KHẢ TÂM – Chuyện tuổi Xế Chiều
NGÀY TÔI QUA ĐỜI – Lm. Anmai, CSsR
Vào ngày tôi qua đời, rất nhiều điều sẽ xảy ra, rất nhiều thay đổi sẽ diễn ra và thế giới sẽ bận rộn như thường lệ, như thể không có gì thực sự quan trọng đã mất đi. Mọi người vẫn thức dậy vào buổi sáng, pha cà phê, chen chúc trên đường phố, cười đùa với bạn bè, lo lắng về hóa đơn, mơ mộng về kỳ nghỉ sắp tới. Cuộc sống vẫn tiếp diễn với nhịp độ hối hả quen thuộc, không dừng lại để thương tiếc một cá nhân nào đó quá lâu. Nhưng đối với tôi, mọi thứ sẽ kết thúc vĩnh viễn. Đó là ngày mà tôi không còn hiện diện, không còn tham gia vào dòng chảy của thế gian nữa. Và khi suy ngẫm về ngày ấy, tôi nhận ra rằng cuộc đời này ngắn ngủi biết bao, mong manh biết bao, và chúng ta thường lãng phí nó vào những điều phù phiếm, những thứ mà cuối cùng chẳng mang theo được gì.
Vào ngày tôi qua đời, tất cả những cuộc hẹn hò tôi đã lên lịch sẽ không có tôi nữa. Những buổi cà phê với bạn bè cũ, những cuộc gặp gỡ đối tác kinh doanh, những buổi hẹn lãng mạn mà tôi từng háo hức chờ đợi, tất cả sẽ bị hủy bỏ hoặc diễn ra trong sự thiếu vắng đột ngột. Không ai còn chờ tôi xuất hiện với nụ cười quen thuộc, không ai còn nhắn tin hỏi han xem tôi có đến muộn không. Những kế hoạch tôi đã vạch ra cẩn thận, từ những chuyến du lịch mơ ước đến những mục tiêu dài hạn trong sự nghiệp, sẽ mãi mãi dang dở. Chúng sẽ nằm im lìm trong cuốn sổ tay, trên ứng dụng lịch điện tử, hoặc trong trí nhớ của những người thân cận, như những lời nhắc nhở thầm lặng về một cuộc đời bị cắt ngang giữa chừng. Lịch công việc của tôi sẽ chẳng còn liên quan chút nào đến tôi nữa. Những cuộc họp đang chờ đợi, những dự án đang sôi sục, những trách nhiệm tôi từng gánh vác với tất cả nhiệt huyết, sẽ được chuyển giao cho người khác một cách vội vã, hoặc đơn giản là bị đẩy sang một bên, rồi dần bị lãng quên theo dòng thời gian.
Tất cả những giá trị vật chất tôi đã theo đuổi và gìn giữ suốt bao năm sẽ rơi vào tay của những người khác để họ chăm lo hoặc vứt bỏ mà không chút do dự. Ngôi nhà mà tôi đã dành bao công sức trang trí, sửa chữa, biến nó thành tổ ấm, sẽ thuộc về người thừa kế hoặc bị bán đi cho người lạ. Chiếc xe hơi mà tôi tự hào lái, những món đồ xa xỉ tôi tích cóp mua sắm, bộ sưu tập sách hay quần áo mà tôi trân trọng, tất cả sẽ được phân chia, tặng đi, hoặc nằm phủ bụi trong góc nhà. Tôi từng lo lắng ngày đêm về tiền bạc, về việc đầu tư thông minh, về việc bảo vệ tài sản để đảm bảo một tương lai an toàn cho bản thân và gia đình. Tôi đã hy sinh bao giấc ngủ, bao khoảnh khắc vui vẻ để tích lũy, để mở rộng. Nhưng vào ngày ấy, chúng chẳng còn ý nghĩa gì với tôi nữa. Chúng chỉ là những thứ vô tri vô giác, không thể mang theo khi bước qua ngưỡng cửa cuối cùng. Tiền bạc, nhà cửa, của cải – tất cả chỉ là ảo mộng mà con người tự tạo ra để trấn an bản thân trong cuộc sống tạm bợ này.
