Category: TÔN GIÁO

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Người cũng thấy một bà goá túng thiếu kia bỏ vào đó hai đồng tiền kẽm”.

“Xét cho cùng, Kitô hữu thật kỳ quặc! Họ dâng một tình yêu cao cả cho Đấng chưa từng gặp; thân thưa hằng ngày với Đấng chưa từng thấy. Họ mạnh mẽ khi yếu đuối, giàu có khi nghèo khó. Họ chết để sống; bỏ mọi sự để được mọi sự. Họ nhận thức rằng, Đấng thấu suốt đó thấy sâu hơn những gì con người thấy!” – Aiden Tozer.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay xác thực nhận định của Tozer! Thiên Chúa – ‘Đấng thấu suốt’ – thấy sự hào hiệp của Đaniel và các bạn tù; Chúa Giêsu thấy sự quả cảm của bà goá nghèo.

Giám thị của vua không nhận ra sự quan phòng của ‘Đấng thấu suốt’ dành cho các tôi tớ Ngài. Bốn thanh niên Israel xin miễn dùng thức ăn vua ban; và sau mười ngày được ăn rau quả và uống nước trong, các cậu trở nên khôi ngô hơn hẳn, và quan thấy họ cũng thông thái vượt xa các thuật sĩ – bài đọc một. Từ đó, các bạn trẻ có thể “dâng lời khen ngợi suy tôn muôn đời” lên Chúa của mình – Thánh Vịnh đáp ca.

Ngồi trước hòm tiền, Chúa Giêsu nhìn thấy trái tim của những người giàu rỉ ra ‘vài giọt quảng đại’ khi dâng cúng, nhưng hành động của họ thiếu tình yêu. Ngược lại, Ngài mục kích nơi một bà goá nghèo sự hy sinh trọn vẹn. Bà cho đi “cái để nuôi sống” vốn không chỉ là cơm bánh, nhưng còn là ‘máu’ – chính sự sống và khả năng duy trì sự sống. Bà phó thác và đầu phục vào ‘Đấng thấu suốt’, tin chắc Ngài sẽ chăm sóc mình. Vì thế, vừa thanh thản vừa tràn đầy hy vọng, bà vui tươi và chan chứa niềm tin vào sự quan phòng của Chúa. “Trong việc dâng trao, Chúa không chỉ nhìn bạn cho bao nhiêu, mà nhìn bạn còn lại bao nhiêu – Ngài không thấy bề ngoài, nhưng thấy tận thâm sâu món quà bạn dâng!” – Scott LaPierre.

“Ngày nay, một căn bệnh khủng khiếp đang chống lại lòng quảng đại khiến chúng ta không dám làm những điều kỳ diệu. Đó là “Chủ nghĩa tiêu dùng” – mua nhiều hơn mức mình cần. Đây là kẻ thù của lòng quảng đại. Vậy mà, “Cái tôi có thể cho đi để người nghèo có cái ăn, cái mặc” lại có một kết quả thầm kín: Nó mở rộng trái tim và giúp tôi trở nên rộng lượng như Thiên Chúa!” – Phanxicô.

Anh Chị em,

Trong hành động dâng cúng của bà goá, thời gian và không gian như dừng lại trước vĩnh cửu. Không còn “ít” hay “nhiều”, tham tính hay sợ hãi, chỉ còn sự trao hiến, đặt đời sống hữu hạn vào tay Đấng Vô Hạn – luôn tiếp nhận từng cử chỉ nhỏ bé, biến nó thành chứng tá bất diệt của tình yêu. Lời Chúa mời gọi chúng ta nhìn mọi hành vi trần thế qua lăng kính của ‘Đấng thấu suốt’: vật chất trở nên dấu chỉ ân sủng, yếu đuối biến nên sức mạnh, và lòng tín thác bình thường trở thành hương lễ bất tử. Nhờ đó, đời sống không chỉ là hiện tại, mà đã hoà nhịp với lòng thương xót của Thiên Chúa. “Chúa không nhìn hành động của chúng ta lớn hay khó khăn thế nào, nhưng nhìn chính tình yêu mà chúng ta thực hiện chúng!” – Têrêxa Lisieux.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, dạy cho con trông rộng nhìn xa, nhìn vào ‘chiều kích vĩnh cửu’, nhìn vào ‘tầm cao’ để con dám cho đi nhiều hơn!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

****************************************************

Lời Chúa Thứ Hai Tuần XXXIV Thường Niên, Năm Lẻ

Phúc Âm: Lc 21, 1-4

“Người thấy một bà goá nghèo khó bỏ vào đó hai đồng tiền nhỏ”.

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.

Khi ấy, Chúa Giêsu nhìn lên, thấy những người giàu có bỏ tiền dâng cúng vào hòm tiền. Người cũng thấy một bà goá nghèo khó bỏ vào đó hai đồng tiền nhỏ, nên bảo rằng: “Thầy bảo thật các con, bà goá nghèo khó này đã bỏ vào hòm tiền nhiều hơn mọi người. Vì mọi người kia lấy của dư thừa mà dâng cho Thiên Chúa, còn bà này túng thiếu, bà đã dâng tất cả những gì bà có để nuôi sống mình”.

---

 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Người thở dài não nuột mà nói, ‘Sao thế hệ này lại xin một dấu lạ?’”.

Một người làm việc 25 năm với cùng một vị trí, cùng một mức lương. Anh đến gặp ông chủ và than, “Tôi đã có một phần tư thế kỷ kinh nghiệm!”. Ông chủ thở dài, “Bạn thân mến, bạn chỉ có một kinh nghiệm lặp lại trong 25 năm!”.

Kính thưa Anh Chị em,

Trong Tin Mừng hôm nay, xem ra giới biệt phái cũng chưa có một kinh nghiệm nào về Chúa Giêsu. Dẫu đã chứng kiến các phép lạ Ngài làm, họ vẫn đòi thêm. Ngài ‘thở dài’, và điều này bộc lộ một nỗi đau tâm linh sâu sắc bên trong!

