khéo để sống sót.

Đoàn Xuân Thu.

Melbourne.

Theo CNN.


 

Mỹ ra chính sách mới: người muốn xin thẻ xanh phải về nước nộp đơn (BBC)

BBC

Một gia đình gốc Việt trong ngày chính thức được ghi nhận là công dân Mỹ hôm 23/6/2020

Tác giả, Nardine Saad

và Tác giả,Sareen Habeshian

23 tháng 5 2026

Mỹ vừa công bố một chính sách mới, theo đó hầu hết người nhập cư muốn xin thẻ xanh sẽ phải rời Mỹ và nộp đơn tại đại sứ quán hoặc lãnh sự quán ở nước ngoài.

Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) cho biết hôm 22/5 rằng những người muốn thay đổi tình trạng cư trú phải thực hiện thông qua quy trình lãnh sự bên ngoài nước Mỹ “trừ những trường hợp đặc biệt”.

Động thái này – một phần trong nỗ lực của chính quyền Trump nhằm hạn chế nhập cư bất hợp pháp – đã bịt kín một kẽ hở cho phép người có thị thực và khách du lịch nộp đơn xin thẻ xanh khi vẫn còn ở Mỹ.

Những người chỉ trích cho rằng chính sách trước đây, vốn đã được áp dụng trong thời gian dài, cho phép nhiều người ở lại Mỹ cùng gia đình trong lúc chờ hồ sơ được xét duyệt – một quá trình thường mất khá nhiều thời gian.

Phương thức mới này cũng có thể khiến một số người rời Mỹ để xin thẻ xanh – loại giấy tờ cho phép thường trú tại Mỹ – gặp khó khăn hoặc thậm chí không thể quay trở lại Mỹ.

Xem trong (BBC)

VÌ SAO Ở MỸ, CHÍNH QUYỀN KHÔNG ĐƯỢC CƯỠNG CHẾ, ĐẬP PHÁ LẤY NHÀ, ĐẤT CỦA DÂN?!

Xuyên Sơn

VÌ SAO Ở MỸ, CHÍNH QUYỀN KHÔNG ĐƯỢC CƯỠNG CHẾ, ĐẬP PHÁ LẤY NHÀ, ĐẤT CỦA DÂN?!

*Đã có lần post bài này mấy năm về trước trên fb Pham Xen ngày xưa

(XS)

Hiến pháp nước Mỹ có 3 quyền cơ bản của người dân :

quyền được sống,

quyền được tự do

quyền được sở hữu.

Chính quyền tuyệt đối không bao giờ phạm luật để tiếp tay những ông chủ tư bản mua bán chiếm đoạt quyền sở hữu người dân.

*Mời đọc chuyện lạ nhưng không lạ :

Chuyện lạ chỉ có ở nước Mỹ …

Đây là ngôi nhà nổi tiếng của bà Edith Macefield ở Seatle, bang Washington, Hoa Kỳ.

Khi bà Macefield mới mua ngôi nhà này, vào khoảng năm 1950, thì con đường đó chỉ là con đường quê hẻo lánh.

Nhưng nửa thế kỷ sau thì nó đã trở thành khu trung tâm phố thị đông đúc và 1 công ty thầu đã mua lại nguyên 1 khúc đường để xây khu đô thị và thương xá cao 5 tầng.

Tất cả những hàng xóm của bà Macefield đều vui lòng bán nhà và dọn đi, nhưng bà thì nhất định không chịu đi.

Thậm chí khi chủ đầu tư ra giá 1 triệu đô (căn nhà chỉ đáng giá khoảng

$300 000) thì bà vẫn nhất định không chịu bán.

Bà nói bà già rồi, sống ở đó cả đời rồi, bà lại không có con cháu nên bà không muốn đi đâu hết .

Sau nhiều tháng ra giá và thuyết phục bà không được. Công ty thầu đành sửa lại dự án của mình, xây vòng quanh nhà bà, như hình bên dưới. Chính quyền địa phương đương nhiên là không làm khó gì bà, càng không bao giờ nhận tiền hối lộ của chủ đầu tư để cho cảnh sát đến cưỡng chế khiêng bà đi như ở 1 số nước .

Thái độ kiên quyết bảo vệ quyền làm chủ của mình của bà Macefield đã khiến cho người dân Mỹ cảm phục . Họ gọi bà là “anh hùng nhân dân”

( folk Hero )

và nói rằng đây chính là bằng chứng hùng hồn nhất cho tinh thần thượng tôn pháp luật, tôn trọng nhân quyền và quyền công dân của nước Mỹ .

Hãng phim Disney đã làm 1 bộ phim dựa trên câu chuyện của bà, mang tên “Up”, có nghĩa là “Lên” nói đến việc các tòa nhà chọc trời mọc lên như nấm xung quanh 1 bà già nhưng bà vẫn không vì đó mà phải chịu áp lực.

Mãi đến khi bà mất ở tuổi 83 vì bệnh ung thư thì căn nhà mới được dỡ đi. Bởi trước khi qua đời, bà Macefield đã viết giấy để hiến tặng lại căn nhà cho ông chủ đầu tư của khu đô thị, để cám ơn ông đã đối xử với bà  rất tốt.