Những lời chỉ trích từng đè nặng tâm trí tôi sẽ không còn ám ảnh tôi nữa. Những lời nói cay nghiệt từ đồng nghiệp, những đánh giá khắc nghiệt từ xã hội, những lời thì thầm sau lưng mà tôi từng nghe ngóng và đau đớn, tất cả sẽ tan biến như khói. Không ai còn có thể đụng chạm đến tôi bằng lời lẽ hay hành động, không ai còn có thể làm tổn thương trái tim tôi thêm lần nào. Tôi sẽ được giải thoát hoàn toàn khỏi những gánh nặng vô hình ấy, khỏi sự phán xét không ngừng nghỉ của thế gian. Những cuộc tranh luận tôi từng giành chiến thắng, những lần tôi kiên trì chứng minh mình đúng trước đám đông, cũng chẳng còn có thể phục vụ tôi hoặc an ủi, giúp tôi hài lòng nữa. Sự tự hào về những chiến thắng nhỏ nhen ấy sẽ trở nên vô ích, như những huy chương bụi bặm trên kệ sách. Và những điều tiếc nuối của tôi chỉ còn là quá khứ xa xôi, với những câu bắt đầu bằng “lẽ ra…”. Lẽ ra tôi đã dành nhiều thời gian hơn bên cha mẹ già yếu, lẽ ra tôi đã gọi điện cho người bạn cũ ấy thường xuyên hơn, lẽ ra tôi đã dũng cảm theo đuổi đam mê thay vì chọn con đường an toàn, lẽ ra tôi đã tha thứ cho những lỗi lầm nhỏ nhặt để trái tim nhẹ nhàng hơn.
Hình ảnh mà tôi đã mất công gìn giữ suốt bao năm, hình ảnh tôi đã cố gắng hết sức để người khác nhìn thấy và công nhận, cũng không còn ý nghĩa gì nữa. Tôi từng chăm chút ngoại hình, chọn quần áo phù hợp với địa vị, nói năng khéo léo để tạo ấn tượng tốt, xây dựng một vỏ bọc hoàn hảo che đậy những nỗi bất an bên trong. Tôi lo lắng về cách người khác nghĩ về mình, về việc duy trì hình ảnh thành công, hạnh phúc, mạnh mẽ. Nhưng vào ngày ấy, hình ảnh ấy sẽ phai mờ nhanh chóng. Danh tiếng mà tôi đã vật vã để tạo ra và duy trì sẽ chẳng còn tác dụng gì với tôi nữa. Những lời khen ngợi từ đám đông, những chức vụ cao sang, những bài báo ca tụng, tất cả sẽ thuộc về quá khứ. Người ta có thể nhắc đến tôi một thời gian ngắn ngủi, trong những câu chuyện phiếm hoặc bài điếu văn, nhưng rồi cuộc sống sẽ cuốn họ đi, và tên tuổi tôi sẽ dần chìm vào quên lãng, như bao nhiêu con người khác đã từng tồn tại trên đời này.
Tất cả những nỗi lo lắng trong cuộc sống đã lấy đi của tôi biết bao đêm ngủ ngon bây giờ chẳng còn khiến tôi mệt mỏi nữa. Những lo âu về sức khỏe suy giảm theo tuổi tác, về tiền bạc thiếu thốn trong tương lai, về con cái trưởng thành ra sao, về những rủi ro bất ngờ từ công việc hay mối quan hệ, chúng từng khiến tôi trằn trọc, nằm thao thức đến sáng. Tôi đã dành bao năng lượng để suy nghĩ, lập kế hoạch đối phó, tìm cách kiểm soát mọi thứ. Nhưng khi nhắm mắt xuôi tay, mọi lo lắng ấy sẽ tan biến hoàn toàn, như chưa từng tồn tại. Những điều bí ẩn liên quan đến cuộc sống và cái chết, vốn đã từng choán hết tâm trí tôi, những câu hỏi triết lý về ý nghĩa của sự tồn tại, về linh hồn đi đâu sau khi rời xác thân, về có hay không một thế giới bên kia, bây giờ đã trở nên hết sức sáng tỏ. Tôi từng sợ hãi cái chết, từng đọc sách, tìm kiếm câu trả lời từ tôn giáo, triết học, khoa học. Nhưng vào khoảnh khắc ấy, tất cả sẽ rõ ràng, không còn bí ẩn nữa. Tất cả những điều ấy trở nên thực tế một cách giản đơn vào ngày tôi qua đời.