Giống như bản dịch BJ. và NAB., cha Nguyễn Thế Thuấn dịch, “Tự tâm thần, Ngài rên lên”. Không phải một tiếng thở mệt; đó là tiếng của một tình yêu bị chặn cửa; một tiếng thở phát ra từ nơi sâu nhất của Đấng yêu mà không được đón nhận. “Đối diện với giới lãnh đạo đương thời, Chúa Giêsu thở dài. Tôi cảm nhận rằng Ngài đang kiệt sức vì thất vọng!” – David J. Collum.

Nhưng Chúa Giêsu không thất vọng vì thiếu quyền năng; Ngài thất vọng vì lòng người khép lại. Phép lạ không thiếu, cái thiếu là lòng tin; ánh sáng không tắt, cái tắt là trái tim. Dẫu thế, Ngài vẫn yêu thương họ, còn nước còn tát để mời gọi họ hoán cải. Hiếm khi chúng ta nghĩ rằng Chúa Giêsu yêu các biệt phái; chúng ta chỉ nhớ những lời quở trách. Không phải thế; mọi lời gay gắt của Ngài đều nhắm cứu họ. Mọi chất vấn đều là nỗ lực cuối cùng để lay động một tâm hồn đã quen đạo đến mức không còn rung động.

Vậy hôm nay, Chúa Giêsu có phải ‘thở dài’ vì chúng ta? Chúng ta không xin dấu lạ bằng miệng, nhưng xin bằng thái độ: vẫn nghe Lời Chúa mỗi ngày mà không đổi thay; vẫn tham dự Thánh Thể mà lòng nguội lạnh; vẫn cầu nguyện nhưng giữ lại một góc không cho Ngài chạm tới. Như lời Giacôbê, “Họ là kẻ hai lòng, hay thay đổi trong mọi việc họ làm!” – bài đọc một. Có thể chúng ta cũng chỉ có “một kinh nghiệm lặp lại” về Chúa suốt 10, 20, 30 năm. Một thói quen đạo đức được lặp lại, nhưng không có một cuộc hoán cải thật sự. Không phải thiếu thời gian theo Chúa; điều thiếu là một lần để Ngài thực sự chạm vào vết thương sâu nhất.

Anh Chị em,

Hãy nhìn Chúa Giêsu! Đấng đã từng ‘thở dài’ trước sự cứng lòng của con người, thì trên thập giá Ngài không còn ‘thở dài’ nữa. Không một tiếng trách móc, không một lời cay đắng; chỉ còn, “Lạy Cha, xin tha cho họ!”. Nếu có một hơi thở cuối cùng, thì đó là hơi thở trao ban. Ngài không rên vì bị từ chối; Ngài hiến mình vì yêu đến cùng. Chính nơi tưởng như thất bại ấy, tình yêu phá tung mọi cửa đóng kín. Và đó cũng là lời mời gọi mỗi người chúng ta: đừng khép lại khi bị hiểu lầm, đừng thở dài khi bị từ chối, đừng giữ lại khi bị tổn thương. Ở lại với Ngài, chúng ta học cách mở ra đúng lúc đau nhất; vì “Càng hiệp thông trọn vẹn với Chúa Giêsu, bạn càng trở thành con người mà Cha trên trời mong ước bạn trở thành!” – Rolland Baker.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin lay con khỏi sự quen lì; làm lặng con giữa những ồn ào; và phá tường lòng con để con lại biết run trước Ngài!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

***************************************************************

Lời Chúa Thứ Hai, Tuần VI Thường Niên, Năm Chẵn

Sao thế hệ này lại xin một dấu lạ.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô. Mc 8,11-13

11 Khi ấy, những người Pha-ri-sêu kéo ra và bắt đầu tranh luận với Đức Giê-su, họ đòi Người một dấu lạ từ trời để thử Người. 12 Người thở dài não nuột và nói : “Sao thế hệ này lại xin một dấu lạ ? Tôi bảo thật cho các ông biết : thế hệ này sẽ không được một dấu lạ nào cả.” 13 Rồi bỏ họ đó, Người lại xuống thuyền qua bờ bên kia.

---

 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà!”.

“Ranh giới giữa thiện và ác không chạy qua quốc gia, giai cấp hay đảng phái – nhưng chạy qua từng trái tim mỗi người!” – Aleksandr Solzhenitsyn.

Kính thưa Anh Chị em,

Ranh giới giữa thiện và ác không ở ngoài chúng ta, nhưng chạy qua tim mỗi người. Lời Chúa hôm nay rọi thẳng vào nơi ấy – trước khi lộ thành hành vi, mọi sa ngã đã nhen nhóm từ bên trong: ‘tội tại tâm!’.

Chúng ta thường sợ những tội lớn, những cú ngã ồn ào. Nhưng Chúa Giêsu không bắt đầu từ đó, Ngài chỉ vào cơn giận chưa kịp bộc phát, ánh mắt chưa kịp chạm tới, lời nói chưa kịp thốt ra. Không đợi hành vi, Ngài dừng ở động cơ; không đợi dao vung, Ngài đếm nhịp tim đang sôi sục; không đợi ngoại tình thành sự, Ngài chạm tới ánh nhìn đã lệch; không đợi lời thề gian vang ra, Ngài nghe thấy sự quanh co vừa hình thành. Ở đó, tội đã khởi sự – ‘tội tại tâm’. “Mọi tội lỗi của con người đều phát sinh từ trái tim!” – Augustinô.

Và đây mới là điều nhức nhối: chúng ta có thể sống cả đời mà vẫn nghĩ mình “ổn”. Không giết ai, nhưng nuôi một người trong lòng để ghét; không phản bội công khai, nhưng âm thầm phản bội bằng những tưởng tượng dung dưỡng; không nói dối trắng trợn, nhưng quen điều chỉnh sự thật cho vừa lợi ích. Vẫn đi lễ, vẫn cầu nguyện, vẫn giữ luật – và cùng lúc, giữ lại một góc tối không muốn Chúa bước vào. Lên án cái ác ngoài xã hội, nhưng chúng ta bao che cái sai trong lòng. Khi ấy, không chỉ phạm tội; chúng ta đánh mất sự thật về chính mình. Và sự tự lừa dối ấy mới là vực sâu thật sự.