Bà đã viết trong di chúc: mặc dù việc bà nhất định không chịu bán nhà dọn đi đã gây cho ông rất nhiều phiền toái và cả thiệt hại về kinh tế, nhưng ông luôn đối xử với bà nhẹ nhàng và tôn trọng.

Thậm chí sau khi thương xá đã xây xong, ông vẫn cho người thường xuyên sang giúp bà dọn vườn, quét sân, quét vôi lại mặt tiền nhà, cũng là để giữ cho bộ mặt thẩm mỹ chung của cả khu phố ! 

(st) 


 

Lạm phát tăng 3.8%, lương người Mỹ đuổi theo không kịp

Ba’o Nguoi-Viet

May 12, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Theo dữ liệu mới nhất về Chỉ Số Giá Tiêu dùng do Cục Thống kê Lao Động công bố hôm Thứ Ba, 11 Tháng Năm, giá tiêu dùng đã tăng 0.6% so với tháng trước, đẩy tỷ lệ lạm phát hàng năm lên mức 3.8%, mức cao nhất kể từ Tháng Năm, năm 2023.

Theo CNN loan tin, đây là lần đầu tiên sau ba năm, tiền lương của người Mỹ không tăng kịp với mức lạm phát.

Người dân đang chọn mua thực phẩm rau củ ở siêu thị Lidl Supermarket ngày 11 Tháng Năm, Brooklyn, New York City. (Hình: Michael M. Santiago/Getty Images)

Thêm vào đó, đội ngũ nhân viên kinh tế tại RSM, một công ty tư vấn chuyên về dự báo, nói rằng khi cú sốc nguồn cung từ cuộc chiến tại Trung Đông tác động xuyên suốt nền kinh tế Hoa Kỳ, lạm phát sẽ đạt đỉnh “ở mức hoặc trên” 4.5% tính theo cơ sở hàng năm vào khoảng thời gian nào đó trong mùa hè này.

Nhật báo The New York Times (NYTimes) cũng đưa ra phân tích tương tự, cho biết giá cả leo thang đồng nghĩa với việc tiền lương của người lao động lại không bắt kịp đà lạm phát. Mức thu nhập bình quân theo giờ đang tăng chậm lại, chỉ tăng 3.6% trong năm qua và 0.2% trong tháng vừa qua.

Mức thu nhập giảm, kết hợp với đà tăng vọt của giá năng lượng, khiến cho thu nhập theo giờ (sau khi đã điều chỉnh theo lạm phát) sụt giảm 0.5% trong Tháng Tư, đánh dấu tháng thứ hai giảm liên tiếp. Tiền lương thực tế từng sụt giảm mạnh mẽ trong giai đoạn lạm phát bùng phát đỉnh điểm sau đại dịch, nhưng đã ổn định trong những năm gần đây.

Trước khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran diễn ra vào ngày 28 Tháng Hai, lạm phát đã hạ nhiệt xuống mức 2.4%. Giờ đây, cú sốc về giá năng lượng do cuộc chiến tại Iran gây ra đang càng làm trầm trọng thêm những lo ngại dai dẳng về khả năng chi trả đối với người dân Mỹ, những người vốn đang phải oằn mình gánh chịu gánh nặng giá cả leo thang nhanh chóng suốt nhiều năm qua.

Cũng theo CNN, ít nhất là trong những năm gần đây, mức tăng thu nhập của người Mỹ đã vượt tốc độ lạm phát. Nhưng điều này đã thay đổi vào tháng trước: mức tăng lương giờ bình quân (đã điều chỉnh theo lạm phát) tính theo năm đã chuyển sang mức âm lần đầu tiên kể từ Tháng Tư, năm 2023.

Cà chua giờ ‘rất chua’

Tình hình này diễn ra trong bối cảnh người dân Mỹ còn phải đối mặt với cú sốc về giá năng lượng đang lan tỏa khắp nền kinh tế, khiến cho một số mặt hàng tiêu dùng phổ biến nhất trở nên đắt đỏ hơn nữa.

Chẳng hạn, theo dữ liệu từ BLS, giá các loại rau củ và trái cây tươi, vốn thường được vận chuyển bằng xe tải chạy dầu diesel có hệ thống làm lạnh, đã tăng 2.3%.

Giá cà chua đã tăng vọt gần 40% trong Tháng Tư so với cùng kỳ năm ngoái, do sự kết hợp của thời tiết bất lợi, thuế quan cao và chi phí vận chuyển leo thang, theo NYTimes.

Giá thực phẩm tại các siêu thị đã tăng 2.9% trong Tháng Tư so với một năm trước đó. Đây là mức tăng hàng tháng cao nhất của nhóm hàng này kể từ năm 2010, cũng theo NYTimes.

Trong khi giá năng lượng tăng chiếm 40% mức tăng lạm phát trong Tháng Tư, một yếu tố đóng góp khác là sự leo thang của các mức giá liên quan đến nhà ở (được BLS phân loại là “nơi cư trú”). Tình hình leo thang này do đợt điều chỉnh mang tính một lần liên quan đến đợt đóng cửa chính phủ mang tính lịch sử diễn ra vào năm ngoái thúc đẩy, theo tin của CNN.