Cuộc đời con người thật kỳ lạ và mâu thuẫn. Chúng ta dành phần lớn thời gian để chạy theo những thứ phù phiếm, để xây dựng những thứ sẽ tan vỡ theo thời gian một cách không thương tiếc. Chúng ta bận rộn với sự nghiệp, với việc thăng tiến, với việc chứng minh giá trị bản thân trước thế giới rộng lớn. Chúng ta tích lũy của cải, đuổi theo danh vọng, cạnh tranh không ngừng nghỉ, và quên mất rằng mọi thứ đều có hạn kỳ rõ ràng. Cái chết không phải là một kết thúc đáng sợ nhất, mà là lời nhắc nhở mạnh mẽ nhất, sắc bén nhất về giá trị thực sự của cuộc sống. Nó dạy chúng ta rằng thời gian là tài sản quý giá nhất mà chúng ta sở hữu, và chúng ta không nên lãng phí nó vào những pursuit vô bổ, những mối hận thù nhỏ nhen, những lo toan không đáng.
Nhưng dù rất nhiều điều sẽ xảy ra hôm đó, dù thế giới thay đổi ở vô số khía cạnh nhỏ bé liên quan đến tôi, có một điều chắc chắn sẽ xảy ra, một điều chân thực và sâu sắc nhất. Vào ngày tôi chết, sẽ chỉ có vài người thực sự hiểu và yêu thương tiếc tôi một cách chân thành. Họ sẽ cảm thấy sự trống vắng sâu thẳm trong lòng, như một khoảng tối đột ngột bao trùm lấy cuộc sống hàng ngày. Họ sẽ cảm thấy bị cuộc đời lừa dối, như thể mọi kế hoạch tương lai chung đột nhiên bị xé toạc. Họ chưa cảm thấy sẵn sàng để tiễn đưa tôi, chưa chuẩn bị tâm lý cho sự chia ly vĩnh viễn ấy. Họ sẽ cảm thấy một phần trong họ cũng chết đi theo tôi, vì những kỷ niệm chung, những tình cảm sâu đậm đã gắn kết chúng ta. Đó không phải là đám đông giả tạo, không phải những lời chia buồn xã giao từ xa xôi, mà chỉ vài người thực sự gần gũi, những người đã chia sẻ với tôi những khoảnh khắc chân thực nhất của cuộc đời: những bữa ăn gia đình, những cuộc trò chuyện đêm khuya, những lúc vui buồn bên nhau.
Tôi biết điều này từ chính những người tôi đã yêu mến và khóc thương khi họ qua đời. Khi mất đi một người thân yêu, nỗi đau không phải là những lời an ủi suông, mà là khoảng trống không thể lấp đầy trong trái tim. Là những thói quen hàng ngày đột ngột thiếu vắng, những câu nói đùa quen thuộc không còn ai đáp lại, những kỷ niệm ùa về khiến nước mắt lặng lẽ rơi trong đêm tối. Tôi đã trải qua nỗi đau ấy nhiều lần, và chính từ đó, tôi nhận ra rằng tình yêu thực sự, sự kết nối chân thành với con người là thứ duy nhất còn lại sau cái chết, là thứ duy nhất mang ý nghĩa trường tồn.