Nếu ranh giới thiện ác chạy qua tim mỗi người, thì ơn cứu độ cũng đi qua trái tim ấy. Không đến để chỉnh sửa bề mặt, Chúa Giêsu đến chiếm lấy nội tâm; không chỉ để chúng ta làm điều đúng, nhưng để chúng ta yêu điều đúng; không chỉ để tránh tội, nhưng để trái tim không còn muốn tội. Vì nếu nguồn được thanh luyện, dòng chảy sẽ trong; nếu gốc được chữa lành, hoa trái sẽ tuyệt vời. “Điều tuôn ra từ bạn xuất phát từ những gì ở bên trong bạn!” – Richard Rohr.

Anh Chị em,

Hãy nhìn vào Chúa Giêsu. Tâm Ngài không chia đôi nhưng thuộc trọn về Cha; vì thế, không có khoảng tối cho thù hận. Mở trọn cho các linh hồn, nên tâm Ngài không giữ lại điều gì cho riêng mình. Bị xúc phạm, Ngài không nuôi giận; bị phản bội, Ngài không khép lại; bị đóng đinh, Ngài vẫn hướng về Cha và cầu cho người gõ búa. Nơi Ngài, bên trong và bên ngoài là một – không giả hình, không hai mặt, không bóng tối giấu kín. Đó là tự do của Con Một, và là con đường Ngài mở ra cho ơn cứu độ chúng ta. Cuộc chiến thật không ở ngoài đời; nó ở trong tim – ‘tội tại tâm’. Và chiến thắng không bắt đầu bằng việc sửa người khác, nhưng bằng việc để Chúa chạm tới nơi sâu nhất của mình. “Những gì ta đạt được bên trong sẽ biến đổi thực tại bên ngoài!” – Plutarch.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin soi thấu những chuyển động thầm kín của con; thanh luyện trái tim còn chia đôi của con; cho tâm con thuộc trọn về Cha và mở ra cho các linh hồn!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

****************************************** 

LỜI CHÚA CHÚA NHẬT TUẦN VI THƯỜNG NIÊN, NĂM A

Anh em đã nghe luật dạy người xưa. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu    Mt 5, 20-22a.27-28.33-34a.37

20“Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng: “Thầy bảo cho anh em biết, nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pha-ri-sêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời.

21“Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng : Chớ giết người ; ai giết người, thì đáng bị đưa ra toà. 22Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết : Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà. 

27“Anh em đã nghe Luật dạy rằng : Chớ ngoại tình. 28Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết : ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi. 

33“Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng : Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Đức Chúa. 34aCòn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết : đừng thề chi cả. 

37Nhưng hễ ‘có’ thì phải nói ‘có’, ‘không’ thì phải nói ‘không’. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ. 

---

 

Lm Paul N.N

 Chúng ta đang sống trong một thời đại mà ranh giới giữa sự sống và cái chết đôi khi chỉ cách nhau một cái “click” chuột hay một dòng bình luận trên mạng xã hội.  Cách đây không lâu, dư luận từng bàng hoàng trước câu chuyện về một nữ sinh trung học.  Chỉ vì một vài tấm ảnh bị cắt ghép và những lời đồn thổi ác ý trên Facebook, cô bé đã phải gánh chịu làn sóng “bạo lực mạng” khủng khiếp.  Hàng ngàn người không hề quen biết đã nhảy vào sỉ nhục, chửi bới bằng những lời lẽ tàn độc nhất.  Không chịu nổi sức ép của dư luận và sự nhục nhã, cô bé đã chọn cách tự kết thúc cuộc đời mình để chứng minh sự trong sạch.

Chúng ta thường bước vào nhà thờ với một sự an tâm nhất định về lương tâm mình.  Chúng ta tự nhủ: “Tôi không trộm cắp, tôi không ngoại tình, và quan trọng nhất, tôi không giết người.”  Thế nhưng, trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu đã dùng một thanh gươm sắc bén của Lời Chúa để đâm thấu vào sự tự mãn đó.  Ngài kiện toàn lề luật cũ không phải bằng cách nới lỏng, mà bằng cách đẩy nó đến tận cùng của căn nguyên: trái tim con người.

Chúa nói: “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Chớ giết người…  Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra tòa.”  Chúa đang chỉ cho chúng ta thấy một thực tế phũ phàng: Có những cái chết không cần đến gươm giáo, và có những kẻ sát nhân vẫn đang thản nhiên mặc áo trắng đi dự tiệc thánh mỗi ngày.  Đó chính là tội “giết người không dao.”  Hãy nhìn vào xã hội hôm nay, nơi mà không gian mạng đã trở thành một “pháp trường” không tiếng súng.  Mỗi dòng bình luận ác ý là một nhát dao.  Mỗi lượt chia sẻ đầy sự phán xét là một lần bóp cò.  Nạn nhân ngã xuống, còn những kẻ “sát nhân mạng” vẫn vô tư tắt máy tính, đi ngủ và tin rằng mình vẫn là người công chính vì đôi tay họ chưa hề chạm vào máu.  Nhưng “vũ khí” không chỉ nằm trên bàn phím.  Nó nằm ngay trong lời nói hằng ngày của chúng ta.  Một lời vu khống có thể hủy hoại cả danh dự của một đời người.  Một sự im lặng lạnh lùng trong gia đình có thể giết chết niềm vui của người bạn đời.  Một ánh mắt khinh miệt có thể dập tắt hy vọng của một người đang lầm lỡ. 

Chúa Giêsu trong Tin Mừng hôm nay đã thấu suốt bản chất của sự ác khi Ngài dạy: “Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra hỏa hình.”  Ngài cảnh báo chúng ta rằng, tội giết người không chỉ bắt đầu khi máu chảy, mà nó bắt đầu ngay từ khi sự kính trọng đối với nhân phẩm người khác bị dập tắt trong lòng chúng ta.