Thị trường chứng khoán vẫn chìm trong sắc đỏ vào sáng Thứ Ba. Chỉ số Dow giảm 18 điểm. S&P 500 giảm 0.3% và Nasdaq 100 giảm 0.75%.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Phúc trình lạm phát mới nhất vừa công bố đi cùng với những phản ứng trái chiều gay gắt tại lưỡng đảng ở Quốc Hội, theo NYTimes. Phe Dân Chủ đổ lỗi cho người đứng đầu quốc gia về tình trạng giá cả leo thang, trong khi phe Cộng Hòa dường như lại xem nhẹ một số dữ liệu được công bố.

“Các chính sách kinh tế thất bại của ông Trump không chỉ làm tăng chi phí sinh hoạt, mà còn đang làm hao hụt thu nhập của các gia đình,” Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren (Dân Chủ, Massachusetts) phát biểu. Bà cũng nói thêm trong một tuyên bố rằng các mức thuế quan do tổng thống áp đặt, cùng cuộc đối đầu đang diễn ra với Iran, chính là một trong những nguyên nhân đến tình trạng này.

“Dữ liệu lạm phát công bố hôm nay đã xác nhận điều mà ai cũng có thể thấy: Chi phí đang vượt khỏi tầm kiểm soát, và Tổng Thống Trump phải chịu trách nhiệm,” Dân Biểu Brendan Boyle (Dân Chủ, – Pennsylvania), thành viên cấp cao của Ủy Ban Ngân Sách Hạ Viện, phát biểu trong một tuyên bố.

Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Kush Desai đã tái khẳng định lập trường của ông Trump, cho rằng những gián đoạn bắt nguồn từ cuộc xung đột chỉ mang tính tạm thời và rằng “chương trình nghị sự kinh tế dài hạn” của tổng thống vẫn đang tiếp tục mang lại hiệu quả, theo tờ Politico. (K.L)


 

NHÀ VUA ANH CÔNG KHAI NHẮC NHỞ CÁC NGHỊ SỸ ĐẢNG CỘNG HÒA…

Bang Uong

Luong Vu

 NHÀ VUA ANH CÔNG KHAI NHẮC NHỞ CÁC NGHỊ SỸ ĐẢNG CỘNG HÒA..

Vua Charles công khai “chỉnh đốn” các Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa bằng cách nhắc nhở họ về bổn phận thực thi cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực đối với ông Trump – ngay trước mặt họ – trong bài phát biểu mang tính lịch sử trước Quốc hội!

Trong bài phát biểu trước phiên họp chung của Quốc hội, Vua Charles III đã nhấn mạnh những cội rễ lịch sử sâu sắc gắn kết nền dân chủ Anh và Mỹ; ông lưu ý rằng Magna Carta – văn kiện cổ xưa có chức năng giới hạn quyền lực hoàng gia – đã được viện dẫn trong ít nhất 160 vụ án tại Tòa án Tối cao kể từ năm 1789.

Ông chỉ ra rằng Magna Carta, ra đời từ năm 1215, chính là nền tảng cho nguyên tắc khẳng định: quyền hành pháp phải có giới hạn, người dân được hưởng các quyền lợi, và nguyên thủ quốc gia cũng phải tuân thủ pháp luật.

Câu nói này đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ các nhà lập pháp, khiến tất cả phải đứng dậy vỗ tay tán thưởng.

Thông điệp được gửi gắm là vô cùng rõ ràng: không một ai – ngay cả một vị vua, và chắc chắn là cả một vị tổng thống – được phép đứng trên pháp luật hay Hiến pháp.

Trong bối cảnh ông Donald Trump liên tục thách thức các giới hạn của quyền hành pháp và công kích những thể chế vốn được thiết lập để kiểm soát quyền lực của ông, lời nhắc nhở từ Vua Charles càng trở nên đầy trọng lượng và ý nghĩa.

Đó là một sự tương phản đầy mạnh mẽ: trong khi ông Trump liên tục công kích các thẩm phán, giới truyền thông và bất kỳ ai dám tìm cách kiềm chế ông, thì vị quân vương nước Anh lại đứng trước Quốc hội để tôn vinh chính những giá trị cốt lõi của trách nhiệm giải trình và một chính quyền có giới hạn quyền lực. Dân chủ – một giá trị mà ngay cả một vị vua thực thụ cũng biết trân trọng.

Nếu bạn tán đồng lời nhắc nhở đầy tinh tế nhưng cũng vô cùng dứt khoát của Vua Charles về việc không ai được đứng trên pháp luật, xin hãy nhấn “Thích” và chia sẻ bài viết này.


 

*Chiếc máy bay vàng hay delay của người Mỹ nghèo… hôm nay đã chết*

*Chiếc máy bay vàng hay delay của người Mỹ nghèo… hôm nay đã chết*

Tôi từng đôi lần bay Spirit Airlines trong nước Mỹ.