Và vì hiểu điều ấy một cách sâu sắc, trong khi đang còn sống, còn hơi thở, tôi sẽ cố gắng ghi nhớ rằng thời gian trên đời của tôi là có hạn và trôi rất nhanh, rằng mỗi ngày trôi qua là một ngày không bao giờ trở lại. Thời gian rất đáng quý, quý hơn vàng bạc, quý hơn bất kỳ của cải nào. Tôi sẽ làm tất cả để không lãng phí phần đời còn lại của mình vào những điều vô ích. Tôi sẽ ưu tiên những khoảnh khắc bên người thân yêu, những cái ôm ấm áp không cần lý do, những lời nói yêu thương được thốt ra kịp thời. Tôi sẽ không để công việc hay tiền bạc chi phối hoàn toàn cuộc sống, không để sự theo đuổi danh vọng làm mờ mắt trước những điều giản dị đẹp đẽ. Tôi sẽ học cách buông bỏ những lo lắng vô ích, những hận thù nhỏ nhen, những tranh chấp không đáng để giữ lấy sự bình an nội tâm.
Đừng bỏ lỡ cơ hội để nhảy với người yêu thương khi bạn còn có thể, khi cơ thể còn khỏe mạnh, khi trái tim còn rung động. Hãy tưởng tượng những buổi tối gia đình quây quần, tiếng nhạc vang lên rộn ràng, mọi người cùng nhảy múa tự do, cười đùa mà không ngại ngùng về tuổi tác hay hình thức. Những khoảnh khắc ấy mới là hạnh phúc thực sự, là những viên ngọc quý mà cuộc đời ban tặng. Chẳng có gì dễ hơn việc lãng phí ánh sáng ban ngày trong những ngày trước khi bạn chết. Chúng ta thường dành thời gian cho màn hình điện thoại, cho mạng xã hội ảo, cho những cuộc trò chuyện vô bổ, cho những công việc lặp lại nhàm chán, mà quên mất rằng cuộc đời đang trôi qua từng giây từng phút, không chờ đợi ai.
Đừng để những điều bạn cho là quan trọng đánh cắp cuộc đời của bạn hàng ngày, bởi vào ngày bạn chết, những điều ấy chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Sự nghiệp thành công rực rỡ, tài sản đồ sộ tích lũy, danh tiếng lẫy lừng vang xa – tất cả sẽ trở nên vô nghĩa, như bụi tro bay theo gió. Chỉ có tình yêu chân thành, sự kết nối sâu sắc với con người, những kỷ niệm đẹp đẽ được xây dựng từ những điều nhỏ bé mới trường tồn trong lòng những người ở lại, và có lẽ, trong một chiều kích nào đó mà chúng ta chưa biết.
Phải, một ngày nào đó tôi và bạn sẽ chết. Đó là sự thật không thể tránh khỏi, là quy luật bất biến của tạo hóa, không phân biệt giàu nghèo, sang hèn, thông minh hay bình thường. Không ai thoát khỏi vòng luân hồi ấy. Nhưng trước khi ngày đó đến, chúng ta hãy sống. Hãy sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, hãy yêu thương hết mình mà không tính toán, hãy tha thứ cho những vết thương cũ để trái tim nhẹ nhàng, hãy buông bỏ những gánh nặng không cần thiết. Hãy dành thời gian cho những điều thực sự quan trọng: gia đình quây quần, bạn bè chân thành, những đam mê cháy bỏng, và sự bình an nội tâm sâu lắng.
Hãy nghĩ về cái chết không phải để sợ hãi hay trốn tránh, mà để sống tốt hơn, ý nghĩa hơn mỗi ngày. Mỗi buổi sáng thức dậy, hãy tự nhắc mình rằng hôm nay có thể là ngày cuối cùng, và rồi hãy sống sao cho không hối tiếc. Hãy nói lời yêu thương khi còn có thể nghe thấy, hãy ôm chặt người thân khi họ còn bên cạnh, hãy cười thật nhiều, hãy trải nghiệm thật sâu, hãy cho đi thật nhiều. Cuộc đời ngắn ngủi, nhưng nếu sống đúng cách, nó sẽ đẹp đẽ và trọn vẹn vô cùng.
Lm. Anmai, CSsR