 Ngày nay, “giết người không dao” còn mang nhiều hình thái tinh vi và đáng sợ hơn nữa:

 Giết chết danh dự bằng sự vu khống: Chúng ta dễ dàng chia sẻ một tin đồn thất thiệt về đồng nghiệp, về người láng giềng mà không cần kiểm chứng.  Một khi danh dự bị bôi nhọ, dù sau này có được minh oan, vết sẹo trong lòng họ và cái nhìn của xã hội vẫn không bao giờ mờ đi. 

Giết chết tâm hồn bằng sự lạnh lùng: Trong gia đình, đôi khi vợ chồng không đánh chửi nhau, nhưng lại dùng “chiến tranh lạnh.”  Sự im lặng đáng sợ, sự thờ ơ không quan tâm đến cảm xúc của nhau cũng là một cách giết chết dần mòn mầm sống của tình yêu và sự hạnh phúc.

 Giết chết tương lai bằng sự xét đoán: Khi chúng ta dán nhãn một người lầm lỡ là “kẻ xấu” và không cho họ cơ hội phục thiện, chúng ta đang đóng sầm cánh cửa cuộc đời của họ.  Đó là một kiểu giết chết niềm hy vọng. 

Thưa cộng đoàn, Sự công chính mà Chúa đòi hỏi ở người Kitô hữu là một sự công chính đầy xót thương.  Chúa không chỉ bảo ta đừng cầm dao, mà Ngài còn bảo ta hãy để của lễ lại trên bàn thờ mà đi làm hòa với anh em trước đã.  Thiên Chúa không chấp nhận của lễ từ những bàn tay đang nắm chặt sự oán hờn.  Ngài không nghe lời kinh từ những đôi môi vừa mới thốt ra những lời độc địa làm tan nát lòng người.  Chúa dạy chúng ta rằng, nếu tay ta sạch mà lòng chúng ta đầy nọc độc của sự giận ghét, thì chúng ta vẫn chưa thể bước vào Nước Trời.  Người công chính không chỉ là người không cầm dao, mà là người biết dùng môi miệng để chúc lành, dùng đôi tay để nâng dậy, và dùng trái tim để bao dung cho những khiếm khuyết của anh em mình. 

Xin Chúa giúp chúng ta ý thức rằng, mỗi lời nói của mình đều có sức mạnh: hoặc là gieo mầm sống, hoặc là gieo sự chết.  Xin cho chúng ta luôn chọn gieo mầm sống bằng tình yêu và sự thật.  Xin ban cho chúng con một trái tim mới – một trái tim đủ rộng lớn để bao dung, đủ khiêm nhường để làm hòa, và đủ công chính để sống theo sự thật.  Nhờ đó, cuộc đời chúng con sẽ trở thành một bài ca chúc tụng lòng thương xót Chúa, hôm nay và mãi mãi. Amen. 

Lm Paul N.N

From: Langthangchieutim

---

 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Họ không có gì ăn!”.

“Chúng ta đừng quên cầu nguyện cho những người gặp ác mộng ngay giữa ban ngày… hãy cho họ một ổ bánh, ổ bánh này và ổ bánh khác!” – Phanxicô.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay nhắc chúng ta, giữa ban ngày vẫn có những người sống trong ác mộng; và trước họ, Chúa Giêsu đòi chúng ta bẻ ra – bẻ thời gian, bẻ của cải, bẻ chính mình – để trao cho họ ổ bánh này và ‘ổ bánh khác!’.

“Họ không có gì ăn!” – đó không chỉ là một nhận định xã hội – hay những chiếc dạ dày rỗng – nhưng là tiếng kêu của những phẩm giá bị tổn thương. Và điều làm chúng ta giật mình là Chúa Giêsu không nói câu ấy với đám đông, nhưng với các môn đệ; nghĩa là với chúng ta. Ngài không bảo, “Giải tán họ đi!”; Ngài nói, “Chính anh em hãy cho họ ăn!”. Một mệnh lệnh ngắn, nhưng đủ đảo lộn mọi tính toán an toàn.

Chúng ta thường muốn phép lạ bắt đầu từ điều lớn lao: ngân quỹ, kế hoạch, nhân sự đầy đủ. Nhưng Chúa Giêsu chỉ hỏi, “Anh em có mấy chiếc bánh?”. Ngài không cần cái chúng ta không có; Ngài cần cái chúng ta đang giữ. Một lời cầu nguyện giữa bộn bề, đó là một ổ bánh; một giờ chầu âm thầm, đó là một ổ bánh; một quyết định tha thứ khi lòng còn đau, đó là một ổ bánh; một bữa ăn sẻ chia, một khoản tiền nhỏ nhưng thật lòng, một sự hiện diện không vội vã bên người khốn khó – tất cả đều có thể trở thành ‘ổ bánh khác’. “Bạn luôn có thể cho đi điều gì đó, ngay cả khi đó chỉ là lòng tốt!” – Anne Frank.

Vấn đề không phải là ít hay nhiều; vấn đề là có dám trao hay không. Khi viện cớ “không đủ”, chúng ta vô tình dựng lên một trật tự trong đó người nghèo phải chờ cho đến khi chúng ta dư dật. Tin Mừng đảo ngược trật tự ấy: chính trong thiếu thốn được trao đi, phép lạ bắt đầu. Bánh được bẻ ra thì được nhân lên; còn bánh bị giữ lại thì khô cứng. Cái đói không chỉ ở bao tử, nhưng còn là đói giáo dục, đói phẩm giá, đói được nhìn nhận. “Trẻ em không được đi học là một thứ ‘diệt chủng văn hoá!’” – Phanxicô. Trước những cơn đói ấy, Hội Thánh không thể chỉ nói bằng nghị quyết; nhưng bằng những ổ bánh cụ thể. Mục vụ không khởi đi từ diễn đàn, nhưng từ bàn ăn; không bắt đầu bằng chiến lược, nhưng bằng sự cúi xuống.