Ai đi hãng này rồi đều biết cảm giác rất đặc biệt: mua được tấm vé rẻ đến mức không tin nổi, nhưng từ lúc ra sân bay cho tới khi máy bay chạm bánh xuống đất thì chỉ biết… cầu nguyện.

Cầu nguyện đừng delay. Cầu nguyện đừng đổi gate phút chót. Cầu nguyện đừng bị tính thêm một đống tiền hành lý.

Ghế chật, dịch vụ tối giản, tiếp viên lạnh như tiền, và cái màu vàng chói chang của chiếc máy bay nhìn xa đã thấy “tiết kiệm”.

Spirit chưa bao giờ là hãng hàng không khiến người ta tự hào check-in, nhưng nó là hãng mà rất nhiều người Mỹ bình dân âm thầm biết ơn. Vì trong túi chỉ có vài chục đô, khi muốn đưa con đi chơi mùa hè mà không đủ tiền bay Delta, khi sinh viên cần một chuyến về thăm nhà, khi một gia đình lao động phải cân từng đồng trước kỳ nghỉ lễ… thì Spirit thường là cái tên cuối cùng còn hiện ra trên màn hình với mức giá “còn với tới được”.

Nói cách khác đó là chiếc máy bay của tầng lớp không dư dả nhưng vẫn cố giữ cho mình quyền được đi đâu đó.

Hôm nay chiếc máy bay vàng ấy đã chết!

Spirit Airlines ngừng toàn bộ hoạt động. 17.000 nhân viên bị đẩy vào cảnh mất việc hoặc treo việc vô thời hạn. Hàng ngàn hành khách đang mắc kẹt.

Bề ngoài đây là một tin doanh nghiệp phá sản, nhưng thật ra nó là một tín hiệu xã hội đáng sợ hơn nhiều.

Bởi Spirit không chết trong chân không. Nó chết đúng vào lúc giá nhiên liệu máy bay leo thang sau khi cuộc chiến Iran làm thị trường dầu toàn cầu chao đảo.

Với các hãng hàng không lớn, giá nhiên liệu tăng là một bài toán khó. Với Spirit, hãng sống bằng từng đồng vé rẻ mạt, đó là phát súng ân huệ.

Chi phí tăng nhưng họ không dám tăng vé, vì khách của Spirit là những người chỉ cần vé nhích thêm vài chục đô là sẽ thôi không đi nữa. Cho nên khi dầu tăng, điều bị bóp nghẹt đầu tiên không phải là kho dự trữ của tập đoàn lớn, mà là cơ hội di chuyển của người nghèo.

Người dân Mỹ không cần hiểu gì về eo biển Hormuz hay giá dầu Brent. Họ chỉ hiểu một điều rất cụ thể mùa hè này đổ xăng tốn hơn, đặt vé máy bay đắt hơn, và hãng bay rẻ nhất vừa biến mất.

Một cuộc chiến cách nửa vòng trái đất bỗng hiện hình ngay trong kế hoạch về thăm mẹ, chuyến đi Disney cho bọn trẻ, hay tấm vé đoàn tụ dịp Memorial Day.

Đó là lúc chiến tranh không còn nằm trên bản đồ Trung Đông nữa mà nằm trong ví tiền người Mỹ.

Người giàu vẫn còn Delta. Người trung lưu còn có United hay American. Nhưng với hàng triệu người sống paycheck to paycheck, Spirit là chiếc van xả áp cuối cùng của một nước Mỹ đang ngày càng đắt đỏ.

Khi chiếc van ấy biến mất, thông điệp tâm lý rất tàn nhẫn xuất hiện: ở nước Mỹ của những cuộc chiến mới, ngay cả quyền được bay giá rẻ cũng đang trở thành xa xỉ.

Điều nguy hiểm cho Donald Trump nằm chính ở đó.

Bởi Nhà Trắng có thể nói về chiến thắng quân sự, về sức mạnh quốc gia, về việc răn đe Iran.

Nhưng rất khó thuyết phục một bà mẹ lao động ở Ohio hay một sinh viên ở Texas rằng chiến tranh đang “được kiểm soát” khi họ vừa thấy vé máy bay đội giá và một hãng hàng không bình dân sụp đổ.

Những cuộc chiến luôn bắt đầu bằng tiếng nổ ở xa, nhưng sự ủng hộ dành cho chúng thường chết đi bằng những hóa đơn rất gần.

Spirit Airlines, chiếc máy bay vàng hay delay mà người Mỹ nghèo vẫn cắn răng bay, hôm nay đã trở thành một hóa đơn như thế.

Có thể đây chỉ là hãng hàng không đầu tiên ngã xuống.

Nhưng nó là lời nhắc rõ ràng rằng: quả bom đầu tiên từ chiến tranh Iran không rơi vào Tehran… mà rơi thẳng vào túi tiền dân Mỹ.


 

Giá xăng trung bình ở California lên hơn $6 một gallon

Ba’o Nguoi-Viet

April 30, 2026

LOS ANGELES, California (NV) – Giá xăng trung bình loại thường ở California lên hơn $6 một gallon hôm Thứ Năm, 30 Tháng Tư, giữa lúc giá dầu vượt quá $120 một thùng, theo nhật báo The Orange County Register.

Đối với nhiều quận hạt Nam California, giá xăng hiện tại cao nhất kể từ năm 2023 tới nay. Thực ra, nhiều nơi ở vùng này, giá xăng đã trên $6 từ lâu, nhất là những khu nhà giàu ở Los Angeles.

Giá xăng tại trạm xăng Chevron ở Los Angeles, California, hôm 28 Tháng Tư. (Hình: Frederic J. Brown/ AFP via Getty Images)

Hôm Thứ Năm, giá xăng trung bình loại thường ở Orange County tăng 2.3 cent lên $6.07 một gallon, cao nhất từ Tháng Mười, 2023. Giá xăng ở quận hạt này tăng chín ngày liên tiếp, tổng cộng 22.2 cent, theo dữ liệu Hiệp Hội Xe Hơi Mỹ (AAA) và Cơ Quan Thông Tin Giá Dầu (OPIS).

Giá xăng trung bình ở Orange County hôm Thứ Năm tăng 18.4 cent so với một tuần trước, 13.8 cent so với một tháng trước và $1.344 so với một năm trước. Giá xăng này tăng $1.433 từ khi cuộc chiến Iran nổ ra hôm 28 Tháng Hai.

Ở Los Angeles County, giá xăng tăng lên $6.10 một gallon, cao nhất từ ngày 5 Tháng Mười, 2023. Giá xăng ở quận hạt này tăng tám ngày liên tiếp, tổng cộng 18.4 cent. Trước đó, giá xăng giảm 14 ngày liên tiếp, tổng cộng 12.8 cent.

Giá xăng trung bình ở Los Angeles County hôm Thứ Năm tăng 15.5 cent so với một tuần trước, 11 cent so với một tháng trước và $1.328 so với một năm trước. Giá xăng này tăng $1.41 từ khi cuộc chiến Iran nổ ra, và chỉ còn 39 cent nữa là bằng kỷ lục $6.494 ngày 5 Tháng Mười, 2022.

Ở Inland Empire, giá xăng trung bình tiến gần $6 một gallon hôm Thứ Năm. Giá xăng ở Riverside County lên $5.94, cao nhất từ ngày 5 Tháng Mười, 2023, còn ở San Bernardino County lên $5.97.

Hôm Thứ Năm, giá xăng trung bình loại thường ở Mỹ tăng 7.1 cent lên $4.30, cao nhất từ 27 Tháng Sáu, 2022. Giá xăng trung bình cả nước tăng tám ngày liên tiếp, tổng cộng 28 cent, gồm 5.3 cent hôm Thứ Tư.

Giá xăng trung bình ở Mỹ hôm Thứ Năm tăng 26.9 cent so với một tuần trước, 31 cent so với một tháng trước và $1.117 so với một năm trước. Giá xăng này tăng $1.318 từ khi cuộc chiến Iran nổ ra, và chỉ còn 71.6 cent nữa là bằng kỷ lục $5.016 ngày 14 Tháng Sáu, 2022. (Th.Long) [kn]


 

Bị cáo mưu sát Trump ở khách sạn Washington Hilton chấp nhận ngồi tù chờ xét xử

Ba’o Nguoi-Viet

April 30, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Người đàn ông bị cáo buộc ôm súng và dao cố xông vào buổi tiệc báo chí và âm mưu giết Tổng Thống Donald Trump vào cuối tuần qua, đã chấp nhận tiếp tục ngồi tù chờ tới ngày xét xử, theo AP hôm Thứ Năm, 30 Tháng Tư.

Bị cáo Cole Thomas Allen, 31 tuổi, không đưa ra lời nhận tội hay phủ nhận tội khi ra tòa liên bang hôm Thứ Hai, vài ngày sau khi bị cáo buộc ôm súng săn chạy băng qua chốt kiểm soát an ninh bên ngoài phòng khiêu vũ nơi diễn ra buổi tiệc White House Correspondents’ Dinner (WHCD) tại khách sạn Washington Hilton, và nổ súng, làm gián đoạn một trong những chương trình thường niên lớn nhất ở Washington, DC.

Bị cáo Cole Thomas Allen tự chụp hình mình trong phòng khách sạn trước vụ tấn công. (Vòng tròn đỏ đánh dấu bằng chứng do DOJ vẽ thêm.) (Hình: DOJ)

Bị cáo Allen bị thương nhưng không phải do bị bắn trong vụ tấn công tối Thứ Bảy tuần trước. Một đặc vụ Sở Mật Vụ (USSS) bị trúng đạn nhưng có mặc áo chống đạn nên sống sót, giới chức công lực cho hay. Công tố viên nói họ tin rằng bị cáo Allen bắn khẩu súng săn ít nhất một phát và một đặc vụ USSS bắn năm phát. Công tố viên chưa xác nhận đặc vụ USSS bị thương có phải trúng đạn của bị cáo Allen hay không.