Anh Chị em,

Nhìn lên Chúa Giêsu, chúng ta hiểu thế nào là ‘ổ bánh khác’. Ngài không chỉ phát bánh; nhưng trở nên Bánh. Sinh ra tại Bêlem – “Nhà Bánh” – Ngài lớn lên để một ngày cầm lấy bánh mà nói, “Này là Mình Thầy!”; trên thập giá, Ngài bị bẻ ra đến tận cùng. Không cho điều mình có, Ngài cho chính mình. Đó là ổ bánh bẻ ra vì yêu. Mỗi Thánh Thể là một lần ổ bánh ấy được trao lại cho chúng ta. Rước lấy mà không để mình bị bẻ ra, chúng ta biến Thánh Thể thành nghi thức; nếu chỉ cho của dư, chúng ta chưa bước vào logic của thập giá. Ổ bánh Ngài trao là chính Ngài; ‘ổ bánh khác’ Ngài chờ là chính chúng ta!

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, lấy đi nơi con những gì không dùng đến; giữ lại nơi con những gì cần cho Ngài; và biến những ngày còn lại của đời con thành một Thánh Thể cho thế giới!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

**********************************

Lời Chúa Thứ Bảy, Tuần V Thường Niên, Năm Chẵn

Đám đông đã ăn và được no nê.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.     Mc 8,1-10

1 Trong những ngày ấy, có rất đông dân chúng, và họ không có gì ăn, nên Đức Giê-su gọi các môn đệ lại mà nói : 2 “Thầy chạnh lòng thương dân chúng, vì họ ở luôn với Thầy đã ba ngày rồi mà không có gì ăn ! 3 Nếu Thầy giải tán, để họ nhịn đói mà về nhà, thì họ sẽ bị xỉu dọc đường. Trong số đó, lại có những người ở xa đến.” 4 Các môn đệ thưa Người : “Ở đây, trong nơi hoang vắng này, lấy đâu ra bánh cho họ ăn no ?” 5 Người hỏi các ông : “Anh em có mấy chiếc bánh ?” Các ông đáp : “Thưa có bảy chiếc.” 6 Người truyền cho họ ngồi xuống đất. Rồi Người cầm lấy bảy chiếc bánh, dâng lời tạ ơn, và bẻ ra, trao cho các môn đệ để các ông dọn ra. Và các ông đã dọn ra cho dân chúng. 7 Các ông cũng có mấy con cá nhỏ. Người đọc lời chúc tụng, rồi bảo các ông dọn luôn cá nữa. 8 Dân chúng đã ăn và được no nê. Người ta nhặt lấy những mẩu bánh còn thừa : bảy giỏ ! 9 Số người ăn độ chừng bốn ngàn người. Người giải tán họ. 10 Lập tức, Đức Giê-su xuống thuyền với các môn đệ và đến miền Đan-ma-nu-tha.

---

 

 Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Ephphata, hãy mở ra!”.

“Có nhiều lý do khiến Chúa không nên gọi bạn… Satan nói, ‘Bạn không xứng đáng!’; Giêsu nói, ‘Vậy thì đã sao?’. Ngài là Đấng tháo cởi, đầy tha thứ!” – Paul Cho Yonggi.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay không chỉ kể chuyện một người câm điếc được chữa lành, nhưng chạm đến nơi sâu nhất của mỗi chúng ta: Thiên Chúa – Đấng tháo cởi – vẫn nói, vẫn chạm, vẫn mở; chỉ có điều, giữa bao tiếng ồn và tự ái, ‘tôi vẫn điếc!’.

Điếc không phải vì Chúa im lặng, nhưng vì chúng ta quen nghe mình hơn nghe Chúa. Thánh Vịnh đáp ca nhắc, “Ta là Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hãy nghe Ta răn bảo!”. Lời không thiếu; chỉ thiếu một trái tim mở. Salômôn đã từng xin một “tâm hồn biết lắng nghe”, nhưng rồi để lòng mình chia năm xẻ bảy; và khi người lãnh đạo không còn nghe Lời, vương quốc ắt xé thành nhiều mảnh – bài đọc một. “Vấn đề không nằm ở việc Thiên Chúa không nói, mà là tôi không còn nghe!” – Ermes Ronchi.

“Không còn nghe” được gọi là “điếc thiêng liêng”. Điếc thiêng liêng nguy hiểm ở chỗ nó rất đạo đức. Chúng ta có thể nói nhiều về Chúa, mà không thực sự để Ngài chạm tới những vùng cứng nhất. Chúng ta có thể hát rất to, nhưng không nghe tiếng rên của người nghèo, của gia đình mình, của chính lương tâm đang khát. Đó là một thứ điếc khiến chúng ta không còn xao động; không còn đỏ mặt vì tội; không còn run lên vì Lời. “Mỗi ngày thức dậy, hãy tự hỏi: tôi có còn biết lắng nghe? Tôi có để mình bị đánh động bởi nỗi đau của người khác? Hay tôi đã quen nghe chính mình?” – Phanxicô.

Vì khi tim đã chai, miệng sẽ nói những điều trống rỗng; khi tim không mở, tai có nghe cũng chỉ là âm thanh lướt qua, và ‘tôi vẫn điếc!’. Nhưng nếu mở lòng, tràn đầy Chúa Kitô, chúng ta không thể không làm chứng cho Ngài. Một khi tim mở, miệng sẽ mở; một khi tim mềm, đời sống sẽ nói thay. Không bằng những diễn văn dài, nhưng bằng một chọn lựa ngay thẳng, một sự trung tín âm thầm, một thái độ biết lắng nghe người khác. “Chúa Giêsu không chỉ mở miệng người câm, mà còn muốn mở tâm hồn bạn!” – Robert Barron.

Anh Chị em,

Chúa Giêsu thì khác. Ngài luôn nghe Cha. Giữa đám đông ồn ào, Ngài vẫn nghe Cha; giữa chống đối và nhục hình, Ngài vẫn nghe Cha; và trên thập giá, trong thinh lặng dày đặc, Ngài không ngừng hướng về Cha. Chính vì luôn nghe, Ngài mới có thể nghe tiếng kêu của các linh hồn và trao ban chính mình. Con Một không điếc trước Cha, để nhân loại không còn điếc trước tình yêu. Từ thập giá, Ngài không chỉ kêu “Ta khát”, nhưng còn nghe cơn khát của các linh hồn. Đó là một trái tim không điếc, một Người Con luôn ở trong tương quan sống động với Cha. “Hãy mở ra!”, lời ấy hôm nay không chỉ dành cho đôi tai, nhưng cho cả những vùng tối nhất nơi chúng ta. Nếu dám thừa nhận mình điếc, chúng ta sẽ được chạm; nếu dám để Ngài chạm, chúng ta sẽ được mở.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin mở tai con trước khi con chỉ biết nói; xin mở tim con trước khi con chỉ nghĩ về mình; ‘cho con nghe Cha như Con đã nghe Cha’, ngay cả dưới bóng thập giá!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

*********************************************

Lời Chúa Thứ Sáu, Tuần V Thường Niên, Năm Chẵn

Đức Giê-su làm cho kẻ điếc nghe được, và kẻ câm nói được.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.     Mc 7,31-37

31 Khi ấy, Đức Giê-su bỏ vùng Tia, đi qua ngả Xi-đôn, đến biển hồ Ga-li-lê vào miền Thập Tỉnh. 32 Người ta đem một người vừa điếc vừa ngọng đến với Đức Giê-su, và xin Người đặt tay trên anh. 33 Người kéo riêng anh ta ra khỏi đám đông, đặt ngón tay vào lỗ tai anh, và nhổ nước miếng mà bôi vào lưỡi anh. 34 Rồi Người ngước mắt lên trời, thở dài và nói : Ép-pha-tha, nghĩa là : hãy mở ra ! 35 Lập tức tai anh ta mở ra, lưỡi như hết bị buộc lại. Anh ta nói được rõ ràng. 36 Đức Giê-su cấm họ không được kể chuyện đó với ai cả. Nhưng Người càng cấm, họ càng đồn ra. 37 Họ hết sức kinh ngạc, và nói : “Ông ấy làm việc gì cũng tốt đẹp cả : ông làm cho kẻ điếc nghe được, và kẻ câm nói được.”

---

 

Pt Giuse Trần Văn Nhật

Trong năm 1998, tờ Washington Post có đăng một câu chuyện của Mục Sư Daniel Crocker sống ở ngoại ô Virginia.  Ông làm quản lý một kho hàng nên đời sống khá tươm tất, nhưng ông không thực sự hạnh phúc bởi vì lương tâm của ông vẫn bị ray rứt bởi một điều bí ẩn, đó là mười chín năm trước, ông đã giết một phụ nữ ở Kansas tên là Tracy Fresquez và người ta không tìm ra thủ phạm.

 Tuy vụ án đã chìm vào quên lãng nhưng ông Daniel không thể quên được.  Sau cùng, ông trở về với Thiên Chúa để xin ơn tha thứ và trở nên một Kitô Hữu.  Ông lập gia đình, có hai con và ngày càng lớn lên trong đức tin và chính ông trở thành một mục sư trong Giáo Hội Tin Lành.  Tuy vậy, ông vẫn không đủ can đảm để trình diện với nhà chức trách về tội ác ghê tởm mà ông đã phạm mười chín năm trước đây.

 Mục Sư Daniel làm tuyên uý nhà tù và một ngày kia sau khi thi hành công tác mục vụ ở nhà tù về, ông tiết lộ bí mật đó với vợ ông, bà Nicolette.  Sau đó hai người bàn tính việc thú tội với nhà chức trách ở Kansas.  Điều khó khăn nhất cho ông là phải nói thế nào với hai con nhỏ của ông, một đứa chín tuổi và một đứa tám tuổi, về việc từ giã các con để đi tù.

 Đến ngày ra đi, các con ông khóc nức nở, nài nỉ ông đừng đi, và ông nói: “Bố phải trình diện thú tội.  Vì nếu bố dậy các con phải sống Lời Chúa mà bố lại không thi hành thì bố là người giả hình.”  (trích và dịch trong Prison Fellowship Ministries).

Câu chuyện này, nói chung, đưa đến hai phản ứng khác nhau của người nghe.  Có người khâm phục Mục Sư Daniel vì đã can đảm sống đức tin của mình, nhưng cũng có người cho là ông đã dại dột ra trình diện để bị tù, bởi vì tội giết người của ông đã chìm vào quên lãng.  Hai phản ứng này tiêu biểu cho những người có đức tin vào Thiên Chúa là Đấng vô cùng nhân hậu nhưng cũng vô cùng công bằng, và những người không tin có sự sống bất diệt ở đời sau nên cũng không có Đấng nào để xét xử.

 Xã hội loài người cần có các luật lệ để điều hòa trật tự trong xã hội.  Trong Do Thái Giáo và Kitô Giáo có Mười Điều Răn để hướng dẫn đời sống con người nói chung, nhưng vì ảnh hưởng của tội nguyên thủy nên con người không thể làm chủ chính mình, do đó trong Do Thái Giáo, họ còn viết ra hàng trăm điều luật để hướng dẫn tín hữu.  Giáo Hội Công Giáo cũng có bộ Giáo Luật để hướng dẫn đời sống giáo dân.  Chúa Giêsu cũng xác nhận sự cần thiết của lề luật, “Đừng nghĩ rằng Thầy đến để phá bỏ lề luật hay lời các ngôn sứ.  Thầy đến không phải để bác bỏ nhưng để kiện toàn” (c. 17).

 Chúa Giêsu đã kiện toàn lề luật như thế nào?  Qua bài phúc âm hôm nay, chúng ta thử đưa ra một vài điểm của lề luật để có thể áp dụng vào đời sống theo tinh thần của Chúa Giêsu. 

Trước hết, chúng ta cần nhìn thấy lý do sâu xa của lề luật.  Thí dụ, lý do của luật đi đường là giữ an toàn cho mọi người, nhưng người vượt đèn đỏ gây tai nạn bởi vì họ chỉ nhìn thấy đèn xanh đỏ và không có bóng dáng cảnh sát, chứ họ không nghĩ đến sự an toàn là lý do chính của luật. 