Trong hồ sơ nộp lên tòa hôm Thứ Tư để yêu cầu tiếp tục giam giữ bị cáo Allen, công tố viên cho biết bị cáo này tự chụp hình mình trong phòng khách sạn Washington Hilton mà ông mướn chỉ vài phút trước vụ tấn công, và trang bị bao đạn, bao súng đeo vai và con dao đựng trong bao. Trong thông điệp của bị cáo Allen mà giới chức cho hay có lẽ tiết lộ động lực của ông, bị cáo này tự nhận mình là “Kẻ Ám Sát Liên Bang Thân Thiện” và nói bóng gió ông bất bình với một loạt việc mà chính quyền Tổng Thống Trump làm.

Tại phiên tòa ngắn ngủi hôm Thứ Năm, luật sư bị cáo Allen đồng ý để ông tiếp tục bị giam vào lúc này. Trước đó, trong hồ sơ nộp lên tòa, luật sư của ông đề nghị tạm thả ông.

Hôm Thứ Hai, bị cáo Allen bị truy tố tội mưu sát tổng thống, vận chuyển vũ khí xuyên tiểu bang và nổ súng khi đang phạm tội ác bạo lực. Tội mưu sát mang án tù tối đa chung thân, tội vận chuyển vũ khí tối đa 10 năm, còn tội nổ súng ít nhất 10 năm.

Bị cáo Allen, cư dân Torrance, California, là giáo viên và nhà chế tạo trò chơi điện tử nghiệp dư. (Th.Long) [kn]


 

Năm 1861-1865 Cuộc nội chiến Nam-Bắc Mỹ kết thúc.

Chu Vĩnh Hải

 NỘI CHIẾN

Năm 1861-1865 Cuộc nội chiến Nam-Bắc Mỹ kết thúc.

Bắc Mỹ đã chiến thắng và chế độ nô lệ ở nam Mỹ đã được xóa bỏ. Và khi quân miền Nam đã rơi vào thế bại trận thì đột nhiên tổng thống Abraham Lincoln muốn được đàm phán. Cách làm này của ông đã khiến cho một vị đồng sự bất mãn. Ông ấy giận dữ đập tay xuống bàn và nói: “Quân địch nhất định phải bị tiêu diệt!”. Tổng Thống Lincoln vẫn giữ vẻ ôn hòa nói: “Khi họ trở thành bạn của chúng ta, thì chẳng phải là kẻ địch đã bị tiêu diệt rồi sao?”

Sau cuộc nội chiến, các tướng sĩ quân đội miền Nam, sau khi đầu hàng đều nhận được một văn kiện của liên bang, cam kết bảo đảm rằng từ đó về sau họ không bị làm phiền. Và Tổng thống Lincoln cũng kết thúc những xung đột giữa hai miền bằng một câu nói cao thượng: “Nội chiến không có người thắng!”, mặc dù lúc đó phe miền Nam đã bị thua cuộc. 

Công việc sau chiến tranh thật bề bộn, cửa văn phòng tổng thống luôn bỏ ngỏ để bất kỳ ai cũng có thể gặp tổng thống bất cứ lúc nào.

Tổng thống Abraham Lincoln đang đứng, hai tay chống mép bàn, đầu cúi xuống tấm bản đồ trải rộng.

– Báo cáo ngài tổng thống – Lincoln ngẩng lên, trước mặt ông là tổng tư lệnh quân đội.

– Có việc gì – Lincoln hỏi rất từ tốn.

– Thưa ngài còn hơn 500 ngàn tù binh định giải quyết ra sao?

– Tù binh nào – Lincoln sẵng giọng.

– Những lính miền nam bị ta bắt… – viên tổng tư lệnh lúng túng . Lincoln ngồi xuống ghế, nói chậm rãi:

– Tôi nhắc lại, đây là những công dân của nước Mỹ thống nhất, không có tù binh, tôi đã ra lệnh cho các anh phải cấp lương thực, ngựa cho họ về quê sản xuất rồi kia mà. Các anh làm ngay đi.

– Vâng, thưa ngài ! Viên tư lệnh quay người đi ra.

– À này – viên tư lệnh vừa tới cửa quay lại – nhớ là phát súng và năm cơ số đạn cho mỗi đầu người – Lincoln ra lệnh.

– Cái này…viên tư lệnh lưỡng lự…

– Họ phải có vũ khí chống thú dữ, bảo vệ mùa màng chứ.

– Rõ – viên tư lệnh đưa tay lên vành mũ rồi quay ra.

Lincoln liền có mấy chỉ thị quan trọng tiếp ngay sau đó:

1 – Trợ cấp tử sỹ như nhau tính theo đầu người đã hy sinh cho cả hai bên.

2 – Xây một tượng đài lớn với dòng chữ “Đời đời nhớ ơn những người đã ngã xuống cho sự thống nhất nước Mỹ”.

3 – Các nghĩa trang của hai bên tự xây dựng và tự chăm sóc, được chính phủ quan tâm như nhau.

Sau này tại thủ đô Washington chính phủ Mỹ đã xây dựng nghĩa trang Arlington để tập kết các tử sỹ của cả hai bên nam bắc Mỹ, từ chiến sỹ đến các vị tướng.

Sau khi tổng thống Abraham Lincoln qua đời thì ý tưởng của ông đã được các đời tổng thống sau này thực hiện triệt để.