Hoặc Giáo Hội kêu gọi chúng ta tham dự Thánh Lễ Chúa Nhật với hy vọng là qua các bài đọc, bài giảng, nghi thức phụng vụ, chúng ta sẽ thay đổi lối sống của mình ngày càng tốt hơn, chứ đừng cho rằng các hình thức đạo đức bên ngoài là đã chu toàn bổn phận của một tín hữu Kitô.

Chúa Giêsu đã cảnh cáo các môn đệ ngày xưa, và gián tiếp cảnh cáo chúng ta ngày nay về thái độ đạo đức bề ngoài, “Nếu sự công chính của anh [chị] em không trổi vượt hơn các kinh sư và Biệt Phái, anh [chị] em sẽ không vào được Nước Trời.”  Các kinh sư và Biệt Phái là những người tuân giữ lề luật rất cặn kẽ, họ giảng dạy người khác về luật của Chúa nhưng họ không thay đổi đời sống theo tinh túy của lề luật.  Vì thế Chúa nói, “Hãy thi hành và tuân giữ mọi điều họ nói với anh em, nhưng đừng theo gương của họ.  Vì họ giảng dạy nhưng họ không thực hành” (Mt 23:3).  Nói cách khác, nếu chúng ta chỉ chú ý đến các hình thức đạo đức bên ngoài thì Kitô Giáo sẽ chẳng ích lợi gì cho chúng ta. 

Khi không thấy được lý do sâu xa của luật lệ, người ta sẽ coi luật lệ của Hội Thánh là một cản trở sự tự do của con người.  Thực tế là việc chuẩn bị hôn nhân.  Giáo Hội yêu cầu các đôi nam nữ phải trải qua sự chuẩn bị này trước khi kết hôn với hy vọng là họ sẽ được chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi bước vào một đời sống mà chắc chắn sẽ có nhiều khó khăn.  Rất tiếc, nhiều người coi đó như một gánh nặng của lề luật nên họ tìm cách tránh né hoặc thi hành cách hời hợt. 

Điểm thứ hai là chúng ta cần để ý đến động lực của hành động.  Việc giết người có thể phát sinh từ động lực là sự tức giận.  Chúa nói, “ai tức giận anh em mình thì đáng bị luận phạt.”  Chỉ tức giận thôi, chưa cần phải giết người thì cũng đã bị lên án.  Điểm chính là Chúa muốn chúng ta ngăn chặn hành động xấu xa ngay từ bên trong tâm hồn, bởi vì người ta có thể giết người không cần gươm giáo, súng đạn mà bằng những âm mưu thâm độc. 

Tương tự như vậy đối với tội ngoại tình.  Chúa nói, “Ai nhìn người đàn bà với sự thèm muốn thì đã ngoại tình với người ấy trong tâm hồn.”  Chúa Giêsu nhìn đến trọng tâm của hôn nhân là tình yêu.  Nếu vợ chồng không kềm hãm động lực của ngoại tình là sự thèm muốn, hậu quả là gia đình sẽ tan vỡ vì tình yêu vợ chồng không còn nguyên vẹn, đằm thắm như trước. 

Điểm cuối cùng là sống ngay thẳng.  Chúa dạy chúng ta, “Có thì nói có, không thì nói không.  Mọi sự thêm bớt là từ ác quỷ.”  Có lẽ đây là điểm khó khăn nhất cho chúng ta, những người muốn theo Chúa Kitô mà phải sống trong một xã hội tân tiến, dồi dào tiện nghi nên sinh ra nhiều cám dỗ đủ mọi loại – giầu sang, danh vọng, chức quyền, v.v…, và rồi chúng ta buông xuôi, sống trôi nổi theo dòng đời.

 Điều nguy hiểm khi sống không ngay thẳng là lương tâm của chúng ta không còn đúng đắn theo các lời khuyên của Chúa trong Phúc Âm, và thay vì trở nên “muối cho đời, và ánh sáng cho thế gian”, thay vì đem đạo vào đời, chúng ta lại đưa đời vào đạo trong các đoàn thể, các sinh hoạt đạo đức trong nhà thờ.  Như thế, những công việc phục vụ Giáo Hội và tha nhân, thay vì giúp chúng ta thấy được ý nghĩa của đời sống và rèn luyện bản thân, nó có thể trở nên cơ hội để kiếm danh vọng, địa vị, để được tiếng khen là đạo đức mà những cám dỗ ấy quá mạnh đến độ chúng ta không còn ngay thẳng, không còn chính trực trong lối đối xử. 

Tóm lại, luật lệ, nói chung, để đem lại hạnh phúc cho con người, và Chúa Giêsu đã kiện toàn lề luật bằng cách nêu cao mục đích sâu xa của lề luật, đó là để giúp chúng ta có được hạnh phúc đích thực mà hạnh phúc đó không do bởi thỏa mãn dục vọng, hay ý muốn riêng của mình nhưng bởi làm chủ được con người của mình. 

Con người được dựng nên theo hình ảnh và giống như Thiên Chúa, và một trong những điểm quan trọng là sự tự do.  Thiên Chúa có tự do hành động thì loài người cũng được tự do lựa chọn.  Trong cuộc sống hàng ngày, hầu như lúc nào chúng ta cũng phải lựa chọn, đúng như bài đọc I hôm nay đã nói, “Trước mặt con người là sự sống và sự chết, sự lành và sự dữ, ai thích điều gì thì sẽ được điều đó…  Nếu con chọn tuân giữ các giới răn, các giới răn đó sẽ giải thoát con.”  (Dịch theo New American Bible, Revised Edition – Sir. 15:15-17).  Thánh Vịnh Đáp Ca hôm nay cũng nói, “Phúc cho ai tuân giữ mệnh lệnh của Thiên Chúa!”  Cầu mong sao chúng ta thấy được tinh túy của lề luật và can đảm vâng phục.

 Pt Giuse Trần Văn Nhật

From: Langthangchieutim

---

 

 Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Chính cái từ con người xuất ra, là cái làm cho con người ra ô uế!”.

“Chúng ta không bị ô uế bởi thế giới bên ngoài, nhưng bởi những gì chúng ta cho phép cư ngụ trong lòng mình!” – Fulton Sheen.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay bất ngờ dẫn chúng ta vào một ‘chiến tuyến ẩn tàng’: trái tim con người! Cũng một nơi, con người có thể ra ô uế; và cũng từ nơi ấy, con người có thể nên thánh thiện.

Tội nguyên tổ đã làm mất sự hài hoà ban đầu của các năng lực. Truyền thống gọi đó là dục vọng: không phải tội tự nó, nhưng là khuynh hướng nuông chiều về phía xác thịt hơn là về phía Thiên Chúa. Từ đó, một cuộc giao tranh lặng lẽ bắt đầu trong ‘chiến tuyến ẩn tàng’ này. Một ý nghĩ xấu được giữ lại; một tham vọng được nuôi dưỡng; một thoả hiệp nhỏ được biện minh. Sự dữ được dung dưỡng từ đó lớn lên; nó thường không ồn ào. Và khi lòng người trở thành nơi trú ngụ của ích kỷ, kiêu căng và ghen tị, bóng tối sẽ dần chiếm chỗ.

Nhưng Tin Mừng không chỉ cảnh báo mà còn mở ra hy vọng. Chúa Giêsu đã từng nói, “Nước Thiên Chúa ở trong anh em!”. Nếu sự dữ có thể bén rễ trong lòng, thì ân sủng cũng có thể nảy mầm từ đó. “Nếu Nước Trời ở trong lòng người, thì chiến tuyến không chạy qua quốc gia này hay tổ chức kia, mà cắt ngang trái tim – nơi mỗi người chọn sống cho mình hay sống cho tình yêu!” – Jean Vanier. Vấn đề không phải tôi đang ở hoàn cảnh nào, nhưng tôi đang ấp ủ điều gì trong lòng?

Salômon là một ví dụ. Ông có một khởi đầu tốt đẹp, được Thiên Chúa chúc phúc; nhưng dần dần, những liên minh và đam mê khiến ông chia sẻ lòng mình cho các thần ngoại. Sự sa sút không đến tức khắc; nó bắt đầu từ những nhượng bộ bên trong. Một đời rực rỡ có thể rạn nứt khi ‘chiến tuyến ẩn tàng’ nội tâm trở nên lỏng lẻo – bài đọc một. Các biệt phái cũng vấp ở đó. Họ lo rửa tay mà quên rửa lòng; sợ thức ăn làm ô uế, nhưng không sợ lòng dối gian. “Sẽ không có sự thanh khiết nơi hành động nếu nó phát xuất từ khát vọng được người đời công nhận, chứ không phải từ Thiên Chúa!” – Simone Weil.

Anh Chị em,

Trên chiến tuyến ấy, ai đã đứng vững đến cùng? Chúa Kitô! Trong sa mạc, Ngài không nuông chiều cám dỗ, không tìm vinh quang dễ dãi, không nắm quyền lực mà không cần thập giá. Ngài không thoả hiệp, không cho cám dỗ thắng nhưng chọn ý Cha thay vì ý mình. Suốt đời công khai, Ngài tiếp tục giữ trái tim trọn vẹn cho Cha; và trên thập giá, khi mọi sự tưởng như sụp đổ, Ngài vẫn phó thác. Nếu nơi chúng ta, chiến tuyến thường nghiêng về ích kỷ, thì nơi Ngài, nó được quyết định dứt khoát cho tình yêu. Vì thế, đời sống thiêng liêng không hệ tại việc tô điểm bề ngoài, nhưng là canh giữ nội tâm. Mỗi ngày, hoặc để một ý nghĩ xấu bén rễ, hoặc nhổ nó đi; hoặc tìm mình, hoặc tìm ý Chúa. Từ ‘chiến tuyến ẩn tàng’ ấy, con người hoặc ra ô uế, hoặc nên thánh thiện.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, khi con vờ thánh thiện, xin lột mặt nạ; khi con nuôi dưỡng bóng tối, xin phơi bày ngay; khi con tự bào chữa, xin đánh thức lương tâm!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

********************************************

Lời Chúa Thứ Tư, Tuần V Thường Niên, Năm Chẵn: 

Tin Mừng: Mc 7,14-23

Chính cái từ con người xuất ra, là cái làm cho con người ra ô uế.

✠ Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.

14 Khi ấy, Đức Giê-su gọi đám đông tới mà bảo: “Xin mọi người nghe tôi nói đây, và hiểu cho rõ: 15 Không có cái gì từ bên ngoài vào trong con người lại có thể làm cho con người ra ô uế được; nhưng chính cái từ con người xuất ra, là cái làm cho con người ra ô uế. 16 Ai có tai nghe thì nghe!”

17 Khi Đức Giê-su đã rời đám đông mà vào nhà, các môn đệ hỏi Người về dụ ngôn ấy. 18 Người nói với các ông: “Cả anh em nữa, anh em cũng ngu tối như thế sao? Anh em không hiểu sao? Bất cứ cái gì từ bên ngoài vào trong con người, thì không thể làm cho con người ra ô uế, 19 bởi vì nó không đi vào lòng, nhưng vào bụng người ta, rồi bị thải ra ngoài?” Như vậy là Người tuyên bố mọi thức ăn đều thanh sạch. 20 Người nói: “Cái gì từ trong con người xuất ra, cái đó mới làm cho con người ra ô uế. 21 Vì từ bên trong, từ lòng người, phát xuất những ý định xấu: tà dâm, trộm cắp, giết người, 22 ngoại tình, tham lam, độc ác, xảo trá, trác táng, ganh tỵ, phỉ báng, kiêu ngạo, ngông cuồng. 23 Tất cả những điều xấu xa đó, đều từ bên trong xuất ra, và làm cho con người ra ô uế.”

---