Cứ hình dung, sau những động thái của tổng thống Lincoln, các bà mẹ của hai miền chỉ còn biết ôm chầm lấy nhau mà khóc. Họ không nghĩ rằng đã có một cuộc chiến tranh. Nước Mỹ ngay sau nội chiến dc phát triển như thế nào thì các bạn đều đã biết.

Abraham Lincoln, Ông là một tổng thống có tư tưởng vĩ đại, ông đã khuyến khích người dân Mỹ góp ý cho chính phủ với câu nói nổi tiếng:

“Tự do ngôn luận là chìa khóa của sự phát triển”


 

Thủ phạm xả súng tại Nhà Trắng được xác định là kỹ sư hàng đầu liên quan đến NASA – Cole Tomas Allen.

Lê Thanh Hoàng Dân

“TIN NÓNG: Thủ phạm xả súng tại Nhà Trắng được xác định là kỹ sư hàng đầu liên quan đến NASA – Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đến từ Torrance, California, đã bị bắt giữ với tư cách là nghi phạm cố gắng bắn Tổng thống Trump tại Bữa tối Phóng viên Nhà Trắng (White House Correspondents’ Dinner).

Tổng thống Trump đã được sơ tán an toàn sau khi tiếng súng nổ. Lực lượng thực thi pháp luật đã vô hiệu hóa mối đe dọa và bắt giữ Allen ngay tại hiện trường…”

Copy FB “David Thiên Ân”.

“Điều khiến câu chuyện này trở nên gây sốc: Allen sở hữu chính xác những kỹ năng chuyên môn mà drone cần. Hắn ta từng là Nghiên cứu sinh Hè tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực NASA (NASA JPL), làm kỹ sư cơ khí tại IJK Controls thiết kế hệ thống gimbal đa trục tiên tiến và hệ thống ổn định, thiết kế bàn quang học và hệ thống liên lạc laser tại Fluid Synchrony, đồng thời từng làm Trợ giảng tại Caltech.

Đây chính là những khả năng kỹ thuật chính xác cần thiết cho các pod nhắm mục tiêu chính xác, drone quân sự cao cấp, drone giám sát và drone cấp độ cartel — bao gồm định hướng chính xác, ổn định, liên lạc laser, quang học và các tải trọng ISR (Tình báo, Giám sát, Trinh sát) tiên tiến.

Tuy nhiên, dù có sự nghiệp kỹ thuật cao cấp, lương cao tại NASA, các nhà thầu hàng không vũ trụ và Caltech, hồ sơ công khai cho thấy đến năm 2025–2026, Allen chỉ làm việc bán thời gian với vai trò gia sư tại C2 Education, kiếm được một phần nhỏ so với mức lương tiềm năng của anh ta.

Một người 31 tuổi với chuyên môn NASA/JPL + gimbal + liên lạc laser lẽ ra phải làm việc tại Raytheon, Northrop Grumman hoặc các nhà thầu quốc phòng, kiếm 140.000–200.000 USD/năm kèm theo giấy phép an ninh. Thay vào đó, hồ sơ công khai cho thấy hắn ta gần như không có tài sản nào đáng kể, gần như không có dấu chân kỹ thuật số, và đột ngột chuyển sang làm gia sư với hồ sơ thấp.

Hiện tại hắn ta cũng đang phát triển một trò chơi điện tử mang tên “First Law” — một game về các robot phản loạn phá vỡ quy tắc đạo đức để làm hại con người. Hồ sơ này không khớp với nhau.

Cuộc điều tra đang tiếp tục và đang được mở rộng nhanh chóng.”

#CàPhêBuổiSáng #ĐiểmBáo


 

Làm ruộng trên đất Mỹ – Đoàn Xuân Thu

Đoàn Xuân Thu.

Gia đình Phạm, người Việt gốc Bắc, đã rời quê hương và đến California, Mỹ, vào những năm đầu thập niên 1950, trong làn sóng di cư sau chiến tranh. Họ đến bằng con đường hợp pháp nhờ chương trình tái định cư dành cho những người tìm cơ hội làm ăn tại Mỹ, mang theo hành trang ít ỏi nhưng đầy ý chí và khát vọng.

Sau một thời gian sinh sống và tích lũy kinh nghiệm lao động tại California, năm 1951, họ quyết định rời miền duyên hải để định cư tại Stuttgart, Arkansas, nơi vùng đồng bằng rộng lớn, đất đai màu mỡ, nhưng lao động cật lực là điều kiện sống còn. Chính tinh thần tự lực, kỷ luật và đoàn kết gia đình đã giúp họ bắt đầu cuộc sống mới trong hoàn cảnh xa lạ, nơi họ vừa là người nhập cư, vừa là nông dân phải học cách thích nghi với xã hội và tập quán mới.

Tháng Năm, 1951, gia đình ông Phạm thuê 60 mẫu đất từ một điền chủ  ở Stuttgart, Arkansas, người đã mất con trai tại Iwo Jima. Chủ đất thường nhận xét rằng gia đình Phạm làm việc với kỷ luật như những người lính. Minh Phạm, 48 tuổi, cùng vợ là Bùi, 45 tuổi, và sáu người con bước vào mùa vụ mới với bao lo lắng và hy vọng.

Ngày 8 tháng Năm, máy bơm nước của họ bất ngờ hỏng. Cánh đồng lúa cần được tưới nước trước ngày 15 tháng Năm, nếu không hạt giống sẽ không nảy mầm. Giếng sâu 120 feet, nhưng máy bơm thay thế có giá 400 đô-la trong khi họ chỉ có 60 đô-la. Ngân hàng từ chối cho vay, chủ đất cũng không giúp được gì.

Không để thất bại chặn đứng, Minh tập hợp các con lớn – những cậu con trai 18, 16 và 14 tuổi, cùng hai cô con gái 12 và 10 tuổi. Bùi ở lại trông con út và chuẩn bị bữa ăn cho cả gia đình. Không có máy móc, họ bắt tay vào đào một con kênh từ con lạch gần đó – dài 1.200 thước qua đất sét nặng nề của đồng bằng Arkansas. Đất bám vào từng cái xẻng, rễ liễu dày phải cắt bằng rìu, nhưng họ không ngại. Tinh thần và quyết tâm của gia đình thể hiện rõ qua từng nhát xẻng, từng giọt mồ hôi.

Họ làm việc tới 18 giờ mỗi ngày, liên tục năm ngày. Người con út mang nước để duy trì sức lực cho mọi người. Cậu con trai 14 tuổi ngất hai lần vì kiệt sức, nhưng mỗi lần đều quay lại tiếp tục đào. Đêm 14 tháng Năm, ngay trước hoàng hôn, họ cuối cùng cũng thông kênh. Nước tràn vào rạch, lấp đầy 52 mẫu đất vào sáng hôm sau. Lúa bén rễ và phát triển, cứu gia đình khỏi nguy cơ mất mùa.

Vụ mùa đó đã thay đổi vận mệnh gia đình Phạm. Đến tháng Chín, họ tiết kiệm đủ để mua máy bơm mới. Năm 1959, họ mua luôn mảnh đất mà trước đây từng thuê. Người con trai 16 tuổi, Paul, nhập ngũ năm 1952 và phục vụ tại Hàn Quốc. Trong một bức thư gửi về nhà, anh viết: “Các con đã đào được một dặm, giờ con sẽ bước đi trên đó.” Anh trở về an toàn. Cô con gái út, Anna, sau này trở thành kỹ sư nông nghiệp và thường nói: “Chúng tôi thất bại với máy bơm, nhưng con mương thì không.”

Câu chuyện của gia đình Phạm còn là bức tranh sinh động về xã hội nông thôn Arkansas thời hậu chiến. Stuttgart là trung tâm sản xuất lúa của miền Nam nước Mỹ, nơi các nông dân phải đối mặt với hạn hán, đất sét nặng và thiếu vốn. Những người nhập cư như gia đình Phạm không chỉ phải thích nghi với môi trường thiên nhiên khắc nghiệt mà còn phải học luật đất đai, tập quán canh tác và vận dụng kỹ năng lao động từ truyền thống quê nhà. Minh Phạm, người cha, vốn là công nhân may ở California, đã truyền tinh thần kỷ luật và tự lực cho các con, trong khi Bùi Phạm, người mẹ, giữ vững tinh thần và chăm lo cho bữa ăn, sức khỏe cả gia đình. Những người con lớn thể hiện trách nhiệm vượt tuổi, tinh thần sáng tạo và ý chí không khuất phục trước khó khăn.

Sự thành công của gia đình ông Phạm còn gắn với ý nghĩa lâu dài: Paul trở thành người lính kỷ luật và trưởng thành, Anna theo đuổi ngành kỹ thuật nông nghiệp để phát triển giải pháp bền vững cho nông dân. Việc họ duy trì nghề trồng lúa, mua lại đất và cải tiến cơ sở hạ tầng nông nghiệp cho thấy tinh thần tự lực, kiên trì và đoàn kết gia đình luôn là yếu tố quyết định sự thành công. Câu chuyện nhấn mạnh rằng, trong lịch sử nông thôn Mỹ, người nhập cư Việt cũng có thể xây dựng đời sống ổn định và phát triển, góp phần vào cộng đồng, vừa bảo tồn truyền thống, vừa hòa nhập xã hội mới.

Bài học rút ra từ gia đình họ Phạm là sự kết hợp giữa kỷ luật, sáng tạo và tinh thần gia đình có thể vượt qua mọi thử thách. Họ không chỉ vượt qua một cơn khủng hoảng vật chất tức thời, mà còn xây dựng nền tảng cho đời sống lâu dài, thể hiện một triết lý sống giản dị nhưng sâu sắc: trong bất kỳ hoàn cảnh nào, kiên trì và đoàn kết sẽ dẫn đến thành công. Đây là câu chuyện truyền cảm hứng cho mọi thế hệ, nhắc nhở rằng lao động và ý chí con người luôn chiến thắng những nghịch cảnh, và rằng mỗi gia đình, dù xuất thân từ nơi xa xôi, đều có thể tạo dựng tương lai vững chắc qua nỗ lực không ngừng.

Đoàn Xuân Thu.

Melbourne.